Przerost migdałków, powiększony trzeci migdał – przyczyny, objawy, leczenie
Katarzyna Gmachowska

Przerost migdałków, powiększony trzeci migdał – przyczyny, objawy, leczenie

Przerost migdałków jest stosunkowo częstą przypadłością, która jest najbardziej charakterystyczna dla dzieci w wieku przedszkolnym. Do powiększania się zarówno migdałków podniebiennych, jak i migdałka gardłowego (nazywanego trzecim migdałkiem) dochodzi głównie w pierwszych latach życia dziecka – w tym czasie aktywność immunologiczna tkanki chłonnej w gardle, z której zbudowane są migdałki, jest bardzo duża.

Migdałki stanowią ważną cześć układu odpornościowego i są odpowiedzialne za obronę organizmu przed np. wirusami czy bakteriami. Migdałki powiększają się na skutek kontaktu z obcymi patogenami, co najwyraźniej obserwuje się u dzieci pomiędzy 1. a 3. rokiem życia. Nawracające infekcje dróg oddechowych mogą prowadzić do przerostu trzeciego migdałka oraz migdałków podniebiennych. Do charakterystycznych objawów przerostu migdałków zalicza się bezdechy senne, chrapanie, niedosłuch, oddychanie przez usta, niedrożność nosa oraz nawracające zapalenia ucha środkowego. W przypadku nasilonych objawów przerostu migdałków zaleca się ich chirurgiczne usunięcie.  

Migdałki w jamie ustnej – rodzaje i funkcje  

W jamie ustnej oprócz powszechnie znanych migdałków podniebiennych i migdałka gardłowego, nazywanego też III migdałkiem, znajdują się także migdałek językowy oraz migdałki trąbkowe. Migdałki znajdujące się w jamie ustnej wraz z grudkami chłonnymi znajdującymi się na błonie śluzowej tylnej ściany gardła tworzą tzw. pierścień Waldeyera, nazywany także strażnikiem dróg oddechowych. Wspomniany pierścień Waldeyera zlokalizowany jest na połączeniu dróg oddechowych i drogi pokarmowej, dlatego też pozwala na stały kontakt ze środowiskiem zewnętrznym. Migdałki stanowią składową układu odpornościowego i są odpowiedzialne za obronę organizmu przed patogenami takimi jak wirusy, grzyby czy bakterie. Na skutek przedostania się antygenów do organizmu dochodzi do uruchomienia mechanizmów obronnych i niszczenia patogenów przez wyspecjalizowane komórki oraz przeciwciała.  

Migdałki wykształcają się już w życiu płodowym, jednakże ich funkcjonowanie wykształca się dopiero po porodzie, gdy dochodzi do kontaktu z obcymi antygenami. Zjawiskiem fizjologicznym jest stopniowe powiększanie się migdałków między 1. a 3. rokiem życia dziecka, natomiast maksymalną wielkość osiągają pomiędzy 3. a 7. rokiem życia. W tym właśnie okresie rozpoznaje się najwięcej przerostów migdałków podniebiennych i trzeciego migdałka. Najczęściej po 7. roku życia u dziecka dochodzi do samoistnego i powolnego zmniejszania się migdałków.  

Trzeci migdał – czym jest?  

Trzeci migdałek, nazywany migdałkiem gardłowym (łac. tonsilla pharyngea), jest skupiskiem tkanki chłonnej i znajduje się na tylnej ścianie gardła. W przeciwieństwie do migdałków podniebiennych migdałek gardłowy jest niewidoczny podczas szerokiego otwarcia ust. Trzeci migdałek bada się, używając specjalnego lusterka laryngologicznego, fiberoskopu, czyli miękkiego endoskopu lub mikroskopu.  

Migdałek gardłowy powiększa się u dzieci na skutek kontaktu z patogenami. Największe rozmiary trzeci migdałek osiąga  między 3. a 7. rokiem życia dziecka. Niekiedy na skutek nawracających infekcji dochodzi do patologicznego przerostu trzeciego migdałka.  

Przerost migdałów – przyczyny i objawy 

Migdałki zalicza się do pierwszej linii obrony organizmu, gdyż kontaktują się z patogenami dostającymi się do jamy ustnej i nosowej. Zbudowane są one z tkanki limfatycznej, w której dochodzi do rozpoczęcia zwalczania infekcji. Częsta stymulacja migdałków prowadzi do ich obrzęku i przerostu, przez co mniej skutecznie chronią organizm przed infekcjami.  

Najczęstszą przyczyną przerostu migdałków są infekcje górnych dróg oddechowych spowodowane przez bakterie i wirusy. Do przerostu migdałków prowadzi także narażenie na dym tytoniowy, alergiczny nieżyt nosa czy refluks żołądkowo-przełykowy.  

Przerost migdałków prowadzi do zwężenia przestrzeni w nosogardle i środkowej części gardła. Objawy przerostu trzeciego migdałka pojawiają się, gdy zajmuje on więcej niż 60% objętości nosogardła. 

Do najczęstszych objawów przerostu migdałków zalicza się

  • upośledzenie drożności nosa, oddychanie przez otwarte usta,  
  • przewlekły wyciek wydzieliny z nosa,
  • zaburzenia wymowy tzw. nosowanie zamknięte (dziecko mówi jakby miało cały czas całkowicie zatkany nos),
  • zaburzenia oddychania w trakcie snu – chrapanie u dziecka, bezdechy, 
  • wady zgryzu, charakterystyczny wygląd twarzy – tzw. twarz adenoidalna (otwarte usta), 
  • nawracające wysiękowe zapalenia ucha środkowego, 
  • niedosłuch, 
  • nawracające infekcje górnych dróg oddechowych, przewlekłe zapalenie zatok, 
  • zaburzenia zachowania, trudności w nauce wynikające z zaburzeń snu.

Przerost migdałków – leczenie. Do jakiego lekarza należy się udać? 

Dziecko z podejrzeniem przerostu migdałków powinno być skonsultowane przez lekarza laryngologa, który po dokładnym badaniu otolaryngologicznym może postawić rozpoznanie przerostu migdałków i zalecić dalsze leczenie. Migdałki podniebienne są widoczne podczas otwarcia ust, natomiast trzeci migdałek bada się przy pomocy wspomnianego lusterka laryngologicznego lub fiberoskopu.  

Leczenie przerośniętego migdałka gardłowego i migdałków podniebiennych zaleca się u dzieci, które często chorują, mają bezdechy, chrapią. U dzieci, które nie prezentują objawów klinicznych przerostu migdałków, nie wdraża się leczenia, gdyż migdałki mają tendencję do samoistnego ustępowania.  

U dzieci z przerostem migdałków i niewielkim nasileniem objawów zaleca się leczenie zachowawcze, polegające na stosowaniu glikokortykosteroidów donosowych oraz preparatów poprawiających odporność u dziecka.  

Leczenie chirurgiczne wykonywane jest u dzieci z nasilonymi objawami przerostu migdałków. Podstawowymi zabiegami są adenotomia, czyli usunięcie trzeciego migdałka, oraz tonsillektomia, czyli usunięcie migdałków podniebiennych.  

Kiedy usunąć trzeci migdał? 

Leczenie chirurgiczne wykonuje się zazwyczaj u dzieci w wieku 5–6 lat, które mają duże nasilenie objawów przerostu migdałków. Do wskazań bezwzględnych do usunięcia trzeciego migdałka należą całkowita niedrożność nosa, stałe oddychanie przez usta, zarówno w trakcie snu i czuwania oraz bezdechy senne.  

U dzieci z przerostem trzeciego migdałka oraz nawracającymi ostrymi zapaleniami ucha środkowego, współistnieniem wysiękowego zapalenia ucha środkowego, nawracającymi infekcjami dróg oddechowych oraz wadą zgryzu należy rozważyć wykonanie adenotomii.  

Wycięcie trzeciego migdałka (adenotomię) wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Dziecko wypisywane jest do domu następnego dnia po zabiegu. Po wykonanym zabiegu obserwuje się zmniejszenie ilości infekcji u dziecka.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bostonka – przyczyny, objawy, leczenie choroby bostońskiej

    Bostonka to choroba zakaźna wywoływana przez enterowirusy, najczęściej wirusa Coxsackie A16. Dotyka głównie dzieci do 5. roku życia, choć mogą na nią zachorować także dorośli. Nazywana jest chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), ponieważ jej najbardziej charakterystycznym objawami są wykwity skórne (bolesne, nieswędzące pęcherzyki) występujące na podeszwach stóp, dłoniach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Sprawdź, jak można się zarazić oraz jak leczy się chorobę bostońską.

  • Katar u niemowlaka – przyczyny i domowe sposoby

    Katar u niemowlaka może mieć różne przyczyny, najczęstszą z nich są niegroźne infekcje wirusowe. Duża ilość zalegającej wydzieliny powoduje trudności z oddychaniem, a to z kolei wywołuje rozdrażnienie dziecka, uniemożliwia spokojny sen, utrudnia karmienie. Wśród sposobów walki z katarem u niemowlęcia znajdują się m.in. stosowanie wody morskiej do nosa, kropli do nosa, plastrów do aromaterapii czy inhalacje. 

  • Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?

    Zaburzenia łaknienia u dzieci, objawiające się obniżonym apetytem lub wybiórczością pokarmową, mogą mieć rozmaite przyczyny. Mogą być stanem fizjologicznym, niewymagającym leczenia (często dotyczy to dzieci w wieku od 1 do 5 lat), lecz mogą również być objawem choroby (np. schorzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego). Problemy z apetytem nierzadko towarzyszą dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mogą mieć także podłoże emocjonalne. Zaburzenia łaknienia często wymagają wielospecjalistycznego podejścia – współpracy pediatry, lekarzy specjalistów, logopedy, psychologa.

  • Dysplazja stawu biodrowego – przyczyny i objawy. Leczenie wady wrodzonej stawu biodrowego

    Dysplazja stawu biodrowego to najczęściej występująca wada wrodzona wykrywana u noworodków, która pogłębia się wraz z rozwojem dziecka. Częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców, może być jednostronna lub dwustronna, a nieleczona może prowadzić do poważnych zmian zwyrodnieniowych oraz do przewlekłego bólu i problemów z poruszaniem się. Dysplazja biodra, jeśli jest wcześnie wykryta, rokuje całkowity powrót do zdrowia.  Jak rozpoznać dysplazję stawów biodrowych?

  • Wizyta patronażowa pediatry – czym jest i jak przebiega?

    Wizyta patronażowa pediatry ma miejsce między 1. a. 4 tygodniem życia dziecka. W trakcie wizyty lekarz bada najważniejsze parametry noworodka, które służą do oceny, czy dziecko prawidłowo adaptuje się do życia pozałonowego. Co warto wiedzieć o wizycie patronażowej pediatry? 

  • USG bioderek – na czym polega i kiedy wykonać USG stawów biodrowych u niemowląt? Jaka jest jego cena?

    Badanie stawów biodrowych u niemowląt (badanie preluksacyjne) jest nieinwazyjną, bezbolesną, łatwo dostępną i szybką metodą obrazowej oceny jamy stawu biodrowego i okolicznych tkanek miękkich za pomocą ultradźwięków. Ma ono za zadanie wykrycie ewentualnego występowania dysplazji stawów biodrowych. Najczęściej zaleca jego wykonanie w okolicach 6. tygodniu życia dziecka (nie później niż po ukończeniu 12 tygodni). Dowiedz się, jak przebiega badanie USG bioderek u niemowląt.

  • Przeciwciała anty SARS-CoV-2 są przekazywane dziecku wraz z mlekiem matki

    Od dawna wiadomo, że mleko matki zawiera przeciwciała chroniące niemowlę przed licznymi infekcjami. Wyniki najnowszych badań dowiodły, że nie tylko kobiety, które przeszły infekcję COVID-19, ale także te, które zaszczepiły się przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, przekazują przeciwciała swoim dzieciom podczas karmienia ich piersią.

  • Szczepionka przeciwko COVID-19 – już niebawem będzie można zaczepić dzieci w wieku od 5 do 11 lat

    Szczepionka Pfizer/BioNTech jest obecnie zatwierdzona dla dzieci, które ukończyły 12. rok życia i starszych. Producent wydał oświadczenie, że produkt jest bezpieczny i generuje silną odpowiedź immunologiczną także u dzieci w wieku od 5 do 11 lat, o czym świadczą wyniki najnowszych badań klinicznych. Kiedy ruszą szczepienia dla kolejnej grupy wiekowej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij