Jak interpretować wyniki badania moczu? - portal DOZ.pl
Jak interpretować wyniki badania moczu?
Michał Posmykiewicz

Jak interpretować wyniki badania moczu?

Najprostszym badaniem, które umożliwia wykrycie nieprawidłowości w układzie moczowym, jest badanie ogólne moczu. Jest to badanie, które w pierwszej kolejności wykonuje się np. przy podejrzeniu zakażenia w układzie moczowym czy też kamicy moczowej. Badanie jest proste do wykonania, a nieprawidłowości, które ewentualnie w nim się stwierdzi, umożliwiają postawienie ostatecznej diagnozy lub ukierunkowują lekarza do przeprowadzenia dalszej diagnostyki, np. do zlecenia badań obrazowych jak usg jamy brzusznej z oceną układu moczowego.

Jak zatem wykonuje się badanie ogólne moczu?

Do wykonania badania potrzebna jest próbka moczu, którą do laboratorium należy dostarczyć w zakupionym w aptece pojemniczku przeznaczonym do wykonania badania ogólnego moczu. Mocz do badania powinno się oddać rano, bezpośrednio po wstaniu z łóżka (jest to tzw. mocz poranny, "po nocy"). Przed oddaniem moczu należy dobrze się umyć. Najlepiej, aby do pojemniczka trafił tzw. mocz ze środkowego strumienia (pierwszą porcję moczu należy oddać do toalety, następnie kolejną do pojemniczka i końcową raz jeszcze do toalety). Mocz pobrany w ten sposób da najbardziej wiarygodny wynik całego badania. Po napełnieniu pojemniczka mocz powinno się od razu dostarczyć do laboratorium. W przypadku dzieci, które nie umieją jeszcze załatwiać się na nocniku, mocz można pobrać do specjalnych woreczków (specjalny dla chłopca i specjalny dla dziewczynki), które można kupić w aptece - "złapany" mocz należy w woreczku włożyć do pojemniczka i w tej postaci dostarczyć do laboratorium.  

Co zatem można "wybadać" w badaniu ogólnym moczu?

W badaniu ogólnym moczu ocenia się cechy fizykochemiczne moczu oraz osad moczu. 

  • Barwa moczu
Prawidłowy mocz ma żółtą barwę i jest przejrzysty. Każdy inny kolor moczu świadczy o obecności w nim dodatkowych składników, np. mocz w kolorze czerwonym może świadczyć o obecności w nim krwi, zaś mocz nadmiernie mętny może świadczyć o dużej zawartości  leukocytów, które sugerują zakażenie w układzie moczowym.
  • Odczyn moczu, czyli pH
Prawidłowe pH moczu zawarte jest pomiędzy 4,8 a 7,4. Odczyn moczu uzależniony jest w dużej mierze od zjedzonych składników pokarmowych, np. mocz kwaśny występuje głownie po spożyciu dużej ilości mięsa, zaś mocz zasadowy jest typowy głownie dla osób niespożywających mięsa, a jedzących dużą ilość warzyw i owoców, mocz zasadowy jest też charakterystyczny przy zakażeniach bakteriami ureazo-dodatnimi (dochodzi wtedy do rozkładu mocznika do amoniaku) 
  • Gęstość względna (ciężar właściwy moczu)
Jeśli mocz pochodzi z porannej porcji moczu, wtedy jego gęstość względna jest zwykle większa niż 1,023. Mniejsza gęstość względna jest natomiast typowa dla niewydolności nerek, jak również dla sytuacji, kiedy przed badaniem pacjent wypił naprawdę duża ilość płynów. Większa gęstość względna może natomiast towarzyszyć odwodnieniu organizmu (np. biegunka, wymioty, gorączka , wysiłek fizyczny) u osób ze zdrowymi nerkami, jest też typowa dla sytuacji, kiedy w moczu znajdują się nieprawidłowe substancje, np. glukoza w przebiegu cukrzycy. 
  • Białko
Białko u osoby bez choroby nerek, lecz oczywiście w niewielkiej ilości, może pojawić się w czasie gorączki lub po dużym wysiłku fizycznym. U kobiet niewielka ilość białka w moczu może mieć związek z upławami. Jednak zazwyczaj obecność białka w moczu ma związek z chorobami nerek. U dzieci, najczęstszą przyczyną białkomoczu, jest zespół nerczycowy. Inne przyczyny białkomoczu, także u ludzi dorosłych, to kłębuszkowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek, polekowe uszkodzenie nerek, nefropatia nadciśnieniowa. Białkomocz pojawia się też u kobiet w ciąży w stanie przedrzucawkowym i w rzucawce. Ponadto, białko w moczu pojawia się też w zakażeniu układu moczowego, w zapaleniu gruczołu krokowego, w przebiegu chorób układu krążenia, w niektórych chorobach krwi, np, dla szpiczaka mnogiego typowa jest obecność białka Bence-Jonesa. 
  • Glukoza (cukier)
Nie powinna występować w prawidłowym moczu, obecność glukozy świadczy zwykle o cukrzycy, rzadko o uszkodzeniu cewek nerkowych. Glukoza może ewentualnie pojawić się też w moczu u kobiety z prawidłowo rozwijającą się ciąża, choć wtedy zawsze należy wykluczyć cukrzycę.
  • Ciała ketonowe
Nie powinny znajdować się w moczu zdrowej osoby. Ich obecność zazwyczaj sugeruje powikłania cukrzycy. Mogą też one ewentualnie pojawić się w moczu u osoby uprzednio kilkakrotnie wymiotującej lub osoby, która przez dłuższy okres czasu nie przyjmowała posiłków (głodziła się). 
  • Barwniki żółciowe (urobilinogen)
Nie powinien być obecny w prawidłowym moczu, stwierdzenie urobilinogenu sugeruje chorobę wątroby i dróg żółciowych. 
  • Leukocyty (białe krwinki)
Przyjmuje się, że normą jest obecność w osadzie badanego moczu 4-5 leukocytów w polu widzenia. Większa ich ilość sugeruje zakażenie układu moczowego, zapalenie gruczołu krokowego, śródmiąższowe zapalenie nerek. Bardzo duża ilość leukocytów w badaniu osadu moczu może dawać widoczne pod mikroskopem zlepy, a czasami opisywana jest nawet jako ropomocz.
  • Erytrocyty (krwinki czerwone)
Za normę przyjmuje się obecność do 3 krwinek w polu widzenia u mężczyzn i do 5 u kobiet. U kobiet zdarza się zwiększona ilość krwinek czerwonych w przypadku miesiączki, w tym okresie, aby badanie moczu było wiarygodne, kobieta nie powinna oddawać moczu do badania. Obecność krwi w moczu ma zwykle związek ze skazą krwotoczną, stosowaniem leków przeciwkrzepliwych, chorobami nerek i nowotworami.
  • Bakterie
Ich obecność w badaniu ogólnym moczu zwykle ma po prostu związek z namnożeniem się bakterii w próbce pobranego moczu i nie daje podstawy do rozpoznania zakażenia w układzie moczowym. Celem stwierdzenia zakażenia i obecności bakterii należy zatem wykonać posiew moczu.
  • Wałeczki
Wałeczki w ogóle nie powinny się znajdować w osadzie moczu, poza pojedynczymi wałeczkami szklistymi. Obecność innego rodzaju wałeczków świadczy o chorobie nerek.
  • Kryształy
Pojedyncze mogą występować u osób zdrowych, zwykle zbudowane są z fosforanów lub moczanów. U osób cierpiących na kamicę moczową kryształy mogą wskazywać na rodzaj substancji, z której zbudowane są kamienie. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymaz z gardła – ile kosztuje badanie i gdzie można je wykonać?

    Wielokrotnie każdy z nas cierpiał z powodu bólu gardła czy chrypki. Są to najczęściej występujące choroby gardła. Czasem zdarza się jednak, że infekcje gardła dopadają nas zbyt często oraz ciągle nawracają pomimo stosowania właściwego leczenia. Co można zrobić w takiej sytuacji? Wtedy można zdecydować się na wykonanie wymazu z gardła, który może pomoc naszemu lekarzowi prowadzącemu w postawieniu właściwej diagnozy i ułatwi też włączenie najlepszego dla nas leczenia.

  • Test ureazowy na Helicobacter pylori – na czym polega i kiedy się go wykonuje?

    Helicobacter pylori to bakteria odpowiedzialna za występowanie choroby wrzodowej czy nowotworów żołądka. Do jej wykrycia stosuje się test ureazowy, który wykonywany jest podczas gastroskopii. Na czym polega to badanie i jak się do niego przygotować? Jakie są wskazania do przeprowadzenia testu ureazowego?

  • APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?

    APTT to jeden z parametrów krwi, którego oznaczenie jest bardzo istotne, kiedy należy zbadać stopień krzepliwości krwi pacjenta, u którego planowana jest operacja chirurgiczna lub leczonego z powodu chorób natury zakrzepowo-zatorowej. Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji mogą być choroby wątroby lub zaburzenia ilość witaminy K w organizmie. Jak wygląda badanie APTT, czy jest refundowane i jak się do niego przygotować?

  • Sód (Na) – badamy elektrolity we krwi. Norma, hiponatremia, hipernatremia

    Badanie stężenia sodu (Na) jest jednym z głównych oznaczeń parametrów krwi. Nie jest badaniem drogim ani też wymagającym specjalnego przygotowania, niemniej kontrolowanie poziomu sodu jest bardzo istotne. Wszelkie nieprawidłowości w stężeniu tego elektrolitu mogą być bardzo groźne dla zdrowia, szczególnie osób, u których zdiagnozowano choroby kardiologiczne, jak chociażby nadciśnienie tętnicze lub nefrologiczne, jak niewydolność nerek. Jak wygląda badanie, czy jest refundowane, ile kosztuje i jakie są normy dla kobiet, mężczyzn i dzieci? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Wysoki poziom prolaktyny (hiperprolaktynemia) w wyniku badania krwi

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij