Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie
Paulina Brożek

Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

Twoje dziecko coraz głośniej nastawia telewizor? Musisz kilka razy powtarzać swoje prośby i polecenia? Możliwe, że pogorszenie słuchu spowodowane jest wysiękowym zapaleniem ucha. Czym jest ta dolegliwość i w jaki sposób ją leczyć? Podpowiadamy. 

Wysiękowe zapalenie ucha jest procesem chorobowym obejmującym struktury ucha wewnętrznego. Istota choroby polega na przewlekłym zaleganiu płynu w przestrzeniach ucha środkowego, które prowadzi do upośledzenia słuchu. Dolegliwość nie jest zaraźliwa, przebiega bez objawów ostrych takich jak  ból ucha czy gorączka, co może opóźnić postawienie rozpoznania. Wysiękowe zapalenie ucha środkowego jest szczególnie niekorzystne, jeśli wystąpi w pierwszych latach życia dziecka, ponieważ może trwale uszkadzać słuch i prowadzić do zaburzeń rozwoju mowy.

Wysiękowe zapalenie ucha – czym jest? Kogo dotyczy najczęściej?

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego (OME, ang. otitis media with effusion; OMS, łac. otitis media secretoria) to choroba zapalna ucha środkowego, charakteryzująca się wysiękiem w jamie bębenkowej przy zachowanej jej ciągłości oraz zaburzeniami drożności trąbki słuchowej.

Klinicznie ze względu na czas trwania choroby możemy wyróżnić :
– postać ostrą – trwającą poniżej 10 dni,
– postać podostrą – trwającą powyżej 10 dni, ale krócej niż 3 miesiące,
– postać przewlekłą – objawy utrzymują się powyżej 3 miesięcy.

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego jest częstą chorobą wieku dziecięcego, najczęściej zachorowania obserwuje się między 1. a 2. rokiem  życia oraz w wieku przedszkolnym. W przebiegu choroby nie obserwujemy ostrych objawów jak przy ostrym zapaleniu ucha środkowego – tzn. gorączki, silnego bólu ucha, symptomów infekcji. Dominującym w tym przypadku objawem jest niedosłuch wynikający z upośledzenia przewodzenia dźwięku.

Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny

Nieprawidłowy mechanizm funkcjonowania trąbki słuchowej jest najważniejszym czynnikiem prowadzącym do rozwoju wysiękowego zapalenia ucha środkowego. Zaburzenia trąbki słuchowej prowadzą do powstania w jamie bębenkowej ujemnego ciśnienia, co z kolei sprzyja powstawaniu wysięku. Przewlekle utrzymujący się wysięk sprzyja rozwojowi zakażeń.

Do najczęstszych przyczyn wysiękowego zapalenia ucha należą:

  • przebyte ostre zapalenie ucha środkowego,
  • refluks przełykowo-gardłowy,
  • przerost migdałka gardłowego,
  • infekcje nosogardła,
  • alergie,
  • nieprawidłowości w budowie twarzoczaszki.

Powiązane produkty

Objawy wysiękowego zapalenia ucha  

Objawy w początkowym okresie choroby są mało charakterystyczne. Rodzice powinni zwracać uwagę na zmiany zachowania dziecka mogące sugerować pogorszenie słuchu np. głośniejsza mowa, ciągłe dopytywanie się, podgłaśnianie telewizora. Dzieci starsze zgłaszają czasem uczucie zalegania w uchu, szumy w uszach.

Niedosłuch u dzieci z wysiękowym zapaleniem ucha ma charakter przewodzeniowy o różnym stopniu nasilenia (20–60 dB) i jest zwykle obustronny

Wysiękowe zapalenie ucha – diagnostyka

Diagnostyka obejmuje zebranie szczegółowego wywiadu (obecność częstych infekcji górnych dróg oddechowych, pogorszenie słuchu zgłaszane przez dziecko lub zaobserwowane przez rodziców, przewlekły nieżyt nosa) oraz badanie podmiotowe. Wstępne badanie możliwe jest do wykonania w gabinecie lekarza rodzinnego. Należy tu: ocena drożności nosa, badanie otoskopowe oraz badanie słuchu szeptem (możliwe do wykonania powyżej 3. roku życia).

W badaniu wziernikiem (otoskopia) w pierwszej fazie choroby stwierdza się pogrubienie błony bębenkowej  z nastrzyknięciem naczyń na obwodzie i wzdłuż rękojeści młoteczka, błona bębenkowa zmienia barwę z przezroczystej na żółtą lub brunatną, upośledzona jest jej ruchomość. Obserwuje się  poziom płynu lub pęcherzyki powietrza za błoną bębenkową. Na późniejszym etapie błona bębenkowa ulega atrofii i ścieńczeniu.

Otoskopia pneumatyczna i tympanometria są niezbędne do postawienia rozpoznania wysiękowego zapalenia ucha środkowego, a skierowanie na ich wykonanie wydaje specjalista otolaryngolog.

Wysiękowe zapalenie ucha – leczenie

Wybór odpowiedniej metody leczenia uzależniony jest od kilku czynników: czasu trwania choroby, nieprawidłowości w wykonanych badaniach, wieku dziecka i chorób współistniejących. U dzieci z niewielkimi zmianami w badaniu otoskopowym i niedosłuchem nieprzekraczającym 25dB możliwe jest zastosowanie metody tzw. czujnego wyczekiwania. Polega wykonywaniu zabiegów poprawiających drożność trąbek słuchowych, autoinflacji oraz okresowej kontroli stanu uszu.

Leczenie zachowawcze obejmuje szybkie leczenie infekcji górnych dróg oddechowych i innych ostrych chorób zapalnych uszu. W leczeniu infekcji stosuje się leki przeciwzapalne, mukolityczne, immunostymulujące, antybiotykoterapię, steroidy donosowe.

Leczenie chirurgiczne zalecane jest w przypadku utrzymującego się dłużej niż 3 miesiące wysiękowego zapalenia ucha. Zabieg polega na nacięciu błony bębenkowej (paracenteza), odessaniu wysięku i założeniu drenu wentylacyjnego. Drenaż u dzieci zakłada się w przypadku:

  • niedosłuchu wynoszącego  ≥30 dB,
  • nawracających ostrych zapaleń uszu,
  • gdy występuje opóźnienie rozwoju mowy u dziecka,
  • w przypadku wad rozwojowych twarzoczaszki,
  • gdy występuje przewlekła niewydolność trąbek słuchowych.

Niekiedy stosuje się laserowe nacięcie błony bębenkowej, co umożliwia ewakuację wysięku bez konieczności zakładania drenu.

Wykonanie zabiegu skutkuje poprawą słuchu, jednak u 20% dzieci dochodzi do nawrotów choroby. Do powikłań wysiękowego zapalenia ucha należy tworzenie się tzw. kieszonek retrakcyjnych, które mogą prowadzić do powstania zrostów wewnątrz jamy bębenkowej lub do rozwoju przewlekłego perlakowego zapalenia ucha.

Domowe sposoby na zapalenie ucha

Niestety, nie istnieją domowe sposoby na leczenie wysiękowego zapalenia ucha. Należy pamiętać, aby dzieci z infekcją zrezygnowały z uczęszczania do żłobków czy przedszkoli i pozostały w domu. Pacjentów po leczeniu chirurgicznym z założonym drenem obowiązuje zakaz nurkowania, kąpieli zanurzoną głową.

Przeciwwskazane jest również stosowanie preparatów rozpuszczających woskowinę i czyszczenie uszu patyczkiem. Warto również odłożyć podróże samolotem przy współistnieniu wysiękowego zapalenia ucha. Natomiast drenaż uszu nie stanowi przeciwwskazania do lotu, ponieważ pomaga wyrównać on ciśnienie w uszach i chroni dziecko przed bólem podczas startu i lądowania.

  1. R. M. Rosenfeld, D. Kay, Natural history of untreated otitis media, „Laryngoscope”, nr 113 2003.
  2. G. A. Zielhuis, G. H. Rach, P. van den Broek, The natural course of otitis media with effusion in preschool children, „European Archives of Oto-Rhino-Laryngology”, nr 274 (4) 1990.
  3. B. Zielnik–Jurkiewicz, O. Olszewska–Sosińska, M. Rakowska, Odległe wyniki leczenia drenażem wentylacyjnym przewlekłego wysiękowego zapalenia ucha środkowego u dzieci, „Otolaryngologia Polska”, nr 60 2006.
  4. J. Kuczkowski, Aktualne problemy w rozpoznawaniu i leczeniu ostrego i wysiękowego zapalenia ucha środkowego, „Forum Medycyny Rodzinnej”, nr 3 2011.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij