Badania i testy na boreliozę – jakie są ich rodzaje, wskazania, koszty i kiedy je wykonać?
Bartłomiej Śmieszniak

Badania i testy na boreliozę – jakie są ich rodzaje, wskazania, koszty i kiedy je wykonać?

Borelioza z Lyme (krętkowica kleszczowa) to choroba atakująca różne układy organizmu. Zarazić się można poprzez ugryzienie kleszcza, u którego w organizmie bytują krętki z rodzaju Borrelia (Borrelia burgdorferi). Borelioza może dawać różnorodne symptomy. Szczególne trudności diagnostyczne sprawia przy niespecyficznym przebiegu oraz w późniejszych stadiach choroby. Zakażenie początkowo zazwyczaj ogranicza się do skóry, ale w późniejszym okresie może zająć także układ nerwowy, kostno-stawowy oraz serce. Rocznie w Polsce występuje kilkanaście tysięcy przypadków boreliozy. Jakie badania należy wykonać w jej kierunku?

Po ukąszeniu przez kleszcza należy bacznie obserwować to miejsce przez 30 dni na wypadek wystąpienia rumienia wędrującego. Jest to swoisty objaw boreliozy (charakterystyczny dla tej jednostki chorobowej) i wskazuje na jej wczesne stadium. Początkowo może wyglądać jak czerwona plamka lub grudka, która w szybkim czasie powiększa się, przekraczając średnicę kilku centymetrów. Najczęściej ma pierścieniowaty kształt z przejaśnieniem w środku i jest wyraźnie odgraniczona od reszty skóry. Zmiana jest niebolesna i nieswędząca, przez co często zostaje niezauważona, zwłaszcza gdy występuje pod włosami na skórze głowy. Należy pamiętać, że może przyjmować różne kształty i wielkości, u dzieci na nogach czasami pojawiają się plamy w kolorze czerwono-szarym. 

Chorobie często towarzyszą objawy ogólne, takie jak: sztywność karku, nudności, wymioty, upośledzenie widzenia i słuchu, zapalenie pęcherza, problemy z miesiączką, zaburzenia koncentracji czy depresja.

Oprócz wymienionych wyżej najczęstszych symptomów, borelioza może objawić się zajęciem wielu innych narządów, na co również należy być wyczulonym. Mogą wystąpić bloki przewodzenia w sercu, zapalenie tęczówki, zapalenie nerwu, szczególnie twarzowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych manifestujące się bólami głowy, sztywnością karku oraz nadwrażliwością na bodźce. Powyższe objawy nie są charakterystyczne, dlatego lekarz zleca dodatkowe badania w celu ustalenia rozpoznania. 

Innym rzadszym objawem, który pojawia się częściej u dzieci niż dorosłych, jest chłoniak limfocytowy skóry. Jest to czerwono-niebieski guzek, który nie boli i pojawia się najczęściej na małżowinie ucha, brodawce sutkowej lub mosznie.  

Po ukąszeniu mogą pojawić się niespecyficzne objawy grypopodobne, takie jak gorączka, dreszcze, bóle głowy, bóle mięśni czy uczucie zmęczenia i rozbicia.  

Kiedy wykonać badanie na boreliozę? 

Jeżeli zauważymy takie objawy u siebie po ukąszeniu, należy zgłosić się do lekarza w celu rozpoczęcia antybiotykoterapii. W razie wątpliwości lekarz może zlecić wykonanie pomocniczych testów ELISA/CLIA. Przeciwciała przeciwko Borrelii są wykrywalne między 2. a 4. tygodniem po pojawieniu się rumienia, dlatego testy ELISA/CLIA należy wykonać nie wcześniej niż 2 tygodnie po jego zaistnieniu. 

Testy na boreliozę ELISA/CLIA 

W diagnostyce boreliozy z Lyme w pierwszej kolejności wykonuje się badania metodami serologicznymi. Testy serologiczne pozwalają oznaczyć stężenia przeciwciał, które są skierowane przeciwko krętkom. Istnieją przeciwciała w klasie IgG (pojawiają się one w późniejszym okresie choroby) oraz IgM (pojawiają się wcześniej, ale także szybciej zanikają). Testami używanymi do oznaczeń powyższych przeciwciał są: 

  • test immunoenzymatyczny – ELISA, 
  • test chemiluminescencyjny – CLIA. 

Przeciwciała IgM zanikają w ciągu 3 miesięcy od zakażenia, dlatego tylko w tym okresie oznaczanie ich stężenia ma znaczenie diagnostyczne. Jeżeli przez ponad miesiąc utrzymuje się dodatni wynik jedynie w klasie IgM bez dodatniego IgG, najprawdopodobniej jest on wynikiem fałszywie dodatnim, ponieważ chorzy na boreliozę w tym czasie powinni już wyprodukować swoiste przeciwciała w klasie IgG. 

Borelioza – testy potwierdzenia 

Jeżeli wynik powyższych badań będzie dodatni lub wątpliwy, należy go potwierdzić metodą Western blot na wykrycie IgG i IgM, ponieważ badanie ELISA często daje wyniki fałszywie dodatnie. 

Istnieje również możliwość wykonania badania molekularnego metodą reakcji łańcuchowej polimerazy (ang. polymerase chain reaction, PCR) pozwalającej na wykrycie materiału genetycznego (DNA) bakterii, który można znaleźć w płynach ustrojowych, nawet we wczesnej fazie zakażenia. Metoda ta nie jest rekomendowana jako narzędzie diagnostyczne, ponieważ brakuje procedur standaryzacji tego testu w diagnostyce boreliozy z Lyme. Samo badanie ELISA bez analizy potwierdzającej lub sam test potwierdzający również nie mogą być użyte do diagnostyki choroby. 

Wskazania do wykonania badań na boreliozę 

Nie ma swoistych wskazań do wykonania testów na boreliozę. Rozpoznanie choroby ustala się na podstawie obrazu klinicznego chorego, a metody diagnostyczne są pomocniczymi narzędziami dla lekarza, gdy objawy kliniczne nie są wystarczające do postawienia diagnozy. Badania są bardzo przydatne u pacjentów, u których wystąpiły niespecyficzne symptomy mogące wysuwać podejrzenie, że mogły być spowodowane ukąszeniem przez kleszcza w przeszłości. Laboratoria wykonują również inne testy na obecność choroby, jednakże zawsze należy skonsultować ich wykonanie z lekarzem. 

Testy przesiewowe w kierunku boreliozy

Bez objawów choroby nie powinno się przeprowadzać testów przesiewowych ze względu na dużą ilość wyników fałszywie dodatnich. Może to doprowadzić do niepotrzebnego stosowania antybiotyków, które pacjentowi nie pomogą, a narażą go na skutki uboczne długotrwałej antybiotykoterapii. 

Badanie na boreliozę na NFZ 

Badaniami finansowanymi przez NFZ są badania ELISA oraz Western blot, jednak tylko w przypadku, w którym lekarz uzna, że przeprowadzenie powyższych testów jest konieczne do ustalenia rozpoznania i wyda pacjentowi odpowiednie skierowanie. 

Czy zachować kleszcza do badań? 

Wiele osób po zakażeniu zachowuje kleszcza i przekazuje go do badania laboratoryjnego na obecność DNA krętka. Taka praktyka nie jest zalecana, ponieważ nawet jeżeli badanie da wynik pozytywny, nie oznacza to, że krętek przedostał się do organizmu człowieka. Z tego powodu rozpoznanie DNA krętka w badaniu nie jest powodem do zaczęcia antybiotykoterapii.  

Ile kosztuje badanie na boreliozę? 

Wiele laboratoriów oferuje odpłatne badania w kierunku boreliozy, które różnią się ceną w zależności od miasta, firmy i metod wykonania: 

  • badanie ELISA na obecność swoistych przeciwciał IgM, IgG, 
  • badanie CLIA, 
  • test potwierdzający Western blot, 
  • badanie PCR na materiał genetyczny krętka Borrelii, 
  • badanie kleszcza – koszt badania zależy od liczby patogenów, na które zostaje zbadany kleszcz. 

Badanie ELISA i CLIA to podstawowe i najtańsze badania, pozostałe są bardziej kosztowne. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

    Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników

    Kalcytonina (tyreokalcytonina) to hormon, który odpowiada za regulowanie gospodarki fosforanowej i węglanowej w organizmie. Badanie poziomu CT (ang. calcitonin) wykonuje się głównie podczas diagnostyki i monitorowania rdzeniastego nowotworu gruczołu tarczowego, czyli tarczycy. Prawidłowy (normatywny) wynik stężenia tego hormonu zależy od wielu czynników, w tym także od wieku i płci pacjenta. Diagnostycy i lekarze przyjmują, że kalcytonina jest swoistym markerem nowotworowym w przypadku podejrzenia chorób komórek tarczycy, gdyż te mają zdolność do wydzielania jej w dużej ilości. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu kalcytoniny, czy na badanie krwi należy stawić się na czczo i co należy zrobić, kiedy wynik badania stężenia CT we krwi jest za wysoki? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Amylaza trzustkowa (AMY) we krwi – badanie, wskazania, normy i interpretacja wyników

    Badanie poziomu amylazy trzustkowej jest przydatne podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób tego gruczołu, ponieważ AMY stanowi swoisty marker zapalenia tego narządu. Dzięki analizie wyników prób trzustkowych można także ocenić, czy organizm prawidłowo trawi skrobię i inne wielocukry, ale także ocenić ogólną kondycję układu pokarmowego. Przejściowy wzrost stężenia amylazy (trwający około dwie trzy doby) występuje także u pacjentów, którzy wykonywali gastroskopię lub badania obrazowe z użyciem kontrastu. Jak się przygotować do badania amylazy trzustkowej, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo oraz jaki wpływ na poziom AMY ma poziom adrenaliny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij