Homocysteina – prawidłowy poziom, badania, przyczyny i skutki nadmiaru

Homocysteina jest aminokwasem siarkowym. Powstaje w ludzkim organizmie na skutek demetylacji (czyli odczepiania się grupy metylowej) od innego aminokwasu, jakim jest metionina – można ją dostarczyć do organizmu człowieka wraz z białkiem pochodzenia zwierzęcego. Homocysteina wykazuje działanie prozakrzepowe – powoduje, że krew szybciej krzepnie, co nie jest korzystne dla naszego układu krążenia. Działanie prozakrzepowe może bowiem powodować rozwój choroby zakrzepowej czy też doprowadzić do powstania zawału serca czy udaru.

Homocysteina powoduje również nadmierne odkładanie się cholesterolu (czyli ma działanie aterogenne), co z kolei pociąga za sobą zwiększone ryzyko tworzenia się blaszek miażdżycowych w naczyniach krwionośnych. Tym samym rośnie też ryzyko zawału czy udaru. Można więc śmiało stwierdzić, że homocysteina jest aminokwasem, który w nadmiarze na pewno nie jest korzystny dla naszego organizmu, co więcej – nadmiar tego aminokwasu może doprowadzić do bardzo poważnych problemów zdrowotnych i związanych z nimi konsekwencji.

Prawidłowy poziom homocysteiny

Prawidłowy poziom homocysteiny – czyli taki, który nie będzie zagrażał wystąpieniem ewentualnych powikłań zdrowotnych związanych z nadmiarem tego aminokwasu – powinien mieścić się w granicach 5-15 mikromoli na litr. Taki poziom homocysteiny we krwi nie stwarza ryzyka rozwoju blaszek miażdżycowych oraz wytwarzania się zakrzepów, tym samym nie stwarza również zagrożenia rozwoju incydentu sercowo-naczyniowego.

Przyczyny nadmiaru homocysteiny

Przyczyny nadmiaru homocysteiny we krwi można podzielić na pierwotne i wtórne. Do przyczyn pierwotnych nadmiernego poziomu homocysteiny zalicza się przede wszystkim zaburzenia genetyczne polegające na powstawaniu mutacji w łańcuchu przemian metabolicznych metioniny, czyli aminokwasu, z którego później – na skutek różnych przemian – powstaje homocysteina.

Jeśli chodzi o przyczyny wtórne nadmiaru homocysteiny, czyli hiperhomocysteinemii, to są one zdecydowanie częstsze od przyczyn pierwotnych. Wtórną przyczyną nadmiernego poziomu homocysteiny jest przede wszystkim niedobór kwasu foliowego oraz witamin z grupy B, przede wszystkim witaminy B12 oraz witaminy B6. Ponadto do nadmiernego poziomu homocysteiny mogą też doprowadzić choroby nowotworowe: przede wszystkim rak jajnika oraz rak sutka, jak również białaczka lifmoblastyczna. Poziom homocysteiny może też wzrosnąć w przebiegu łuszczycy czy też choroby Addisona-Biermera, czyli anemii złośliwej. Często do wzrostu poziomu homocysteiny dochodzi także na skutek przewlekłej niewydolności nerek. Zdarza się również, że nadmierny poziom homocysteiny można stwierdzić u pacjentów cierpiących z powodu niedoczynności tarczycy czy przewlekłych chorób zapalnych i autoimmunizacyjnych. Wysoki poziom homocysteiny bywa obserwowany też u pacjentów cierpiących z powodu cukrzycy typu pierwszego i drugiego. Czasami na podwyższone stężenie homocysteiny wpływ wywiera picie dużej ilości kawy, palenie papierosów oraz stosowanie niektórych leków.

Badanie poziomu homocysteiny – z krwi czy z moczu?

Badanie poziomu homocysteiny jest badaniem bardzo prostym – polega ono po prostu na pobraniu próbki krwi z żyły pacjenta. Krew powinna pobierać pielęgniarka po uprzednim założeniu stazy oraz odkażeniu skóry w miejscu, w którym będzie wkłuwała igłę.

Wynik badania jest zwykle dostępny po kilku godzinach. Pacjent na badanie powinien zgłosić się na czczo – najlepiej, aby nie jadł przez co najmniej osiem godzin poprzedzających badanie.

Poziom homocysteiny można też oznaczyć w moczu pacjenta. W moczu prawidłowym aminokwas ten nie powinien być obecny, dlatego jego stwierdzenie w badanej próbce zawsze będzie świadczyło o jakichś nieprawidłowościach.

Kiedy zachodzi potrzeba oznaczenia poziomu homocysteiny?

Poziom homocysteiny powinien być oznaczony u pacjentów przed ukończonym czterdziestym rokiem życia, u których wystąpił incydent sercowo-naczyniowy, czyli np. zawał lub objawy zakrzepicy. Ponadto poziom homocysteiny zawsze trzeba oznaczyć u osób, które przebyły incydent sercowo-naczyniowy, u których wcześniej nie były stwierdzane żadne czynniki ryzyka mogące do takiego incydentu doprowadzić. Poziom homocysteiny jest też zawsze oznaczany u pacjentów cierpiących z powodu przewlekłej niewydolności nerek. Warto również oznaczać poziom homocysteiny u osób niedożywionych oraz u pacjentów znacznie nadużywających alkoholu i narkomanów. Często jej poziom oznaczany jest też u osób starszych. Poziom homocysteiny oznacza się też u pacjentów z podejrzeniem homocystynurii – choroby uwarunkowanej genetycznie, w przebiegu której dochodzi do zaburzenia szlaku przemian metabolicznych metioniny, z której przecież powstaje homocysteina.

Podwyższony poziom homocysteiny – jak wygląda leczenie?

Jeśli u pacjenta stwierdzi się zbyt wysoki poziom homocysteiny, zachodzi potrzeba jego obniżenia, by nie doprowadzić do powstania incydentu sercowo-naczyniowego. Przy wysokim poziomie homocysteiny zaleca się pacjentom suplementację dużymi dawkami kwasu foliowego, witaminy B6 oraz witaminy B12. Osoby nadużywające alkoholu oraz palące papierosy powinny koniecznie zrezygnować z tych używek.

Pacjentom, u których podwyższony poziom homocysteiny wynika z homocystynurii, poza suplementacją witaminami zaleca się podawanie betainy – pochodnej aminokwasu glicyny. U tej grupy pacjentów zalecana jest również dieta ubogometioninowa.

Badanie poziomu homocysteiny jest badaniem stosunkowo nowym, ale okazuje się, że naprawdę potrzebnym. Dzięki niemu można bowiem u pacjenta wykryć zwiększone ryzyko wystąpienia incydentu sercowo-naczyniowego i odpowiednio wcześnie podjąć właściwe kroki, żeby móc mu skutecznie zapobiec.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. lek. med. K. Kapturkiewicz, Homocysteina, „Medycyna Praktyczna” [online],  https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/badania/172473,homocysteina, [dostęp:] 01.02.2019.

Podziel się: