Szczepionka na COVID-19 jako tabletka lub spray do nosa? Jakich innowacji możemy spodziewać się w najbliższej przyszłości?
Justyna Piekara

Szczepionka na COVID-19 jako tabletka lub spray do nosa? Jakich innowacji możemy spodziewać się w najbliższej przyszłości?

Pandemia COVID-19 stała się powodem wyjątkowej mobilizacji społeczności naukowej. Powstały już skuteczne szczepionki przeciwko SARS-CoV-2, ale nadal poszukiwane są nowe rozwiązania. Producenci leków pracują nad szczepionkami nowej generacji o bardziej przystępnej aplikacji, które będą łatwiejsze do przechowywania i transportu.

Rozszerzenie działania szczepionek

Przez ostatni rok naukowcy zdążyli dość dobrze poznać SARS-CoV-2. Wiadomo już, jak postępować na różnych etapach progresji choroby COVID-19, ale prace badawcze są kontynuowane. Eksperci są przekonani, że patogen nadal będzie się utrzymywał, podobnie jak sezonowa grypa, która jest „potomkiem” grypy hiszpańskiej.

Wszystko wskazuje na to, że w ciągu około roku po pierwszej immunizacji będziemy potrzebować przypominającej dawki szczepionki, aby przedłużyć ochronę przed SARS-CoV-2 i jego różnymi wariantami, które, zdaniem specjalistów od chorób zakaźnych, będą powodować kolejne fale infekcji. Obecnie trwające programy szczepień nie eliminują zakażeń, więc istnieje potrzeba opracowywania nowych preparatów. Wymagają nawet rozszerzenia zakresu ich działania.

Szczepionka przeciwkoronawirusowa opracowana przez Duke Human Vaccine Institute ma chronić nie tylko przed SARS-CoV-2, ale także przed innymi koronawirusami powodującymi potencjalnie śmiertelne choroby – SARS i MERS, na które wcześniej szczepionka nie powstała. Natomiast firma farmaceutyczna Novavax pracuje nad preparatem, który będzie skutecznie przeciwdziałał grypie, jak i COVID-19. W badaniu przedklinicznym odkryto, że skojarzona szczepionka wywołuje „silną reakcję” przeciwko grypie A i B, a także przeciwko SARS-CoV-2. Rozpoczęcia badań klinicznych należy spodziewać się do końca 2021 roku.

Szczepionki przeciw COVID-19 – alternatywne sposoby aplikacji

Według Światowej Organizacji Zdrowia obecnie trwają testy 93 szczepionek przeciw COVID-19, lecz tylko dwie dotyczą doustnych tabletek, a siedem ma być aplikowanych do nosa.

Szczepionki w takiej postaci mogą dostarczyć wielu korzyści i rozwiązać wiele problemów logistycznych, ponieważ nie wymagają mrożenia, więc nie dotyczą ich tak bardzo restrykcyjne procedury przechowywania, dlatego sprawdzą się krajach słabiej rozwiniętych, gdzie dystrybucja szczepionek jest ograniczona.

Ponadto aplikacja nie wymaga obecności wykwalifikowanego personelu medycznego. Według wstępnych badań szczepionki doustne i donosowe przeciw COVID-19 mogą być co najmniej tak samo skuteczne, jak te w postaci domięśniowego zastrzyku.

Szczepionka przeciw COVID-19 w aerozolu do nosa

Założycielami fińskiej firmy, która pracuje nad wprowadzeniem na rynek szczepionki w aerozolu do nosa przeciw COVID-19 są naukowcy z Uniwersytetu w Helsinkach i Uniwersytetu Wschodniej Finlandii. Uczeni zdecydowali się na podanie donosowe, ponieważ koronawirus jest naturalnie przenoszony przez drogi oddechowe, a takie podejście okazuje się skutecznie powstrzymywać patogen. 

Badania dowiodły, że donosowe podanie szczepionki może indukować szerszą odpowiedź immunologiczną niż podanie domięśniowe. Oprócz IgG generowana są także przeciwciała IgA, które chronią błony śluzowe, co może być istotne z punktu widzenia zdrowia publicznego. Wykształcenie pewnego rodzaju odporności śluzówkowej pozwoliłoby na ograniczenie rozwoju infekcji i transmisji choroby COVID-19.

Altimmune z Gaithersburg, amerykańska firma biofarmaceutyczna, również testuje szczepionkę w postaci aerozolu do nosa. Dowiedziono, że preparat dobrze stymuluje odpowiedź immunologiczną i wzmacnia limfocyty T, wytwarzając odporność śluzówkową w jamie nosowej i drogach oddechowych.

Szczepionka przeciw COVID-19 w tabletce

Vaxart Inc. z San Francisco opracowuje szczepionkę przeciwko COVID-19 w postaci tabletki. Niewielkie badanie na wczesnym etapie wykazało, że preparat wyzwala reakcje odpornościowe przeciwko nowemu koronawirusowi i może chronić przed jego różnymi wariantami. Firma właśnie zakończyła badania I fazy i planuje przeprowadzić badania fazy II latem tego roku, a badania skuteczności pod koniec roku.

W przypadku tego kandydata na szczepionkę wykorzystano platformę dostarczania Vector-Adjuvant-Antigen Standardized Technology (VAAST), tj. zmodyfikowany wektor adenowirusa, który dostarcza dwa ładunki do komórek nabłonka śluzówki jelita cienkiego. Jednym z nich jest gen kodujący wybrany antygen białkowy specyficzny dla patogenu, a drugi to gen kodujący agonistę receptora TLR-3, który aktywuje układ odpornościowy.

Szczepionka przeciw COVID-19 wykorzystująca do aplikacji urządzenia medyczne

INO-4800, czyli kandydat na szczepionkę przeciw COVID-19 firmy Inovio, wykorzystuje opatentowane przez firmę inteligentne urządzenie Celletra, które generuje krótki impuls elektryczny – odwracalnie otwiera małe pory w komórce i umożliwia wejście plazmidów (małych pozachromosomowych cząsteczek DNA o kolistym kształcie), które replikują się i wzmacniają naturalne mechanizmy odpowiedzi ochronnej organizmu. Szczepionka zawiera niewielką część sekwencji genetycznej SARS-CoV-2 i po wprowadzeniu do organizmu uruchamia układ odpornościowy do rozpoznawania zakaźnego patogenu. Opublikowane w maju wyniki badań klinicznych II fazy dowodzą, że propozycja Inovio działa skutecznie i jest bezpieczna.

Zespół badaczy z Uniwersytet Swansea pracuje nad pierwszą szczepionką na koronawirusa w postaci mikroigłowego plastra, dzięki któremu można nie tylko zaaplikować szczepionkę, ale także monitorować jej skuteczność, mierząc odpowiedź immunologiczną organizmu na podstawie biomarkerów w skórze. Takie rozwiązanie technologiczne mogłoby być zastosowane także w leczeniu innych chorób zakaźnych.

  1. The future of COVID-19 therapies and vaccines, „medicalfuturist.com”, https://medicalfuturist.com/covid-therapies-and-vaccines/, [dostęp:] 10.06.2021.
  2. P. Loftus, G. Zuckerman, Next generation of Covid-19 vaccines could be pill or spray, „wsj.com” [online], https://www.wsj.com/articles/next-generation-of-covid-19-vaccines-could-be-pill-or-spray-11620034381, [dostęp:] 10.06.2021.
  3. H. Balfour, New Finnish company to develop a nasal spray for COVID-19, „europeanpharmaceuticalreview.com” [online], https://www.europeanpharmaceuticalreview.com/news/146970/new-finnish-company-to-develop-a-nasal-spray-vaccine-for-covid-19/, [dostęp:] 10.06.2021.
  4. K. Parkins, Who is exploring alternative delivery methods for Covid-19 vaccines?, „clinicaltrialarena.com” [online], https://www.clinicaltrialsarena.com/analysis/who-is-exploring-alternative-delivery-methods-for-covid-19-vaccines/, [dostęp:] 10.06.2021.
  5. V. Walt, Forget vaccine jabs – next-generation COVID-19 pills and nasal sprays are on their way, „fortune.com” [online], https://fortune.com/2021/05/04/vaccine-jabs-covid-19-pills-nasal-sprays-vaxart-altimmune/, [dostęp:] 10.06.2021.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

    Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw grypie oparta na technologii mRNA. Rozpoczęły się badania kliniczne nad nowymi preparatami

    Obecnie szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko zachorowania o 40–60%. Moderna postawiła sobie za cel stworzenie preparatu o lepszej skuteczności i z początkiem lipca rozpoczęła badania kliniczne nad nowym produktem, preparatem przeciw grypie sezonowej, która wykorzystuje technologię mRNA. Według prognoz ma on być bardziej skuteczny niż dotychczasowe szczepionki.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij