Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu"?
Barbara Sitek

Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu"?

Badanie poziomu cholesterolu HDL jest jednym z głównych oznaczeń zlecanych osobom, u których ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych jest wysokie. Pacjenci chorujący na cukrzycę, po przebytym zawale serca, palacze lub kobiety przyjmujące hormonalną terapię antykoncepcyjną, beta-blokery lub retinoidy powinny częściej oznaczać poziom dobrego cholesterolu i jego stosunek do LDL. Badaniami dodatkowymi, które zaleca się wykonać przy oznaczeniu HDL są stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Jak należy się przygotować do oznaczenia poziomu HDL, ile kosztuje badanie, czy może być refundowane oraz, czy aby zbadać poziom cholesterolu HDL trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Cholesterol HDL, nazywany potocznie „dobrym cholesterolem” jest cząsteczką o dużej gęstości, produkowaną w wątrobie i służącą do transportu cholesterolu z krwi i otaczających ją tkanek do wątroby. Chroni on organizm przed osadzaniem się cholesterolu w naczyniach, zmniejszając tym samym ryzyko rozwoju miażdżycy, a także wystąpienia zawału serca i udaru mózgu. Oznaczenie poziomu HDL we krwi jest cennym parametrem, pozwalającym na ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego i wyłonienie grupy pacjentów wymagających szczególnych działań profilaktycznych.

Co to jest HDL i dlaczego nazywany jest dobrym cholesterolem?

HDL (ang. High Density Lipoprotein, czyli lipoproteina wysokiej gęstości), pod względem chemicznym jest cząsteczką zbudowaną z białek i tłuszczy i stanowi jedną z frakcji wyodrębnionych z cholesterolu całkowitego. Cholesterol obecny w ludzkim osoczu jest związkiem niejednorodnym, przyjmującym kilka postaci, czyli tak zwanych frakcji. Frakcje cholesterolu różnią się między sobą budową chemiczną, gęstością oraz pełnionymi funkcjami.
Cholesterol jest istotnym metabolicznie związkiem wykorzystywanym m.in. w procesie syntezy hormonów i błon biologicznych, jednak w nadmiernych ilościach traktowany jest jak substancja szkodliwa. W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że stale podwyższony poziom cholesterolu (wynikający np. ze złej diety, rozpoczęcia etapu menopauzy, a nawet stresu) prowadzi do uszkodzenia śródbłonka tętnic, osadzania lipidów zarówno wewnątrz komórek (np. mięśniówce naczyń krwionośnych), jak i w świetle naczyń krwionośnych (zewnątrzkomórkowo). Konsekwencją tych procesów jest powstawanie blaszki miażdżycowej, a nawet choroby niedokrwiennej serca.

Zadaniem frakcji HDL jest transport cholesterolu obecnego w osoczu i tkankach do wątroby, a dzięki temu obniżenie jego poziomu i zabezpieczenie naczyń przed miażdżycą. Im wyższe jest stężenie cholesterolu HDL we krwi, tym wydajniejszy jest mechanizm usuwania nadmiaru cholesterolu z tkanek.

Najnowsze badania wykazały, że HDL posiada także właściwości antyoksydacyjne i może usuwać z osocza wolne rodniki, będące jednym z czynników uczestniczących w powstawaniu blaszki miażdżycowej. HDL działa również przeciwzapalnie i przeciwzakrzepowo, hamując odpowiedź zapalną białych krwinek i biorąc udział w wytwarzaniu związków rozszerzających naczynia krwionośne i hamujących nadmierną aktywację płytek krwi. Ze względu na swój korzystny wpływ na organizm, HDL jest często nazywany „dobrym cholesterolem”, a oznaczenie jego poziomu we krwi stanowi istotny parametr wykorzystywany wraz z badaniem poziomu cholesterolu całkowitego, LDL i triglicerydów, do całościowej oceny gospodarki lipidowej. Obniżony poziom cholesterolu HDL jest uważany za niezależny od innych parametrów czynnik rokowniczy, wskazujący na zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Kiedy należy wykonać badanie HDL?

Oznaczenie poziomu HDL w ramach badań profilaktycznych należy wykonywać (minimum) raz na 3–5 lat u osób powyżej 25. roku życia lub co 2 lata, jeśli pacjent skończył 50. lat. Warto dodać, że badanie powinno być wykonywane częściej w przypadku, gdy występuje chociaż jeden z czynników zwiększających ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca, takich jak:

  • cukrzyca,
  • przebyty wcześniej zawał serca,
  • wiek powyżej 45 lat u kobiet i 55 lat u mężczyzn,
  • palenie papierosów,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • występowanie choroby niedokrwiennej u członków rodziny,
  • zaburzenia przepływu w naczyniach obwodowych,
  • inne choroby naczyniowe,
  • nadczynność lub niedoczynność tarczycy.
Ponadto kobiety przyjmujące doustną antykoncepcję hormonalną lub osoby będące w trakcie terapii retinoidami również powinny częściej kontrolować poziom „dobrego cholesterolu" HDL.

Ocenę poziomu HDL wykonuje się zazwyczaj razem z oznaczeniem poziomu cholesterolu całkowitego lub w ramach tzw. profilu lipidowego (inna nazwa to próby wątrobowe lub lipidogram), w skład którego wchodzi cholesterol całkowity, HDL, LDL i triglicerydy (trójglicerydy). Bazując na wartościach wszystkich tych parametrów, możliwe jest wyliczenie ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych i ewentualne wprowadzenie terapii obniżającej podwyższone stężenie cholesterolu.

Jak się przygotować do oznaczenia poziomu HDL we krwi?

Do badania poziomu HDL należy przystąpić, będąc na czczo, czyli zachowując co najmniej 12-godzinną przerwę w przyjmowaniu posiłków. Zaleca się także unikanie sytuacji stresowych w dniu poprzedzającym badanie. Do oznaczenia konieczne jest pobranie próbki krwi, najczęściej z żyły łokciowej. Koszt zbadania poziomu HDL wykonywanego prywatnie zazwyczaj nie przekracza 20 zł. Jeżeli pacjent został skierowany na badanie przez lekarza POZ lub specjalistę, wówczas badanie jest w pełni refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. 

HDL – normy dla dorosłych i dzieci

Prawidłowy poziom HDL we krwi określa się zazwyczaj na minimum 40 mg/dl u mężczyzn i nie mniej niż 50 mg/dl u kobiet. Ze względu na pełnioną funkcję podwyższony poziom HDL nie jest uważany za niebezpieczny, stąd brak jest górnej, granicznej normy dla tego parametru.

Przyczyny za niskiego poziomu HDL

Na obniżenie HDL może wpływać wiele czynników, do których zaliczono palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, nieprawidłowa, obfitująca w węglowodany oraz tłuszcze zwierzęce (tzw. tłuszcze trans) dieta, nadwaga oraz niska aktywność fizyczna. Wszystkie te przykłady związane zarówno z ogólną kondycją zdrowia, jak i stylem życia skutkują nie tylko podwyższeniem poziomu LDL, czyli „złego cholesterolu", ale także zbyt niskim stężeniem HDL. Ponadto niektóre leki (doustne preparaty antykoncepcyjne i hormonalne, beta-blokery, retinoidy i tiazydy), a także schorzenia, takie jak: otyłość, cukrzyca, zespół nerczycowy, przewlekła niewydolność nerek lub wątroby,  mogą powodować spadek poziomu HDL we krwi.

Stosunek LDL do HDL – czyli co należy zrobić, aby zwiększyć zbyt niski poziom HDL i  zmniejszyć podwyższone LDL?

Obniżony poziom HDL jest zawsze stanem niekorzystnym dla zdrowia, nawet jeśli stężenie cholesterolu całkowitego mieści się w normie. Jeżeli natomiast niskiemu HDL towarzyszy podwyższony poziom cholesterolu całkowitego, LDL lub trójglicerydów, ryzyko zapadnięcia na choroby sercowo-naczyniowe u danego pacjenta znacząco wzrasta. Aby doprowadzić do prawidłowych proporcji frakcji LDL do frakcji HDL, warto zadbać przede wszystkim o prawidłową masę ciała i zmianę diety (zastąpienie tłuszczów zwierzęcych tłuszczami roślinnymi oraz wprowadzenie do diety błonnika, węglowodanów złożonych, kwasów omega-3, zielonych warzyw i ryb). Ponadto rzucenie palenia, ograniczenie spożycia alkoholu, regularne uprawianie aktywności fizycznej, a także prawidłowe leczenie chorób współistniejących odgrywa bardzo istotną rolę. Farmakoterapia powinna być wdrażana jedynie na wyraźne wskazanie lekarza lub w momencie, gdy modyfikacja stylu życia nie przynosi wystarczających efektów. Dużą popularnością wśród pacjentów cieszą się suplementy wspomagające pracę wątroby. Najczęściej są to preparaty ziołowe, których działanie opiera się na usprawnieniu procesów metabolicznych i przeciwdziałaniu uszkodzeniom komórek wątroby (hepatocytów) przez wolne rodniki.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

    Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników

    Kalcytonina (tyreokalcytonina) to hormon, który odpowiada za regulowanie gospodarki fosforanowej i węglanowej w organizmie. Badanie poziomu CT (ang. calcitonin) wykonuje się głównie podczas diagnostyki i monitorowania rdzeniastego nowotworu gruczołu tarczowego, czyli tarczycy. Prawidłowy (normatywny) wynik stężenia tego hormonu zależy od wielu czynników, w tym także od wieku i płci pacjenta. Diagnostycy i lekarze przyjmują, że kalcytonina jest swoistym markerem nowotworowym w przypadku podejrzenia chorób komórek tarczycy, gdyż te mają zdolność do wydzielania jej w dużej ilości. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu kalcytoniny, czy na badanie krwi należy stawić się na czczo i co należy zrobić, kiedy wynik badania stężenia CT we krwi jest za wysoki? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Amylaza trzustkowa (AMY) we krwi – badanie, wskazania, normy i interpretacja wyników

    Badanie poziomu amylazy trzustkowej jest przydatne podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób tego gruczołu, ponieważ AMY stanowi swoisty marker zapalenia tego narządu. Dzięki analizie wyników prób trzustkowych można także ocenić, czy organizm prawidłowo trawi skrobię i inne wielocukry, ale także ocenić ogólną kondycję układu pokarmowego. Przejściowy wzrost stężenia amylazy (trwający około dwie trzy doby) występuje także u pacjentów, którzy wykonywali gastroskopię lub badania obrazowe z użyciem kontrastu. Jak się przygotować do badania amylazy trzustkowej, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo oraz jaki wpływ na poziom AMY ma poziom adrenaliny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij