Półpasiec – przyczyny, objawy, leczenie, powikłania
Katarzyna Makos

Półpasiec – przyczyny, objawy, leczenie, powikłania

Półpasiec to choroba wirusowa spowodowana przez zakażenie patogenem Varicella-zoster (VZV) należącym do rodziny Herpesviridae, w której znajduje się również m.in. wirus opryszczki pospolitej. Varicella zoster virus pozostaje w organizmie w postaci utajonej po przebyciu ospy wietrznej, w sprzyjających okolicznościach, takich jak znaczny spadek odporności, może się uaktywnić, wywołując półpaśca. Jakie objawy wówczas występują? Jak leczy się półpaśca?

Półpasiec – charakterystyka. Czy półpasiec jest zaraźliwy? 

Półpasiec jest chorobą wywoływaną przez wirusa Varicella-zoster (Varicella zoster virus, VZV). Znajduje się on w wydzielinie pęcherzyków występujących na skórze w przebiegu choroby i to właśnie ta wydzielina jest zakaźna. Osoba zdrowa, która do tej pory nie przechorowała ospy, po kontakcie z wydzieliną pęcherzyków chorego może zachorować na ospę wietrzną.  

VZV jest bardzo wrażliwy na działanie czynników zewnętrznych i pozostaje krótko na przedmiotach, ubraniach, łatwo ulegając zniszczeniu pod wpływem temperatury i wysychania. 

Półpasiec – przyczyny

Półpasiec a ospa 

Półpasiec jest wywoływany przez tego samego wirusa, co ospa wietrzna. Varicella-zoster virus w zakażeniu pierwotnym objawia się jako ospa wietrzna z rozsianą polimorficzną wysypką ze świądem, zajmującą także błony śluzowe i skórę owłosioną głowy. Wirus pozostaje do końca życia w organizmie człowieka w formie utajonej, zajmując komórki zwojowe korzeni grzbietowych rdzenia kręgowego oraz zwoje nerwów czaszkowych. W chwili spadku odporności (dotyczy to zwłaszcza osób starszych, zakażonych HIV, na leczeniu immunosupresyjnym) wirus reaktywuje się i występuje jako półpasiec. 

Półpasiec jest mniej zaraźliwy niż ospa wietrzna i jego zakaźność utrzymuje się od wystąpienia zmian do czasu przyschnięcia wykwitów. Inaczej jest w przypadku wiatrówki – przenosi się ona także drogą kropelkową (wraz z oddechem chorego) oraz poprzez kontakt z wydzieliną pęcherzyków, dlatego jej zakaźność występuje już 2 dni przed wystąpieniem wysypki i trwa do przyschnięcia wszystkich pęcherzyków.  

Półpasiec – objawy. Jak wygląda półpasiec? 

Zwykle 3-4 dni przed wysypką u chorego występują objawy zwiastunowe w postaci bólu zlokalizowanego zazwyczaj w obrębie 1-3 dermatomów (obszarów skóry unerwionych przez jeden nerw rdzeniowy) o różnym charakterze (ból kłujący, piekący, pulsujący). Mogą pojawić się też: przeczulica, czyli wywoływanie bólu poprzez dotyk (bodziec, który w normalnym stanie nie powinien wywołać dolegliwości) oraz parestezje (mrowienie, drętwienie). Może także wystąpić ból głowy, złe samopoczucie, gorączka. Półpasiec u dzieci rzadko objawia się nasilonym bólem.  

Po tym okresie pojawiają się rumieniowe plamki, ewoluujące w grudki, a następnie w pęcherzyki wypełnione przezroczystym, jasnożółtym płynem, układające się zazwyczaj wzdłuż międzyżebrzy, zwykle po jednej stronie ciała.

Zmiany ulegają zagojeniu w przeciągu 2 tygodni. Czasami półpasiec zajmuje okolicę unerwienia nerwu trójdzielnego – powieki, czoło, spojówki i rogówkę oka lub okolicę unerwienia nerwu twarzowego (zespół Hunta Ramsaya – niedowład mięśni twarzy, wykwity w obrębie ucha, mogą też wystąpić zaburzenia smakowe, nieprawidłowe wydzielanie łez i śliny). Jeszcze po ustąpieniu pęcherzyków (po około 7-10 dniach) może się utrzymywać nerwoból zajętej okolicy.  

Półpasiec – leczenie 

W przypadku bólu pojawiającego się w przebiegu półpaśca stosuje się zazwyczaj ibuprofen lub paracetamol, w przypadku dorosłych ewentualnie np. tramadol, a przy bardzo nasilonym bólu – silny lek opioidowy (fentanyl, buprenorfina). Ważna jest odpowiednia higiena zmian – należy myć się codzienne, osuszać zmiany unikając tarcia skóry. Można też odkażać miejsca nadżerek oktenidyną lub kąpielami w nadmanganianie potasu, unikając stosowania fioletu goryczki (fioletowe zabarwienie może maskować rozwijanie się stanu zapalnego i zakażenia wokół zmian chorobowych). Z tego samego powodu przeciwwskazane jest smarowanie zmian papkami/kremami z cynkiem (stosowane kiedyś ze względu na swoje właściwości wysuszające), ponieważ sprzyjają nadkażeniom bakteryjnym, tworząc istną skorupę nad pękniętym pęcherzykiem.  

Leczenie przeciwwirusowe polega na podaniu acykloviru doustnie lub dożylnie – wskazany jest w przypadku zajęcia błon śluzowych, lokalizacji poza tułowiem (okolica głowy, oczu, uszu), powikłań narządowych, a także u osób z upośledzoną odpornością, w trakcie leczenia immunosupresyjnego (GKS, leczenie nowotworowe, po przeszczepie), z ciężkim przebiegiem półpaśca.

Acyklovir miejscowo w postaci maści stosuje się w przypadku zajęcia oka, nie jest zalecane stosowanie go jako profilaktyki. W trakcie terapii należy pamiętać o odpowiednim nawodnieniu (ze względu na potencjalne działanie nefrotoksyczne leku). 

Profilaktyką ospy wietrznej i półpaśca jest szczepienie przeciwko VZV dwoma dawkami. Szczepionka zalecana jest u dzieci od 9 miesiąca życia (zazwyczaj podaje się ją łącznie z 1 dawką MMR), u pacjentów z grup ryzyka, u osób starszych. Można ją także stosować u osób nieszczepionych w ramach profilaktyki poekspozycyjnej do 5 dób u (optymalnie do 72 godzin) od kontaktu z chorym na ospę lub półpasiec.  

Inaczej sytuacja wygląda u osób z przeciwwskazaniami do szczepienia szczepionką żywą (w tym kobiety ciężarnej, która dotąd nie chorowała na ospę) – po takim kontakcie można podać przeciwciała przeciwko VZV (do 96h) i jest to tzw. profilaktyka bierna.   

Półpasiec – powikłania 

Najczęstszym powikłaniem półpaśca jest nerwoból, utrzymujący się nawet do kilku miesięcy czy lat. Ryzyko wystąpienia bólu postherpetycznego rośnie z wiekiem chorego. Inne powikłania mogą dotyczyć nadkażeń bakteryjnych i jeśli dotyczą oka, to mogą wiązać się z uszkodzeniem wzroku. Półpasiec może doprowadzić do zapalenia opon mózgowych, udaru mózgu, porażenia nerwów obwodowych. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Guzki śpiewacze (krzykaczy) – czym są guzki na strunach głosowych?

    Guzki na strunach głosowych to przypadłość, która dotyka osób pracujących głosem: nauczycieli, trenerów czy śpiewaków. Mogą też pojawić się u dzieci. Guzki krzykaczy (głosowe, śpiewacze) objawiają się zmianą głosu, chrypką oraz bólem gardła lub szyi. Na czym polega leczenie guzków na strunach głosowych? W jaki sposób można zapobiegać ich powstawaniu?

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

    Zwyrodnienie stawów (inaczej osteoartroza lub artoza) to powszechnie występujące schorzenie układu ruchu, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia tkanek budujących staw. Konsekwencją choroby zwyrodnieniowej stawów jest przedwczesne starzenie się struktur stawowych prowadzące do niepełnosprawności. Jakie są przyczyny zwyrodnienia stawów? Jak przebiega leczenie?

  • Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?

    Powszechnie kojarzona z rozszerzaniem źrenic w gabinecie okulistycznym – atropina, to tak naprawdę bardzo silna substancja, która ma wielokierunkowe działanie, które stymuluje pracę całego organizmu, wypływając m.in. na przyspieszenie akcji serca, działając przeciwwymiotnie, hamując wydzielanie potu i łez. Jakie nie są przeciwwskazania do stosowania atropiny i czy pomaga na nadmierne pocenie się? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Efekt placebo – na czym polega? Czy placebo może być skuteczne?

    Efekt placebo występuje, gdy obserwuje się poprawę stanu klinicznego pacjenta, pomimo że osoba ta nie jest poddawana aktywnemu leczeniu. Naukowcy nie rozumieją jeszcze dokładnie, jak i dlaczego ten efekt występuje. Na ten temat powstało kilka teorii. Według najnowszych naukowych doniesień efekt placebo może pomóc skutecznie redukować dolegliwości bólowe, które towarzyszą wielu schorzeniom. Trwają prace, które mają na celu dokładniejsze poznanie mechanizmów wywołujących to zjawisko.

  • Nocebo – co to jest? Dlaczego efekt nocebo jest wyzwaniem dla klinicystów?

    Negatywne nastawienie pacjenta do stosowanej terapii może zaowocować efektem nocebo. Badania naukowe potwierdziły, że może on mieć realny wpływ na wyniki badań oraz proces leczenia pacjenta. Jak może objawiać się efekt nocebo? W jaki sposób można zminimalizować skutki tego zjawiska?

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się wówczas pojawiają to silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

  • Szczepienia przeciwko COVID-19 w aptece – o czym trzeba wiedzieć?

    W obliczu kolejnej fali zachorowań na COVID-19 farmaceuci mogą odgrywać ważną rolę w zwiększeniu poziomu wyszczepialności społeczeństwa. Jak wygląda procedura szczepienia w punkcie aptecznym? W których placówkach można będzie się zaszczepić? Kto nie powinien korzystać z tego rozwiązania? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij