Ból ucha u dziecka – przyczyny, leczenie i domowe sposoby - portal DOZ.pl
Ból ucha u dziecka – przyczyny, leczenie i domowe sposoby
Katarzyna Gmachowska

Ból ucha u dziecka – przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Ból ucha u dzieci może mieć różne podłoże. Zwykle wywołują go stany chorobowe, jak np. zapalenie ucha środkowego. Dziecko z bolącym uchem często jest także rozdrażnione i płaczliwe. W jaki sposób można mu pomóc złagodzić ból za pomocą domowych sposobów? Kiedy należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem?

Ból ucha u dziecka jest częstą dolegliwością z jaką rodzice wraz z maluchem zgłaszają się do gabinetu lekarskiego. Występuje on najczęściej u niemowląt i małych dzieci, głównie w sezonie jesienno-zimowym. Najczęstszą przyczyną bólu ucha u dziecka jest ostre zapalenie ucha środkowego, występujące w większości przypadków podczas infekcji górnych dróg oddechowych z katarem. Bólu nie należy lekceważyć, gdyż może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak niedosłuch czy głuchota.  

Ból ucha u dzieci – czym może być spowodowany?   

Ból ucha jest powszechną przypadłością, zwłaszcza u niemowląt i małych dzieci. Zazwyczaj dopiero dzieci powyżej 3. roku życia potrafią zlokalizować i nazwać ból ucha, co zdecydowanie ułatwia dalszą diagnostykę i szybkie wdrożenie leczenia. W przypadku niemowląt i małych dzieci rodzice zazwyczaj zgłaszają także niepokój u dziecka, pogorszenie łaknienia, płaczliwość, problemy ze snem, wymioty lub rozluźnione stolce, pocieranie lub pociąganie przez dziecko za ucho. 

Ważną rolę w zwiększonej częstości zapalenia ucha u małych dzieci odgrywają różnice w budowie anatomicznej i czynności trąbki słuchowej, a także częste w tym wieku infekcje górnych dróg oddechowych lub przerost III migdałka. 

Ból ucha może być związany ze stanem zapalnym ucha środkowego, zewnętrznego lub sąsiadujących z uchem okolic takich jak gardło, jama ustna, zęby czy krtań.  

Najczęstszą przyczyną bólu ucha u dzieci jest ostre zapalenie ucha środkowego. Jest ono konsekwencją zakażenia górnych dróg oddechowych przebiegającego z katarem. Typowym objawem ostrego zapalenia ucha środkowego jest ból ucha, jednakże może on nie występować nawet u 20% chorych dzieci. Ból ucha w ostrym zapaleniu ucha środkowego jest silny, pulsujący, w większości przypadków trwa krótko, zazwyczaj jeden dzień. Może wystąpić upośledzenie słuchu, uczucie pełności w uchu oraz gorączka.  

Należy pamiętać, że ból ucha może być również spowodowany przez wcześniejsze urazy, obecność ciała obcego w uchu, czop woskowinowy czy półpasiec uszny.  

Ból ucha u dziecka – diagnostyka i leczenie  

W celu rozpoznania przyczyny bólu ucha u dziecka niezbędne jest badanie otoskopowe przez lekarza. Za pomocą otoskopu lekarz może obejrzeć przewód słuchowy zewnętrzny oraz błonę bębenkową i stwierdzić przyczynę bólu czy niedosłuchu. Niezbędne jest również obejrzenie gardła dziecka, by wykluczyć stan zapalny.  

W niektórych przypadkach ostrego zapalenie ucha dochodzi do pęknięcia błony bębenkowej i pojawienia się wycieku z ucha. Najczęściej wydzielina początkowo jest wodnista, później może być ropna i gęsta.

Gdy u dziecka wystąpi wyciek z ucha niezbędne jest badanie lekarskie i ocena ucha oraz późniejsza kontrola procesu gojenia się pękniętej błony bębenkowej. W takich przypadkach należy pamiętać, aby nie moczyć ucha – zwłaszcza podczas kąpieli. Do momentu całkowitego wygojenia się pękniętej błony bębenkowej niezbędne jest również zaprzestanie uczęszczania na basen.  

Następstwem przebytego ostrego zapalenia ucha u dzieci może być wysiękowe zapalenie ucha środkowego. W wyniku niedoleczonego ostrego zapalenia ucha środkowego lub w wyniku niedrożności trąbki słuchowej w uchu środkowym gromadzi się wysięk. W wysiękowym zapaleniu ucha rzadko pojawia się ból, natomiast może dojść do pogorszenia słuchu, wrażenia trzasków w uchu czy uczucia pełności.  

Należy pamiętać, że dziecko może chorować na ostre zapalenie ucha środkowego kilkakrotnie. Nawracające zapalenia ucha środkowego u dzieci możemy rozpoznać, gdy występuje 3 lub więcej epizodów choroby w ciągu 6 miesięcy lub 4 i więcej w ciągu 12 miesięcy.  

Polecane dla Ciebie

Domowe sposoby na ból ucha u dziecka  

Podstawą leczenia ostrego zapalenia ucha jest leczenie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Nie zaleca się płukania ucha, stosowania kropli czy olejków lub innych substancji.

Powszechnie znany olejek kamforowy powoduje rozgrzanie skóry, dzięki czemu może zmniejszyć ból. Warto jednak pamiętać, że można go stosować tylko zewnętrznie, na skórę wokół ucha. Należy unikać smarowania olejkiem środka ucha. 

Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania dziecka na ostre zapalenie ucha środkowego zaleca się, aby: 

  • niemowlęta karmić piersią przez co najmniej 6 miesięcy, 
  • ograniczyć kontakt dziecka z innymi dziećmi, 
  • ograniczyć narażenie dziecka na dym tytoniowy, 
  • zaszczepić dziecko przeciwko grypie i pneumokokom, 
  • regularnie oczyszczać nos, zwłaszcza w trakcie infekcji z katarem.  

W przypadku wystąpienia bólu i uczucia zatkania ucha po kąpieli lub pogorszenia słuchu, można podejrzewać obecność czopa woskowinowego w uchu. Aby rozpuścić woskowinę stosuje się krople o właściwościach cerumenolitycznych (rozpuszczających woskowinę) na bazie olei.  

Należy pamiętać, aby nie stosować kropli do ucha w przypadku perforacji błony bębenkowej, obecności drenażu wentylacyjnego, przewlekłego zapalenia ucha oraz obecności wycieku z ucha.  

W przypadku infekcji górnych dróg oddechowych z dużym katarem lub alergii, powinno się unikać latania samolotem lub nurkowania. Duże zmiany ciśnienia przy locie samolotem czy nurkowaniu mogą powodować rozerwanie błony bębenkowej, objawiającej się ostrym bólem ucha i wystąpieniem niedosłuchu. Jeśli istnieje konieczność lotu samolotem, można zastosować leki obkurczające naczynia w błonie śluzowej nosa. 

Bolące ucho u dziecka – kiedy do lekarza?  

W przypadku bólu ucha u dziecka pojawiającego się w trakcie zapalenia ucha środkowego bez wysokiej gorączki, wymiotów, wycieku z ucha, którego przyczyną jest prawdopodobnie zakażenie wirusowe, zwykle przez około 24–72 godzin od wystąpienia pierwszych objawów, zaleca się leki przeciwbólowe i przeciwzapalne (ibuprofen, paracetamol). W razie braku poprawy lub pogorszenia lekarz przepisuje antybiotyk.  

U dzieci z ostrym zapaleniem ucha zastosowanie antybiotyku jest wskazane w następujących przypadkach: 

  • u maluchów w wieku poniżej 6 miesięcy, 
  • występującej wysokiej gorączki i wymiotów, 
  • obecności wycieku z ucha, 
  • obustronnego zapalenia ucha u dzieci poniżej 2. roku życia, 
  • braku poprawy po 24-48-godzinnym leczeniu objawowym,
  • u dzieci z grup ryzyka (jednostronna głuchota, zespół Downa, upośledzenie odporności). 
Jeśli rodzic ma podejrzenie, że dziecko włożyło sobie do ucha jakiś przedmiot, należy udać się do lekarza, aby obejrzał ucho otoskopem. Nie należy próbować wyciągać z ucha głęboko umieszczonych ciał obcych, gdyż można uszkodzić błonę bębenkową i doprowadzić do pogorszenia lub utraty słuchu u dziecka. Ciała obce w uchu mogą powodować powstanie stanu zapalnego i obrzęku, dlatego zalecane jest szybkie usunięcie przedmiotu z przewodu słuchowego.  

Bólu ucha u dziecka nie należy ignorować, gdyż nieleczone zapalenie ucha środkowego może powodować ciężkie powikłania, takie jak perforacja błony bębenkowej, niedosłuch, porażenie nerwu twarzowego, zapalenia ucha wewnętrznego, a nawet powikłania wewnątrzczaszkowe. Końcowym efektem tych powikłań może być nawet trwała głuchota. 

  1. G. Mielnik-Niedzielska, S. Schwartz, Ostre zapalenie ucha środkowego u dzieci, „Pediatria po Dyplomie”,  nr 05 2018.  
  2. K. Trzciński, M. Trzcińska, Ból ucha, "podyplomie.pl" [online], https://podyplomie.pl/wiedza/stany-nagle/628,bol-ucha, [dostęp:] 26.02.2020.  
  3. T. Lissauer, G. Clayden, Pediatria, Wrocław 2009.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • SIDS – syndrom nagłej śmierci noworodków

    Śmierć łóżeczkowa oznacza nagłą śmierć na pozór zdrowego dziecka poniżej 1. roku życia podczas snu. Przyczyna zgonu maluszka nie zostaje jednoznacznie ustalona, lecz znane są czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia SIDS. W jaki sposób można zapobiec nagłej śmierci łóżeczkowej?

  • ADHD – przyczyny, objawy, leczenie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej

    ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) jest jednym z najczęstszych zaburzeń neurorozwojowych u dzieci. Do objawów pozwalających rozpoznać ADHD należą: nadpobudliwość, zaburzenia koncentracji oraz impulsywność. Nieleczone ADHD prowadzi do rozwoju problemów emocjonalnych, trudności w funkcjonowaniu społecznym, obniżenia osiągnięć w nauce oraz problemów w kontaktach z rówieśnikami. Jak rozpoznać to zaburzenie i jak pomóc dziecku z ADHD?

  • Zapalenie piersi - przyczyny, objawy i leczenie

    Zapalenie piersi to stan często połączony z zakażeniem, który objawia się najczęściej w pierwszych sześciu tygodniach od dnia porodu. Przyczyną jest najczęściej nieefektywne i niepełne opróżnianie piersi z mleka, co doprowadza do jego zastoju. Jak leczyć i zapobiegać zapaleniu piersi? Podpowiadamy.

  • Ukąszenia owadów u dzieci – objawy i pierwsza pomoc. Co stosować na ugryzione miejsca?

    Ukąszenia owadów, zwłaszcza w sezonie letnim, przysparzają sporo problemów, gdyż mogą wywoływać silny świąd, obrzęk w miejscu ukłucia lub nawet prowadzić do zagrażającego życiu wstrząsu anafilaktycznego u osób uczulonych na jad insektów. Jak postępować w przypadku ukąszeń owadów u dzieci? 

  • Katar u dziecka – jak pomóc dziecku z katarem? Domowe sposoby na zatkany nos u dzieci

    Katar to częsta dolegliwość, która dotyka dzieci. Charakteryzuje się występowaniem wydzieliny w nosie oraz uczuciem niedrożności nosa. Do najczęstszych przyczyn nieżytu nosa u dzieci należą infekcje wirusowe oraz alergie. Przewlekły katar u dzieci może być objawem przerostu trzeciego migdałka lub chorób takich jak niedobory odporności czy mukowiscydoza. Podpowiadamy, co warto stosować na katar u dziecka. 

  • Laktacja – co musisz o niej wiedzieć? Sposoby na pobudzenie laktacji

    Laktacja to zarazem jeden z najpiękniejszych, jak i najtrudniejszych momentów w życiu każdej mamy. Pierwsze karmienie, odruch ssania noworodka oraz towarzysząca temu bliskość to niezwykłe przeżycie, zapamiętywane na lata. Pomimo ogromu radości wielu mamom w tych momentach towarzyszą również strach i obawa, czy uda się sprostać wyzwaniu karmienia piersią. Co robić, jeśli pojawią się komplikacje podczas laktacji? Jak sobie z nimi radzić? Podpowiadamy.

  • Wnętrostwo (niezstąpione jądro) – rodzaje, przyczyny, leczenie

    Wnętrostwo jest wadą rozwojową, która polega na braku jednego lub obu jąder w mosznie. Niezstąpione jądro może znajdować się np. w pachwinie lub brzuchu. Schorzenie może być groźne, ponieważ zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów jądra. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów, diagnostyki i leczenia wnętrostwa.

  • Siatki centylowe – czym są? Jak interpretować wyniki?

    Siatki centylowe są normami rozwoju dziecka i służą do oceny ich prawidłowego wzrastania. Regularne pomiary oraz nanoszenie danych na siatki centylowe zgodne z płcią i wiekiem dziecka pozwalają wykryć nieprawidłowości w rozwoju dziecka i odpowiednio wcześnie wdrożyć diagnostykę i leczenie choroby podstawowej np. niedoboru hormonu wzrostu. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij