Witamina B12 (kobalamina) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar - portal DOZ.pl
Witamina B12 (kobalamina) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar
Alicja Świątek

Witamina B12 (kobalamina) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar

Witamina B12 znajduje się głównie w mięsie i w przetworach mięsnych. W takim pokarmie witamina B12 zawsze występuje w formie związanej z białkiem. Aby nastąpiło odłączenie kobalaminy, niezbędna jest pepsyna występująca w soku żołądkowym. Najbardziej narażeni na niedobór witaminy B12 są wegetarianie i weganie i to właśnie te grupy powinny suplementować kobalaminę. Jaka jest zalecane dzienna dawka witaminy B12, czym objawiają się niedobory tej witaminy i który suplement wybrać? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Kobalamina – rola witaminy B12 w organizmie

Kobalamina współtworzy czynnik hematopoezy i uczestniczący w wytwarzaniu komórek krwi w układzie krwiotwórczym. Jest kluczowa dla właściwej syntezy erytrocytów w szpiku kostnym. Witamina B12 bierze udział w prawidłowych procesach metabolicznych węglowodanów, tłuszczów, a także cząsteczek DNA. Związek ten uczestniczy również w przemianie kwasu foliowego do aktywnej postaci folianu, z którym wpływa na utrzymanie właściwego genomu. Dodatkowo kobalamina odgrywa istotną rolę w budowie osłonki mielinowej włókien nerwowych oraz tworzeniu transmiterów układu nerwowego, a tym samym warunkuje właściwe funkcjonowanie tego układu. Witamina B12 uczestniczy także w syntezie dwóch ważnych enzymów potrzebnych do metabolizmu metioniny i koenzymu A, co z kolei jest niezwykle istotne dla szeregu reakcji biochemicznych, w tym przemian białek, tłuszczów i hormonów, a ponadto DNA i RNA.

Dawkowanie witaminy B12

Zalecane dobowe spożycie kobalaminy dla osoby dorosłej wynosi około 2,4 µg, natomiast produkty lecznicze dopuszczone do obrotu na terytorium Polski zawierają dawki 100 – 1000 µg. Na tej podstawie Zespół do spraw Suplementów Diety zaproponował maksymalną ilość witaminy B12 w suplementach diety przeznaczonych dla dorosłych na poziomie 100 µg/dobę. Zazwyczaj zaleca się stosowanie produktów doustnych zawierających witaminę B12 w trakcie posiłku.

Polecane dla Ciebie

Objawy i skutki niedoboru witaminy B12

Przy standardowej diecie, nieeliminującej mięsa, dzienna norma kobalaminy dostarczana jest wraz ze spożywanym pokarmem. Niedobory witaminy 12 mogą natomiast wystąpić u osób, które wykluczają mięso z codziennego jadłospisu – weganie, wegetarianie – oraz ludzie cierpiący na zaburzenia wchłaniania lub anemię złośliwą (choroba Addisona-Biermera). Obniżony poziom witaminy B12 występuje również u osób starszych, a jego częstotliwość rośnie wraz z wiekiem. Zazwyczaj jest to spowodowane zaburzonym wchłanianiem tej substancji z pożywienia. W stanie poważnego obniżenia poziomu witaminy B12 może dojść do niebezpiecznych dla zdrowia zaburzeń hematologicznych, neurologicznych, pokarmowych oraz psychiatrycznych. Osoby z niedoborem witaminy B12 narażone są zwłaszcza na wystąpienie nieprawidłowości ze strony układu krwiotwórczego w postaci niedokrwistości. Rzadziej mogą wystąpić parestezje, drętwienia, objaw Lhermitte’a – polegający na uczuciu przeszywającego prądu wzdłuż linii kręgosłupa podczas schylania głowy do przodu. Dodatkowo może pojawić się depresja oraz inne choroby neurologiczne i te natury psychiatrycznej. Odpowiedni poziom witaminy B12 jest także niezwykle ważny dla kobiet w ciąży, ponieważ niedostateczna ilość tego składnika może prowadzić do poronienia oraz spowodować zaburzenia syntezy DNA w komórkach płodu. U  noworodka może to wywołać zarówno wystąpienie wad cewy nerwowej – bezmózgowie lub przepuklina mózgowo-rdzeniowa, jak i trwałe inwalidztwo.

