Wysiękowe zapalenie ucha – jak je leczyć? - portal DOZ.pl
Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie
Paulina Brożek

Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

Twoje dziecko coraz głośniej nastawia telewizor? Musisz kilka razy powtarzać swoje prośby i polecenia? Możliwe, że pogorszenie słuchu spowodowane jest wysiękowym zapaleniem ucha. Czym jest ta dolegliwość i w jaki sposób ją leczyć? Podpowiadamy. 

Wysiękowe zapalenie ucha jest procesem chorobowym obejmującym struktury ucha wewnętrznego. Istota choroby polega na przewlekłym zaleganiu płynu w przestrzeniach ucha środkowego, które prowadzi do upośledzenia słuchu. Dolegliwość nie jest zaraźliwa, przebiega bez objawów ostrych takich jak  ból ucha czy gorączka, co może opóźnić postawienie rozpoznania. Wysiękowe zapalenie ucha środkowego jest szczególnie niekorzystne, jeśli wystąpi w pierwszych latach życia dziecka, ponieważ może trwale uszkadzać słuch i prowadzić do zaburzeń rozwoju mowy.

Wysiękowe zapalenie ucha – czym jest? Kogo dotyczy najczęściej?

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego (OME, ang. otitis media with effusion; OMS, łac. otitis media secretoria) to choroba zapalna ucha środkowego, charakteryzująca się wysiękiem w jamie bębenkowej przy zachowanej jej ciągłości oraz zaburzeniami drożności trąbki słuchowej.

Klinicznie ze względu na czas trwania choroby możemy wyróżnić :
– postać ostrą – trwającą poniżej 10 dni,
– postać podostrą – trwającą powyżej 10 dni, ale krócej niż 3 miesiące,
– postać przewlekłą – objawy utrzymują się powyżej 3 miesięcy.

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego jest częstą chorobą wieku dziecięcego, najczęściej zachorowania obserwuje się między 1. a 2. rokiem  życia oraz w wieku przedszkolnym. W przebiegu choroby nie obserwujemy ostrych objawów jak przy ostrym zapaleniu ucha środkowego – tzn. gorączki, silnego bólu ucha, symptomów infekcji. Dominującym w tym przypadku objawem jest niedosłuch wynikający z upośledzenia przewodzenia dźwięku.

Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny

Nieprawidłowy mechanizm funkcjonowania trąbki słuchowej jest najważniejszym czynnikiem prowadzącym do rozwoju wysiękowego zapalenia ucha środkowego. Zaburzenia trąbki słuchowej prowadzą do powstania w jamie bębenkowej ujemnego ciśnienia, co z kolei sprzyja powstawaniu wysięku. Przewlekle utrzymujący się wysięk sprzyja rozwojowi zakażeń.

Do najczęstszych przyczyn wysiękowego zapalenia ucha należą:

  • przebyte ostre zapalenie ucha środkowego,
  • refluks przełykowo-gardłowy,
  • przerost migdałka gardłowego,
  • infekcje nosogardła,
  • alergie,
  • nieprawidłowości w budowie twarzoczaszki.

Polecane dla Ciebie

Objawy wysiękowego zapalenia ucha  

Objawy w początkowym okresie choroby są mało charakterystyczne. Rodzice powinni zwracać uwagę na zmiany zachowania dziecka mogące sugerować pogorszenie słuchu np. głośniejsza mowa, ciągłe dopytywanie się, podgłaśnianie telewizora. Dzieci starsze zgłaszają czasem uczucie zalegania w uchu, szumy w uszach.

Niedosłuch u dzieci z wysiękowym zapaleniem ucha ma charakter przewodzeniowy o różnym stopniu nasilenia (20–60 dB) i jest zwykle obustronny

Wysiękowe zapalenie ucha – diagnostyka

Diagnostyka obejmuje zebranie szczegółowego wywiadu (obecność częstych infekcji górnych dróg oddechowych, pogorszenie słuchu zgłaszane przez dziecko lub zaobserwowane przez rodziców, przewlekły nieżyt nosa) oraz badanie podmiotowe. Wstępne badanie możliwe jest do wykonania w gabinecie lekarza rodzinnego. Należy tu: ocena drożności nosa, badanie otoskopowe oraz badanie słuchu szeptem (możliwe do wykonania powyżej 3. roku życia).

W badaniu wziernikiem (otoskopia) w pierwszej fazie choroby stwierdza się pogrubienie błony bębenkowej  z nastrzyknięciem naczyń na obwodzie i wzdłuż rękojeści młoteczka, błona bębenkowa zmienia barwę z przezroczystej na żółtą lub brunatną, upośledzona jest jej ruchomość. Obserwuje się  poziom płynu lub pęcherzyki powietrza za błoną bębenkową. Na późniejszym etapie błona bębenkowa ulega atrofii i ścieńczeniu.

Otoskopia pneumatyczna i tympanometria są niezbędne do postawienia rozpoznania wysiękowego zapalenia ucha środkowego, a skierowanie na ich wykonanie wydaje specjalista otolaryngolog.

Wysiękowe zapalenie ucha – leczenie

Wybór odpowiedniej metody leczenia uzależniony jest od kilku czynników: czasu trwania choroby, nieprawidłowości w wykonanych badaniach, wieku dziecka i chorób współistniejących. U dzieci z niewielkimi zmianami w badaniu otoskopowym i niedosłuchem nieprzekraczającym 25dB możliwe jest zastosowanie metody tzw. czujnego wyczekiwania. Polega wykonywaniu zabiegów poprawiających drożność trąbek słuchowych, autoinflacji oraz okresowej kontroli stanu uszu.

Leczenie zachowawcze obejmuje szybkie leczenie infekcji górnych dróg oddechowych i innych ostrych chorób zapalnych uszu. W leczeniu infekcji stosuje się leki przeciwzapalne, mukolityczne, immunostymulujące, antybiotykoterapię, steroidy donosowe.

Leczenie chirurgiczne zalecane jest w przypadku utrzymującego się dłużej niż 3 miesiące wysiękowego zapalenia ucha. Zabieg polega na nacięciu błony bębenkowej (paracenteza), odessaniu wysięku i założeniu drenu wentylacyjnego. Drenaż u dzieci zakłada się w przypadku:

  • niedosłuchu wynoszącego  ≥30 dB,
  • nawracających ostrych zapaleń uszu,
  • gdy występuje opóźnienie rozwoju mowy u dziecka,
  • w przypadku wad rozwojowych twarzoczaszki,
  • gdy występuje przewlekła niewydolność trąbek słuchowych.

Niekiedy stosuje się laserowe nacięcie błony bębenkowej, co umożliwia ewakuację wysięku bez konieczności zakładania drenu.

Wykonanie zabiegu skutkuje poprawą słuchu, jednak u 20% dzieci dochodzi do nawrotów choroby. Do powikłań wysiękowego zapalenia ucha należy tworzenie się tzw. kieszonek retrakcyjnych, które mogą prowadzić do powstania zrostów wewnątrz jamy bębenkowej lub do rozwoju przewlekłego perlakowego zapalenia ucha.

Domowe sposoby na zapalenie ucha

Niestety, nie istnieją domowe sposoby na leczenie wysiękowego zapalenia ucha. Należy pamiętać, aby dzieci z infekcją zrezygnowały z uczęszczania do żłobków czy przedszkoli i pozostały w domu. Pacjentów po leczeniu chirurgicznym z założonym drenem obowiązuje zakaz nurkowania, kąpieli zanurzoną głową.

Przeciwwskazane jest również stosowanie preparatów rozpuszczających woskowinę i czyszczenie uszu patyczkiem. Warto również odłożyć podróże samolotem przy współistnieniu wysiękowego zapalenia ucha. Natomiast drenaż uszu nie stanowi przeciwwskazania do lotu, ponieważ pomaga wyrównać on ciśnienie w uszach i chroni dziecko przed bólem podczas startu i lądowania.

  1. R. M. Rosenfeld, D. Kay, Natural history of untreated otitis media, „Laryngoscope”, nr 113 2003.
  2. G. A. Zielhuis, G. H. Rach, P. van den Broek, The natural course of otitis media with effusion in preschool children, „European Archives of Oto-Rhino-Laryngology”, nr 274 (4) 1990.
  3. B. Zielnik–Jurkiewicz, O. Olszewska–Sosińska, M. Rakowska, Odległe wyniki leczenia drenażem wentylacyjnym przewlekłego wysiękowego zapalenia ucha środkowego u dzieci, „Otolaryngologia Polska”, nr 60 2006.
  4. J. Kuczkowski, Aktualne problemy w rozpoznawaniu i leczeniu ostrego i wysiękowego zapalenia ucha środkowego, „Forum Medycyny Rodzinnej”, nr 3 2011.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Paracenteza – przebieg, wskazania, przeciwwskazania, powikłania

    Paracenteza to inwazyjny zabieg polegający na nakłuciu jamy otrzewnej u osoby z wodobrzuszem. Może mieć ona znaczenie diagnostyczne (przy nowo powstałej marskości), jak i lecznicze (gdy poprawiamy tym jakość życia osoby chorej). Paracenteza jest przeprowadzana z zachowaniem zasad aseptyki, by zmniejszyć ryzyko bakteryjnego zakażenia otrzewnej. Mimo niewielkiego odsetka powikłań ma ona swoje ograniczenia i powikłania, dlatego też powinna być wykonana tylko przy jasnych wskazaniach.

  • Kacheksja – czym jest?

    Przewlekłe choroby, takie jak nowotwory, powodują w organizmie człowieka prawdziwe spustoszenie. Stan taki nazywa się kacheksją, a jednym z jego charakterystycznych objawów jest spadek masy ciała. Jak pomóc choremu dotkniętemu kacheksją?

  • Drętwienie (mrowienie) języka – przyczyny, objawy, leczenie

    Drętwienie języka, ze względu na jego silne unerwienie, jest nieprzyjemne i bardzo często uciążliwe. Może być spowodowane reakcją na pokarmy czy leki, a także błahymi schorzeniami, jak i chorobami nieuleczalnymi albo zagrażającymi życiu. Dlatego też nie można go bagatelizować. Dlaczego drętwieje język? Czym jest to spowodowane? Jak poradzić sobie z mrowieniem języka?

  • Przetoka jelitowa – rodzaje, przyczyny, objawy

    Przetoka (łac. fistula) to połączenie pomiędzy dwoma (lub więcej) narządami wyściełanymi nabłonkiem lub pomiędzy narządem wewnętrznym a skórą. W przypadku przetoki jelitowej takie połączenie rodzi szereg problemów, ze względu na wydostającą się z niej treść kałową, która może wywoływać zakażenie, niedożywienie (w połączeniach między jelitem grubym a cienkim) oraz zaburzenia elektrolitowe. Rosnącym obecnie problemem są przetoki jelit jatrogenne (na skutek działań medycznych), które stanowią powikłania pooperacyjne. Czym jest przetoka jelitowa? Czym grozi? Jak się ją leczy?

  • Paradontoza – jak leczyć objawy zapalenia przyzębia?

    Paradontoza to choroba, której istotą jest pojawienie się stanu zapalnego tkanek, które otaczają zęby. Pierwszymi objawami jest zaczerwienienie, opuchlizna i tkliwość dziąseł. Krwawienie występuje w kolejnych etapach choroby. Podstawą zapobiegania jest utrzymanie właściwej higieny jamy ustnej. Jak leczyć paradontozę? Które pasty, żele, maści i płukanki najlepiej wspierają terapię?

  • Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

    Polekowe uszkodzenie wątroby (PUW) jest toksycznym uszkodzeniem lub zaburzeniem funkcji wątroby, wynikającym z działania leków, ich interakcji oraz reakcji alergicznych na nie. Mimo że występuje tylko 1 na 100 000 przypadków, jego powikłania mogą zagrażać zdrowiu, a nawet życiu. Toksyczne działanie leków może doprowadzić do stłuszczenia i marskości wątroby, co wiążę się przewlekłymi powikłaniami, które towarzyszą osobie chorej często do końca życia. Jakie są objawy polekowego uszkodzenia wątroby? Jak je leczyć?

  • Stany predysponujące do chorób zakrzepowych

    W trosce o zdrowie warto znać mechanizmy i przyczyny występowania chorób układu sercowo-naczyniowego, żeby móc skutecznie zapobiegać ich rozwojowi. Pozwala na to m.in. rozpoznawanie stanów predysponujących do chorób zakrzepowych.

  • Dyspareunia – czym jest? Przyczyny, objawy i leczenie

    Występowanie dyspareunii jest powszechnym i jednocześnie zaniedbywanym problemem. Nieleczony problem może wpływać negatywnie zarówno na zdrowie fizyczne i psychiczne kobiety, jak również na relacje w związku. Szacuje się, że dotyczy 3-18% populacji na świecie, a w trakcie swojego życia problemu doświadcza nawet do 28% kobiet. Dolegliwości w dyspareunii mogą ograniczać się do sromu i okolic wejścia do pochwy lub też dotyczyć głębiej położonych struktur.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij