lekarz omawia wygląd trzustki
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Rak trzustki – przyczyny, objawy, diagnostyka, rokowania, leczenie

Rak trzustki jest jednym z nowotworów, które przez długi czas nie dają żadnych dolegliwości, a pierwsze symptomy są niespecyficzne. Wśród początkowych objawów raka trzustki wymienia się m.in. ogólne osłabienie, nudności, szybkie uczucie sytości czy tłuszczowe stolce. Jak wygląda jego leczenie?

Rak trzustki w Polsce pojawia się u około 3000 nowych pacjentów rocznie, z czego większość stanowią osoby dorosłe i starsze, częściej mężczyźni. Pierwsze objawy raka trzustki są zwykle niezauważalne, a to opóźnia właściwe rozpoznanie i leczenie. Rak trzustki rokuje źle, najczęściej bowiem w momencie jego wykrycia jest już guzem nieoperacyjnym.

Rak trzustki – czym jest?

Rak trzustki stanowi 3% wszystkich nowotworów złośliwych. W 65% ten rodzaj raka lokalizuje się w głowie trzustki, rzadziej dotyczy trzonu i ogona tego narządu.

Najczęściej wymieniane typy raka trzustki to:

  • gruczolakorak przewodowy (stanowi 80% przypadków),
  • torbielakogruczolakorak,
  • rak zrazikowo-komórkowy.

Stopień zaawansowania większości nowotworów oceniamy według klasyfikacji TNM, gdzie:

  • T oznacza wielkość guza – skala obejmuje stopień 0–4 – im wyższy, tym nowotwór jest większy,
  • N oznacza stan węzłów chłonnych – skala obejmuje stopień 0–3 – im wyższy, tym więcej regionalnych węzłów jest zajętych przez komórki guza,
  • M oznacza obecność odległych przerzutów – skala obejmuje 0–1 – czyli albo są obecne, albo ich nie ma.

Ponadto można jeszcze spotkać się z literą G, która określa stopień złośliwości, a dokładnie stan zróżnicowania komórek guza. Obejmuje stopnie I–IV – im niżej zróżnicowany, tym gorzej rokuje.

Przyczyny i czynniki ryzyka nowotworu trzustki

Przyczyny raka trzustki są nieznane. Uważa się jednak, że czynnikami ryzyka rozwoju raka trzustki mogą być:

  • palenie papierosów (nitrozaminy),
  • cukrzyca,
  • wcześniejsze naświetlania na okolicę trzustki,
  • przewlekłe nawracające zapalenie trzustki,
  • otyłość,
  • czynniki genetyczne, takie jak mutacje genów BRCA1 i BRCA2 – wiążą się także ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka piersi, raka jajnika – oraz genów p16, p53, DPC4,
  • dodatni wywiad rodzinny,
  • niedokwaśność soku żołądkowego,
  • nadmierne spożywanie mięsa, węglowodanów i nasyconych kwasów tłuszczowych w pożywieniu,
  • kontakt z pestycydami.

Polecane dla Ciebie

Rak trzustki – objawy

Objawy raka trzustki są niespecyficzne. Mogą to być:

  • objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, nudności, wymioty (naciekanie dwunastnicy lub okolicy odźwiernika), jadłowstręt (brak apetytu), uczucie pełności poposiłkowej, szybkie uczucie sytości po nawet małym posiłku, burczenie, przelewanie, wzdęcia, odbijanie, biegunki, ale też zaparcia, w zaawansowanych stadiach krwawienie z przewodu pokarmowego (naciekanie dwunastnicy lub żylaki przełyku w przebiegu zakrzepicy żylnej układu wrotnego);
  • objawy ogólne, takie jak utrata masy ciała (chudnięcie), gorączka o nieustalonej przyczynie, zakrzepowe wędrujące zapalenie żył powierzchownych (tzw. zespół Trousseau), odbarwione/tłuszczowe stolce, ciemny mocz przy jednoczesnej żółtaczce (rak głowy trzustki lub naciekanie przewodu żółciowego wspólnego), świąd skóry, znaczne osłabienie, wyniszczenie, świeżo rozpoznana cukrzyca;
  • symptomy sugerujące dolegliwości ze strony układu kostnego – bóle pleców mogące być efektem naciekania przez guza splotów nerwowych i przestrzeni zaotrzewnowej;
  • objaw Courvoisiera – występuje u 25% wszystkich chorych – wyczuwalny pęcherzyk żółciowy (na skutek niedrożności przewodu żółciowego wspólnego), może także wystąpić wodobrzusze, powiększenie węzła chłonnego nadobojczykowego lewego (tzw. węzeł Virchowa), rzadziej guz w okolicy pępka (tzw. guz siostry Mary Joseph).
Guz głowy trzustki najczęściej daje żółtaczkę (choć jest to już późny objaw zaawansowanej choroby). Guzy ogona i trzonu trzustki nie mają takiego specyficznego symptomu, wobec czego są rozpoznawane jeszcze później, kiedy pacjent jest już bardzo wyniszczony.

Rak trzustki – diagnostyka

Każdą diagnostykę zaczynamy od dokładnego wywiadu. Powinien obejmować on obecność wymienionych objawów oraz czynników ryzyka raka trzustki. W badaniu przedmiotowym możemy obserwować: wychudzenie, powiększenie węzłów chłonnych, żółtaczkę, wodobrzusze, obrzęki. Z badań laboratoryjnych należy wykonać morfologię krwi obwodowej i tzw. próby wątrobowe (głównie bilirubina i fosfataza zasadowa). Dodatkowo zleca się badanie antygenu CA19-9.

W rozpoznaniu raka trzustki i raka brodawki Vatera najważniejsze są badania obrazowe i endoskopowe, takie jak:

  • ultrasonografia jamy brzusznej, w tym endoskopowa,
  • RTG żołądka i dwunastnicy,
  • wielofazowa tomografia komputerowa jamy brzusznej wykonana metodą spiralną,
  • rezonans magnetyczny.
Do postawienia ostatecznej diagnozy konieczne jest badanie histopatologiczno-cytologiczne. Biopsja trzustki lub węzłów chłonnych może być wykonana podczas ultrasonograficznego badania endoskopowego lub laparoskopii.

Rak trzustki – leczenie i rokowania

Leczenie raka trzustki jest trudne z powodu zwykle późnego rozpoznania i znacznego stopnia zaawansowania. Najczęściej ma duży stopień złośliwości, szybki wzrost, dużą skłonność do naciekania i odległych przerzutów. Rok przeżywa około 20% pacjentów, 5 lat już tylko około 5%.

Leczenie chirurgiczne raka trzustki dzielimy na:

  • radykalne zabiegi operacyjne – leczące – możliwe u około 15% pacjentów (np. wycięcie głowy trzustki wraz z dwunastnicą lub całkowite wycięcie trzustki i dwunastnicy, pęcherzyka żółciowego, przewodu żółciowego wspólnego, części odźwiernikowej żołądka, częściowe obwodowe wycięcie trzustki),
  • resekcje paliatywne – łagodzą objawy,
  • zespolenia omijające.

Uzupełnieniem zabiegów operacyjnych jest chemioterapia (jednolekowa lub skojarzona) i/lub radioterapia, w tym także śródoperacyjna. Zdarza się jednak, że nowotwór jest tak zaawansowany, że pozostaje nam tylko leczenie objawowe – przeciwbólowe i przeciwzakrzepowe.

  1. K. Oka, K. Inoue, S. Sugino i in., Anaplastic carcinoma of the pancreas diagnosed by endoscopic ultrasound-guided fine-needle aspiration: a case report and review of the literature, „Journal of Medical Case Reports”, nr 12 (1) 2018.
  2. M. Del Chiaro, C. Verbeke, R. Salvia i in., European experts consensus statement on cystic tumours of the pancreas, „Digestive and Liver Disease”, nr 45 (9) 2013.
  3. J. H. Wu, X.Y. Tian, B. N. Liu i in., Clinicopathological features and prognostic factors of solid pseudopapillary neoplasms of pancreas, „Pakistan Journal of Pharmaceutical Sciences”, nr 32 (1) 2019.
  4. A. McGuigan, P. Kelly, R. C. Turkington i in., Pancreatic cancer: A review of clinical diagnosis, epidemiology, treatment and outcomes, „World Journal of Gastroenterology”, nr 24 (43) 2018.
  5. V. Goral, Pancreatic Cancer: Pathogenesis and Diagnosis, „Asian Pacific Journal of Cancer Prevention”, nr 16 (14) 2015.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba Sanfilippo – objawy, przyczyny, leczenie

    Choroba Sanfilippo to bardzo rzadka choroba genetyczna, określana jako mukopolisacharydoza typu 3 (MPS III). Nazwa choroby pochodzi od nazwiska lekarza, który w 1963 roku po raz pierwszy opisał ten typ mukopolisacharydozy – dr. Sylvestra Sanfilippo.

  • Choroba Wilsona – objawy, leczenie i przewidywana długość życia

    Choroba Wilsona to schorzenie prowadzące do nadmiernego gromadzenia się miedzi w organizmie. Przyczyną jest mutacja genetyczna, wskutek której dochodzi do defektu białka odpowiadającego za transport miedzi w organizmie. W konsekwencji miedź nie jest wydalana z organizmu, tylko gromadzi się w narządach, prowadząc do ich uszkodzenia.

  • Chłoniak Burkitta – objawy, przyczyny i rokowanie

    Przyczyną chłoniaka jest niekontrolowany rozrost puli limfocytów, a głównym skutkiem ubocznym – upośledzenie układu immunologicznego ze względu na utratę funkcji zmienionych komórek. Najczęstszą przyczyną zgonu wśród pacjentów cierpiących na nowotwory krwi są pozornie niegroźne infekcje – i właśnie tak zabija chłoniak Burkitta.

  • Odmrożenia – stopnie i objawy. Co robić i jak zabezpieczyć skórę przed zimnem?

    Odmrożenie z zimna to stan skóry, w którym jej warstwa ochronna została uszkodzona przez działanie niskich temperatur. Może to prowadzić do bolesności, pieczenia, zaczerwienienia i obrzęku, a w ciężkich przypadkach nawet do amputacji kończyn lub ich fragmentów. W celu uniknięcia odmrożenia należy zachować ostrożność podczas długotrwałego przebywania na mrozie, chronić skórę odpowiednim ubraniem czy stosować kremy i maści ochronne.

  • Halitoza – brzydki, nieprzyjemny zapach z ust – jak go zwalczać?

    Halitoza jest jedną z najczęstszych przyczyn zgłaszania się pacjentów do gabinetów stomatologicznych. Nieprzyjemny zapach z ust nie zawsze wiąże się z obecnością stanów patologicznych w jamie ustnej. Istnieje szereg przyczyn wynikających ze schorzeń układu pokarmowego i laryngologicznych. Często źródłem problemu jest nieprawidłowa dieta.

  • Sprue tropikalna (psyloza) – przyczyny i objawy choroby przypominającej celiakię

    Sprue tropikalna jest chorobą zakaźną, która występuje głównie w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Objawia się nieprawidłowym trawieniem i wchłanianiem składników pokarmowych, co prowadzi do poważnych niedoborów składników odżywczych, głównie witaminy B12 i kwasu foliowego, a także do anemii. Leczenie sprue tropikalnej jest uzależnione od przyczyny i może wymagać antybiotyków, leków przeciwpasożytniczych i suplementów diety.

  • Komora hiperbaryczna – komu służy i jak z niej korzystać?

    Komora hiperbaryczna jest szczelnie zamkniętym urządzeniem, w którym przeprowadza się zabiegi tlenoterapii z wykorzystaniem stuprocentowego tlenu pod zwiększonym ciśnieniem atmosferycznym. Terapia w komorze hiperbarycznej stanowi uzupełnienie leczenia wielu dolegliwości, m.in. urazów, oparzeń czy incydentów niedokrwienia tkanek miękkich.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij