Badanie ASO (odczyn antystreptolizynowy) – wskazania, normy, podwyższone, obniżone
Barbara Sitek

Badanie ASO (odczyn antystreptolizynowy) – wskazania, normy, podwyższone, obniżone

Zakażenie paciorkowcami z grupy A wyzwala w organizmie produkcję przeciwciał skierowanych przeciwko tym bakteriom. Potwierdzenie ich obecności jest możliwe dzięki wykonaniu badania ASO, czyli inaczej odczynu antystreptolizynowego. ASO można oznaczyć po upływie 4 do 6 tygodni od momentu infekcji. Istota wykonania tych badań wynika z faktu, że choroby wywołane przez paciorkowce mogą często być bezobjawowe, a  jednocześnie przy braku ich leczenia dawać ciężkie powikłania. Jak interpretować wyniki ASO, ile kosztuje oznaczenie i czy dzieci mają takie same normy diagnostyczne, jak osoby dorosłe? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Badanie ASO polega na oznaczeniu poziomu przeciwciał skierowanych przeciwko toksynie produkowanej przez bakterie z grupy paciorkowców. Pozwala ono na wskazanie tej grupy chorych, u których doszło do zakażenia, nawet jeśli objawy choroby były skąpe i niespecyficzne. Biorąc pod uwagę, że powikłania po nieleczonych zakażeniach paciorkowcami mogą być bardzo niebezpieczne, prowadząc nawet do niewydolności serca, podwyższony poziom ASO jest cennym parametrem, który pozwala na wykrycie obecności bakterii i zastosowanie odpowiedniego leczenia.

Co to jest ASO?

ASO, czyli inaczej odczyn antystreptolizynowy, jest badaniem wykonywanym w celu wykrycia w osoczu obecności przeciwciał skierowanych przeciwko streptolizynie O – specyficznej toksynie produkowanej przez bakterie z grupy paciorkowców. Stosowane jest ono w celu dokonania oceny, czy pacjent przeszedł zakażenie paciorkowcem lub też czy jest jego nosicielem. ASO nie jest stosowane do wykrywania ostrych infekcji, ponieważ poziom przeciwciał antystreptozylinowych zaczyna rosnąć najwcześniej po tygodniu od zakażenia. Najwyższe stężenie przeciwciał występuje w organizmie pomiędzy 4 a 6 tygodniem od momentu infekcji. Później ulega ono stopniowemu obniżeniu, jednak może być wykrywalne w organizmie nawet do kilku miesięcy po przebytej chorobie. Oznaczenie ASO wykonywane jest najczęściej u pacjentów z podejrzeniem powikłań po przebytym wcześniej zakażeniu, zwłaszcza wówczas, kiedy nie mieli oni zrobionego wcześniej posiewu bakteryjnego. Badanie odczynu antystreptolizynowego może być także wykorzystywane do monitorowaniu efektów leczenia antybiotykami, w trakcie przebiegu choroby.

Kiedy należy wykonać badanie ASO?

Paciorkowce są bakteriami atakującymi przede wszystkim układ oddechowy człowieka, w tym zwłaszcza gardło i górne drogi oddechowe. Rzadziej wywołują stany zapalne ucha, zatok lub stawów. Sposobem na uporanie się z zakażeniem jest zastosowanie odpowiedniego antybiotyku. Niekiedy zdarza się także, że choroba daje niewiele objawów i przez dłuższy czas pozostaje nieleczona. W takich wypadkach może dojść do rozprzestrzenienia się bakterii wewnątrz organizmu i rozwinięcia powikłań w postaci zapalenia kłębuszków nerkowych lub gorączki reumatycznej, która może doprowadzić do uszkodzenia zastawek serca i stawów. Przy wystąpieniu podejrzenia przedłużającej się  infekcji paciorkowcowej należy niezwłocznie oznaczyć ASO, co pozwoli na dobranie odpowiedniej strategii leczenia. Objawy, które mogą wskazywać na zapalenie kłębuszków nerkowych to przede wszystkim spadek ilości wydalanego moczu, krwiomocz (czyli obecność krwi w moczu), osłabienie, spadek koncentracji i energii, gorączka, bóle mięśniowe, obrzęki lub wysypka. Gorączka reumatyczna objawia się z kolei w postaci wzrostu temperatury ciała, obrzęków, bólu i zaczerwienienia stawów, szybkich, mimowolnych ruchów – tzw. pląsawicy Sydenhama, występowania licznych guzków podskórnych i wysypki, zapalenia mięśnia sercowego, objawiającego się szybkim lub nierównym biciem serca, uczuciem duszności czy bólem w klatce piersiowej.

W momencie, kiedy pacjent zauważy u siebie takie objawy, powinien niezwłocznie zgłosić się do lekarza, który zdecyduje, jak powinna wyglądać dalsza diagnostyka i leczenie.

Badanie ASO – jak się przygotować?

Do badania ASO nie jest wymagane wcześniejsze przygotowanie. Na wyniki testu nie wpływa spożywanie żywności lub napojów, także nie ma konieczności stawienia się na pobranie krwi będąc na czczo. Aby wynik badania można było uznać za miarodajny, należy je jednak powtórzyć, najlepiej dwa tygodnie po wykonaniu pierwszego oznaczenia.

ASO – normy

U osób zdrowych przeciwciała ASO w ogóle nie powinny być obecne we krwi. Jednak ze względu na powszechność występowania paciorkowców i ich nosicielstwo w polskiej populacji, u większości osób potwierdza się umiarkowaną ilość przeciwciał. Za górną granicę przyjęty jest najczęściej poziom 200 IU/ml u osób dorosłych i 333 IU/ml u dzieci. Warto podkreślić, że każde laboratorium diagnostyczne ma określone własne zakresy referencyjne, podawane wraz z wynikiem badania i to do nich należy porównywać uzyskane wyniki.

Jak interpretować podwyższony i obniżony wynik ASO?

Podwyższony wynik ASO wskazuje najczęściej na przebyte niedawno lub toczące się w organizmie zakażenie paciorkowcem. Istotne jest, aby oznaczenie zostało powtórzone kilkukrotnie, w celu monitorowania kierunku, w którym przebiega infekcja. Jeśli w kolejnym badaniu poziom przeciwciał ulegnie obniżeniu, to znaczy, że zakażenie jest dobrze leczone i stopniowo wygasa. Jeżeli natomiast miano przeciwciał będzie wyższe, to znak, że w organizmie wciąż rozwija się infekcja bakteryjna. W takim przypadku może być konieczne włączenie antybiotyku, najczęściej amoksycyliny, który zahamuje dalszy rozwój choroby. Do znacznego podwyższenia ASO dochodzi często w przebiegu gorączki reumatycznej (będącej powikłaniem anginy paciorkowcowej), kłębuszkowego zapalenia nerek, zapalenia wsierdzia, szkarlatyny, zapalenia gardła i płuc, anginy i zespołu szoku toksycznego. Badanie ASO nie odzwierciedla jednak ryzyka wystąpienia powikłań ani stopnia zaawansowania choroby. W przypadku, gdy poziom ASO jest podwyższony, jednak nie towarzyszą mu objawy zakażenia, a miano przeciwciał nie zmienia się w czasie, wówczas wdrożenie leczenia nie jest konieczne. Wśród wielu osób stwierdza się jedynie nosicielstwo paciorkowców, ze względu na powszechne występowanie tych bakterii. Brak aktywnego zakażenia można dodatkowo potwierdzić, wykonując morfologię krwi lub badanie OB. Bardzo niskie miano przeciwciał lub ujemny wynik testu ASO oznacza najczęściej, że w organizmie nie wystąpiła w ostatnim czasie infekcja wywołana paciorkowcem, szczególnie jeśli badanie zostało powtórzone i ponownie uzyskano wynik ujemny.

Podczas interpretacji wyniku warto również pamiętać, że ok. 20% populacji nie posiada zdolności do wytwarzania przeciwciał antystreptolizynowych, natomiast u ok. 5% ich poziom może być stale podniesiony, bez związku z przebiegiem zakażenia.

ASO – cena/refundacja, skierowanie na badanie

Jeżeli skierowanie na badanie ASO zostanie wystawione przez lekarza pierwszego kontaktu lub specjalistę, wówczas polega ona pełnej refundacji przez NFZ. W przypadku, gdy pacjent będzie chciał wykonać oznaczenie prywatnie, wówczas jego koszt nie przekroczy 20 zł za pojedyncze oznaczenie.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, skutki oraz leczenie niskiego poziomu żelaza. Dieta i suplementacja żelaza

    Żelazo jest jednym z kluczowych pierwiastków dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Niedobór żelaza może wywoływać uciążliwe objawy, jak zmęczenie, senność, nadmierne wypadanie włosów, bóle głowy, może również prowadzić do anemii. Anemię z niedoboru żelaza leczy się podawaniem preparatów doustnych żelaza bądź, w przypadku problemów z wchłanianiem, stosuje się zastrzyki lub wlewy dożylne. Jakie są przyczyny niskiego poziomu żelaza we krwi? Jak powinna wyglądać dieta przy niskim poziomie żelaza?

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • FSH – badanie, norma, za wysokie, za niskie. Czy poziom hormonu folikulotropowego wpływa na płodność i rozwój PCOS?

    Badanie poziomu FSH jest jednym z podstawowych oznaczeń, na jakie kieruje się pacjentów podczas prowadzenia procesu diagnostycznego niepłodności, zaburzeń miesiączkowania i owulacji oraz chorób przysadki mózgowej. Norma FSH u kobiet zmienia się w zależności o dnia cyklu miesiączkowego. Na wynik badania hormonu folikulotropowego wpływają również zażywane leki, w tym doustne środki antykoncepcyjne. Z kolei u dzieci, u których na podstawie objawów fizycznych stwierdza się opóźnienie dojrzewania płciowego, zarówno poziom LH, jak i FSH może być obniżony.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników. Czy istnieje jeden skuteczny sposób leczenia zaburzeń związanych z właściwym poziomem prolaktyny?

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hiperprolaktynemia w wyniku badania. Jak wysoki poziom prolaktyny wpływa na masę ciała, płodność i trądzik?

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Rezonans magnetyczny przysadki mózgowej – przebieg badania. Jakie są skutki uboczne MRI przysadki z kontrastem?

    Rezonans magnetyczny (MRI) przysadki mózgowej wykonuje się na podstawie objawów świadczących o guzie gruczołu lub struktur znajdujących się w jego pobliżu. Prześwietlenie jest dwuetapowe – przeprowadzane przed dożylnym podaniem kontrastu i po jego użyciu. Zarówno na badanie wykonywane w ramach refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i to realizowane z prywatnych środków należy mieć skierowanie lekarskie i aktualny wynik badania kreatyniny, obrazującej wydolność nerek. Ile kosztuje MRI przysadki mózgowej, jak należy się przygotować do prześwietlenia i jakie są objawy podania kontrastu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo?

    Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziomem greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij