Bilirubina całkowita – badanie. Norma, lekko podwyższona i podwyższona
Barbara Sitek

Bilirubina całkowita – badanie. Norma, lekko podwyższona i podwyższona

Badanie poziomu bilirubiny zlecane jest najczęściej podczas diagnozowania chorób wątroby lub oceny jej funkcji, np. podczas terapii lub w trakcie zażywania leków, w tym tabletek antykoncepcyjnych lub izotretynoiny. Na badanie należy się zgłosić na czczo i najlepiej w godzinach porannych. Często wysoki poziom bilirubiny stwierdza się u noworodków, który w skrajnych przypadkach może doprowadzić do uszkodzenia układu nerwowego. Leczenie polega najczęściej na fototerapii, której celem jest przyspieszenie rozkładu bilirubiny.

Bilirubina jest barwnikiem żółciowym, powstającym na drodze rozpadu erytrocytów, czyli krwinek czerwonych, a konkretnie wchodzącej w ich skład cząsteczki hemu. Przekształcenie hemu w bilirubinę jest procesem kilku etapowym, w którym dużą rolę odgrywa wątroba. Jeżeli narząd ten nie funkcjonuje właściwie, we krwi może pojawić się podwyższony poziom bilirubiny, prowadzący m.in. do żółtaczki lub kamicy żółciowej. Stan ten jest szczególnie niebezpieczny, gdy występuje u noworodków, może bowiem prowadzić do żółtaczki jąder podkorowych mózgu, a w efekcie do ich uszkodzenia. Oznaczenie poziomu bilirubiny całkowitej we krwi jest jednym z podstawowych badań, stosowanych w diagnostyce chorób wątroby oraz pozwalającym na odróżnienie żółtaczki fizjologicznej od patologicznej.

Co to jest bilirubina całkowita, pośrednia i bezpośrednia?

Bilirubina jest barwnikiem powstającym podczas rozpadu cząsteczki hemu – hemoglobiny (odpowiada za transport tlenu w organizmie człowieka). Hemoglobina wchodzi w skład erytrocytów, czyli czerwonych krwinek, które żyją około 120 dni. Po tym czasie ulegają rozpadowi, a uwalniany wtedy hem ulega szeregowi przemian prowadzących do powstania bilirubiny. Bilirubina dalej wraz z osoczem trafia do wątroby, skąd jest wydalana do woreczka żółciowego. Produkty przemiany bilirubiny są barwnikami, odpowiadającymi za żółty kolor moczu oraz brązowy kolor stolca. Informacja ta jest istotna, ponieważ zmiana barwy któregoś z nich, może wskazywać na problemy w funkcjonowaniu wątroby lub dróg żółciowych.

Frakcja bilirubiny znajdująca się w osoczu jest związana z białkami – przede wszystkim z albuminą i jest to tzw. bilirubina pośrednia lub wolna. W wątrobie ulega związaniu z kwasem glukuronowym i wydaleniu wraz z żółcią. Ta frakcja bilirubiny to bilirubina sprzężona lub bezpośredni. We krwi oznacza się najczęściej obydwie te formy jednocześnie i mówi się wówczas o bilirubinie całkowitej, będącej sumą obu frakcji.

Bilirubina całkowita – kiedy należy wykonać badanie?

Oznaczenie stężenia bilirubiny warto wykonać w przypadku:

  • oceny funkcji wątroby,
  • przy diagnozowaniu chorób wątroby i pęcherzyka żółciowego, w tym żółtaczki i kamieni żółciowych,
  • podejrzenia wirusowego zapalenia wątroby,
  • podejrzenia toksycznego uszkodzenia wątroby (zatrucie grzybami, alkoholem, narkotykami, lekami itp.)
  • podejrzenia choroby hemolitycznej lub innych chorób, związanych z przyspieszonym rozpadem krwinek czerwonych,
  • występowania objawów wskazujących na choroby dróg żółciowych, wątroby lub trzustki: zażółcenia skóry i spojówek, bólów brzucha, ciemnej barwy moczu, zmiany koloru stolca lub anemii,
  • różnicowania żółtaczki fizjologicznej od patologicznej
  • występowania przypadków rodzinnej hiperbilirubinemii.

Polecane dla Ciebie

Bilirubina całkowita – przebieg badania

Do wykonania badania konieczne jest pobranie próbki krwi żylnej, zazwyczaj z żyły łokciowej. Pacjent zgłaszający się na oznaczenie powinien być na czczo, czyli zachować 8-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków. Najlepiej zgłosić się do punktu pobrań w godzinach porannych. Warto także poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach diety, ponieważ mogą one wpływać na wynik badania.

Bilirubina całkowita – normy dla dzieci i dorosłych

Normy dla bilirubiny całkowitej mogą się różnić pomiędzy poszczególnymi laboratoriami, jednak najczęściej zamykają się w przedziale od 0,3 do 1,2 mg/dl dla osób dorosłych.

W przypadku dzieci, zwłaszcza noworodków, stężenia bilirubiny mogą być wyższe i wynosić:

  • do 4 mg/dl w pierwszej dobie życia,
  • do 10 mg/dl w trzeciej dobie życia,
  • u dzieci do 1 miesiąca: do 1 mg/dl.

Powyższe normy nie dotyczą jednak kobiet ciężarnych, u których stwierdza się fizjologicznie podwyższony poziom bilirubiny całkowitej.

Badanie bilirubina całkowita – interpretacja wyniku. Co oznacza podwyższona bilirubina?

Podwyższony poziom bilirubiny we krwi, czyli tzw. hiperbilirubinemia może wynikać m.in. z:

  • uszkodzenia komórek wątroby, na skutek np. marskości wątroby, wirusowego zapalenia lub uszkodzenia toksycznego, alkoholowego lub polekowego,
  • zastoju żółci, spowodowanego m.in. cholestazą wewnątrzwątrobową, chorobami autoimmunologicznymi wątroby, kamicą dróg żółciowych, guzem lub niedrożnością dróg żółciowych,
  • nieprawidłowej hemolizy na skutek chorób autoimmunologicznych, przetoczenia niewłaściwej grupy krwi, niedokrwistości hemolitycznej, zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego lub niedoboru niektórych enzymów,
  • wrodzonych chorób, związanych z nieprawidłowym metabolizowaniem lub sprzęganiem bilirubiny,
  • przyjmowania przez pacjenta leków powodujących rozpad erytrocytów lub komórek wątroby,
  • wrodzonej niedrożności dróg żółciowych lub zapalenia wątroby u noworodków,
  • chorób metabolicznych, takich jak: mukowiscydoza, galaktozemia, tyrozynemia, choroba Wilsona
  • cholestazy ciężarnych, czyli przejściowego wzrostu stężenia bilirubiny u kobiet w ciąży, do którego dochodzi zazwyczaj w wyniku zmian hormonalnych.

W niektórych przypadkach wysoki poziom bilirubiny nie musi być powodem do niepokoju. U osób z chorobą Gilberta zażółcenie rogówek, błon śluzowych i skóry, może pojawić się na skutek silnego stresu, nieprzespanej nocy, spożycia alkoholu lub innych czynników. Również u noworodków zdarza się, że fizjologiczna żółtaczka może się przedłużyć, prowadząc do utrzymywania się podniesionego poziomu bilirubiny do kilku dni po porodzie, nie prowadząc jednak do poważniejszych powikłań.

Które badania wykonać razem z oznaczeniem bilirubiny?

Wraz z oznaczeniem poziomu bilirubiny, w diagnostyce chorób wątroby i dróg żółciowych oraz różnicowania żółtaczki, wykonuje się często dodatkowe badania laboratoryjne, obejmujące takie parametry jak:

Bilirubina całkowita – cena/refundacja, skierowanie

Koszt oznaczenia stężenia bilirubiny całkowitej zazwyczaj nie przekracza 20 zł. W przypadku, gdy pacjent jest kierowany na badanie ze wskazań lekarskich, to jest ono w pełni refundowane przez NFZ.

Jak obniżyć podwyższony poziom bilirubiny u noworodka i osoby dorosłej?

Podwyższony poziom bilirubiny powinien być zawsze zgłoszony lekarzowi, jednak nie w każdym przypadku wymaga wprowadzenia terapii. Żółtaczka noworodkowa zazwyczaj nie wymaga leczenia, jeśli jednak bilirubina przekracza bezpieczne dla dziecka stężenie, to konieczne jest szybkie wdrożenie terapii, aby uchronić je przed uszkodzeniem układu nerwowego. Najczęściej stosuje się wtedy tzw. fototerapię, czyli naświetlanie specjalnymi lampami, przyspieszającymi rozkład bilirubiny.

Osoby dorosłe z hiperbilirubinemią, oprócz wskazań lekarza, powinny pamiętać o odpowiednim nawodnieniu oraz stosować lekkostrawną dietę. Warto zrezygnować z cukru, dań smażonych i bogatych w tłuszcze, a także zadbać o suplementację witamin z grupy B oraz magnezu.

  1. A. Pietrzak i in., Skórne manifestacje chorób wątroby, „Nowa Medycyna", nr 3, 2002.
  2. A. Urbańska, Zaburzenia barwnikowe hiperpigmentacyjne jako problem kosmetyczny, „Nowa Medycyna", nr 1, 2003.
  3. L. Vasilieva i in., Total bilirubin is a good discriminator between benign and malignant biliary strictures, „HPB: the official journal of the International Hepato Pancreato Biliary Association", nr 14 (1), 2012.
  4. TD. Hull i in., Bilirubin: a potential biomarker and therapeutic target for diabetic nephropathy, „Diabetes", nr 63 (8) 2014.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • USG jąder – jak wygląda badanie? Jak się do niego przygotować?

    Wykonanie USG jąder pozwala ocenić zarówno stan jąder, najądrzy, jak i całej moszny. Jest bardzo pomocnym badaniem w sytuacji podejrzenia chorób jąder, takich jak żylaki powózka nasiennego, guz jądra, skręt i przyczepka jądra czy wodniaki. Ultrasonografia to metoda ogólnie dostępna, pozwalającą na szybką diagnozę niepokojących objawów męskiej strefy intymnej oraz na szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Jak wygląda USG jąder i jak się do niego przygotować?

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

  • Cytologia płynna (LBC) a tradycyjna – która jest bardziej dokładna? Cena, refundacja

    Regularnie wykonywana cytologia pomaga uniknąć zachorowania na raka szyjki macicy. Przez wiele lat była ona wykonywana jedynie w formie szkiełkowej. W 2016 roku Polskie Towarzystwo Patologów (PTP) wnioskowało do Ministerstwa Zdrowia o zmianę standardów diagnostycznych na bardziej dokładne i czułe, czyli na cytologię na podłożu płynnym, nazywanej w skrócie LBC. Jak wygląda cytologia płynna i czym różni się od klasycznej metody diagnostycznej?  Czy cytologia na podłożu płynnym jest refundowana przez NFZ?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij