Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta
Piotr Ziętek

Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

Cholestaza ciążowa to choroba, która może pojawić się pod koniec ciąży. Zwykle objawia się żółtaczką i uporczywym świądem. Choroba zawsze ustępuje po porodzie, ale często nawraca w kolejnych ciążach. Wymaga leczenia objawowego i częstej obserwacji płodu. 

Cholestaza ciążowa – co to takiego? 

Cholestaza, inaczej zastój żółci, jest zespołem zaburzeń biochemicznych i objawów klinicznych pojawiających się przy zaburzeniu wydzielania kwasów żółciowych w wątrobie lub w przypadku utrudnionego przepływu żółci przez drogi żółciowe. Zwykle przyczyną cholestazy są złogi powstałe w przebiegu kamicy żółciowej lub obecność guzów wewnątrz jamy brzusznej, np. nowotworów trzustki. Cholestaza może także pojawić się samoistnie u niektórych ciężarnych. Za główną przyczynę cholestazy ciążowej uważa się wysoki poziom estrogenów pod koniec ciąży oraz zwiększoną wrażliwość komórek wątroby na ten hormon. Choroba pojawia się zwykle w trzecim trymestrze. Bardzo rzadko objawy dają o sobie znać na początku ciąży. W przypadku cholestazy ciężarnych dużą rolę dogrywają czynniki genetyczne.

Pojawienie się cholestazy w pierwszej ciąży niesie za sobą duże ryzyko pojawienia się jej w drugiej oraz w kolejnych ciążach. 

Cholestaza w ciąży i wpływ na dziecko 

Pierwszym objawem jest zwykle świąd skóry. Potrafi być on bardzo uporczywy i istotnie obniża jakość życia. Swędzenie skóry często nasila się wieczorem i w nocy. Kilka tygodni później pojawiają się kolejne objawy cholestazy ciążowej takie jak zażółcenie skóry i błon śluzowych, a także ciemniejsze zabarwienie moczu i odbarwienie stolca. Czasami występują biegunki tłuszczowe. Symptomy te, choć mogą być uciążliwe, zwykle nie stanowią istotnego zagrożenia dla zdrowia matki.

Cholestaza może być natomiast niebezpieczna dla dziecka. Najczęstszym jej powikłaniem jest poród przedwczesny, co niesie za sobą np. ryzyko niedotlenienia. Do rzadszych powikłań należą: spadek akcji serca płodu oraz zespół aspiracji smółki. W najcięższych przypadkach może dojść do obumarcia płodu. 

Cholestaza w ciąży – diagnostyka 

Cholestazę ciężarnych należy podejrzewać w przypadku pojawienia się świądu skóry między 25. a 32. tygodniem ciąży. O zastoju żółci świadczą głównie zaburzenia biochemiczne. W badaniach laboratoryjnych krwi można stwierdzić podwyższone stężenia kwasów żółciowych i bilirubiny oraz zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych, głównie ALT, AST i fosfatazy alkalicznej (ALP). Wskaźniki te mogą być podwyższone w wielu innych chorobach wątroby i dróg żółciowych. Ważna jest odpowiednia interpretacja wyników. Za cholestazą w ciąży przemawiają podwyższone stężenie bilirubiny sprzężonej oraz co najmniej dwukrotnie przekroczona górna granica normy aktywności fosfatazy zasadowej

W diagnostyce różnicowej trzeba uwzględnić cholestazę w przebiegu wirusowego zapalenia wątroby oraz kamicy żółciowej. Wspomniane choroby należy wziąć pod uwagę szczególnie wówczas gdy pojawiają się dodatkowe objawy lub gdy żółtaczka pojawia się we wczesnym okresie ciąży lub w połogu. 

Powiązane produkty

Cholestaza ciężarnych – jak leczyć? 

Podstawowym lekiem stosowanym w przypadku cholestazy ciężarnych jest kwas ursodeoksycholowy. Uważa się, że lek ten jest najskuteczniejszy w zwalczaniu świądu. Zastosowanie mają również cholestyramina oraz sterydy, głównie deksametazon. Leki sterydowe powodują też przyspieszenie dojrzewania płuc dziecka, co jest bardzo istotne w przypadku porodu przedwczesnego.

Cholestaza ciężarnych wymaga częstego monitorowania ciąży, w tym akcji serca i ruchów płodu. Przy bardzo nasilonej cholestazie z wysokimi wartościami bilirubiny we krwi niektóre wytyczne zalecają indukcję porodu po uzyskaniu dojrzałości płuc dziecka. Z reguły podejmuje się taką próbę w 36. tygodniu ciąży. 

Dieta w cholestazie podczas ciąży 

Żółć bierze udział w trawieniu tłuszczu. Zaburzenie wydzielania żółci oznacza też gorsze wchłanianie tłuszczów, w tym niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

Najlepszymi źródłami witamin A i D są pełnotłusty nabiał, tłuste ryby morskie oraz wątroba. W przypadku nasilonych objawów nietolerancji pokarmów tłustych konieczne może być zastosowanie w cholestazie diety wątrobowej o ograniczonej zawartości tłuszczu. Pewną ilość witaminy A można dostarczyć spożywając jej prekursor, jakim jest β-karoten. Występuje on naturalnie w marchwi, pomidorach, dyni i zielonym groszku. Naturalnym źródłem witamin E i K są warzywa liściaste takie jak szpinak, sałaty, pietruszka. Pomimo zwiększonej podaży wymienionych witamin w diecie, może być konieczna ich suplementacja. Szczególnie istotna jest suplementacja witaminy K, która jest niezbędna do prawidłowego krzepnięcia krwi. Stosowanie jakichkolwiek witamin w formie suplementów diety lub leków powinno być uzgodnione z lekarzem. 

Cholestaza w ciąży – konsekwencje  

Nawet pomimo wdrożenia odpowiedniego leczenia istnieje kilkudziesięcioprocentowe ryzyko porodu przedwczesnego z powikłaniami takimi jak niedotlenienie okołoporodowe lub zgon okołoporodowy dziecka. Ryzyko to jest tym wyższe, im wyższe jest stężenie kwasów żółciowych we krwi matki. Wystąpienie cholestazy jednej ciąży niesie też za sobą wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia cholestazy w kolejnych ciążach, a także podczas stosowania doustnych leków antykoncepcyjnych. Leki te są przeciwwskazane u pacjentek, które doświadczyły cholestazy w ciąży. U tych pacjentek stwierdza się też większe ryzyko wystąpienia kamicy żółciowej w przyszłości. 

  1. H. Ciborowska, A. Rudnicka, Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2014. 
  2. P. Gajewski (red.), Interna Szczeklika 2015, Kraków 2015. 
  3. G. H. Bręborowicz, Położnictwo i ginekologia T. 1., Warszawa 2015. 
  4. S. R. Sendnd, Nutritional Management of Cholestasis, ”Clinical Liver Disease”, nr 9-12 (15) 2020. 
  5. P. Milkiewicz, Cholestaza ciążowa – wybrane aspekty, „Gastroenterologia Kliniczna”, nr 10-13 (2) 2010. 
  6. B. Leszczyńska-Gorzelak, J. Oleszczuk, B. Marciniak i in., Rekomendacje Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące postępowania w wewnątrzwątrobowej cholestazie ciężarnych, „Ginekologia Polska”, nr 713-717 (83) 2012. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Kiedy zrobić test ciążowy, jaki wybrać i jak go wykonać?

    Po jakim czasie od zapłodnienia test może wykryć ciążę? Najbardziej wiarygodny wynik uzyskasz, wykonując test w dniu spodziewanej miesiączki. Możesz też zrobić go wcześniej, ale pamiętaj, że im wcześniej go wykonasz, tym większe ryzyko fałszywie negatywnego wyniku. i Sprawdź, co jeszcze można zrobić, aby potwierdzić ciążę

  • Badanie KTG płodu - na czym polega i kiedy się je wykonuje?

    Badanie KTG, znane również jako kardiotokografia, to nieinwazyjne badanie, które pozwala na monitorowanie czynności serca płodu oraz skurczów mięśnia macicy. Jest to podstawowe badanie wykonywane najczęściej w okresie okołoporodowym, które dostarcza cennych informacji na temat stanu zdrowia dziecka i przebiegu porodu. Na czym polega KTG? Jak je interpretować?

  • Badania prenatalne – kiedy je wykonać? Jak wyglądają i ile kosztują?

    Badania prenatalne są coraz częściej wykorzystywane w trakcie ciąży i stanowią nieoceniony wkład w opiekę nad kobietą ciężarną. Dzięki ich wykonaniu lekarze są w stanie z dużym prawdopodobieństwem określić dobrostan płodu oraz wykluczyć bądź potwierdzić potencjalne nieprawidłowości w jego rozwoju. Czym są badania prenatalne oraz jaki jest koszt ich wykonania?

  • Czy kobieta w ciąży może przyjmować symetykon? Jak działają leki na nadmierne gazy?

    Wzdęcia to powszechny i uciążliwy problem dotykający wiele kobiet w ciąży. Często zupełnie niepotrzebnie uznawany za wstydliwy i pomijany w rozmowie z lekarzem, co utrudnia znalezienie skutecznych rozwiązań i zmniejszenie dyskomfortu u przyszłej mamy. Tymczasem istnieją dobre i bezpieczne sposoby, by złagodzić nieprzyjemne dolegliwości. Co może zastosować kobieta oczekująca dziecka i dlaczego w ciąży pojawiają się wzdęcia?

  • Blizny po cesarskim cięciu. Pielęgnacja i sposoby na blizny po cesarce

    W ciągu ostatnich 10 lat odnotowano ponad dwukrotny wzrost odsetka porodów zakończonych cesarskim cięciem. W naszym kraju wynosi on aż 42,2%. Jest to jeden z najwyższych wyników w Europie. Jest to też najczęściej wykonywana operacja położnicza, a dane przedstawiają ciągłą tendencję wzrostową. Przez wzgląd na powszechność tego rodzaju porodu warto rozpowszechniać wiedzę na temat konsekwencji, jakie za sobą niesie. Jedną z nich jest oczywiście rana pooperacyjna i ryzyko powstania zrostów. Prawidłowa pielęgnacja blizny po cesarce może zmniejszyć jej widoczność w późniejszym czasie.

  • Stymulacja hormonalna jajników. Zasady, protokół przed in vitro

    Stymulacja hormonalna jajników to ważny element w procesie zapłodnienia in vitro. Jest procedurą, która może pomóc wielu kobietom zmagającym się z problemami z owulacją w zrealizowaniu marzenia o macierzyństwie. Ale co to dokładnie oznacza i jak przebiega ten proces? 

  • Suplementy diety i witaminy wspomagające płodność  mężczyzn i kobiet

    Sposób odżywiania w znaczącym stopniu warunkuje płodność kobiet i mężczyzn w okresie reprodukcyjnym. Niekiedy jednak nawet właściwa dieta nie jest w stanie dostarczyć wszystkich niezbędnych składników. Wówczas pomocna okazuje się suplementacja. W przypadku kobiet zwykle rekomendowanymi podstawowymi składnikami, które warto włączyć do przyjmowania przed zajściem w ciąże są: kwas foliowy i witaminy z grupy B, witamina D3, kwas EPA, antyoksydanty, a w przypadku stwierdzonych niedoborów również żelazo. Mężczyznom zaleca się przyjmowanie antyoksydantów, witaminy D3, kwasu EPA omega-3, a także w przypadku zdiagnozowania obniżonego poziomu: magnezu, cynku i selenu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij