Pierwsza pomoc przy zawale

Zawał mięśnia sercowego to martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem na skutek zamknięcia światła tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do serca. Do zawału mięśnia sercowego dochodzi najczęściej na skutek zamknięcia światła tętnicy wieńcowej przez blaszkę miażdżycową. Do zawału zdecydowanie częściej dochodzi u mężczyzn niż u kobiet, zwykle dotyka on osoby po 40 roku życia.

Zawał serca – czynniki ryzyka

Do czynników ryzyka wystąpienia zawału serca zalicza się między innymi otyłość, nadciśnienie tętnicze, palenie papierosów, podwyższony poziom cholesterolu i trójglicerydów, obniżony poziom dobrego cholesterolu HDL, wysoki poziom homocysteiny, zaawansowany wiek, cukrzycę, a także predyspozycje genetyczne.

Objawy zawału serca

Głównym objawem zawału jest bardzo silny ból pojawiający się w klatce piersiowej (ból może być mniej nasilony lub może go nie być w ogóle – u osób z cukrzycą). Ból trwa zazwyczaj dłużej niż 20 minut, stale narasta, nie ustępuje po odpoczynku, może promieniować do żuchwy, lewej ręki, szyi, czasami także do brzucha i pleców.

Ból ma charakter piekący, dławiący, rozpierający. Pacjent jest blady, spocony, odczuwa silny lęk przed śmiercią. Mogą pojawić się duszności, nudności i wymioty. Objawom towarzyszy też spadek ciśnienia, przyspieszona czynność serca, a także zawroty głowy. Może też dojść do utraty przytomności.

Pierwsza pomoc przy podejrzeniu zawału serca

Zalecane postępowanie w przypadku podejrzenia zawału różni się w zależności od stanu świadomości ratowanego. Poniżej znajdują się informacje, co robić w przypadku, gdy: 

• chory jest przytomny

Przede wszystkim w takiej sytuacji nie wolno dać ponieść się emocjom i ulec panice. Należy postarać się zachować spokój. Należy podejść do pacjenta i próbować go uspokoić. Następnie chorego, jeśli jest przytomny, należy położyć w pozycji półsiedzącej lub posadzić, dzięki czemu będzie on miał większą łatwość w oddychaniu. Kolejnym krokiem jest poluzowanie ciasnej odzieży: kołnierzyka, krawata, wszelkich zapięć po szyją. Trzeba także koniecznie zapewnić pacjentowi dostęp świeżego powietrza i pootwierać okna. W tym samym czasie należy wzywać zespół pogotowia ratunkowego.

• chory jest nieprzytomny

Jeśli pacjent straci przytomność, postępowanie wygląda inaczej. Koniecznie trzeba sprawdzić czy u chorego obecny jest oddech i tętno. Jeśli tak, należy położyć go w pozycji bocznej ustalonej, a jeśli nie umiemy tego zrobić, to po prostu na boku. Chodzi o to, że w pozycji bocznej nie dojdzie do zachłyśnięcia się lub do powstania niedrożności w drogach oddechowych.

Jeśli nie wyczujemy u pacjenta oddechu i tętna, trzeba rozpocząć resuscytację. U pacjenta leżącego na wznak należy odgiąć głowę do tyłu także po to, aby udrożnić drogi oddechowe. Następnie należy wykonać dwa oddechy, a po nich 30 uciśnięć klatki piersiowej. Resuscytację należy prowadzić do powrotu tętna lub do przyjazdu karetki pogotowia.