Niedobór witaminy B12 – objawy neurologiczne

Ze względu na istotny wpływ kobalaminy na właściwe funkcjonowanie układu nerwowego, jej niedobór prowadzi do licznych zaburzeń w tym układzie. Dochodzi do upośledzonej syntezy neuroprzekaźników, czyli substancji przekazujących sygnały nerwowe pomiędzy komórkami – serotoniny, dopaminy, adrenaliny czy noradrenaliny. Badania wykazały, że niedobory witaminy B12 mogą prowadzić do zwiększenia poziomu homocysteiny we krwi, a tym samym stanowić przyczynę nieprawidłowości neuropsychiatrycznych związanych z podwyższonym poziomem tego składnika. W takich przypadkach mogą pojawić się psychozy, depresja, demencja, choroba Alzheimera i stwardnienie rozsiane. Niedobory witaminy B12 objawiają się także obniżoną kondycją zarówno skóry (jest szorstka, ziemista, mogą pojawić się zmiany trądzikowe), jak i włosów (stają się łamliwe, cienkie, mogą także nadmiernie wypadać).

Doniesienia naukowe wskazują, że zasadne wydaje się stosowanie witaminy B12 we wspomaganiu leczenia chorób psychicznych z zaburzeniami poznawczymi i zmianami nastroju, o podłożu upośledzenia funkcjonowania komórek nerwowych oraz zaburzeń syntezy i działanie przekaźników nerwowych.

Objawy i skutki nadmiar witaminy B12

W badaniach wykazano, że nadmiar witaminy B12 może być bardzo szkodliwy dla zdrowia. Znacznie podwyższony poziom kobalaminy w osoczu, utrzymujący się przez dłuższy okres może prowadzić do licznych chorób, w tym groźnych zmian nowotworowych.

Jakie są najlepiej przyswajalne źródła witaminy B12?

Bogatymi źródłami witaminy B12 w pożywieniu są przede wszystkim produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak wątróbka, podroby, ryby, a także rośliny poddane fermentacji i sery długodojrzewające. W pokarmach pochodzenia zwierzęcego witamina B12 zawsze występuje w formie związanej z białkiem. Aby nastąpiło odłączenie kobalaminy, niezbędna jest pepsyna występująca w soku żołądkowym. W codziennie spożywanym pokarmie mniej więcej 60% witaminy B12 pochodzi z mięsa i ryb, a około 30% z mleka i produktów mlecznych. Eksperci z Wielkiej Brytanii ocenili, że wraz z dietą każdego dnia przyjmowane jest średnio 20 µg kobalaminy. Dodatkowo witamina B12 w niewielkim stopniu jest produkowana przez florę bakteryjną zasiedlającą przewód pokarmowy człowieka.

Suplementy – którą witaminę B12 wybrać?

Suplementy zawierające witaminę B12 są zazwyczaj stosowane profilaktycznie przez wegetarian i wegan, celem zapobiegnięcia wystąpieniu niedoboru tego składnika. Forma doustna w tym przypadku jest zazwyczaj wystarczająca, natomiast w przypadku zaburzenia wchłaniania lub w ciężkich niedoborach postać doustna jest niewystarczająca i stosuje się (pod kontrolą lekarza) witaminę B12 w formie iniekcji. Przeciętnie witamina B12 pochodząca z pożywienia wchłania się jedynie w 50%. Natomiast stosowana w suplementach witamina B12 lub jej aktywna postać – metylokobalamina – mają znacznie mniejszą wchłanialność. Zazwyczaj z przyjętej doustnie w postaci suplementu dawki 1 mg, wchłaniane i wykorzystywane w organizmie jest jedynie nie więcej niż 20 µg.

  1. J. Biernat i in., Interakcje z lekami – istotnym wskazaniem suplementacji diety witaminą B12, „ptfarm.pl” [online],  https://www.ptfarm.pl/pub/File/Bromatologia/2014/BR%204-2014%20s_%20857-864.pdf, [dostęp:] 07.02.2021 r.
  2. A. Kośmider i in., Witamina B12 - budowa, biosynteza, funkcje i metody oznaczania, „yadda.icm.edu.pl” [online],  http://yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.ekon-element-000171376387, [dostęp:] 07.02.2021 r.
  3. A. A. Pilarska i in., Zaburzenie wchłaniania witaminy B 12-przyczyny, skutki i postępowanie dietetyczne, „researchgate.net” [online], https://www.researchgate.net/publication/330970390_Zaburzenie_wchlaniania_witaminy_B_12-przyczyny_skutki_i_postepowanie_dietetyczne, [dostęp:] 07.02.2021 r.
  4. J. Zabrocka i in., Niedobór witaminy B12 w wieku podeszłym – przyczyny, następstwa, podejście terapeutyczne, „akademiamedycyny.pl”  [online],  http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201301_Geriatria_004.pdf, [dostęp:] 07.02.2021 r.
  5. N. Barnasz i in., Witamina B12, „jagiellonskiecentruminnowacji.pl” [online],  https://www.jagiellonskiecentruminnowacji.pl/wp-content/uploads/2019/01/witamina_b12.pdf, [dostęp:] 07.02.2021 r.
  6. Praca zbiorowa, Ćwiczenia laboratoryjne – teoria, „chemia.ug.edu.pl” [online], https://chemia.ug.edu.pl/sites/default/files/_nodes/strona-chemia/37048/files/nat3t.pdf, [dostęp:] 07.02.2021 r.
  7. Praca zbiorowa, Witaminy prawda i mity, „biotechnologia.wpt.uni.opole.pl” [online],  http://biotechnologia.wpt.uni.opole.pl/wp-content/uploads/WITAMINY-PRAWDA-I-MITY.pdf, [dostęp:] 07.02.2021 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak działają glikokortykosteroidy? Czy są bezpieczne?

    Kortykosteroidy są to hormony kory nadnerczy wytwarzane w sposób naturalny w naszym organizmie i warunkujące wiele procesów życiowych. Hormony te wykazują bardzo silne i różnorodne działania (np. przeciwzapalne, przeciwobrzękowe, przeciwalergiczne, immunosupresyjne, regulujące przemiany węglowodanów, białek i tłuszczów), które można z powodzeniem wykorzystywać w leczeniu rozmaitych chorób. Era kortykosteroidoterapii rozpoczęła się w 1951 roku, kiedy to amerykański biochemik i farmakolog Robert Burns Woodward zsyntetyzował hormon kory nadnerczy – kortyzon.

  • Jak dawkować paracetamol osobom dorosłym, dzieciom i kobietom w ciąży?

    Paracetamol jest jednym z bardziej popularnych leków sprzedawanych  bez recepty (OTC). Stosowany między innymi w ostrych, umiarkowanych i przewlekłych bólach głowy, gardła i zębów, a także bólach miesiączkowych i migrenach. Cechuje go względne bezpieczeństwo stosowania. W przypadku silnego bólu, można go łączyć z innymi substancjami, np. z morfiną. Jak wygląda właściwy sposób dawkowania paracetamolu, jaka jest maksymalna i bezpieczna dawka dzienna oraz czy kobiety w ciąży mogą zażywać ten lek? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Domowe sposoby na wzmocnienie odporności – jak w prosty sposób wzmocnić organizm?

    Stosowanie domowych sposobów na odporność może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem, które z jednej strony pomoże w uniknięciu rozwoju infekcji, a z drugiej wspomoże terapię lekami, poprzez pobudzenie układu immunologicznego. W poprawie kondycji układu odporności istotne jest przestrzeganie kilku zasad, zaczynając od codziennego obowiązku zjedzenia pożywnego śniadania, kończąc na suplementacji żelaza i kwasów omega-3, których być może w pełni nie dostarczamy wraz z posiłkami. Dbając o naszą odporność niezmiernie istotne jest dbanie o nasz układ pokarmowy. Jakie suplementy przyjmować, czego unikać, a nad czym popracować w trosce o odporności? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Suplementy z krzemem i z krzemem oragnicznym – właściwości

    Krzem to pierwiastek, który wielu osobom kojarzy się z preparatami na piękne włosy i paznokcie, natomiast niewielu z działaniem przeciwmiażdżycowym, przeciwcukrzycowym i przeciwnowotworowym. W aptekach i sklepach zielarskich dostępnych jest wiele preparatów z krzemem zarówno w formie jednoskładnikowej, jak i w połączeniu z borem lub jodem. Na niedobór krzemu najbardziej narażone są kobiety i osoby starsze.

  • Foliany – właściwości i źródła folacyny i kwasu foliowego

    Foliany, czyli folacyna i kwas foliowy stanowią szeroką grupę związków, będącymi pochodnymi pteryny, które różnią się stopniem utlenienia i charakteryzują się aktywnością biologiczną kwasu foliowego. Kwas foliowy nie ma toksycznego charakteru, niemniej jego zbyt duże dawki mogą utrudniać rozpoznanie niedokrwistości wywołanej niedoborem witaminy B12. Jakie są objawy niedoboru folianów, co stanowi najlepsze źródła tych związków w pożywieniu oraz jaka jest zalecana dawka dzienna folianów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

    Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki, w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Zioła na uchyłki jelita grubego

    Zła dieta, która jest oparta na produktach wysokoprzetworzonych i o niskiej zawartości błonnika pokarmowego, może doprowadzić do wystąpienia uchyłkowatości jelit, będącej chorobą cywilizacyjną. Uważa się również, że pewne znaczenie w pojawianiu się uchyłków jelit mają predyspozycje genetyczne, co udowodniło zidentyfikowanie genów odpowiedzialnych za powstawanie uchyłkowatości. Jakie zioła będą najlepsze dla prawidłowej pracy jelit i dlaczego przy siemieniu lnianym należy pić dużą ilość wody?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij