Glikozuria – co oznacza cukier w moczu? Jak leczy się glukozurię?
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Glikozuria – co oznacza cukier w moczu? Jak leczy się glukozurię?

Cukier w moczu (cukromocz, glikozuria) podczas ciąży nie stanowi powodu do niepokoju pod warunkiem jego niewielkiej ilości, natomiast w innych przypadkach może świadczyć o chorobach takich jak cukrzyca, a także o zaburzonej pracy nerek. Na co jeszcze wskazuje obecność cukru w moczu? Jak przygotować się do badania na stężenie glukozy w moczu?

Większości ludzi cukier w moczu kojarzy się słusznie z cukrzycą, jednak zdarza się, że występuje on także u ludzi zdrowych.

Cukromocz – co to takiego? 

Glikozuria to obecność cukru w moczu. Pojęcie glukozuria określa konkretny rodzaj cukru w moczu, mianowicie glukozę. W prawidłowym badaniu moczu nie wykrywamy jej obecności.

Glukozuria może być pochodzenia cewkowego (poziom glukozy we krwi jest wówczas prawidłowy) lub cukrzycowego (obserwujemy hiperglikemię we krwi, przekraczającą tak zwany próg nerkowy: 150-180 mg/dl, u niektórych nawet 200 mg/dl). Niewielka glukozuria występuje u 25% chorych z przewlekłym śródmiąższowym zapaleniem nerek, a także podczas ciąży.

Glukozuria w ciąży

U kobiet ciężarnych wartość progu nerkowego jest znacznie niższa (poniżej 150 mg/dl) niż u osób bez ciąży. Związane to jest ze zmianami hormonalnymi, dlatego u kobiet spodziewających się dziecka można określić glikozurię jako fizjologiczną i nie jest to powodem do niepokoju. Jeśli jednak obserwujemy wysokie i narastające w kolejnych badaniach moczu wartości glukozy można podejrzewać stan zapalny dróg moczowych (wtedy najczęściej występuje także leukocyturia i bakteriomocz), chorobę nerek czy zatrucie ciążowe (wtedy towarzyszy glikozurii białkomocz) lub cukrzycę ciężarnych. Obecnie u wszystkich ciężarnych wykonywana jest między 24. a 28. tygodniem ciąży krzywa cukrowa.

Jeśli obserwujemy glukozurię lub podwyższony poziom glukozy we krwi wcześniej, to wówczas wykonujemy także krzywą cukru. Zdiagnozowanie cukrzycy ciężarnych wymaga wprowadzenia odpowiedniej diety, ewentualnie insuliny. 

Glukozuria u dziecka

Obecność cukru w moczu dziecka może świadczyć o cukrzycy, chorobie nerek, może być także przemijający i towarzyszyć infekcjom, stresom takim jak operacje, urazy, oparzenia czy też w końcu może być efektem stosowania sterydów i niektórych antybiotyków. Zawsze należy wykonać szereg badań z krwi potwierdzających bądź wykluczających powyższe choroby (przede wszystkim glukozę, poziom kreatyniny, eGFR). Ważne są także inne składniki w badaniu ogólnym moczu takie jak leukocyty, erytrocyty, bakterie czy obecność białka.

Cukromocz – o czym może świadczyć? 

Cukier w moczu może świadczyć o: 

  • niewyrównanej cukrzycy. Cukromocz pojawia się w badaniu przy przekroczeniu progu nerkowego, a więc cukrach wyższych od 150-180 mg/dl (u niektórych pacjentów próg ten jest nieco wyższy) W cukrzycowej chorobie nerek próg nerkowy może się zwiększyć nawet do 300 mg/dl. Oznacza to, że mimo znacznej hiperglikemii nie stwierdza się cukromoczu,
  • wadzie cewek lub kanalików nerkowych z zaburzeniem ich czynności (tzw. tubulopatie), np. glukozuria nerkowa i zespół Fanconiego.

Glukozuria nerkowa to wrodzone upośledzenie zwrotnego wchłaniania glukozy w cewce bliższej, co prowadzi do wydalania glukozy z moczem przy prawidłowym poziomie glukozy we krwi. Choroba jest dziedziczona autosomalnie. Nie występują żadne inne objawy, poza utratą glukozy z moczem, jednak ta rzadko przekracza 20 g/dobę. Choroba nie prowadzi do rozwoju cukrzycy ani pogorszenia czynności nerek i nie wymaga leczenia.

Zespół Fanconiego to zaburzenia czynności cewek nerkowych, które prowadzą do utraty z moczem  aminokwasów, glukozy, fosforanów, kwasu moczowego, cytrynianów, magnezu, wapnia, potasu. Może być wrodzony lub nabyty, spowodowany przez chorobę nerek. Objawami są: ogólne osłabienie, wielomocz, ból i zniekształcenia kości, a niekiedy ich nadmierna łamliwość.

  • błędach przy pobraniu próbki moczu – np. pobranie moczu do słoika po syropie, które daje fałszywie dodatnie wyniki. Dlatego zawsze warto skorzystać ze specjalnych pojemników na mocz, które można zakupić w aptece. 
  • nowoczesnych lekach przeciwcukrzycowych – tzw. gliflozyny (mechanizmem ich działania jest wydalanie glukozy z moczem) lub leczeniu hormonalnym, bądź toksynach
  • guzach przysadki mózgowej (nadczynność narządu z nadmierna produkcją hormonów),
  • prawidłowej ciąży,
  • chorobach wątroby, nerek i nadnerczy (nadczynność kory z nadmierną produkcją hormonów).

Cukier w moczu – normy

Normą jest brak glukozy w moczu. Krew wraz z glukozą jest filtrowana w kłębuszkach nerkowych, po czym trafia do kanalików nerkowych, gdzie ulega wchłanianiu zwrotnemu. Jeśli jednak stężenie glukozy we krwi przekroczy próg nerkowy lub mamy wadę cewek nerkowych, cukier pojawi się w moczu. 

Cukier w moczu  wykrywa się za pomocą ogólnego badania moczu w laboratorium lub metodą domową za pomocą testów paskowych, które służą do oceny jakościowej i ilościowej (pola barwne oznaczone są jako negatywne). Poza poziomem cukru w moczu testy paskowe określają także poziom ciał ketonowych w moczu (przy jednoczesnym cukromoczu i obecnych ciałach ketonowych można podejrzewać cukrzycę z hiperglikemią, natomiast same ciała ketonowe bez glukozurii mogą być „głodowe”, czyli niegroźne).  

Czasem pacjent otrzymuje wynik w skali jakościowej lub półilościowej, gdzie:

  • + – oznacza niskie stężenie glukozy w oczu,
  • ++ – oznaczają umiarkowane stężenie glukozy w moczu,
  • +++ – oznaczają wysokie stężenie glukozy w moczu.

Badanie na stężenie glukozy – kiedy się je wykonuje? Kiedy się oznacza glukozę w moczu?

Oznaczenie glukozy w moczu jest elementem badania ogólnego moczu, które powinno być wykonywane u każdego raz do roku. Badanie na stężenie glukozy w moczu wykonujemy głównie przy cukrzycy celem oceny jej leczenia, jednak także u pacjentów, którzy zgłaszają zmęczenie, senność, częste infekcje między innymi grzybicę narządów płciowych, częste oddawanie moczu, uporczywą suchość i świąd skóry, zwiększone pragnienie, zaburzenia widzenia, problem z  gojeniem się ran. Objawy te mogą bowiem świadczyć o nierozpoznanej dotąd cukrzycy.

Badanie testem paskowym glukozurii oraz ciał ketonowych w rozpoznanej cukrzycy wykonujemy zawsze przy infekcjach, biegunce, wymiotach, złym samopoczuciu, gorączce.

Jak wygląda badanie glukozy w moczu?

Badanie glukozy w moczu jest zawsze elementem badania ogólnego moczu z próbki oddanej rano, po przebudzeniu. Zaleca się być na czczo oraz umyć dokładnie okolice cewki moczowej. Mocz do badania powinien pochodzić ze środkowego strumienia. Ważne jest, aby próbkę pobrać do odpowiedniego pojemnika i dostarczyć ją do badania jak najszybciej. Pobieranie moczu u dziecka wymaga nieco więcej przygotowań, zwłaszcza u niemowląt i małych dzieci, które jeszcze nie kontrolują mikcji.  

Leczenie glukozurii – jak wygląda?

Leczenie cukromoczu zależy od jego przyczyny. Jeśli jest objawem niewyrównanej cukrzycy, należy zintensyfikować jej leczenie. Gdy przyczynami cukromoczu są choroby nerek, wątroby czy zaburzenia hormonalne, także leczymy schorzenie podstawowe.

Glukozuria nerkowa i występująca w ciąży (po wykluczeniu cukrzycy ciężarnych) nie wymagają  leczenia.

Wysoki poziom cukru w moczu – co dalej?

Należy pamiętać, że sam izolowany cukromocz (bez innych zmian w moczu) najczęściej jest zupełnie niegroźny, jednak zawsze należy sprawdzić poziom glukozy we krwi.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?

    Skutki uboczne leków, depresja, anoreksja, wysoki poziom stresu, ale i też następstwo zmniejszenia się percepcji węchu i smaku postępującego wraz z wiekiem. Często też pierwszy objaw poważnej choroby. Przyczyn braku apetytu może być naprawdę wiele. Jak poprawić apetyt? Co jeść, gdy brakuje smaku przez dłuższy czas? Czy istnieją skuteczne leki zwiększające łaknienie? 

  • Bolesne miesiączki – przyczyny, diagnostyka i leczenie bólu podczas okresu

    Bolesne miesiączki to problem wielu kobiet w wieku rozrodczym. Ból podczas menstruacji może mieć charakter pierwotny, pojawia się wówczas u młodych kobiet (do dwóch lat od pierwszego krwawienia) i towarzyszy im często aż do okresu przekwitania. Może być także wtórny, czyli wywołany stanami chorobowymi. Dolegliwości bólowe podczas miesiączki mogą być spowodowane występowaniem endometriozy, mięśniaków macicy czy torbieli jajników. Kiedy należy wykonać badania? Jak sobie radzić z bolesnymi miesiączkami?

  • Ból ręki – przyczyny, diagnostyka, leczenie, rehabilitacja bólu ręki

    Ból ręki może mieć różne przyczyny. Może być zarówno skutkiem urazu, np. skręcenia czy złamania, jak i chorób, takich jak zespół cieśni nadgarstka, zespół de Quervaina czy schorzenia o podłożu reumatycznym. Jak wygląda diagnostyka bólu ręki? Jak przebiega fizjoterapia przy bólu rąk?

  • Kołatanie serca – przyczyny, diagnostyka, leczenie palpitacji serca

    Kołatanie w klatce piersiowej opisywane jest przez pacjentów jako mocne lub niemiarowe bicie serca, znacząco różniące się od wcześniejszej pracy tego mięśnia. Palpitacja wywołuje niepokój i skłania do konsultacji lekarskiej. Co tak na prawdę kryje się pod pojęciem kołatania serca?

  • Wirusowe zapalenie gardła – objawy i leczenie. Domowe sposoby na zapalenie gardła o podłożu wirusowym

    Wirusowe zapalenie gardła najczęściej objawia się bólem gardła w momencie przełykania, podwyższoną temperaturą ciała, mogą pojawić się również katar, kaszel, bóle głowy. Infekcje gardła o podłożu wirusowym leczy się objawowo, stosując różnego rodzaju miejscowo działające preparaty przeciwbólowe w postaci tabletek do ssania czy aerozoli, a także leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. 

  • Wielomocz (poliuria) – co oznacza i w jakich chorobach może się pojawić? Diagnostyka i leczenie poliurii

    Równowaga płynowa jest kontrolowana przez proces przyjmowania płynów, perfuzji nerek, filtracji kłębuszkowej i resorpcji wody w cewkach zbiorczych nerek. Przyjmowane płyny zwiększają objętość krążącej krwi, a to wzmaga perfuzję nerek i filtrację w kłębuszkach oraz zwiększone wydalanie moczu. Proces ten hamowany jest przez hormon antydiuretyczny (wazopresynę, ADH), wydzielany przez podwzgórze i uwalniany przez przysadkę mózgową. ADH zwiększa resorpcję (wchłanianie) wody w kanalikach zbiorczych nerek, zmniejszając ilość wydalanego moczu. Jeśli dochodzi do zaburzeń np. w wydzielaniu wazopresyny, może pojawić się wielomocz. Czym dokładnie jest poliuria? 

  • Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji

    Uczucie pragnienia jest subiektywnym odczuciem potrzeby pobierania płynów. Może być ono zmniejszone (w stanach uszkodzenia ośrodka pragnienia w podwzgórzu) lub – częściej – zwiększone. Wzmożone pragnienie (polidypsja) najczęściej idzie w parze z nadmiernym wydzielaniem moczu (poliurią). Zwiększona utrata płynów ustrojowych może odbywać się nie tylko przez nerki, ale także przez skórę (obfite poty), przewód pokarmowy (wymioty, biegunka) lub płuca (gorączka). Pragnienie bywa fizjologiczną reakcją na zwiększoną utratę wody z organizmu, jednak nadmierne jest niemal zawsze objawem chorobowym. 

  • Wypadnięcie dysku – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia

    Każdy krążek międzykręgowy kręgosłupa jest zbudowany z dwóch części: miękkiej, galaretowatej części wewnętrznej – jądra miażdżystego i twardego pierścienia włóknistego znajdującego się na zewnętrz. Uraz lub przeciążenie mogą spowodować, że wewnętrzna część krążka wysunie się poza pierścień, nazywa się to wypadnięciem dysku. Jakie objawy powoduje przepuklina krążka międzykręgowego, czyli wypadający dysk?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij