Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona
Barbara Sitek

Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Lipaza trzustkowa jest jednym z niezbędnych enzymów wydzielanych przez trzustkę, które biorą udział w przebiegu prawidłowego procesu trawienia. Wraz z amylazą i elastazą trafia ona do dwunastnicy, gdzie odpowiada m.in. za rozkład trójglicerydów, obecnych w tłuszczach, do kwasów tłuszczowych i glicerolu. W warunkach prawidłowych jedynie niewielka ilość lipazy trafia do krążenia. Sytuacja zmienia się wówczas, gdy dochodzi do uszkodzenia komórek trzustki lub niedrożności przewodu trzustkowego. Z tego względu oznaczenie poziomu lipazy we krwi pozwala na ocenę funkcjonowania trzustki i jest wykonywane wtedy, gdy zachodzi podejrzenie zapalenia lub innych schorzeń tego narządu.

Co to jest lipaza trzustkowa?

Lipazy są enzymami, których głównym zadaniem jest trawienie tłuszczy, czyli inaczej lipidów. W organizmie człowieka występuje kilka różnych form tego enzymu, a ich nazwy pochodzą od nazwy narządu, przez który są wytwarzane: lipaza językowa (wydzielana przez ślinianki), żołądkowa, wątrobowa, trzustkowa, jelitowa, lipoproteinowa, mlekowa (zawarta w mleku matki) oraz lipaza hormonowrażliwa. Wszystkie lipazy mają zdolność rozkładania wiązań cząsteczkowych zawartych w lipidach, dostarczanych do organizmu wraz z pożywieniem, jednak najważniejszą rolę w tym procesie pełni lipaza trzustkowa, wydzielana przez trzustkę do jelita cienkiego. Lipaza ta jest wydzielana przez trzustkę w postaci nieaktywnej i dopiero pod wpływem kwasów żółciowych, odpowiedniego pH i innych związków obecnych w dwunastnicy, jest przekształcana do formy aktywnej. Jej główne zadanie polega na rozbijaniu wiązań cząsteczkowych i rozkładaniu trójglicerydów do wolnych kwasów tłuszczowych i glicerolu, dzięki czemu mogą być one wchłaniane przez kosmki jelitowe i wykorzystane przez organizm np. do syntezy hormonów i produkcji energii.

W warunkach prawidłowych lipaza nie jest wydzielana do krążenia i jej poziom we krwi pozostaje niski. Jeśli jednak dojdzie do uszkodzenia lub niedrożności przewodów trzustkowych, co może być wynikiem zapalenia, uciśnięcia przez guz, czy zatkania ich przez kamień, wówczas stężenie lipazy we krwi gwałtownie rośnie, dzięki czemu może być ona wykorzystywana jako specyficzny marker uszkodzenia tego narządu.

Wraz z poziomem lipazy rośnie również stężenie innego hormonu trzustkowego, którym jest amylaza trzustkowa, jednak to lipaza jest parametrem bardziej czułym i swoistym dla chorób trzustki. Jej poziom pozostaje podwyższony dłużej niż podwyższone stężenie amylazy (nawet do 7–10 dni od momentu ostrego zapalenia trzustki lub zaostrzenia objawów zapalenia przewlekłego). Oznaczenie poziomu lipazy jest z kolei mniej przydatne w przypadku prowadzenia procesu diagnostycznego przewlekłego zapalenia trzustki, dlatego najlepiej jest, jeśli diagnostyka obejmuje oznaczenie poziomu obu tych parametrów jednocześnie.

Wskazania do badania poziomu lipazy trzustkowej

Oznaczenie poziomu lipazy trzustkowej zalecane jest zawsze w przypadku podejrzenia ostrego lub przewlekłego zapalenia trzustki, nowotworu trzustki lub innych chorób tego narządu. Badanie poziomu lipazy może być także wykorzystywane do monitorowania przebiegu przewlekłych chorób trzustki i innych chorób, mogących prowadzić do jej uszkodzenia, takich jak celiakia  i mukowiscydoza oraz skuteczności stosowanego leczenia.

Objawy, które powinny skłonić nas do wizyty u lekarza oraz wykonania badań laboratoryjnych enzymów trzustkowych to przede wszystkim: silny ból brzucha (szczególnie jeśli jest zlokalizowany w jego lewej części), gorączka, przyspieszone tętno, nudności, wymioty, brak apetytu i obecność krwi w stolcu.

Lipaza – przygotowanie i przebieg badania

Oznaczenie poziomu lipazy musi być wykonywane na czczo. Przed przystąpieniem do badania pacjent powinien więc powstrzymać się przed spożywaniem posiłków, co najmniej przez 12 godzin. W trakcie badania pobierana jest próbka krwi żylnej, która trafia następnie do laboratorium, a wyniki analizy są dostępne dla pacjenta najczęściej już w ciągu 1.–2. dni od pobrania.

Polecane dla Ciebie

Lipaza – normy, niska, podwyższona

W przypadku lipazy nie istnieją ściśle określone wartości referencyjne- każde laboratorium musi ustalić je indywidualnie i zawsze należy odnosić swój wynik do norm laboratorium, w którym wykonywane było dane oznaczenie. Najczęściej przyjmuje się jednak, że u osób dorosłych poziom ALP nie powinien przekraczać 150 U/l, natomiast większość laboratoriów przyjmuje następujące wartości referencyjne dla lipazy trzustkowej: noworodki <34,00; dzieci (1–12 lat) <31,00; dzieci (16–18 lat) <55,00; dorośli: <60,00 IU/l.

Każdy wynik wskazujący na podwyższone stężenie lipazy trzustkowej powinien być skonsultowany z lekarzem, ponieważ do wzrostu stężenie enzymu dochodzi najczęściej na skutek chorób lub dolegliwości wymagających wprowadzenie leczenia lub zmian dietetycznych.

Podwyższony poziom lipazy może wynikać z między innymi z:

Dowiedz się więcej o tym czym jest NAFPD czyli stłuszczenie trzustki.

Do podwyższenia poziomu lipazy może także dochodzić także u osób przewlekle przyjmujących niektóre rodzaje leków, np. kodeinę, heparynę, indometacynę, czy opioidy lub u pacjentów poddawanych leczeniu nerkozastępczemu, czyli hemodializowaniu.

Obniżony poziom lipazy występuje raczej rzadko, może on jednak towarzyszyć takim schorzeniom, jak nadciśnienie, cukrzyca, podwyższony poziom cholesterolu lub żylaki, dlatego zawsze powinien być zgłoszony i omówiony z lekarzem. W bardzo nielicznych przypadkach niski poziom lipazy jest wynikiem rzadkiej choroby genetycznej – hiperlipidemii wrodzonej, w której dochodzi do znacznego podwyższenia stężenia lipidów we krwi na skutek uwarunkowań genetycznych. Badanie stężenia lipazy często wykonywane jest w połączeniu z oznaczeniem poziomu amylazy, a wyniki tych badań są analizowane łącznie.

Jednoczesny wzrost aktywności obu enzymów wskazuje z dużym prawdopodobieństwem na chorobę trzustki, natomiast wzrost poziomu amylazy, przy normalnym stężeniu lipazy sugeruje chorobę innego narząd – ślinianek, jelit lub nerek.

Badanie lipazy – cena/refundacja, skierowanie

Jeżeli na oznaczenie stężenia lipazy pacjent jest kierowany przez lekarza, na podstawie wystawionego skierowania, badanie jest refundowane przez NFZ. Jeśli badanie ALP wykonywane jest na własną rękę, należy przygotować się na koszt około 20–25 zł.

  1. B. Neumeister i in., Diagnostyka laboratoryjna – poradnik kliniczny, Wrocław 2013.
  2. A. Dembińska-Kieć i in.,  Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii, Wrocław 2017.
  3. B. Solnica, Diagnostyka laboratoryjna, Warszawa 2014.
  4. S. Tenner i in., American College of Gastroenterology guideline: management of acute pancreatitis, „American Journal of Gastroenterology", nr 108, 2013.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • USG jąder – jak wygląda badanie? Jak się do niego przygotować?

    Wykonanie USG jąder pozwala ocenić zarówno stan jąder, najądrzy, jak i całej moszny. Jest bardzo pomocnym badaniem w sytuacji podejrzenia chorób jąder, takich jak żylaki powózka nasiennego, guz jądra, skręt i przyczepka jądra czy wodniaki. Ultrasonografia to metoda ogólnie dostępna, pozwalającą na szybką diagnozę niepokojących objawów męskiej strefy intymnej oraz na szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Jak wygląda USG jąder i jak się do niego przygotować?

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

  • Cytologia płynna (LBC) a tradycyjna – która jest bardziej dokładna? Cena, refundacja

    Regularnie wykonywana cytologia pomaga uniknąć zachorowania na raka szyjki macicy. Przez wiele lat była ona wykonywana jedynie w formie szkiełkowej. W 2016 roku Polskie Towarzystwo Patologów (PTP) wnioskowało do Ministerstwa Zdrowia o zmianę standardów diagnostycznych na bardziej dokładne i czułe, czyli na cytologię na podłożu płynnym, nazywanej w skrócie LBC. Jak wygląda cytologia płynna i czym różni się od klasycznej metody diagnostycznej?  Czy cytologia na podłożu płynnym jest refundowana przez NFZ?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij