Spirometria – na czym polega i kiedy wykonuje się badanie spirometryczne? Spirometria podczas pandemii SARS-CoV-2
Justyna Piekara

Spirometria – na czym polega i kiedy wykonuje się badanie spirometryczne? Spirometria podczas pandemii SARS-CoV-2

Spirometria jest standardowym testem sprawności płuc. Dowiedz się, kiedy jest zalecana i jak przebiega badanie spirometryczne. Czy w obliczu panującej pandemii i przy ograniczonym dostępie do świadczeń medycznych procedurę można przeprowadzić w domu?

Czym jest spirometria? Kiedy się ją wykonuje? 

Spirometria to badanie czynnościowe układu oddechowego, które polega na pomiarze objętości płuc oraz przepływu powietrza w różnych fazach cyklu oddechowego.

Badanie spirometryczne wykonuje się w celu rozpoznania i późniejszej kontroli przebiegu chorób wpływających na funkcjonowanie płuc, takich jak: astma oskrzelowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc (PoChP), mukowiscydoza, restrykcyjne choroby płuc, a wśród nich śródmiąższowe zwłóknienie płuc.

Zwykle spirometrię przy chorobach przewlekłych wykonuje się kontrolnie raz w roku lub raz na dwa lata. Osobom z poważniejszymi problemami oddechowymi, zaleca się częstsze testy, aby na bieżąco monitorować objawy choroby.

Jak przebiega badanie spirometryczne? 

Badanie spirometryczne trwa około 15 minut. Jak wygląda procedura spirometryczna?

  1. Najpierw na nos zakłada się klips, tak, aby oba nozdrza były zamknięte. Wokół ust nakłada się maskę oddechową.
  2. Następnie lekarz lub pielęgniarka instruuje o czynnościach, jakie należy wykonać, aby badanie przebiegło prawidłowo – w trakcie badania należy wziąć głęboki wdech, wstrzymać powietrze na kilka sekund oraz zrobić jak najmocniejszy wydech.
  3. Potem test wykonuje się ponownie, aby upewnić się, że wyniki są spójne. Przyjmuje się najwyższą wartość z bliskich odczytów testowych i podaje ostateczny wynik.

W przypadku, gdy pacjent przejawia oznaki zaburzenia oddychania, lekarz może podać lek wziewny, który rozszerza oskrzela. Po odczekaniu 15 minut wykonuje się kolejny pomiar. Następnie lekarz porównuje wyniki dwóch pomiarów, aby sprawdzić, czy lek rozszerzający oskrzela pomógł zwiększyć przepływ powietrza.

Wyniki spirometrii są przedstawione liczbowo oraz w postaci wykresów – jest to tzw. krzywa przepływ-objętość. Jeżeli zostaną uznane za nieprawidłowe (przyjmą wartość poniżej 80%), prawdopodobnie zostaną zlecone inne, dodatkowe badania, takie jak zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, zatok czy badania krwi.

Spirometria podczas pandemii COVID-19. Zaostrzenie zasad bezpieczeństwa

Międzynarodowe organizacje zajmujące się chorobami układu oddechowego zwróciły uwagę, że badanie czynności płuc stwarza okoliczności sprzyjające zakażeniu koronawirusem – jest to procedura generująca aerozol. Podczas przeprowadzania badania może dojść do pośredniej transmisji wirusa, ponadto sam sprzęt spirometryczny potencjalnie może być nośnikiem patogenów. Udokumentowano niewiele przypadków przenoszenia zakażeń za pomocą spirometrów, jednak takie ryzyko istnieje.

Transmisja SARS-CoV-2 jest procesem dynamicznym, dlatego jest prawdopodobne, że częstość występowania COVID-19 w społeczności będzie się zmieniać w czasie. Z tego względu procedury operacyjne powinny być często poddawane ponownej ocenie i modyfikowane w razie potrzeby. Zdrowie i bezpieczeństwo zarówno pacjentów, jak i pracowników służby zdrowia powinno być zawsze priorytetem, a ryzyko infekcji powinno być ograniczone do minimum. W związku z tym wdrożono rygorystyczne obostrzenia.

Zaleca się, aby osoby wykonujące spirometrię w placówce medycznej miały na sobie kombinezon i maskę ochronną (najlepiej FFP2 lub FFP3) oraz jednorazowe rękawiczki. Po wyjściu pacjenta powinno się zdezynfekować spirometr i powierzchnie dookoła pacjenta oraz wywietrzyć pomieszczenie. Powinno wykorzystywać się jednorazowy klips na nos, ustnik oraz filtr do spirometru. Wiele gabinetów zmniejszyło ilość wykonywanych badań lub całkowicie ich zaniechano, ze względu na generowany koszty, które nie podlegają refundacji. Podczas pandemii spirometria wykonywana jest głównie w ramach leczenia szpitalnego.

European Respiratory Society oraz Polskie Towarzystwo Chorób Płuc zaleca, aby badanie czynności płuc ograniczało się do testów, które są niezbędne jedynie do podjęcia natychmiastowych decyzji dotyczących leczenia.

Czy można przeprowadzić spirometrię w domu?

W związku z panującą globalną pandemią COVID-19 powstała potrzeba stworzenia rozwiązania, które pozwoliłoby monitorować stan osób z przewlekłymi chorobami płuc, przy jednoczesnym zachowaniu wszelkich środków ostrożności i zapobiegając sposobności transmisji wirusa SARS-CoV-2. Telemedycyna i możliwość wykonywania badań diagnostycznych we własnym domu nie są nową koncepcją. Metody zdalnej spirometrii są dostępne od kilku lat, a rosnące wykorzystanie smartfonów i tabletów zwiększyło zapotrzebowanie na przenośne urządzenia medyczne, takie jak spirometry, które mogą łączyć się z aplikacjami przez Bluetooth.

Niektóre ośrodki wysyłają pacjentom spirometry do domu, a następnie, korzystając z osiągnięć telemedycyny, słuchając instruktażu technika lub lekarza, chorzy wykonują badanie samodzielnie. Urządzenie jest odsyłane do przychodni, sterylizowane i przygotowane do kolejnego użycia. Czasami pacjenci decydują się na zakup spirometru. Jest to koszt od 1000 zł wzwyż.

  1. M. Franczuk, T. Przybyłowski, M. Czajkowska-Malinowska, Badanie spirometryczne w czasie pandemii COVID-19 wywołanej wirusem SARS-CoV-2. Praktyczne wskazówki Sekcji Fizjopatologii Oddychania Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, http://ptchp.org/content/uploads/2020/09/Badanie-spirometryczne-w-czasie-pandemii-COVID-19-wywo%C5%82anej-wirusem-SARS-CoV-2.pdf, [dostęp:] 01.04.2021.
  2. C. H. Richardson N. J. Orr, S. L. Ollosson, Initiating home spirometry for children during the COVID-19 pandemic – a practical guide, „Paediatric Respiratory Reviews” 2021, [online] https://doi.org/10.1016/j.prrv.2021.02.001, [dostęp:] 01.04.2021.
  3. E. Cirino, Spirometry: what to expect and how to interpret your results, “healthline.com” [online], https://www.healthline.com/health/spirometry, [dostęp:] 01.04.2021.
  4.  B. Ziółkowska-Graca, Spirometria praktycznie – jak wykorzystać badania spirometryczne w diagnostyce i leczeniu chorób dróg oddechowych?, „Pediatria i Medycyna Rodzinna” 2013, nr 9(4), s. 386–396.
  5. K. Hancock, R Parsons, D. Schembri, Conducting spirometry in general practice. Infection control during the COVID-19 pandemic, “respiratory.medicinetoday.com.au” [online], https://respiratory.medicinetoday.com.au/2020/september/regular-series/conducting-spirometry-general-practice-infection-control-during-covid, [dostęp:] 01.04.2021.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

    Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • GGTP – Gamma-glutamylotranspeptydaza – badanie, normy, wskazania

    GGTP to enzym pomocny w diagnozowaniu między innymi chorób wątroby, trzustki czy nerek. Jego wysoki  poziom obserwuje się również u osób z problemem nadużywania alkoholu. Istnieje szereg objawów towarzyszących chorobom wątroby i dróg żółciowych, które powinny skłonić pacjenta do oznaczenia poziomu gamma-glutamylotranspeptydazy. Uwagę powinno przykuć chociażby żółte zabarwienie skóry i błon śluzowych, obrzęki i świąd skóry czy ból po prawej stronie brzucha. Jak się przygotować do badania GGTP, ile kosztuje to oznaczenie i czy do badania należy zgłosić się na czczo? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Tomografia komputerowa naczyń krwionośnych – kiedy wykonać badanie?

    Angio-TK jest mniej inwazyjną techniką angiografii naczyń krwionośnych. Badanie to pozwala na zobrazowanie stanu żył i tętnic praktycznie każdego obszaru naszego ciała. Zaletą angio-TK, będącego jednym z najdroższych badań obrazowych, jest z pewnością sposób podawania kontrastu. Jakie badania diagnostyczne należy wykonać przed tomografią komputerową naczyń krwionośnych, czy istnieją przeciwwskazania do przeprowadzania obrazowania i czy trzeba mieć skierowanie na angiografię tomografii komputerowej? Odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule. 

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlania kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

    Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminogram – badanie poziomu aminokwasów

    Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminopeptydaza leucynowa (LAP) – badanie, normy, wskazania

    Badanie poziomu aminopeptydazy leucynowej, w wyniku oznaczanej jako LAP, zleca się najczęściej podczas prowadzenia diagnostyki uszkodzenia komórek wątroby, trzustki i dróg żółciowych. Podwyższone LAP świadczy o możliwej chorobie tych narządów, w tym także tej o podłożu onkologicznym. Oznaczenie aktywności aminopeptydazy leucynowej pozwala również na zróżnicowanie przyczyn w odpływie żółci w sytuacji, kiedy u pacjenta oznaczono także podwyższony poziom ALP, czyli fosfatazy alkalicznej. Jak się przygotować do badania LAP, ile kosztuje i czy jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij