Badania i testy na boreliozę – jakie są ich rodzaje, wskazania, koszty i kiedy je wykonać?
Bartłomiej Śmieszniak

Badania i testy na boreliozę – jakie są ich rodzaje, wskazania, koszty i kiedy je wykonać?

Borelioza z Lyme (krętkowica kleszczowa) to choroba atakująca różne układy organizmu. Zarazić się można poprzez ugryzienie kleszcza, u którego w organizmie bytują krętki z rodzaju Borrelia (Borrelia burgdorferi). Borelioza może dawać różnorodne symptomy. Szczególne trudności diagnostyczne sprawia przy niespecyficznym przebiegu oraz w późniejszych stadiach choroby. Zakażenie początkowo zazwyczaj ogranicza się do skóry, ale w późniejszym okresie może zająć także układ nerwowy, kostno-stawowy oraz serce. Rocznie w Polsce występuje kilkanaście tysięcy przypadków boreliozy. Jakie badania należy wykonać w jej kierunku?

Po ukąszeniu przez kleszcza należy bacznie obserwować to miejsce przez 30 dni na wypadek wystąpienia rumienia wędrującego. Jest to swoisty objaw boreliozy (charakterystyczny dla tej jednostki chorobowej) i wskazuje na jej wczesne stadium. Początkowo może wyglądać jak czerwona plamka lub grudka, która w szybkim czasie powiększa się, przekraczając średnicę kilku centymetrów. Najczęściej ma pierścieniowaty kształt z przejaśnieniem w środku i jest wyraźnie odgraniczona od reszty skóry. Zmiana jest niebolesna i nieswędząca, przez co często zostaje niezauważona, zwłaszcza gdy występuje pod włosami na skórze głowy. Należy pamiętać, że może przyjmować różne kształty i wielkości, u dzieci na nogach czasami pojawiają się plamy w kolorze czerwono-szarym. 

Chorobie często towarzyszą objawy ogólne, takie jak: sztywność karku, nudności, wymioty, upośledzenie widzenia i słuchu, zapalenie pęcherza, problemy z miesiączką, zaburzenia koncentracji czy depresja.

Oprócz wymienionych wyżej najczęstszych symptomów, borelioza może objawić się zajęciem wielu innych narządów, na co również należy być wyczulonym. Mogą wystąpić bloki przewodzenia w sercu, zapalenie tęczówki, zapalenie nerwu, szczególnie twarzowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych manifestujące się bólami głowy, sztywnością karku oraz nadwrażliwością na bodźce. Powyższe objawy nie są charakterystyczne, dlatego lekarz zleca dodatkowe badania w celu ustalenia rozpoznania. 

Innym rzadszym objawem, który pojawia się częściej u dzieci niż dorosłych, jest chłoniak limfocytowy skóry. Jest to czerwono-niebieski guzek, który nie boli i pojawia się najczęściej na małżowinie ucha, brodawce sutkowej lub mosznie.  

Po ukąszeniu mogą pojawić się niespecyficzne objawy grypopodobne, takie jak gorączka, dreszcze, bóle głowy, bóle mięśni czy uczucie zmęczenia i rozbicia.  

Kiedy wykonać badanie na boreliozę? 

Jeżeli zauważymy takie objawy u siebie po ukąszeniu, należy zgłosić się do lekarza w celu rozpoczęcia antybiotykoterapii. W razie wątpliwości lekarz może zlecić wykonanie pomocniczych testów ELISA/CLIA. Przeciwciała przeciwko Borrelii są wykrywalne między 2. a 4. tygodniem po pojawieniu się rumienia, dlatego testy ELISA/CLIA należy wykonać nie wcześniej niż 2 tygodnie po jego zaistnieniu. 

Testy na boreliozę ELISA/CLIA 

W diagnostyce boreliozy z Lyme w pierwszej kolejności wykonuje się badania metodami serologicznymi. Testy serologiczne pozwalają oznaczyć stężenia przeciwciał, które są skierowane przeciwko krętkom. Istnieją przeciwciała w klasie IgG (pojawiają się one w późniejszym okresie choroby) oraz IgM (pojawiają się wcześniej, ale także szybciej zanikają). Testami używanymi do oznaczeń powyższych przeciwciał są: 

  • test immunoenzymatyczny – ELISA, 
  • test chemiluminescencyjny – CLIA. 

Przeciwciała IgM zanikają w ciągu 3 miesięcy od zakażenia, dlatego tylko w tym okresie oznaczanie ich stężenia ma znaczenie diagnostyczne. Jeżeli przez ponad miesiąc utrzymuje się dodatni wynik jedynie w klasie IgM bez dodatniego IgG, najprawdopodobniej jest on wynikiem fałszywie dodatnim, ponieważ chorzy na boreliozę w tym czasie powinni już wyprodukować swoiste przeciwciała w klasie IgG. 

Powiązane produkty

Borelioza – testy potwierdzenia 

Jeżeli wynik powyższych badań będzie dodatni lub wątpliwy, należy go potwierdzić metodą Western blot na wykrycie IgG i IgM, ponieważ badanie ELISA często daje wyniki fałszywie dodatnie. 

Istnieje również możliwość wykonania badania molekularnego metodą reakcji łańcuchowej polimerazy (ang. polymerase chain reaction, PCR) pozwalającej na wykrycie materiału genetycznego (DNA) bakterii, który można znaleźć w płynach ustrojowych, nawet we wczesnej fazie zakażenia. Metoda ta nie jest rekomendowana jako narzędzie diagnostyczne, ponieważ brakuje procedur standaryzacji tego testu w diagnostyce boreliozy z Lyme. Samo badanie ELISA bez analizy potwierdzającej lub sam test potwierdzający również nie mogą być użyte do diagnostyki choroby. 

Wskazania do wykonania badań na boreliozę 

Nie ma swoistych wskazań do wykonania testów na boreliozę. Rozpoznanie choroby ustala się na podstawie obrazu klinicznego chorego, a metody diagnostyczne są pomocniczymi narzędziami dla lekarza, gdy objawy kliniczne nie są wystarczające do postawienia diagnozy. Badania są bardzo przydatne u pacjentów, u których wystąpiły niespecyficzne symptomy mogące wysuwać podejrzenie, że mogły być spowodowane ukąszeniem przez kleszcza w przeszłości. Laboratoria wykonują również inne testy na obecność choroby, jednakże zawsze należy skonsultować ich wykonanie z lekarzem. 

Testy przesiewowe w kierunku boreliozy

Bez objawów choroby nie powinno się przeprowadzać testów przesiewowych ze względu na dużą ilość wyników fałszywie dodatnich. Może to doprowadzić do niepotrzebnego stosowania antybiotyków, które pacjentowi nie pomogą, a narażą go na skutki uboczne długotrwałej antybiotykoterapii. 

Badanie na boreliozę na NFZ 

Badaniami finansowanymi przez NFZ są badania ELISA oraz Western blot, jednak tylko w przypadku, w którym lekarz uzna, że przeprowadzenie powyższych testów jest konieczne do ustalenia rozpoznania i wyda pacjentowi odpowiednie skierowanie. 

Czy zachować kleszcza do badań? 

Wiele osób po zakażeniu zachowuje kleszcza i przekazuje go do badania laboratoryjnego na obecność DNA krętka. Taka praktyka nie jest zalecana, ponieważ nawet jeżeli badanie da wynik pozytywny, nie oznacza to, że krętek przedostał się do organizmu człowieka. Z tego powodu rozpoznanie DNA krętka w badaniu nie jest powodem do zaczęcia antybiotykoterapii.  

Ile kosztuje badanie na boreliozę? 

Wiele laboratoriów oferuje odpłatne badania w kierunku boreliozy, które różnią się ceną w zależności od miasta, firmy i metod wykonania: 

  • badanie ELISA na obecność swoistych przeciwciał IgM, IgG, 
  • badanie CLIA, 
  • test potwierdzający Western blot, 
  • badanie PCR na materiał genetyczny krętka Borrelii, 
  • badanie kleszcza – koszt badania zależy od liczby patogenów, na które zostaje zbadany kleszcz. 

Badanie ELISA i CLIA to podstawowe i najtańsze badania, pozostałe są bardziej kosztowne. 

  1. Interna Szczeklika 2018, pod red. P. Gajewskiego, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2018. 
  2. S. Jabłońska, S. Majewski, Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL, Warszawa 2015. 
  3. Z. Dziubek, Choroby zakaźne i pasożytnicze, PZWL, Warszawa 2012.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Klirens kreatyniny (GFR) – badanie, normy, wskazania

    GFR to parametr służący do oceny wydolności pracy nerek. Bez aktualnego wyniku badania wskaźnika czynności nerek nie możemy np. wykonać obrazowych badań diagnostycznych, w których niezbędne jest zastosowanie kontrastu (np. RTG) dla lepszego uwidocznienia oznaczanych struktur. Ponadto klirens kreatyniny jest niezbędnym miernikiem wydolności nerek w trakcie ich terapii. Dzięki niemu możliwa jest ocena skuteczności leczenia nefrologicznego i ewentualnej konieczności zastosowania poważniejszych kroków terapeutycznych, jak chociażby wdrożenie leczenia nerkozastępczego. Kto może skierować nas na badanie GFR, ile kosztuje i jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów i doprowadzić w ten sposób do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczania stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu HDL jest jednym z głównych oznaczeń zlecanych osobom, u których ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych jest wysokie. Pacjenci chorujący na cukrzycę, po przebytym zawale serca, palacze oraz kobiety przyjmujące hormonalną terapię antykoncepcyjną, beta-blokery lub retinoidy powinni częściej oznaczać poziom dobrego cholesterolu i jego stosunek do LDL. Badaniami dodatkowymi, które zaleca się wykonać przy oznaczeniu HDL, są stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Jak należy się przygotować do oznaczenia poziomu HDL? Ile kosztuje badanie? Czy może być refundowane? Czy aby zbadać poziom cholesterolu HDL, trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonywać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „złego cholesterolu” wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Biorezonans – co to jest, jak działa i czy jest skuteczny w leczeniu chorób i nałogów?

    Biorezonans magnetyczny to jedna z metod wykorzystywanych przez osoby praktykujące niekonwencjonalne formy leczenia różnych chorób. Nie udało się dotychczas jednoznacznie rozstrzygnąć, czy terapia z użyciem biorezonansu jest skuteczna. Największym problemem jest brak rzetelnych badań naukowych, które potwierdziłyby słowa zwolenników tej metody dotyczące tego, czy i jak naprawdę działa biorezonans.

  • Lipidogram (profil lipidowy). Badanie, normy, przygotowanie

    Lipidy, czyli tłuszcze, to najważniejsze źródło energii w diecie człowieka. Jako składniki błon komórkowych i rozpuszczalniki niektórych substancji, np. witamin i hormonów, pełnią kluczową rolę w utrzymaniu równowagi ludzkiego organizmu. Zaburzenia lipidowe występujące u pacjentów z nadwagą, otyłością lub obciążonym wywiadem rodzinnym mogą skutkować schorzeniami układu krwionośnego i sercowo-naczyniowego oraz podwyższać ryzyko udaru mózgu.

  • Badanie AMH (wskaźnik rezerwy jajnikowej) – normy, cena

    Badanie AMH, czyli hormonu antymüllerowskiego, jest jednym z kluczowych elementów oceny rezerwy jajnikowej kobiety. Pozwala na ocenę liczby pęcherzyków jajnikowych, które mogą być stymulowane w ramach procedury in vitro. Na czym polega to badanie? Czy warto je wykonać? Jak interpretować wyniki?

  • Badania na niepłodność dla kobiet – jak wyglądają? Jak się przygotować?

    Niepłodność to problem, który dotyka coraz większą liczbę osób na całym świecie. Szacuje się, że nawet 15% par boryka się z problemami z zajściem w ciążę. Spośród wszystkich przyczyn niepłodności w związku 40% leży po stronie mężczyzn, 40% po stronie kobiet, a w 20% przyczyny pochodzą od obojga partnerów. Wielu z nich zwraca się o pomoc do specjalistów, którzy oferują różne metody diagnostyki i leczenia niepłodności. Jakie badania na niepłodność warto zrobić?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij