Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona
Barbara Sitek

Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Lipaza trzustkowa jest jednym z niezbędnych enzymów wydzielanych przez trzustkę, które biorą udział w przebiegu prawidłowego procesu trawienia. Wraz z amylazą i elastazą trafia ona do dwunastnicy, gdzie odpowiada m.in. za rozkład trójglicerydów, obecnych w tłuszczach, do kwasów tłuszczowych i glicerolu. W warunkach prawidłowych jedynie niewielka ilość lipazy trafia do krążenia. Sytuacja zmienia się wówczas, gdy dochodzi do uszkodzenia komórek trzustki lub niedrożności przewodu trzustkowego. Z tego względu oznaczenie poziomu lipazy we krwi pozwala na ocenę funkcjonowania trzustki i jest wykonywane wtedy, gdy zachodzi podejrzenie zapalenia lub innych schorzeń tego narządu.

Co to jest lipaza trzustkowa?

Lipazy są enzymami, których głównym zadaniem jest trawienie tłuszczy, czyli inaczej lipidów. W organizmie człowieka występuje kilka różnych form tego enzymu, a ich nazwy pochodzą od nazwy narządu, przez który są wytwarzane: lipaza językowa (wydzielana przez ślinianki), żołądkowa, wątrobowa, trzustkowa, jelitowa, lipoproteinowa, mlekowa (zawarta w mleku matki) oraz lipaza hormonowrażliwa. Wszystkie lipazy mają zdolność rozkładania wiązań cząsteczkowych zawartych w lipidach, dostarczanych do organizmu wraz z pożywieniem, jednak najważniejszą rolę w tym procesie pełni lipaza trzustkowa, wydzielana przez trzustkę do jelita cienkiego. Lipaza ta jest wydzielana przez trzustkę w postaci nieaktywnej i dopiero pod wpływem kwasów żółciowych, odpowiedniego pH i innych związków obecnych w dwunastnicy, jest przekształcana do formy aktywnej. Jej główne zadanie polega na rozbijaniu wiązań cząsteczkowych i rozkładaniu trójglicerydów do wolnych kwasów tłuszczowych i glicerolu, dzięki czemu mogą być one wchłaniane przez kosmki jelitowe i wykorzystane przez organizm np. do syntezy hormonów i produkcji energii.

W warunkach prawidłowych lipaza nie jest wydzielana do krążenia i jej poziom we krwi pozostaje niski. Jeśli jednak dojdzie do uszkodzenia lub niedrożności przewodów trzustkowych, co może być wynikiem zapalenia, uciśnięcia przez guz, czy zatkania ich przez kamień, wówczas stężenie lipazy we krwi gwałtownie rośnie, dzięki czemu może być ona wykorzystywana jako specyficzny marker uszkodzenia tego narządu.

Wraz z poziomem lipazy rośnie również stężenie innego hormonu trzustkowego, którym jest amylaza trzustkowa, jednak to lipaza jest parametrem bardziej czułym i swoistym dla chorób trzustki. Jej poziom pozostaje podwyższony dłużej niż podwyższone stężenie amylazy (nawet do 7–10 dni od momentu ostrego zapalenia trzustki lub zaostrzenia objawów zapalenia przewlekłego). Oznaczenie poziomu lipazy jest z kolei mniej przydatne w przypadku prowadzenia procesu diagnostycznego przewlekłego zapalenia trzustki, dlatego najlepiej jest, jeśli diagnostyka obejmuje oznaczenie poziomu obu tych parametrów jednocześnie.

Wskazania do badania poziomu lipazy trzustkowej

Oznaczenie poziomu lipazy trzustkowej zalecane jest zawsze w przypadku podejrzenia ostrego lub przewlekłego zapalenia trzustki, nowotworu trzustki lub innych chorób tego narządu. Badanie poziomu lipazy może być także wykorzystywane do monitorowania przebiegu przewlekłych chorób trzustki i innych chorób, mogących prowadzić do jej uszkodzenia, takich jak celiakia  i mukowiscydoza oraz skuteczności stosowanego leczenia.

Objawy, które powinny skłonić nas do wizyty u lekarza oraz wykonania badań laboratoryjnych enzymów trzustkowych to przede wszystkim: silny ból brzucha (szczególnie jeśli jest zlokalizowany w jego lewej części), gorączka, przyspieszone tętno, nudności, wymioty, brak apetytu i obecność krwi w stolcu.

Lipaza – przygotowanie i przebieg badania

Oznaczenie poziomu lipazy musi być wykonywane na czczo. Przed przystąpieniem do badania pacjent powinien więc powstrzymać się przed spożywaniem posiłków, co najmniej przez 12 godzin. W trakcie badania pobierana jest próbka krwi żylnej, która trafia następnie do laboratorium, a wyniki analizy są dostępne dla pacjenta najczęściej już w ciągu 1.–2. dni od pobrania.

Powiązane produkty

Lipaza – normy, niska, podwyższona

W przypadku lipazy nie istnieją ściśle określone wartości referencyjne- każde laboratorium musi ustalić je indywidualnie i zawsze należy odnosić swój wynik do norm laboratorium, w którym wykonywane było dane oznaczenie. Najczęściej przyjmuje się jednak, że u osób dorosłych poziom ALP nie powinien przekraczać 150 U/l, natomiast większość laboratoriów przyjmuje następujące wartości referencyjne dla lipazy trzustkowej: noworodki <34,00; dzieci (1–12 lat) <31,00; dzieci (16–18 lat) <55,00; dorośli: <60,00 IU/l.

Każdy wynik wskazujący na podwyższone stężenie lipazy trzustkowej powinien być skonsultowany z lekarzem, ponieważ do wzrostu stężenie enzymu dochodzi najczęściej na skutek chorób lub dolegliwości wymagających wprowadzenie leczenia lub zmian dietetycznych.

Podwyższony poziom lipazy może wynikać z między innymi z:

Dowiedz się więcej o tym czym jest NAFPD czyli stłuszczenie trzustki.

Do podwyższenia poziomu lipazy może także dochodzić także u osób przewlekle przyjmujących niektóre rodzaje leków, np. kodeinę, heparynę, indometacynę, czy opioidy lub u pacjentów poddawanych leczeniu nerkozastępczemu, czyli hemodializowaniu.

Obniżony poziom lipazy występuje raczej rzadko, może on jednak towarzyszyć takim schorzeniom, jak nadciśnienie, cukrzyca, podwyższony poziom cholesterolu lub żylaki, dlatego zawsze powinien być zgłoszony i omówiony z lekarzem. W bardzo nielicznych przypadkach niski poziom lipazy jest wynikiem rzadkiej choroby genetycznej – hiperlipidemii wrodzonej, w której dochodzi do znacznego podwyższenia stężenia lipidów we krwi na skutek uwarunkowań genetycznych. Badanie stężenia lipazy często wykonywane jest w połączeniu z oznaczeniem poziomu amylazy, a wyniki tych badań są analizowane łącznie.

Jednoczesny wzrost aktywności obu enzymów wskazuje z dużym prawdopodobieństwem na chorobę trzustki, natomiast wzrost poziomu amylazy, przy normalnym stężeniu lipazy sugeruje chorobę innego narząd – ślinianek, jelit lub nerek.

Badanie lipazy – cena/refundacja, skierowanie

Jeżeli na oznaczenie stężenia lipazy pacjent jest kierowany przez lekarza, na podstawie wystawionego skierowania, badanie jest refundowane przez NFZ. Jeśli badanie ALP wykonywane jest na własną rękę, należy przygotować się na koszt około 20–25 zł.

  1. B. Neumeister i in., Diagnostyka laboratoryjna – poradnik kliniczny, Wrocław 2013.
  2. A. Dembińska-Kieć i in.,  Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii, Wrocław 2017.
  3. B. Solnica, Diagnostyka laboratoryjna, Warszawa 2014.
  4. S. Tenner i in., American College of Gastroenterology guideline: management of acute pancreatitis, „American Journal of Gastroenterology", nr 108, 2013.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Klirens kreatyniny (GFR) – badanie, normy, wskazania

    GFR to parametr służący do oceny wydolności pracy nerek. Bez aktualnego wyniku badania wskaźnika czynności nerek nie możemy np. wykonać obrazowych badań diagnostycznych, w których niezbędne jest zastosowanie kontrastu (np. RTG) dla lepszego uwidocznienia oznaczanych struktur. Ponadto klirens kreatyniny jest niezbędnym miernikiem wydolności nerek w trakcie ich terapii. Dzięki niemu możliwa jest ocena skuteczności leczenia nefrologicznego i ewentualnej konieczności zastosowania poważniejszych kroków terapeutycznych, jak chociażby wdrożenie leczenia nerkozastępczego. Kto może skierować nas na badanie GFR, ile kosztuje i jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu HDL jest jednym z głównych oznaczeń zlecanych osobom, u których ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych jest wysokie. Pacjenci chorujący na cukrzycę, po przebytym zawale serca, palacze oraz kobiety przyjmujące hormonalną terapię antykoncepcyjną, beta-blokery lub retinoidy powinni częściej oznaczać poziom dobrego cholesterolu i jego stosunek do LDL. Badaniami dodatkowymi, które zaleca się wykonać przy oznaczeniu HDL, są stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Jak należy się przygotować do oznaczenia poziomu HDL? Ile kosztuje badanie? Czy może być refundowane? Czy aby zbadać poziom cholesterolu HDL, trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonywać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „złego cholesterolu” wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Wysokie ALT – czego jest objawem? Jakie są normy badania ALT?

    Prawidłowy zakres referencyjny dla aminotransferazy alaninowej zależy od wielu czynników i może różnić się w zależności od laboratorium, w którym wykonywane jest badanie. Oznaczenie poziomu ALT we krwi pozwala na wykrycie chorób wątroby i ocenę stopnia ich zaawansowania, jak również na różnicowanie określonych schorzeń wątroby między sobą. Jakie są normy ALT we krwi, jak wygląda badanie oraz czy do oznaczenia trzeba być na czczo?

  • Biorezonans – co to jest, jak działa i czy jest skuteczny w leczeniu chorób i nałogów?

    Biorezonans magnetyczny to jedna z metod wykorzystywanych przez osoby praktykujące niekonwencjonalne formy leczenia różnych chorób. Nie udało się dotychczas jednoznacznie rozstrzygnąć, czy terapia z użyciem biorezonansu jest skuteczna. Największym problemem jest brak rzetelnych badań naukowych, które potwierdziłyby słowa zwolenników tej metody dotyczące tego, czy i jak naprawdę działa biorezonans.

  • Lipidogram (profil lipidowy). Badanie, normy, przygotowanie

    Lipidy, czyli tłuszcze, to najważniejsze źródło energii w diecie człowieka. Jako składniki błon komórkowych i rozpuszczalniki niektórych substancji, np. witamin i hormonów, pełnią kluczową rolę w utrzymaniu równowagi ludzkiego organizmu. Zaburzenia lipidowe występujące u pacjentów z nadwagą, otyłością lub obciążonym wywiadem rodzinnym mogą skutkować schorzeniami układu krwionośnego i sercowo-naczyniowego oraz podwyższać ryzyko udaru mózgu.

  • Badanie AMH (wskaźnik rezerwy jajnikowej) – normy, cena

    Badanie AMH, czyli hormonu antymüllerowskiego, jest jednym z kluczowych elementów oceny rezerwy jajnikowej kobiety. Pozwala na ocenę liczby pęcherzyków jajnikowych, które mogą być stymulowane w ramach procedury in vitro. Na czym polega to badanie? Czy warto je wykonać? Jak interpretować wyniki?

  • Badania na niepłodność dla kobiet – jak wyglądają? Jak się przygotować?

    Niepłodność to problem, który dotyka coraz większą liczbę osób na całym świecie. Szacuje się, że nawet 15% par boryka się z problemami z zajściem w ciążę. Spośród wszystkich przyczyn niepłodności w związku 40% leży po stronie mężczyzn, 40% po stronie kobiet, a w 20% przyczyny pochodzą od obojga partnerów. Wielu z nich zwraca się o pomoc do specjalistów, którzy oferują różne metody diagnostyki i leczenia niepłodności. Jakie badania na niepłodność warto zrobić?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij