Jak interpretować wyniki badania moczu?
Michał Posmykiewicz

Jak interpretować wyniki badania moczu?

Najprostszym badaniem, które umożliwia wykrycie nieprawidłowości w układzie moczowym, jest badanie ogólne moczu. Jest to badanie, które w pierwszej kolejności wykonuje się np. przy podejrzeniu zakażenia w układzie moczowym czy też kamicy moczowej. Badanie jest proste do wykonania, a nieprawidłowości, które ewentualnie w nim się stwierdzi, umożliwiają postawienie ostatecznej diagnozy lub ukierunkowują lekarza do przeprowadzenia dalszej diagnostyki, np. do zlecenia badań obrazowych jak usg jamy brzusznej z oceną układu moczowego.

Jak zatem wykonuje się badanie ogólne moczu?

Do wykonania badania potrzebna jest próbka moczu, którą do laboratorium należy dostarczyć w zakupionym w aptece pojemniczku przeznaczonym do wykonania badania ogólnego moczu. Mocz do badania powinno się oddać rano, bezpośrednio po wstaniu z łóżka (jest to tzw. mocz poranny, "po nocy"). Przed oddaniem moczu należy dobrze się umyć. Najlepiej, aby do pojemniczka trafił tzw. mocz ze środkowego strumienia (pierwszą porcję moczu należy oddać do toalety, następnie kolejną do pojemniczka i końcową raz jeszcze do toalety). Mocz pobrany w ten sposób da najbardziej wiarygodny wynik całego badania. Po napełnieniu pojemniczka mocz powinno się od razu dostarczyć do laboratorium. W przypadku dzieci, które nie umieją jeszcze załatwiać się na nocniku, mocz można pobrać do specjalnych woreczków (specjalny dla chłopca i specjalny dla dziewczynki), które można kupić w aptece - "złapany" mocz należy w woreczku włożyć do pojemniczka i w tej postaci dostarczyć do laboratorium.  

Co zatem można "wybadać" w badaniu ogólnym moczu?

W badaniu ogólnym moczu ocenia się cechy fizykochemiczne moczu oraz osad moczu. 

  • Barwa moczu
Prawidłowy mocz ma żółtą barwę i jest przejrzysty. Każdy inny kolor moczu świadczy o obecności w nim dodatkowych składników, np. mocz w kolorze czerwonym może świadczyć o obecności w nim krwi, zaś mocz nadmiernie mętny może świadczyć o dużej zawartości  leukocytów, które sugerują zakażenie w układzie moczowym.
  • Odczyn moczu, czyli pH
Prawidłowe pH moczu zawarte jest pomiędzy 4,8 a 7,4. Odczyn moczu uzależniony jest w dużej mierze od zjedzonych składników pokarmowych, np. mocz kwaśny występuje głownie po spożyciu dużej ilości mięsa, zaś mocz zasadowy jest typowy głownie dla osób niespożywających mięsa, a jedzących dużą ilość warzyw i owoców, mocz zasadowy jest też charakterystyczny przy zakażeniach bakteriami ureazo-dodatnimi (dochodzi wtedy do rozkładu mocznika do amoniaku) 
  • Gęstość względna (ciężar właściwy moczu)
Jeśli mocz pochodzi z porannej porcji moczu, wtedy jego gęstość względna jest zwykle większa niż 1,023. Mniejsza gęstość względna jest natomiast typowa dla niewydolności nerek, jak również dla sytuacji, kiedy przed badaniem pacjent wypił naprawdę duża ilość płynów. Większa gęstość względna może natomiast towarzyszyć odwodnieniu organizmu (np. biegunka, wymioty, gorączka , wysiłek fizyczny) u osób ze zdrowymi nerkami, jest też typowa dla sytuacji, kiedy w moczu znajdują się nieprawidłowe substancje, np. glukoza w przebiegu cukrzycy. 
  • Białko
Białko u osoby bez choroby nerek, lecz oczywiście w niewielkiej ilości, może pojawić się w czasie gorączki lub po dużym wysiłku fizycznym. U kobiet niewielka ilość białka w moczu może mieć związek z upławami. Jednak zazwyczaj obecność białka w moczu ma związek z chorobami nerek. U dzieci, najczęstszą przyczyną białkomoczu, jest zespół nerczycowy. Inne przyczyny białkomoczu, także u ludzi dorosłych, to kłębuszkowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek, polekowe uszkodzenie nerek, nefropatia nadciśnieniowa. Białkomocz pojawia się też u kobiet w ciąży w stanie przedrzucawkowym i w rzucawce. Ponadto, białko w moczu pojawia się też w zakażeniu układu moczowego, w zapaleniu gruczołu krokowego, w przebiegu chorób układu krążenia, w niektórych chorobach krwi, np, dla szpiczaka mnogiego typowa jest obecność białka Bence-Jonesa. 
  • Glukoza (cukier)
Nie powinna występować w prawidłowym moczu, obecność glukozy świadczy zwykle o cukrzycy, rzadko o uszkodzeniu cewek nerkowych. Glukoza może ewentualnie pojawić się też w moczu u kobiety z prawidłowo rozwijającą się ciąża, choć wtedy zawsze należy wykluczyć cukrzycę.
  • Ciała ketonowe
Nie powinny znajdować się w moczu zdrowej osoby. Ich obecność zazwyczaj sugeruje powikłania cukrzycy. Mogą też one ewentualnie pojawić się w moczu u osoby uprzednio kilkakrotnie wymiotującej lub osoby, która przez dłuższy okres czasu nie przyjmowała posiłków (głodziła się). 
  • Barwniki żółciowe (urobilinogen)
Nie powinien być obecny w prawidłowym moczu, stwierdzenie urobilinogenu sugeruje chorobę wątroby i dróg żółciowych. 
  • Leukocyty (białe krwinki)
Przyjmuje się, że normą jest obecność w osadzie badanego moczu 4-5 leukocytów w polu widzenia. Większa ich ilość sugeruje zakażenie układu moczowego, zapalenie gruczołu krokowego, śródmiąższowe zapalenie nerek. Bardzo duża ilość leukocytów w badaniu osadu moczu może dawać widoczne pod mikroskopem zlepy, a czasami opisywana jest nawet jako ropomocz.
  • Erytrocyty (krwinki czerwone)
Za normę przyjmuje się obecność do 3 krwinek w polu widzenia u mężczyzn i do 5 u kobiet. U kobiet zdarza się zwiększona ilość krwinek czerwonych w przypadku miesiączki, w tym okresie, aby badanie moczu było wiarygodne, kobieta nie powinna oddawać moczu do badania. Obecność krwi w moczu ma zwykle związek ze skazą krwotoczną, stosowaniem leków przeciwkrzepliwych, chorobami nerek i nowotworami.
  • Bakterie
Ich obecność w badaniu ogólnym moczu zwykle ma po prostu związek z namnożeniem się bakterii w próbce pobranego moczu i nie daje podstawy do rozpoznania zakażenia w układzie moczowym. Celem stwierdzenia zakażenia i obecności bakterii należy zatem wykonać posiew moczu.
  • Wałeczki
Wałeczki w ogóle nie powinny się znajdować w osadzie moczu, poza pojedynczymi wałeczkami szklistymi. Obecność innego rodzaju wałeczków świadczy o chorobie nerek.
  • Kryształy
Pojedyncze mogą występować u osób zdrowych, zwykle zbudowane są z fosforanów lub moczanów. U osób cierpiących na kamicę moczową kryształy mogą wskazywać na rodzaj substancji, z której zbudowane są kamienie. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przesiewowe badanie słuchu

    Badania przesiewowe wykonywane są rutynowo w celu określenia prawdopodobieństwa wystąpienia choroby lub wczesnego jej wykrycia. Już w pierwszych dniach życia dziecka wykonuje się przesiewowe badanie słuchu. Na czym ono polega? Ile trwa?

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlenia kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny kręgosłupa – przebieg badania, wskazania, cena

    Rezonans magnetyczny kręgosłupa to badanie pozwalające na ocenę elementów kostnych tego obszaru, jego tkanek miękkich oraz rdzenia kręgowego. Dzięki niemu możliwe jest wykrycie wszelkich zmian zapalnych, zwyrodnieniowych i nowotworowych. Najczęściej bada się pacjentów, którzy zgłaszają się do neurologa z bólami pleców i drętwieniem kończyn – zarówno rąk, jak i nóg. Częstym wskazaniem do badania jest także uraz kręgosłupa. Ile kosztuje MRI, jak długo trwa badanie i czy kobiety w ciąży mogą przystąpić do rezonansu magnetycznego kręgosłupa? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną poronień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Badanie genetyczne BRCA1 i BRCA2 – na czym polega i jak interpretować wyniki?

    Ryzyko wystąpienia nowotworu piersi i jajników u osoby posiadającej mutację genu BRCA wzrasta odpowiednio do około 60% w przypadku raka piersi i do około 40% w przypadku raka jajnika. Badania mutacji BRCA zaleca się kobietom, u których bliskich krewnych wystąpiły co najmniej dwa przypadki zachorowań na złośliwy nowotwór piersi i/lub jajnika, zwłaszcza gdy choroba pojawiła się u krewnego przed 50. rokiem życia.

  • Jakie badania należy zrobić, żeby sprawdzić pracę tarczycy?

    Badanie poziomów hormonów, które wpływają na pracę tarczycy, powinno się wykonywać regularnie, a nie tylko wówczas, kiedy u pacjenta występują charakterystyczne objawy zaburzeń pracy tego gruczołu. Które badania wchodzą w skład trójki tarczycowej, jak obliczyć konwersje i ile to kosztuje?

  • Jakie badania na bezdech senny?

    Bezdech senny, a mówiąc ściślej obturacyjny bezdech senny, to częsta przypadłość, w trakcie której dochodzi do znacznego spłycenia, a nawet zatrzymania oddechu. Nawet chwilowe niedotlenienie organizmu może powodować szereg poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jak rozpoznać bezdech senny? Czy istnieją rzetelne badania?

  • Co to jest antybiogram i jak wygląda to badanie?

    W 1928 roku Alexander Fleming odkrył pierwszy szeroko stosowany antybiotyk – penicylinę. Ten przełomowy moment w historii medycyny doprowadził nie tylko do zmniejszenia liczby zgonów z powodu zakażeń, lecz również zapoczątkował erę antybiotykoterapii. Szerokie zastosowanie leków przeciwdrobnoustrojowych doprowadziło jednak do sytuacji, w której bakterie potrafią wymykać się leczeniu. Dlatego w podjęciu decyzji o wyborze jak najskuteczniejszego leku z pomocą przychodzi antybiogram.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij