Zapalenie pęcherza u niemowląt i dzieci – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby - portal DOZ.pl
Zapalenie pęcherza u niemowląt i dzieci – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby
Katarzyna Gmachowska

Zapalenie pęcherza u niemowląt i dzieci – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby

Infekcje dróg moczowych u dzieci są dość powszechne. Objawy zapalenia pęcherza u niemowląt oraz młodszych dzieci są niespecyficzne, dlatego rozpoznanie ZUM może nastręczać trudności. Ważne jest, aby jak najszybciej podjąć właściwe leczenie "przeziębionego" pęcherza u dziecka, gdyż nieleczony może prowadzić do groźnych powikłań. Co powoduje zapalenie pęcherza u dzieci? Jakie objawy mu towarzyszą i jak wygląda terapia? Podpowiadamy.

Zapalenie pęcherza u dzieci – czym jest i jakie są jego przyczyny? 

Zapalenie pęcherza moczowego (łac. cystitis) jest jedną z najczęściej występujących infekcji bakteryjnych u dzieci i może sprawiać trudności w postawieniu rozpoznania (zwłaszcza u maluchów), gdyż jego objawy mogą być niecharakterystyczne. U młodszych dzieci przeważnie występuje u chłopców, natomiast w późniejszym wieku zdecydowanie częściej dotyczy dziewczynek ze względu na odrębności w budowie anatomicznej narządów moczowo-płciowych. 

Do czynników sprzyjających wystąpieniu zakażenia układu moczowego (ZUM) u dzieci należą: wada wrodzona układu moczowego (np. odpływy pęcherzowo-moczowodowe), wcześniejsze przechorowanie ZUM, rodzinne występowanie zakażeń układu moczowego, zaparcia lub nietrzymanie stolca, zaburzenia oddawania moczu np. nietrzymanie moczu, rzadkie oddawanie moczu, brak prawidłowej higieny osobistej.  

Zakażenia układu moczowego (ZUM) ze względu na lokalizację możemy podzielić na zakażenia:

  • dolnych dróg moczowych (zapalenie pęcherza i cewki moczowej) cechujące się występowaniem objawów dysurycznych, takich jak częste i bolesne oddawanie moczu, ból brzucha, obecność krwi w moczu,
  • górnych dróg moczowych (ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek, ostre infekcyjne cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek), którego objawami są gorączka powyżej 38°C, ból brzucha, tkliwość w okolicy lędźwiowej (dodatni objaw Goldflama).  

Najczęstszą przyczyną zakażenia układu moczowego u dzieci jest bakteria Escherichia coli, która wywołuje nawet 90% przypadków ZUM. Zdarza się także, że objawy mogą być spowodowane przez inne patogeny takie jak Enterococcus species, Enterobacter spp.,  Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa, Proteus mirabili.  

Objawy zapalenia pęcherza u dzieci 

Do najczęściej występujących objawów zakażenia dróg moczowych u dzieci należą: 

  • ból i pieczenie podczas oddawania moczu, 
  • częste oddawanie moczu w małych ilościach, 
  • uczucie parcia na mocz,  
  • krwiomocz, 
  • nieprzyjemny zapach moczu, 
  • ropna wydzielina z cewki moczowej, 
  • ból brzucha
  • stan podgorączkowy lub gorączka, 
  • wymioty, 
  • biegunka. 
Należy pamiętać, że zwłaszcza u niemowląt i małych dzieci zakażenie układu moczowego może mieć niespecyficzne objawy takie jak gorączka, niepokój dziecka, płacz podczas oddawania moczu, niechęć do jedzenia i picia, wymioty, zmiana koloru i zapachu moczu, brak przyrostu masy ciała.  

Polecane dla Ciebie

Badania moczu przy zapaleniu pęcherza u dzieci 

Podstawowym badaniem wykonywanym przy podejrzeniu zakażenia układu moczowego u dziecka jest badanie ogólne moczu.

Według zaleceń badanie ogólne moczu należy wykonać u wszystkich gorączkujących bez uchwytnej przyczyny dzieci w wieku poniżej 24 miesięcy.  

Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej mocz do badania ogólnego może być pobrany ze środkowego strumienia lub w przypadku niemowląt ze specjalnego woreczka do pobierania moczu, który przykleja się na umyte krocze dziecka.  

Przy pobieraniu moczu do badania należy przestrzegać kilku zasad: 

  1. Dokładnie, ale delikatnie umyć okolice intymne dziecka. 
  2. Mocz należy pobierać do specjalnego pojemnika zakupionego w aptece. 
  3. Pobranie moczu na posiew powinno odbyć się do jałowego pojemnika, nie należy dotykać jego wnętrza, aby nie doszło do zanieczyszczenia bakteriami bytującymi na skórze.  
  4. Pobieramy mocz ze środkowego strumienia – po rozpoczęciu mikcji (oddawanie moczu) należy odczekać około 1-2 sekundy i następnie pobrać mocz do pojemnika (pierwsza porcja moczu przepłukuje cewkę, dlatego nie pobieramy jej do badania). 
  5. W przypadku pobierania moczu do przyklejonego woreczka należy go odkleić tuż po oddaniu moczu przez dziecko i przelać mocz do specjalnego pojemnika na mocz
  6. Po oddaniu moczu należy zakręcić pojemnik, nakleić karteczkę z danymi dziecka oraz jak najszybciej dostarczyć do laboratorium.  
  7. Do wykonania moczu zalecane jest pobranie pierwszego, porannego moczu.   

Celem identyfikacji patogenu wywołującego zakażenie układu moczowego należy wykonać posiew moczu. Mocz pobieramy wówczas do jałowego pojemnika, nie zaleca się pobierania do woreczka moczu na posiew, gdyż może dojść do zanieczyszczenia próbki przez bakterie bytujące na skórze. Należy pamiętać, że mocz na posiew trzeba pobrać przez podaniem pierwszej dawki antybiotyku.  

Mocz można pobrać także poprzez cewnikowanie pęcherza moczowego lub nakłucie okolicy nadłonowej – metody te stosowane są głównie u niemowląt i małych dzieci z nieprawidłowym wynikiem badania moczu lub wadą układu moczowego.  

Jak leczy się zapalenie pęcherza u niemowląt i dzieci? 

Rozpoznanie zakażenia układu moczowego u dzieci stawia się na podstawie objawów klinicznych oraz badania ogólnego i posiewu moczu. Pomocne może być wykonanie dodatkowych badań laboratoryjnych takich jak morfologia krwi, CRP, OB oraz USG jamy brzusznej. 

Leczenie zakażenia układu moczowego u dzieci ze względu na występującą w zdecydowanej większości etiologię bakteryjną leczy się antybiotykami. Dzieci w wieku poniżej 3. miesiąca życia z objawami ZUM należy leczyć w warunkach szpitalnych.  

Nieleczone zakażenia układu moczowego mogą prowadzić do uszkodzenia nerek lub – w niektórych przypadkach – do przedostania się bakterii do krwi i rozwoju sepsy.  

Domowe sposoby na przeziębiony pęcherz u dzieci 

U dziecka z objawami zakażenia układu moczowego należy dbać o higienę intymną stosując łagodne środki do mycia ciała. Ważne jest, aby dziecko regularnie oddawało stolec, gdyż zaparcia są czynnikiem rozwoju ZUM.  

Co robić, gdy dziecko ma przeziębiony pęcherz? Należy pamiętać o odpowiednim nawodnieniu dziecka, niemowlęta warto często przystawiać do piersi. Starszym dzieciom można podawać pomocniczo sok z żurawiny lub inne preparaty wspomagające działanie układu moczowego. Jeśli u dziecka występuje ból przy oddawaniu moczu, można zastosować ciepłe kąpiele, które złagodzą ból brzucha i ułatwią mikcje. Trzeba pamiętać, że podstawą leczenia zakażenia układu moczowego jest antybiotykoterapia. 

Profilaktyka ZUM u dzieci – jak zapobiegać nawrotom zakażeń układu moczowego? 

Nawrotowe zakażenia układu moczowego to co najmniej dwa zakażenia górnych dróg moczowych lub trzy zakażenia dolnych dróg moczowych. W przypadku nawracających ZUM u dzieci należy wykonać badanie USG jamy brzusznej dziecka i skierować do pogłębienia diagnostyki nefrologicznej celem wykluczenia wad wrodzonych układu moczowego.  

Zasady profilaktyki nawracających zakażeń układu moczowego: 

  1. Dbać o regularne oddawanie stolca przez dziecko, gdyż zaparcia predysponują do rozwoju ZUM. 
  2. Dbać o regularność oddawania moczu, unikać długiego trzymania moczu. 
  3. Często zmieniać dziecku pieluszki oraz dokładnie myć krocze dziecka, najlepiej ciepłą wodą i środkami przeznaczonymi do higieny dziecka.  
  4. Dbać o prawidłowe nawadnianie dziecka, u starszych dzieci można pomocniczo podawać sok z żurawiny. 
  5. Karmić dziecko piersią przez co najmniej 6 miesięcy. 
  6. Stosowanie leków przeciwbakteryjnych zgodnie z zaleceniami lekarza u dzieci z nawracającymi ZUM lub wadami układu moczowego.  
  7. Można zastosować szczepionki zawierające nieaktywne komórki bakteryjne, które zmniejszają częstość zakażeń układu moczowego. 
  1. A. Żurowska, A. Wasilewska, A. Jung i in., Zalecenia Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej (PTNFD) dotyczące postępowania z dzieckiem z zakażeniem układu moczowego, Ikamed 2016. 
  2. C. Radmayr, G. Bogaert, H.S. Dogan i in., Guidelines of Pediatric Urology 2018, "European Association of Urology", [online], www.uroweb.org/guidelines, [dostęp:] 11.04.2020. 
  3. J. Wang, L. He, J. Sha i in., Etiology and antimicrobial resistance patterns in pediatric in urinary tract infections, “Pediatrics International”,  nr 60 (5) 2018.  
  4. Urinary tract infection in children, "National Institute for Health and Clinical Excellence (NICE)", [online], http://guidance.nice.org.uk, [dostęp:] 08.04.2020. 
  5. J. Duława, Zakażenia układu moczowego, W: „Nefrologia”, M. Myśliwiec (red.). Wydawnictwo Medical Tribune Polska, Warszawa, 2009, str. 330-42. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból głowy u dziecka – co go powoduje? Co podawać dzieciom, gdy boli je głowa?

    Małe dziecko nie jest w stanie dokładnie określić, co mu dolega, ale niemal przy każdym pogorszeniu samopoczucia zaczyna się skarżyć na ból głowy. I właśnie ból głowy u dziecka to sygnał, którego rodzice nie powinni lekceważyć, bowiem może być pierwszym objawem wielu dolegliwości. Sprawdźmy, co może powodować ból głowy u dzieci i co warto robić, by go złagodzić. 

  • Choroba Kawasaki – przyczyny, objawy, leczenie choroby Kawasakiego. Choroba Kawasaki a koronawirus

    Choroba Kawasaki to choroba ogólnoustrojowa dotykająca głównie małe dzieci, powodująca stan zapalny ścian naczyń krwionośnych. Jej przebieg jest gwałtowny i ostry, pojawiają się takie objawy, jak: wysoka gorączka, stan zapalny gardła, zaczerwienienie spojówek, rozpulchniony, tzw. truskawkowy język, opuchlizna palców rąk i stóp. Jakie są przyczyny choroby Kawasakiego? Jak wygląda jej leczenie?

  • Witamina D dla dzieci – dawkowanie, objawy i skutki niedoboru

    Witamina D jest hormonem steroidowym, który kontroluje wiele istotnych dla organizmu procesów. Dostarczenie jej (poprzez syntezę skórną oraz wraz z pożywieniem) jest szczególnie ważne w przypadku najmłodszych. Witamina D wpływa na układ kostny dzieci poprzez regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej, działa immunomodulująco, podnosząc odporność i obniżając poziom cytokin prozapalnych, ma również działanie antykancerogenne oraz neuro- i kardioprotekcyjne. Jaką dawkę witaminy D podawać dziecku? Witamina D dla dzieci w kroplach, kapsułkach twist-off, sprayu czy tabletkach?

  • Kolka u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie kolki niemowlęcej

    Kolka niemowlęca to częsta dolegliwość pojawiająca się najczęściej już w pierwszym miesiącu życia dziecka i trwająca do ok. 3–4 miesiąca. Objawy kolki u niemowlaka to rozdrażnienie, napadowy, trudny do ukojenia płacz, podkurczanie nóżek i prężenie ciała. Jej przyczyny nie zostały do końca zidentyfikowane, najczęściej mówi się o niedojrzałości układu pokarmowego i nerwowego. Jak radzić sobie z kolką u dziecka? Przede wszystkim należy wykluczyć choroby organiczne. Aby złagodzić atak kolki, można próbować masować brzuszek, stosować ciepłe okłady, zazwyczaj ulgę maluszkowi przynosi też delikatne kołysanie. Jeżeli metody te zawodzą, w porozumieniu z pediatrą można włączyć leczenie farmakologiczne.

  • Ulewanie u noworodka i niemowlaka – kiedy powinno zaniepokoić?

    Ulewanie u noworodka i niemowlaka to mimowolne cofanie się treści żołądkowej do jamy ustnej dziecka. Regurgitację uznaje się za zjawisko fizjologiczne, które mija samoistnie, wynika ono bowiem z niedojrzałości układu pokarmowego malucha. Jeżeli ulewanie nie prowadzi do wystąpienia trudności z karmieniem czy zaburzeń wzrastania, nie ma potrzeby włączania leczenia. Jeśli natomiast pojawiają się wyraźne sygnały ze strony dziecka, że odczuwa ono dyskomfort bądź ból, a także gdy ulewanie ma charakter chlustający i trudno odróżnić je od wymiotów, należy pilnie skonsultować się z pediatrą.

  • Pasożyty u dzieci – objawy, diagnostyka, leczenie, odrobaczanie profilaktyczne

    W organizmie człowieka może bytować ponad 300 gatunków pasożytów (nazwa pasożyt wywodzi się z greckiego słowa parasitos i oznacza „darmozjad”). Mogą żyć one w skórze, na włosach, w płucach, w stawach, wątrobie, oczach, a nawet w mózgu. Czy zatem jest powód do strachu? Jak objawiają się pasożyty u dzieci? Jak często występują robaczyce w Polsce i czy „profilaktyczne odrobaczanie” jest skuteczne? 

  • PFAPA (zespół gorączek nawracających) – przyczyny, diagnostyka, leczenie

    Gorączka u dziecka zawsze jest przyczyną niepokoju u opiekunów. Na szczęście za większość z nich odpowiadają banalne infekcje wirusowe, jednak zawsze warto zachować czujność w przypadku jej obecności. Czym jest tajemniczo brzmiący zespół PFAP? Jakie są jego przyczyny, diagnostyka i leczenie?

  • Dyschezja niemowlęca – przyczyny, objawy, diagnostyka

    Dyschezja, obok kolki jelitowej, zaparć, nadmiaru gazów oraz ulewania, jest najczęstszą przyczyną problemów z brzuszkiem u noworodków i niemowląt. O ile pojęcia kolki czy ulewania są doskonale znane rodzicom maluszków, „medycznie” brzmiący termin „dyschezja” budzi niepokój. Czy słusznie? Czym jest dyschezja jelitowa? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij