Przerost migdałków, powiększony trzeci migdał – przyczyny, objawy, leczenie - portal DOZ.pl
Przerost migdałków, powiększony trzeci migdał – przyczyny, objawy, leczenie
Katarzyna Gmachowska

Przerost migdałków, powiększony trzeci migdał – przyczyny, objawy, leczenie

Przerost migdałków jest stosunkowo częstą przypadłością, która jest najbardziej charakterystyczna dla dzieci w wieku przedszkolnym. Do powiększania się zarówno migdałków podniebiennych, jak i migdałka gardłowego (nazywanego trzecim migdałkiem) dochodzi głównie w pierwszych latach życia dziecka – w tym czasie aktywność immunologiczna tkanki chłonnej w gardle, z której zbudowane są migdałki, jest bardzo duża.

Migdałki w jamie ustnej – rodzaje i funkcje  

W jamie ustnej oprócz powszechnie znanych migdałków podniebiennych i migdałka gardłowego, nazywanego też III migdałkiem, znajdują się także migdałek językowy oraz migdałki trąbkowe. Migdałki znajdujące się w jamie ustnej wraz z grudkami chłonnymi znajdującymi się na błonie śluzowej tylnej ściany gardła tworzą tzw. pierścień Waldeyera, nazywany także strażnikiem dróg oddechowych. Wspomniany pierścień Waldeyera zlokalizowany jest na połączeniu dróg oddechowych i drogi pokarmowej, dlatego też pozwala na stały kontakt ze środowiskiem zewnętrznym. Migdałki stanowią składową układu odpornościowego i są odpowiedzialne za obronę organizmu przed patogenami takimi jak wirusy, grzyby czy bakterie. Na skutek przedostania się antygenów do organizmu dochodzi do uruchomienia mechanizmów obronnych i niszczenia patogenów przez wyspecjalizowane komórki oraz przeciwciała.  

Migdałki wykształcają się już w życiu płodowym, jednakże ich funkcjonowanie wykształca się dopiero po porodzie, gdy dochodzi do kontaktu z obcymi antygenami. Zjawiskiem fizjologicznym jest stopniowe powiększanie się migdałków między 1. a 3. rokiem życia dziecka, natomiast maksymalną wielkość osiągają pomiędzy 3. a 7. rokiem życia. W tym właśnie okresie rozpoznaje się najwięcej przerostów migdałków podniebiennych i trzeciego migdałka. Najczęściej po 7. roku życia u dziecka dochodzi do samoistnego i powolnego zmniejszania się migdałków.  

Trzeci migdał – czym jest?  

Trzeci migdałek, nazywany migdałkiem gardłowym (łac. tonsilla pharyngea), jest skupiskiem tkanki chłonnej i znajduje się na tylnej ścianie gardła. W przeciwieństwie do migdałków podniebiennych migdałek gardłowy jest niewidoczny podczas szerokiego otwarcia ust. Trzeci migdałek bada się, używając specjalnego lusterka laryngologicznego, fiberoskopu, czyli miękkiego endoskopu lub mikroskopu.  

Migdałek gardłowy powiększa się u dzieci na skutek kontaktu z patogenami. Największe rozmiary trzeci migdałek osiąga  między 3. a 7. rokiem życia dziecka. Niekiedy na skutek nawracających infekcji dochodzi do patologicznego przerostu trzeciego migdałka.  

Polecane dla Ciebie

Przerost migdałów – przyczyny i objawy 

Migdałki zalicza się do pierwszej linii obrony organizmu, gdyż kontaktują się z patogenami dostającymi się do jamy ustnej i nosowej. Zbudowane są one z tkanki limfatycznej, w której dochodzi do rozpoczęcia zwalczania infekcji. Częsta stymulacja migdałków prowadzi do ich obrzęku i przerostu, przez co mniej skutecznie chronią organizm przed infekcjami.  

Najczęstszą przyczyną przerostu migdałków są infekcje górnych dróg oddechowych spowodowane przez bakterie i wirusy. Do przerostu migdałków prowadzi także narażenie na dym tytoniowy, alergiczny nieżyt nosa czy refluks żołądkowo-przełykowy.  

Przerost migdałków prowadzi do zwężenia przestrzeni w nosogardle i środkowej części gardła. Objawy przerostu trzeciego migdałka pojawiają się, gdy zajmuje on więcej niż 60% objętości nosogardła. 

Do najczęstszych objawów przerostu migdałków zalicza się

  • upośledzenie drożności nosa, oddychanie przez otwarte usta,  
  • przewlekły wyciek wydzieliny z nosa,
  • zaburzenia wymowy tzw. nosowanie zamknięte (dziecko mówi jakby miało cały czas całkowicie zatkany nos),
  • zaburzenia oddychania w trakcie snu – chrapanie u dziecka, bezdechy, 
  • wady zgryzu, charakterystyczny wygląd twarzy – tzw. twarz adenoidalna (otwarte usta), 
  • nawracające wysiękowe zapalenia ucha środkowego, 
  • niedosłuch, 
  • nawracające infekcje górnych dróg oddechowych, przewlekłe zapalenie zatok, 
  • zaburzenia zachowania, trudności w nauce wynikające z zaburzeń snu.

Przerost migdałków – leczenie. Do jakiego lekarza należy się udać? 

Dziecko z podejrzeniem przerostu migdałków powinno być skonsultowane przez lekarza laryngologa, który po dokładnym badaniu otolaryngologicznym może postawić rozpoznanie przerostu migdałków i zalecić dalsze leczenie. Migdałki podniebienne są widoczne podczas otwarcia ust, natomiast trzeci migdałek bada się przy pomocy wspomnianego lusterka laryngologicznego lub fiberoskopu.  

Leczenie przerośniętego migdałka gardłowego i migdałków podniebiennych zaleca się u dzieci, które często chorują, mają bezdechy, chrapią. U dzieci, które nie prezentują objawów klinicznych przerostu migdałków, nie wdraża się leczenia, gdyż migdałki mają tendencję do samoistnego ustępowania.  

U dzieci z przerostem migdałków i niewielkim nasileniem objawów zaleca się leczenie zachowawcze, polegające na stosowaniu glikokortykosteroidów donosowych oraz preparatów poprawiających odporność u dziecka.  

Leczenie chirurgiczne wykonywane jest u dzieci z nasilonymi objawami przerostu migdałków. Podstawowymi zabiegami są adenotomia, czyli usunięcie trzeciego migdałka, oraz tonsillektomia, czyli usunięcie migdałków podniebiennych.  

Kiedy usunąć trzeci migdał? 

Leczenie chirurgiczne wykonuje się zazwyczaj u dzieci w wieku 5–6 lat, które mają duże nasilenie objawów przerostu migdałków. Do wskazań bezwzględnych do usunięcia trzeciego migdałka należą całkowita niedrożność nosa, stałe oddychanie przez usta, zarówno w trakcie snu i czuwania oraz bezdechy senne.  

U dzieci z przerostem trzeciego migdałka oraz nawracającymi ostrymi zapaleniami ucha środkowego, współistnieniem wysiękowego zapalenia ucha środkowego, nawracającymi infekcjami dróg oddechowych oraz wadą zgryzu należy rozważyć wykonanie adenotomii.  

Wycięcie trzeciego migdałka (adenotomię) wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Dziecko wypisywane jest do domu następnego dnia po zabiegu. Po wykonanym zabiegu obserwuje się zmniejszenie ilości infekcji u dziecka.  

  1. H. Iro, R. Probst, G. Grevers, Otolaryngologia, Wydawca: Edra Urban & Partner, 2019.  
  2. L. Zawadzka-Głos, Przerost migdałków – kiedy interweniować, „Pediatria po Dyplomie”, nr 01 2016. 
  3. B. Skotnicka, Przerost migdałków u dzieci, "mp.pl" [online] https://www.mp.pl/otolaryngologia/gardloikrtan/gardlo/105996,przerost-migdalkow-u-dzieci, [dostęp:] 17.02.2020.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból głowy u dziecka – co go powoduje? Co podawać dzieciom, gdy boli je głowa?

    Małe dziecko nie jest w stanie dokładnie określić, co mu dolega, ale niemal przy każdym pogorszeniu samopoczucia zaczyna się skarżyć na ból głowy. I właśnie ból głowy u dziecka to sygnał, którego rodzice nie powinni lekceważyć, bowiem może być pierwszym objawem wielu dolegliwości. Sprawdźmy, co może powodować ból głowy u dzieci i co warto robić, by go złagodzić. 

  • Choroba Kawasaki – przyczyny, objawy, leczenie choroby Kawasakiego. Choroba Kawasaki a koronawirus

    Choroba Kawasaki to choroba ogólnoustrojowa dotykająca głównie małe dzieci, powodująca stan zapalny ścian naczyń krwionośnych. Jej przebieg jest gwałtowny i ostry, pojawiają się takie objawy, jak: wysoka gorączka, stan zapalny gardła, zaczerwienienie spojówek, rozpulchniony, tzw. truskawkowy język, opuchlizna palców rąk i stóp. Jakie są przyczyny choroby Kawasakiego? Jak wygląda jej leczenie?

  • Witamina D dla dzieci – dawkowanie, objawy i skutki niedoboru

    Witamina D jest hormonem steroidowym, który kontroluje wiele istotnych dla organizmu procesów. Dostarczenie jej (poprzez syntezę skórną oraz wraz z pożywieniem) jest szczególnie ważne w przypadku najmłodszych. Witamina D wpływa na układ kostny dzieci poprzez regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej, działa immunomodulująco, podnosząc odporność i obniżając poziom cytokin prozapalnych, ma również działanie antykancerogenne oraz neuro- i kardioprotekcyjne. Jaką dawkę witaminy D podawać dziecku? Witamina D dla dzieci w kroplach, kapsułkach twist-off, sprayu czy tabletkach?

  • Kolka u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie kolki niemowlęcej

    Kolka niemowlęca to częsta dolegliwość pojawiająca się najczęściej już w pierwszym miesiącu życia dziecka i trwająca do ok. 3–4 miesiąca. Objawy kolki u niemowlaka to rozdrażnienie, napadowy, trudny do ukojenia płacz, podkurczanie nóżek i prężenie ciała. Jej przyczyny nie zostały do końca zidentyfikowane, najczęściej mówi się o niedojrzałości układu pokarmowego i nerwowego. Jak radzić sobie z kolką u dziecka? Przede wszystkim należy wykluczyć choroby organiczne. Aby złagodzić atak kolki, można próbować masować brzuszek, stosować ciepłe okłady, zazwyczaj ulgę maluszkowi przynosi też delikatne kołysanie. Jeżeli metody te zawodzą, w porozumieniu z pediatrą można włączyć leczenie farmakologiczne.

  • Ulewanie u noworodka i niemowlaka – kiedy powinno zaniepokoić?

    Ulewanie u noworodka i niemowlaka to mimowolne cofanie się treści żołądkowej do jamy ustnej dziecka. Regurgitację uznaje się za zjawisko fizjologiczne, które mija samoistnie, wynika ono bowiem z niedojrzałości układu pokarmowego malucha. Jeżeli ulewanie nie prowadzi do wystąpienia trudności z karmieniem czy zaburzeń wzrastania, nie ma potrzeby włączania leczenia. Jeśli natomiast pojawiają się wyraźne sygnały ze strony dziecka, że odczuwa ono dyskomfort bądź ból, a także gdy ulewanie ma charakter chlustający i trudno odróżnić je od wymiotów, należy pilnie skonsultować się z pediatrą.

  • Pasożyty u dzieci – objawy, diagnostyka, leczenie, odrobaczanie profilaktyczne

    W organizmie człowieka może bytować ponad 300 gatunków pasożytów (nazwa pasożyt wywodzi się z greckiego słowa parasitos i oznacza „darmozjad”). Mogą żyć one w skórze, na włosach, w płucach, w stawach, wątrobie, oczach, a nawet w mózgu. Czy zatem jest powód do strachu? Jak objawiają się pasożyty u dzieci? Jak często występują robaczyce w Polsce i czy „profilaktyczne odrobaczanie” jest skuteczne? 

  • PFAPA (zespół gorączek nawracających) – przyczyny, diagnostyka, leczenie

    Gorączka u dziecka zawsze jest przyczyną niepokoju u opiekunów. Na szczęście za większość z nich odpowiadają banalne infekcje wirusowe, jednak zawsze warto zachować czujność w przypadku jej obecności. Czym jest tajemniczo brzmiący zespół PFAP? Jakie są jego przyczyny, diagnostyka i leczenie?

  • Dyschezja niemowlęca – przyczyny, objawy, diagnostyka

    Dyschezja, obok kolki jelitowej, zaparć, nadmiaru gazów oraz ulewania, jest najczęstszą przyczyną problemów z brzuszkiem u noworodków i niemowląt. O ile pojęcia kolki czy ulewania są doskonale znane rodzicom maluszków, „medycznie” brzmiący termin „dyschezja” budzi niepokój. Czy słusznie? Czym jest dyschezja jelitowa? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij