Jak interpretować wyniki badania moczu?
Michał Posmykiewicz

Jak interpretować wyniki badania moczu?

Najprostszym badaniem, które umożliwia wykrycie nieprawidłowości w układzie moczowym, jest badanie ogólne moczu. Jest to badanie, które w pierwszej kolejności wykonuje się np. przy podejrzeniu zakażenia w układzie moczowym czy też kamicy moczowej. Badanie jest proste do wykonania, a nieprawidłowości, które ewentualnie w nim się stwierdzi, umożliwiają postawienie ostatecznej diagnozy lub ukierunkowują lekarza do przeprowadzenia dalszej diagnostyki, np. do zlecenia badań obrazowych jak usg jamy brzusznej z oceną układu moczowego.

Jak zatem wykonuje się badanie ogólne moczu?

Do wykonania badania potrzebna jest próbka moczu, którą do laboratorium należy dostarczyć w zakupionym w aptece pojemniczku przeznaczonym do wykonania badania ogólnego moczu. Mocz do badania powinno się oddać rano, bezpośrednio po wstaniu z łóżka (jest to tzw. mocz poranny, "po nocy"). Przed oddaniem moczu należy dobrze się umyć. Najlepiej, aby do pojemniczka trafił tzw. mocz ze środkowego strumienia (pierwszą porcję moczu należy oddać do toalety, następnie kolejną do pojemniczka i końcową raz jeszcze do toalety). Mocz pobrany w ten sposób da najbardziej wiarygodny wynik całego badania. Po napełnieniu pojemniczka mocz powinno się od razu dostarczyć do laboratorium. W przypadku dzieci, które nie umieją jeszcze załatwiać się na nocniku, mocz można pobrać do specjalnych woreczków (specjalny dla chłopca i specjalny dla dziewczynki), które można kupić w aptece - "złapany" mocz należy w woreczku włożyć do pojemniczka i w tej postaci dostarczyć do laboratorium.  

Co zatem można "wybadać" w badaniu ogólnym moczu?

W badaniu ogólnym moczu ocenia się cechy fizykochemiczne moczu oraz osad moczu. 

  • Barwa moczu
Prawidłowy mocz ma żółtą barwę i jest przejrzysty. Każdy inny kolor moczu świadczy o obecności w nim dodatkowych składników, np. mocz w kolorze czerwonym może świadczyć o obecności w nim krwi, zaś mocz nadmiernie mętny może świadczyć o dużej zawartości  leukocytów, które sugerują zakażenie w układzie moczowym.
  • Odczyn moczu, czyli pH
Prawidłowe pH moczu zawarte jest pomiędzy 4,8 a 7,4. Odczyn moczu uzależniony jest w dużej mierze od zjedzonych składników pokarmowych, np. mocz kwaśny występuje głownie po spożyciu dużej ilości mięsa, zaś mocz zasadowy jest typowy głownie dla osób niespożywających mięsa, a jedzących dużą ilość warzyw i owoców, mocz zasadowy jest też charakterystyczny przy zakażeniach bakteriami ureazo-dodatnimi (dochodzi wtedy do rozkładu mocznika do amoniaku) 
  • Gęstość względna (ciężar właściwy moczu)
Jeśli mocz pochodzi z porannej porcji moczu, wtedy jego gęstość względna jest zwykle większa niż 1,023. Mniejsza gęstość względna jest natomiast typowa dla niewydolności nerek, jak również dla sytuacji, kiedy przed badaniem pacjent wypił naprawdę duża ilość płynów. Większa gęstość względna może natomiast towarzyszyć odwodnieniu organizmu (np. biegunka, wymioty, gorączka , wysiłek fizyczny) u osób ze zdrowymi nerkami, jest też typowa dla sytuacji, kiedy w moczu znajdują się nieprawidłowe substancje, np. glukoza w przebiegu cukrzycy. 
  • Białko
Białko u osoby bez choroby nerek, lecz oczywiście w niewielkiej ilości, może pojawić się w czasie gorączki lub po dużym wysiłku fizycznym. U kobiet niewielka ilość białka w moczu może mieć związek z upławami. Jednak zazwyczaj obecność białka w moczu ma związek z chorobami nerek. U dzieci, najczęstszą przyczyną białkomoczu, jest zespół nerczycowy. Inne przyczyny białkomoczu, także u ludzi dorosłych, to kłębuszkowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek, polekowe uszkodzenie nerek, nefropatia nadciśnieniowa. Białkomocz pojawia się też u kobiet w ciąży w stanie przedrzucawkowym i w rzucawce. Ponadto, białko w moczu pojawia się też w zakażeniu układu moczowego, w zapaleniu gruczołu krokowego, w przebiegu chorób układu krążenia, w niektórych chorobach krwi, np, dla szpiczaka mnogiego typowa jest obecność białka Bence-Jonesa. 
  • Glukoza (cukier)
Nie powinna występować w prawidłowym moczu, obecność glukozy świadczy zwykle o cukrzycy, rzadko o uszkodzeniu cewek nerkowych. Glukoza może ewentualnie pojawić się też w moczu u kobiety z prawidłowo rozwijającą się ciąża, choć wtedy zawsze należy wykluczyć cukrzycę.
  • Ciała ketonowe
Nie powinny znajdować się w moczu zdrowej osoby. Ich obecność zazwyczaj sugeruje powikłania cukrzycy. Mogą też one ewentualnie pojawić się w moczu u osoby uprzednio kilkakrotnie wymiotującej lub osoby, która przez dłuższy okres czasu nie przyjmowała posiłków (głodziła się). 
  • Barwniki żółciowe (urobilinogen)
Nie powinien być obecny w prawidłowym moczu, stwierdzenie urobilinogenu sugeruje chorobę wątroby i dróg żółciowych. 
  • Leukocyty (białe krwinki)
Przyjmuje się, że normą jest obecność w osadzie badanego moczu 4-5 leukocytów w polu widzenia. Większa ich ilość sugeruje zakażenie układu moczowego, zapalenie gruczołu krokowego, śródmiąższowe zapalenie nerek. Bardzo duża ilość leukocytów w badaniu osadu moczu może dawać widoczne pod mikroskopem zlepy, a czasami opisywana jest nawet jako ropomocz.
  • Erytrocyty (krwinki czerwone)
Za normę przyjmuje się obecność do 3 krwinek w polu widzenia u mężczyzn i do 5 u kobiet. U kobiet zdarza się zwiększona ilość krwinek czerwonych w przypadku miesiączki, w tym okresie, aby badanie moczu było wiarygodne, kobieta nie powinna oddawać moczu do badania. Obecność krwi w moczu ma zwykle związek ze skazą krwotoczną, stosowaniem leków przeciwkrzepliwych, chorobami nerek i nowotworami.
  • Bakterie
Ich obecność w badaniu ogólnym moczu zwykle ma po prostu związek z namnożeniem się bakterii w próbce pobranego moczu i nie daje podstawy do rozpoznania zakażenia w układzie moczowym. Celem stwierdzenia zakażenia i obecności bakterii należy zatem wykonać posiew moczu.
  • Wałeczki
Wałeczki w ogóle nie powinny się znajdować w osadzie moczu, poza pojedynczymi wałeczkami szklistymi. Obecność innego rodzaju wałeczków świadczy o chorobie nerek.
  • Kryształy
Pojedyncze mogą występować u osób zdrowych, zwykle zbudowane są z fosforanów lub moczanów. U osób cierpiących na kamicę moczową kryształy mogą wskazywać na rodzaj substancji, z której zbudowane są kamienie. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

    Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników

    Kalcytonina (tyreokalcytonina) to hormon, który odpowiada za regulowanie gospodarki fosforanowej i węglanowej w organizmie. Badanie poziomu CT (ang. calcitonin) wykonuje się głównie podczas diagnostyki i monitorowania rdzeniastego nowotworu gruczołu tarczowego, czyli tarczycy. Prawidłowy (normatywny) wynik stężenia tego hormonu zależy od wielu czynników, w tym także od wieku i płci pacjenta. Diagnostycy i lekarze przyjmują, że kalcytonina jest swoistym markerem nowotworowym w przypadku podejrzenia chorób komórek tarczycy, gdyż te mają zdolność do wydzielania jej w dużej ilości. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu kalcytoniny, czy na badanie krwi należy stawić się na czczo i co należy zrobić, kiedy wynik badania stężenia CT we krwi jest za wysoki? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Amylaza trzustkowa (AMY) we krwi – badanie, wskazania, normy i interpretacja wyników

    Badanie poziomu amylazy trzustkowej jest przydatne podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób tego gruczołu, ponieważ AMY stanowi swoisty marker zapalenia tego narządu. Dzięki analizie wyników prób trzustkowych można także ocenić, czy organizm prawidłowo trawi skrobię i inne wielocukry, ale także ocenić ogólną kondycję układu pokarmowego. Przejściowy wzrost stężenia amylazy (trwający około dwie trzy doby) występuje także u pacjentów, którzy wykonywali gastroskopię lub badania obrazowe z użyciem kontrastu. Jak się przygotować do badania amylazy trzustkowej, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo oraz jaki wpływ na poziom AMY ma poziom adrenaliny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij