Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu"?
Barbara Sitek

Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu"?

Badanie poziomu cholesterolu HDL jest jednym z głównych oznaczeń zlecanych osobom, u których ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych jest wysokie. Pacjenci chorujący na cukrzycę, po przebytym zawale serca, palacze lub kobiety przyjmujące hormonalną terapię antykoncepcyjną, beta-blokery lub retinoidy powinny częściej oznaczać poziom dobrego cholesterolu i jego stosunek do LDL. Badaniami dodatkowymi, które zaleca się wykonać przy oznaczeniu HDL są stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Jak należy się przygotować do oznaczenia poziomu HDL, ile kosztuje badanie, czy może być refundowane oraz, czy aby zbadać poziom cholesterolu HDL trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Cholesterol HDL, nazywany potocznie „dobrym cholesterolem” jest cząsteczką o dużej gęstości, produkowaną w wątrobie i służącą do transportu cholesterolu z krwi i otaczających ją tkanek do wątroby. Chroni on organizm przed osadzaniem się cholesterolu w naczyniach, zmniejszając tym samym ryzyko rozwoju miażdżycy, a także wystąpienia zawału serca i udaru mózgu. Oznaczenie poziomu HDL we krwi jest cennym parametrem, pozwalającym na ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego i wyłonienie grupy pacjentów wymagających szczególnych działań profilaktycznych.

Co to jest HDL i dlaczego nazywany jest dobrym cholesterolem?

HDL (ang. High Density Lipoprotein, czyli lipoproteina wysokiej gęstości), pod względem chemicznym jest cząsteczką zbudowaną z białek i tłuszczy i stanowi jedną z frakcji wyodrębnionych z cholesterolu całkowitego. Cholesterol obecny w ludzkim osoczu jest związkiem niejednorodnym, przyjmującym kilka postaci, czyli tak zwanych frakcji. Frakcje cholesterolu różnią się między sobą budową chemiczną, gęstością oraz pełnionymi funkcjami.
Cholesterol jest istotnym metabolicznie związkiem wykorzystywanym m.in. w procesie syntezy hormonów i błon biologicznych, jednak w nadmiernych ilościach traktowany jest jak substancja szkodliwa. W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że stale podwyższony poziom cholesterolu (wynikający np. ze złej diety, rozpoczęcia etapu menopauzy, a nawet stresu) prowadzi do uszkodzenia śródbłonka tętnic, osadzania lipidów zarówno wewnątrz komórek (np. mięśniówce naczyń krwionośnych), jak i w świetle naczyń krwionośnych (zewnątrzkomórkowo). Konsekwencją tych procesów jest powstawanie blaszki miażdżycowej, a nawet choroby niedokrwiennej serca.

Zadaniem frakcji HDL jest transport cholesterolu obecnego w osoczu i tkankach do wątroby, a dzięki temu obniżenie jego poziomu i zabezpieczenie naczyń przed miażdżycą. Im wyższe jest stężenie cholesterolu HDL we krwi, tym wydajniejszy jest mechanizm usuwania nadmiaru cholesterolu z tkanek.

Najnowsze badania wykazały, że HDL posiada także właściwości antyoksydacyjne i może usuwać z osocza wolne rodniki, będące jednym z czynników uczestniczących w powstawaniu blaszki miażdżycowej. HDL działa również przeciwzapalnie i przeciwzakrzepowo, hamując odpowiedź zapalną białych krwinek i biorąc udział w wytwarzaniu związków rozszerzających naczynia krwionośne i hamujących nadmierną aktywację płytek krwi. Ze względu na swój korzystny wpływ na organizm, HDL jest często nazywany „dobrym cholesterolem”, a oznaczenie jego poziomu we krwi stanowi istotny parametr wykorzystywany wraz z badaniem poziomu cholesterolu całkowitego, LDL i triglicerydów, do całościowej oceny gospodarki lipidowej. Obniżony poziom cholesterolu HDL jest uważany za niezależny od innych parametrów czynnik rokowniczy, wskazujący na zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Kiedy należy wykonać badanie HDL?

Oznaczenie poziomu HDL w ramach badań profilaktycznych należy wykonywać (minimum) raz na 3–5 lat u osób powyżej 25. roku życia lub co 2 lata, jeśli pacjent skończył 50. lat. Warto dodać, że badanie powinno być wykonywane częściej w przypadku, gdy występuje chociaż jeden z czynników zwiększających ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca, takich jak:

  • cukrzyca,
  • przebyty wcześniej zawał serca,
  • wiek powyżej 45 lat u kobiet i 55 lat u mężczyzn,
  • palenie papierosów,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • występowanie choroby niedokrwiennej u członków rodziny,
  • zaburzenia przepływu w naczyniach obwodowych,
  • inne choroby naczyniowe,
  • nadczynność lub niedoczynność tarczycy.
Ponadto kobiety przyjmujące doustną antykoncepcję hormonalną lub osoby będące w trakcie terapii retinoidami również powinny częściej kontrolować poziom „dobrego cholesterolu" HDL.

Ocenę poziomu HDL wykonuje się zazwyczaj razem z oznaczeniem poziomu cholesterolu całkowitego lub w ramach tzw. profilu lipidowego (inna nazwa to próby wątrobowe lub lipidogram), w skład którego wchodzi cholesterol całkowity, HDL, LDL i triglicerydy (trójglicerydy). Bazując na wartościach wszystkich tych parametrów, możliwe jest wyliczenie ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych i ewentualne wprowadzenie terapii obniżającej podwyższone stężenie cholesterolu.

Polecane dla Ciebie

Jak się przygotować do oznaczenia poziomu HDL we krwi?

Do badania poziomu HDL należy przystąpić, będąc na czczo, czyli zachowując co najmniej 12-godzinną przerwę w przyjmowaniu posiłków. Zaleca się także unikanie sytuacji stresowych w dniu poprzedzającym badanie. Do oznaczenia konieczne jest pobranie próbki krwi, najczęściej z żyły łokciowej. Koszt zbadania poziomu HDL wykonywanego prywatnie zazwyczaj nie przekracza 20 zł. Jeżeli pacjent został skierowany na badanie przez lekarza POZ lub specjalistę, wówczas badanie jest w pełni refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. 

HDL – normy dla dorosłych i dzieci

Prawidłowy poziom HDL we krwi określa się zazwyczaj na minimum 40 mg/dl u mężczyzn i nie mniej niż 50 mg/dl u kobiet. Ze względu na pełnioną funkcję podwyższony poziom HDL nie jest uważany za niebezpieczny, stąd brak jest górnej, granicznej normy dla tego parametru.

Przyczyny za niskiego poziomu HDL

Na obniżenie HDL może wpływać wiele czynników, do których zaliczono palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, nieprawidłowa, obfitująca w węglowodany oraz tłuszcze zwierzęce (tzw. tłuszcze trans) dieta, nadwaga oraz niska aktywność fizyczna. Wszystkie te przykłady związane zarówno z ogólną kondycją zdrowia, jak i stylem życia skutkują nie tylko podwyższeniem poziomu LDL, czyli „złego cholesterolu", ale także zbyt niskim stężeniem HDL. Ponadto niektóre leki (doustne preparaty antykoncepcyjne i hormonalne, beta-blokery, retinoidy i tiazydy), a także schorzenia, takie jak: otyłość, cukrzyca, zespół nerczycowy, przewlekła niewydolność nerek lub wątroby,  mogą powodować spadek poziomu HDL we krwi.

Stosunek LDL do HDL – czyli co należy zrobić, aby zwiększyć zbyt niski poziom HDL i  zmniejszyć podwyższone LDL?

Obniżony poziom HDL jest zawsze stanem niekorzystnym dla zdrowia, nawet jeśli stężenie cholesterolu całkowitego mieści się w normie. Jeżeli natomiast niskiemu HDL towarzyszy podwyższony poziom cholesterolu całkowitego, LDL lub trójglicerydów, ryzyko zapadnięcia na choroby sercowo-naczyniowe u danego pacjenta znacząco wzrasta. Aby doprowadzić do prawidłowych proporcji frakcji LDL do frakcji HDL, warto zadbać przede wszystkim o prawidłową masę ciała i zmianę diety (zastąpienie tłuszczów zwierzęcych tłuszczami roślinnymi oraz wprowadzenie do diety błonnika, węglowodanów złożonych, kwasów omega-3, zielonych warzyw i ryb). Ponadto rzucenie palenia, ograniczenie spożycia alkoholu, regularne uprawianie aktywności fizycznej, a także prawidłowe leczenie chorób współistniejących odgrywa bardzo istotną rolę. Farmakoterapia powinna być wdrażana jedynie na wyraźne wskazanie lekarza lub w momencie, gdy modyfikacja stylu życia nie przynosi wystarczających efektów. Dużą popularnością wśród pacjentów cieszą się suplementy wspomagające pracę wątroby. Najczęściej są to preparaty ziołowe, których działanie opiera się na usprawnieniu procesów metabolicznych i przeciwdziałaniu uszkodzeniom komórek wątroby (hepatocytów) przez wolne rodniki.

  1. R. Caquet, „250 badań laboratoryjnych", Warszawa, 2007, s. 88–89.
  2. M. Kuliszkiewicz-Janus i in., „Biologia lipoproteiny HDL i jej przeciwmiażdżycowe działanie", Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, tom 60, 2006.
  3. P. Kosiński i in., „Współczesne farmakologiczne możliwości zwiększania stężeń cholesterolu frakcji HD, Postępy Farmakoterapii Kardiologicznej, nr 2 (5) 2008.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przesiewowe badanie słuchu

    Badania przesiewowe wykonywane są rutynowo w celu określenia prawdopodobieństwa wystąpienia choroby lub wczesnego jej wykrycia. Już w pierwszych dniach życia dziecka wykonuje się przesiewowe badanie słuchu. Na czym ono polega? Ile trwa?

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlenia kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny kręgosłupa – przebieg badania, wskazania, cena

    Rezonans magnetyczny kręgosłupa to badanie pozwalające na ocenę elementów kostnych tego obszaru, jego tkanek miękkich oraz rdzenia kręgowego. Dzięki niemu możliwe jest wykrycie wszelkich zmian zapalnych, zwyrodnieniowych i nowotworowych. Najczęściej bada się pacjentów, którzy zgłaszają się do neurologa z bólami pleców i drętwieniem kończyn – zarówno rąk, jak i nóg. Częstym wskazaniem do badania jest także uraz kręgosłupa. Ile kosztuje MRI, jak długo trwa badanie i czy kobiety w ciąży mogą przystąpić do rezonansu magnetycznego kręgosłupa? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną poronień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Badanie genetyczne BRCA1 i BRCA2 – na czym polega i jak interpretować wyniki?

    Ryzyko wystąpienia nowotworu piersi i jajników u osoby posiadającej mutację genu BRCA wzrasta odpowiednio do około 60% w przypadku raka piersi i do około 40% w przypadku raka jajnika. Badania mutacji BRCA zaleca się kobietom, u których bliskich krewnych wystąpiły co najmniej dwa przypadki zachorowań na złośliwy nowotwór piersi i/lub jajnika, zwłaszcza gdy choroba pojawiła się u krewnego przed 50. rokiem życia.

  • Jakie badania należy zrobić, żeby sprawdzić pracę tarczycy?

    Badanie poziomów hormonów, które wpływają na pracę tarczycy, powinno się wykonywać regularnie, a nie tylko wówczas, kiedy u pacjenta występują charakterystyczne objawy zaburzeń pracy tego gruczołu. Które badania wchodzą w skład trójki tarczycowej, jak obliczyć konwersje i ile to kosztuje?

  • Jakie badania na bezdech senny?

    Bezdech senny, a mówiąc ściślej obturacyjny bezdech senny, to częsta przypadłość, w trakcie której dochodzi do znacznego spłycenia, a nawet zatrzymania oddechu. Nawet chwilowe niedotlenienie organizmu może powodować szereg poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jak rozpoznać bezdech senny? Czy istnieją rzetelne badania?

  • Co to jest antybiogram i jak wygląda to badanie?

    W 1928 roku Alexander Fleming odkrył pierwszy szeroko stosowany antybiotyk – penicylinę. Ten przełomowy moment w historii medycyny doprowadził nie tylko do zmniejszenia liczby zgonów z powodu zakażeń, lecz również zapoczątkował erę antybiotykoterapii. Szerokie zastosowanie leków przeciwdrobnoustrojowych doprowadziło jednak do sytuacji, w której bakterie potrafią wymykać się leczeniu. Dlatego w podjęciu decyzji o wyborze jak najskuteczniejszego leku z pomocą przychodzi antybiogram.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij