Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny, objawy, leczenie zawału mózgu. Skutki i rokowania. Pierwsza pomoc przy udarze - portal DOZ.pl
Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny, objawy, leczenie zawału mózgu. Skutki i rokowania. Pierwsza pomoc przy udarze
Marcin Setlak

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny, objawy, leczenie zawału mózgu. Skutki i rokowania. Pierwsza pomoc przy udarze

Udar mózgu to zespół objawów spowodowanych śmiercią komórek nerwowych, do której dochodzi w wyniku zaburzenia przepływu krwi przez tkankę nerwową. Szacuje się, że w Polsce udaru doznaje 70 000 osób rocznie. Większość z nich – około 80% – przechodzi udar niedokrwienny polegający na zamknięciu światła tętnicy przez blaszkę miażdżycową lub materiał zatorowy. 

Udar niedokrwienny mózgu stanowi zdecydowaną większość wszystkich udarów. Spowodowany jest ogniskowym zamknięciem światła naczynia, co prowadzi do przerwania dopływu tlenu i glukozy do mózgu (a więc zaburzenia procesów metabolicznych w dotkniętym obszarze). Każdy z nas powinien mieć świadomość, że niedokrwienny udar mózgu jest stanem zagrożenia życia, podobnie jak zawał serca.

Zwiastuny udaru niedokrwiennego mózgu

Znajomość objawów zwiastunowych udaru mózgu jest bardzo istotna nie tylko dla pracowników opieki zdrowotnej, ale i dla całego społeczeństwa. W przeciwieństwie do zawału serca udaru mózgu nie poprzedza ból. Obraz jest jednak zwykle dość charakterystyczny. Udar niedokrwienny mózgu najczęściej objawia się nagłymi zaburzeniami mowy (bełkotliwa mowa) i połykania, osłabieniem siły mięśniowej twarzy (np. opadnięcie kącika ust) lub kończyn (trudności w chodzeniu), zaburzeniami widzenia, zawrotami głowy, zaburzeniami świadomości, itp. Te objawy mogą jednak występować w różnych kombinacjach. Ważnym kryterium rozpoznawczym jest to, że objawy te występują nagle i spontanicznie (a nie na przykład w wyniku urazu głowy).

Czas przy udarze niedokrwiennym mózgu jest kluczowy!

Bardzo często chorzy lub ich bliscy negują znaczenie wymienionych wyżej objawów lub szukają racjonalnego wytłumaczenia ich występowania. Opóźnia to tylko decyzję wezwania pogotowia. Nie szukajmy też pomocy u  lekarzy pierwszego kontaktu. Tą potrzebę błyskawicznego reagowania doskonale odzwierciedla znane w medycynie określenie  „czas to mózg” (ang. „time is brain”). Skuteczna pomoc choremu ze świeżym udarem niedokrwiennym mózgu uznanym za stan naglący zależy od łańcucha składającego się z 4 elementów:

1) szybkiego rozpoznania i zareagowania na objawy zwiastujące udar niedokrwienny,

2) natychmiastowego powiadomienia służby ratownictwa medycznego,

3) priorytetowego transportu do szpitala z oddziałem udarowym i

4) szybkiego leczenia w szpitalu.

W czasie oczekiwania na przyjazd pogotowia konieczne jest przede wszystkim zabezpieczenie drożności dróg oddechowych (ułożenie bezpieczne). Choremu nie wolno podawać żadnych płynów. Zaburzenia połykania, pojawiające się w przebiegu udaru, mogą być bowiem powodem zachłyśnięcia i aspiracji do dróg oddechowych.

Polecane dla Ciebie

Diagnostyka i leczenie udaru mózgu

Chory, który już znajdzie się w odpowiednim ośrodku, zostanie szybko zdiagnozowany. Badanie metodą tomografii komputerowej (TK) głowy jest najważniejszym badaniem diagnostycznym, które powinno być wykonane możliwie najwcześniej. Jego celem jest wykluczenie innych przyczyn nagłego zachorowania. Długotrwałe zaburzenie ukrwienia mózgu, czyli przerwanie dostaw tlenu i substancji odżywczych, ma zawsze poważne i nieodwracalne konsekwencje – dotknięty chorobą region mózgu obumiera. Celem leczenia farmakologicznego jest jak najszybsze przywrócenie przepływu krwi w naczyniach zaopatrujących mózg oraz przeciwdziałanie zaburzeniom metabolicznym powstałym w wyniku niedokrwienia mózgu (neuroprotekcja). Najskuteczniejszą formą leczenia udaru mózgu w ostrym okresie udaru niedokrwiennego jest tromboliza. W przypadku udaru mózgu tak zwana złota godzina udarowa wynosi 3 godziny (optymalny czas leczenia trombolitycznego to właśnie pierwsze 3 godziny od wystąpienia objawów, ale im wcześniej, tym lepiej). Takie leczenie udaru mózgu prowadzone jest w wybranych oddziałach. Obecnie obejmuje ono jednak niewielki odsetek chorych, ponieważ większość pacjentów z udarem mózgu dociera zbyt późno do szpitala.

Zapobieganie udarowi niedokrwiennemu

Aktualnie udary mózgu spotyka się coraz częściej u osób młodych. Odpowiada za to wiele czynników, które można by ogólnie opisać pojęciem "niezdrowy styl życia”. Profilaktyka pierwotna polega na zmniejszaniu ryzyka udaru niedokrwiennego mózgu u tych osób, które dotychczas go nie przebyły. Co  zrobić, aby ustrzec się udaru? Odpowiedź jest prosta: prowadzić zdrowy tryb życia. Zarówno w rehabilitacji, jak i prewencji bardzo ważną rolę odgrywa ruch. Zalecana jest dieta o małej zawartości tłuszczów nasyconych, ale bogata w owoce, warzywa i błonnik. Palenie oraz nadmierne picie alkoholu również zwiększa ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu. Bardzo ważne jest rozpowszechnienie wiedzy na temat wpływu przewlekłych schorzeń takich jak: cukrzyca, hipercholesterolemia czy nadciśnienie tętnicze. Jeśli już nabawiliśmy się np. zaburzeń lipidowych to  koniecznie należy je  w sposób zdyscyplinowany leczyć.

Rehabilitacja po udarze niedokrwiennym

Stopień deficytów neurologicznych u osób po udarze niedokrwiennym bywa bardzo różny. Od niewielkich zaburzeń mowy lub pogorszenia sprawności ruchowej po znacznego stopnia porażenie. Efektywność rehabilitacji zależy ściśle od czasu jej rozpoczęcia. Szybko podjęte działania rehabilitacyjne ograniczają w znacznym stopniu zakres późniejszych niedowładów. W rehabilitacji powinien uczestniczyć wielospecjalistyczny zespół, w skład którego poza lekarzem i  pielęgniarkami bezpośrednio opiekującymi się chorym, powinni wchodzić: fizjoterapeuta, logopeda, terapeuta zajęciowy i psycholog kliniczny (neuropsycholog).

  1. L. P. Rowland, Neurologia Merritta, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2004. 
  2. R. Podemski, Kompendium neurologii, Via Medica, Gdańsk 2011. 
  3. K. W. Lindsay, G. Fulle, Neurologia i neurochirurgia, Elsevier, Warszawa 2013.
  4. W. Kozubski, Neurologia – kompendium, PZWL, Warszawa 2014. 
  5. O. Narkiewicz, J. Moryś, Neuroanatomia czynnościowa i kliniczna, PZWL, Warszawa 2013. 
  6. M. S. Greenberg, Handbook of Neurosurgery, Thieme, 2016. 
  7. Ch. Turner, A. Bahra, K.Cikurel, Crash Course – neurologia, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2008. 
  8. P. Chochoł, M. Leńska–Mieciek, Atypowe objawy udaru mózgu, “www.podyplomie.pl"  [online], https://podyplomie.pl/neurologia/16665,atypowe-objawy-udaru-mozgu, [dostęp:] 15.05.2020.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba lokomocyjna – jak pomóc dzieciom i dorosłym?

    Choroba lokomocyjna (kinetoza) to przypadłość, która dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych podczas podróżowania różnymi środkami transportu. Kiedy do niej dochodzi? Jak się objawia i co robić, aby zapobiec jej nieprzyjemnym dolegliwościom? Podpowiadamy. 

  • Guzy, stłuczenia i siniaki – co na nie stosować?

    Guzy, stłuczenia, siniaki i obrzęki – jakie środki warto mieć pod ręką, aby urazy goiły się szybciej? Podpowiadamy.

  • Ból pleców – domowe sposoby i leki z apteki

    Ból pleców może dotyczyć każdego odcinka kręgosłupa, jednak zazwyczaj występuje ból krzyża, który pojawia się w odcinku lędźwiowo-krzyżowym. Zakłada się, że w populacji do 40 roku życia ponad 70% osób cierpiało na ból krzyża, natomiast drugiego najczęściej występującego bólu pleców – w odcinku szyjnym doświadczyła minimum połowa populacji. Jak poradzić sobie z bólem pleców, jakie leki wybrać i które z domowych sposobów mogą uśmierzyć ból?

  • Co na alergię? Skuteczne leki i domowe sposoby na alergię

    Alergia może dotyczyć niemowlaka, dziecka i osoby dorosłej. Niestety problem ten doskwiera coraz większej ilości osób na całym świecie. Lekceważenie objawów alergii może doprowadzić do groźnych komplikacji, takich jak np. przewlekła obturacyjna choroba płuc. Wsparcie w leczeniu alergii mogą stanowić metody naturalne oraz wypracowanie schematu zachowań ograniczających kontakt z alergenami. Dostępne są również leki i preparaty na alergię, które można kupić w aptece także bez recepty. Stosowane właściwie, czyli konsekwentnie i zgodnie z zaleceniami, mogą pomóc zwalczyć dokuczliwe objawy alergii.

  • Testy z apteki na wykrycie zakażenia H. pylori – skuteczność, interpretacja wyników

    Zakażenie Helicobacter pylori jest często diagnozowaną infekcją przewodu pokarmowego, która jednak w niewielkim procencie przypadków daje objawy, takie jak ból nadbrzusza, nudności czy wymioty. Diagnozę stawia się najczęściej na podstawie wyniku testu ureazowego, dla którego alternatywą od pewnego czasu są domowe testy na obecność zakażenia h. pylori z krwi lub kału. Czy są one wiarygodne, jak je przeprowadzić i jak interpretować ich wynik?

  • Borówka czernica (czarna jagoda) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do stosowania

    Borówka czernica (łac. Vaccinium myrtillus) to krzewinka rosnąca w lasach (najczęściej sosnowych i świerkowych). Jest owocem bogatym w antocyjany, garbniki katechinowe, witaminy i minerały. Nazywana przez niektórych także borówką czarną, czarną jagodą lub borówką europejską. Przypisuje się jej szereg właściwości leczniczych, w tym te moczopędne, ściągające, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i przeciwcukrzycowe. Jakie jeszcze właściwości ma czarna jagoda i jak przygotować odwar przeciwbiegunkowy z borówki czernicy?

  • Eugenol – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, szkodliwość

    Jakie właściwości eugenolu sprawiają, że jest ceniony przez dentystów? Dlaczego dodawany jest do kosmetyków? Czy może wywoływać reakcje alergiczne? Czy jest szkodliwy? Gdzie kupić eugenol? Podpowiadamy!

  • Dzięgiel chiński – właściwości, zastosowanie, stosowanie Dong Quai

    Dzięgiel chiński, znany także jako Dong Quai, jest rośliną, która wykorzystywana jest od wieków przez praktyków wschodniej medycyny ludowej. Nazywany jest „kobiecym żeń-szeniem”. Jakie ma właściwości? Która część rośliny jest wykorzystywana w celach leczniczych? Czy preparaty z dzięglem chińskim są bezpieczne dla każdego? Podpowiadamy.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij