Wysypka na ciele - wysypka alergiczna, wysypka jako objaw choroby
Katarzyna Parzuchowska

Wysypka na ciele - wysypka alergiczna, wysypka jako objaw choroby

Każdego roku wysypka jest przyczyną pukania do drzwi dermatologów setek pacjentów. Problem w tym, że nie każda wysypka objawia się w sposób charakterystyczny na skórze danej osoby i bez złożenia w całość wszystkich towarzyszących wysypce objawów trudno określić jej przyczynę. Alergia to tylko jedna z możliwości.

Często wysypkę kojarzymy z alergią. Tymczasem odpowiedź na pytanie, czy to alergia, czy coś innego, jest bardzo złożona. Czasami bowiem odczuwamy swędzenie, ale wysypka wcale nie musi się pojawić na skórze. Innym razem wysypka może być objawem choroby zakaźnej lub mieć przyczynę nieinfekcyjną. 

Wysypka jako objaw choroby

Wysypka na ciele może pojawić się w wyniku przebiegu różnych chorób, zarówno tych pochodzenia bakteryjnego, jak i wirusowego. Niektóre z tych chorób są typowe dla wieku dziecięcego, np. ospa wietrzna, różyczka, tzw. trzydniówka. Z powodu rosnącej popularności ruchów antyszczepionkowych coraz więcej rodziców podejmuje decyzję o nieszczepieniu swoich dzieci, dlatego coraz częściej choroby zakaźne znów sprowadzają do szpitali zarówno dzieci, jak i ich rodziców, w tym także osoby wcześniej zaszczepione. Dlatego też ważne jest, żeby pamiętać, iż szczepienie nie gwarantuje braku choroby, ale z pewnością zapewnia jej łagodniejszy przebieg.

Część z zakaźnych chorób wywołuje swędzącą wysypkę w wybranych partiach ciała, inne na jego całej powierzchni. Wysypka może przybrać formę krostek, grudek, plam, bąbli, a towarzyszyć jej mogą różne objawy, dzięki którym można dopiero zdiagnozować daną chorobę. Możliwe jest również nieinfekcyjne podłoże wysypki, dlatego tak ważna jest konsultacja z lekarzem, który oceni zwiastuny choroby oraz dynamikę zmian, kolejność ich występowania, a także wygląd wysypki.

Wysypka a choroby wirusowe

Wysypka na skórze może być symptomem chorób wirusowych, takich jak: różyczka, rumień zakaźny lub nagły, odra, opryszczka. W przypadku tych chorób nie stosuje się leczenia przyczynowego, lecz objawowe. 

Różyczka: Wysypka typowa dla tej choroby ma postać wykwitów plamisto-grudkowych, które najpierw pojawiają się na twarzy, następnie na tułowiu i kończynach. Wysypce towarzyszy powiększenie węzłów chłonnych. Objawy poprzedzające wysypkę to: gorsze samopoczucie, gorączka i nieżyt górnych dróg oddechowych. 

Trzydniówka (rumień nagły): Wysypka pojawia się po kilku dniach gorączki i ma postać drobnych wykwitów plamisto-grudkowych. Towarzyszą jej objawy nieżytowe górnych dróg oddechowych oraz powiększenie węzłów chłonnych. Choroba wywołana jest wirusem HHV-6.

Rumień zakaźny: Twarz osoby chorej ma wygląd „twarzy spoliczkowanej”, czerwony rumień pojawia się na policzkach i jest bardzo wyraźny. Następnie wysypka pojawia się na ciele, szczególnie na kończynach, i ma kształt girlandowaty. Wysypka zaostrza się podczas gorączki. 

Odra: Wysypka ma bardzo charakterystyczny wygląd: ciemnoczerwone plamki i grudki. Na początku występuje na głowie, następnie pojawia się na tułowiu i kończynach. Charakterystycznym objawem poprzedzającym wysypkę są tzw. plamki Koplika (szarobiałe grudki na błonie śluzowej policzków). 

Opryszczka: Wysypka ma postać charakterystycznych pęcherzyków. Najbardziej typowa to opryszczka wargowa. Możemy jednak spotkać się z opryszczką narządów płciowych oraz opryszczkowym zapaleniem jamy ustnej czy tzw. zespołem Kaposiego (zwłaszcza u dzieci z AZS – atopowym zapaleniem skóry).

Wysypka pochodzenia wirusowego sygnalizuje także takie choroby jak półpasiec i ospa wietrzna.

Półpasiec: Wysypka typowa dla półpaśca układa się w charakterystyczne linie pęcherzyków. Pojawienie się wysypki poprzedzają nerwobóle lub przeczulica. Choroba wywołana jest przez wirusa VZV.

Ospa wietrzna: Typowa wysypka ma charakter polimorficzny, tzn przybiera różne postaci: plamek, grudek, krostek i pęcherzyków. Pojawia się rzutami (w kolejności: głowa, tułów, kończyny) i w tym samym czasie na ciele można zaobserwować wykwity w różnych stadiach. Podobnie jak półpasiec ospa wietrzna wywołana jest przez wirusa VZV.

Należy wspomnieć także o wysypkach enterowirusowych, do których zalicza się wirusy Coxackie i echowirusy. Najbardziej znane to choroby dłoni, stóp i jamy ustnej. Wysypka złożona jest z pęcherzyków na rumieniowych plamach, które po czasie pękają i powodują bolesne owrzodzenia. 

Wysypka a choroby bakteryjne

Wysypka może być również objawem wielu chorób bakteryjnych. Należą do nich: liszajec zakaźny, szkarlatyna, zakażenie meningokokowe.

Liszajec zakaźny: Wysypka złożona jest z pęcherzyków, które mają tendencję do sączenia i pękania, w wyniku czego powstają strupy w kolorze miodowym. Chorobę leczy się antybiotykami, a pomocne mogą się także okazać ciepłe okłady. 

Szkarlatyna: W tym przypadku wysypka jest drobna, plamista (zlewanie się w rumieniowe plamy), różowa, szorstka. Charakterystyczne dla szkarlatyny są: trójkąt Fiłatowa (trójkąt na twarzy pomiędzy fałdami nosowymi a brodą wolny od wysypki) oraz linie Pastii (wybroczyny układające się linijnie w obrębie fałdów skórnych). 

Zakażenie meningokokowe: To agresywna infekcja z bardzo nagłym początkiem i wysoką gorączką. W jej przebiegu może występować wiele rodzajów wysypek: plamkowa, pęcherzowa, w postaci ognisk krwotocznych. 

Wysypka alergiczna

Charakterystyczna wysypka alergiczna to tzw. pokrzywka. Na skórze pojawiają się bowiem bąble przypominające oparzenie pokrzywą. Zwykle wysypce tej towarzyszy także silny świąd. Wysypka alergiczna to termin stosowany w przypadku wysypki lub podrażnienia skóry, która pojawia się, gdy alergeny, czyli substancje, na które układ odpornościowy reaguje w sposób nieprawidłowy, dotykają skóry. Alergenów powodujących wysypki jest bardzo dużo. Należą do nich m.in. substancje zapachowe (obecne w kosmetykach oraz domowych środkach czystości), nikiel (używany w produkcji biżuterii), lateks (np. rękawiczki do prac domowych), fenylenodiamina (PPD, np. w farbach do włosów czy barwnikach do tatuaży), niektóre rośliny (np. trujący bluszcz), żywica formaldehydowa (składnik dodawany do tkanin, dzięki któremu są wodoodporne, mniej podatne na zagniecenia i kurczenie się), konserwanty stosowane w kosmetykach (formaldehyd, parabeny i timerosal), neomycyna (występująca np. w kremach i maściach przydatnych w leczeniu ran). Wysypka może być także wywołana różnorodnymi alergiami pokarmowymi i nietolerancją na dane produkty spożywcze. 

Wysypka a reakcja fotoalergiczna

Niektóre substancje chemiczne, które same są nieszkodliwe, przekształcają się w alergeny, gdy są wystawione na promieniowanie ultrafioletowe. Ten rodzaj reakcji alergicznej nazywany jest reakcją fotoalergiczną. Także filtry chroniące przed szkodliwym wpływem słońca mogą u niektórych osób wywoływać bezpośrednie reakcje alergiczne, u innych zaś dopiero wtedy, gdy krem z filtrem zostaje wystawiony na słońce – np. w czasie opalania. Typowe składniki przeciwsłoneczne, które mogą powodować reakcje alergiczne, obejmują PABA (kwas para-aminobenzoesowy), benzofenony, oksybenzon, salicylany i cykloheksanol.

Wysypki brak, a wszystko swędzi! 

Zdarzają się przypadki, kiedy wysypka nie występuje, aczkolwiek występuje świąd. Lista możliwych przyczyn jest długa i obejmuje także niealergiczne źródła. W artykule Swędzenie bez wysypki opublikowanym w czasopiśmie „The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice” (Itching Without a Rash, marzec/kwiecień 2015) Gerald Lee i Cem Akin opisują leczenie pacjentów odczuwających świąd, gdy wysypka na ich skórze nie wystąpiła:

„Swędzenie bez wysypki może być spowodowane stanami układowymi, neurologicznymi lub psychiatrycznymi. Przykłady stanów ogólnoustrojowych obejmują chorobę nerek, chorobę wątroby, nadczynność tarczycy, chłoniaka, czerwienicę prawdziwą i zakażenie HIV. Swędzenie może być także efektem ubocznym zażywania narkotyków. Uszkodzenie nerwu przez półpaśca lub chorobę kręgosłupa może powodować miejscowe swędzenie w dotkniętym obszarze. Wreszcie, zaburzenia psychiczne, np. obsesyjno-kompulsyjne, również mogą powodować swędzenie. W takich przypadkach może się pojawić wysypka wtórna”.

Zarówno leczenie wysypki, jak i swędzenia bez jej występowania, zaczyna się od oceny i szukania przyczyny. Stosuje się nie tylko wiele leków, ale także różne metody łagodzące świąd. Nawilżanie skóry, utrzymywanie krótkich paznokci i noszenie luźnych ubrań może zmniejszać jego nasilenie. Jednak niezależnie od rodzaju problemu warto, aby w ocenie i leczeniu zawsze pomógł specjalista. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Nadmierne pocenie się (hiperhydroza) – przyczyny i leczenie. Co stosować na nadpotliwość?

    Pocenie pełni istotną fizjologiczną funkcję – pomaga organizmowi schłodzić się w warunkach przegrzania. Dla wielu osób ten sprytny mechanizm oznacza, niestety, plamy pod pachami, mokre skarpetki czy nieprzyjemne, lepkie dłonie, które zawstydzają nas przy uścisku na powitanie. Dlaczego dochodzi do nadmiernego pocenia się? Jak temu zaradzić? Czy nadpotliwość może być objawem innych chorób? 

  • Odbijanie po jedzeniu – przyczyny i leczenie częstego odbijania po posiłku

    Odbijanie jest naturalnym odruchem fizjologicznym, które zwykle nie stanowi powodu do niepokoju. Polega na wydaleniu przez usta powietrza znajdującego się w żołądku. Natomiast nadmierne odbijanie może być oznaką np. choroby refluksowej czy nietolerancji pokarmowej. 

  • Szumy uszne – przyczyny i leczenie szumów w uszach

    Szum w uszach to dolegliwość, która nie zawsze oznacza poważną chorobę. Szumy uszne są powodowane przez uszkodzenia drogi słuchowej, np. w wyniku starzenia organizmu czy hałasu. Niektóre leki stosowane w dużych dawkach także mogą przyczyniać do ich powstania lub nasilenia. Jak wygląda leczenie szumów usznych? Co pomoże osobom odczuwającym szum w uszach? 

  • Kolka nerkowa – przyczyny, objawy, leczenie. Jak postępować podczas ataku kolki nerkowej?

    Kolka nerkowa sama w sobie nie jest chorobą, stanowi natomiast najczęstszy objaw schorzenia polegającego na zamknięciu lub znacznym zwężeniu światła moczowodu i utrudnieniu odpływu moczu z nerki do pęcherza moczowego. Atak kolki nerkowej cechuje niezwykle silny ból w okolicy lędźwiowej, który często nie ustępuje nawet po podaniu dostępnych bez recepty środków przeciwbólowych. Objawy kolki nerkowej obejmują również bolesne parcie na mocz, nudności oraz wymioty. 

  • Zakwasy a DOMS – jak zapobiec bólom mięśni w trakcie i po treningu?

    DOMS (delayed onset muscle soreness) to opóźniona bolesność mięśni. Jest ona skutkiem intensywnego wysiłku fizycznego, w trakcie którego dochodzi do wzmożonej pracy włókien mięśniowych (ból mięśni po treningu pojawia się przeważnie w ciągu kilkunastu godzin). Domsy nie są tym samym, co zakwasy. Drugim terminem określa się ból, uczucie pieczenia mięśni w trakcie wykonywania ćwiczeń lub niedługo po ich zakończeniu. Stan ten jest spowodowany nadmiernym kumulowaniem się mleczanu w tkance mięśniowej. Jak zapobiegać zakwasom? W jaki sposób złagodzić opóźnioną bolesność mięśni?

  • Napięciowy ból głowy – przyczyny objawy, diagnostyka. Jak sobie radzić z naczynioruchowymi bólami głowy?

    Napięciowy ból głowy jest najczęściej występującym samoistnym (pierwotnym) bólem głowy. Jego przyczyny nie są do końca poznane, wiadomo natomiast, że różne czynniki, takie jak stres, zmiany pogody, przemęczenie czy odwodnienie mogą zwiększać ryzyko jego wystąpienia. Naczynioruchowe bóle głowy charakteryzują się dolegliwościami zlokalizowanymi po obu stronach głowy, zazwyczaj w okolicy skroni, o charakterze uciskowym. 

  • Ból żeber – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu żeber z lewej i prawej strony

    Ból żeber najczęściej jest związany z przebytym urazem obejmującym okolicę klatki piersiowej, jest on wówczas silny, na skórze widoczny jest krwiak, mogą pojawić się również kłopoty z oddychaniem. Inne przyczyny bólu żeber obejmują schorzenia układu pokarmowego (ból żeber po prawej stronie może oznaczać m.in. problemy z wątrobą), neuralgię międzyżebrową, stany zapalne czy choroby układu krążenia – ból żeber po lewej stronie może być objawem zawału serca. 

  • Zaburzenia chodu – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Zaburzenia chodu mogą mieć wiele przyczyn. Najczęściej są objawem chorób neurologicznych, chorób układu ruchu oraz schorzeń o podłożu psychogennym. Zaburzenia lokomocji mogą być także związane z podeszłym wiekiem (jest to tzw. chód starczy) – u seniorów pojawiają się m.in.: skrócenie długości kroku, szuranie, pochylenie sylwetki do przodu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij