Cystatyna C – badanie, interpretacja wyników, normy, wskazania
Barbara Sitek

Cystatyna C – badanie, interpretacja wyników, normy, wskazania

Cystatyna C jest znakomitym wskaźnikiem prawidłowej pracy nerek. Podwyższone stężenie cystatyny C w surowicy krwi może wskazywać na spadek filtracji nerkowej, dzięki czemu możliwe jest wykrycie niewydolności nerek, nawet na bardzo wczesnym etapie ewentualnej choroby. Badanie cystatyny C powinno być wykonane u wszystkich osób z podejrzeniem dysfunkcji nerek, ale także u tych pacjentów, u których choroba tego narządu została już potwierdzona, w celu monitorowania postępów wdrożonej terapii. Również cukrzycy powinni często oznaczać ten parametr. Ile kosztuje badanie cytatyny C, czy jest ono refundowane oraz jak należy się przygotować do pobrania krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Cystatyna C jest białkiem wytwarzanym przez wszystkie komórki ciała, które posiadają jądro komórkowe. W prawidłowych warunkach ulega ona przesączaniu kłębuszkowemu w nerkach, skąd trafia do krwi i wszystkich pozostałych płynów ciała. Wzrost stężenia cystatyny C w surowicy wskazuje na obniżenie współczynnika przesączania kłębuszkowego. Z tego powodu oznaczanie tego parametru może być wykorzystywane w rozpoznawaniu wczesnego stadium dysfunkcji nerek oraz monitorowaniu ich funkcji w przebiegu chorób prowadzących do niewydolności nerek, a w szczególności cukrzycy.

Co to jest cystatyna C?

Cystatyna C jest białkiem produkowanym przez wszystkie jądrzaste komórki ludzkiego organizmu, wydzielanym do osocza i innych płynów ciała. Występuje ona we krwi, moczu, ślinie, płynie mózgowo-rdzeniowym, płynie opłucnowym, mleku i płynie nasiennym. Jej obecność stwierdzono także w neuronach kory mózgowej, komórkach rdzenia nadnerczy, komórkach wysp trzustki i w gruczołowej części przysadki mózgowej. Jej główną rolą jest hamowanie peptydaz cysteinowych, czyli jednej z grup enzymów wytwarzanych przez wirusy i bakterie, a dzięki temu hamowanie rozwoju procesu zapalnego w organizmie. Działa ona także przeciwwirusowo, przeciwgrzybicznie i przeciwbakteryjnie. Produkcja cystatyny C jest taka sama przez cały czas życia komórki i nie jest zależna od płci, wieku oraz masy mięśniowej, a na jej wytwarzanie nie mają wpływu procesy zapalne. Stężenie cystatyny C w surowicy krwi wykazuje niewielkie wahania w ciągu doby i utrzymuje się na względnie stałym poziomie. Cystatyna C jest stosunkowo małym białkiem, które wraz z krwią trafia do nerek, gdzie jest filtrowane w kłębuszkach nerkowych, następnie ulega wchłanianiu zwrotnemu, a potem jest degradowane w komórkach cewek proksymalnych. U osób zdrowych cystatyna C ulega prawie całkowitemu wchłanianiu zwrotnemu i tylko niewielka jej ilość jest wydalana z moczem. Dzięki temu pełni ona funkcję doskonałego wskaźnika prawidłowej funkcji nerek – podwyższone stężenie cystatyny C w surowicy wskazuje na spadek filtracji nerkowej, pozwalając wykryć niewydolność nerek już na bardzo wczesnym etapie.

Wskazania do badania cystatyny C

Badanie stężenia cystatyny C zaleca się wykonywać u wszystkich pacjentów, u których podejrzewa się niewydolność nerek, ale także z rozpoznanymi chorobami nerek, w celu monitorowania skuteczności terapii. Ponadto u osób chorujących na dysfunkcje przewlekłe, mogące doprowadzić do uszkodzenia nerek, zwłaszcza u pacjentów ze zdiagnozowaną cukrzycą. Objawy, które mogą sugerować nieprawidłowości w pracy nerek to m.in.:

  • zmniejszenie objętości wydalanego moczu,
  • potrzeba oddawania moczu w godzinach nocnych,
  • obrzęki (szczególnie w obrębie kostek i podudzi),
  • mdłości,
  • wymioty,
  • utrata apetytu,
  • ciągłe zmęczenie i problemy z koncentracją,
  • wysuszenie skóry i błon śluzowych,
  • przebarwienia skórne.

Cystatyna C a kreatynina i GFR

Badanie stężenia cystatyny C może być wykorzystywane jako zamiennik oznaczania kreatyniny i GFR, czyli współczynnika filtracji kłębuszkowej, wyliczanego na podstawie kilku parametrów, w tym stężenia kreatyniny.  Oznaczenie poziomu cystatyny C wykazuje przewagę nad innymi metodami oceniającymi czynność nerek, jest badaniem dokładniejszym niż stężenie kreatyniny we krwi, czy określenie klirensu kreatyniny. Stężenie cystatyny C nie zależy bowiem od płci, wieku, ilości masy mięśniowej czy stosowanej diety. Badanie to zaleca się wykonywać zwłaszcza u pacjentów otyłych, u osób chorujących na niewydolność wątroby, niedożywionych i z niską masą mięśniową, u których oznaczenie stężenia klirensu kreatyniny nie ma większego sensu. Istnieje również coraz więcej dowodów na to, że cystatyna C pojawia się we krwi już na bardzo wczesnym etapie uszkodzenia nerek, kiedy to stężenie kreatyniny pozostaje jeszcze na prawidłowym poziomie. Dzięki temu może być ona używana jako marker wczesnych etapów niewydolności nerek, niemożliwej do wykrycia w innych badaniach.

Cystatyna C – jak się przygotować do badania?

Do badania należy zgłosić się do laboratoryjnego punktu pobrań w godzinach porannych. Oddanie krwi powinno nastąpić po zachowaniu przerwy od spożywania posiłków minimum 6 – 8 godzin, czyli będąc na czczo. Nie istnieją z kolei wskazania czy zakazy dotyczące ograniczenia wzmożonego wysiłku fizycznego i palenia papierosów przed badaniem.

Cystatyna C – normy dla dzieci, kobiet i mężczyzn

Stężenie cystatyny C jest zależne od wieku, a normy dla poszczególnych grup wiekowych zawierają się najczęściej w następujących granicach:

  • dzieci do 1 r. ż. – 0,59 – 1,97 mg/l
  • dzieci od 1 do 18 r. ż. – 0,50 – 1,27 mg/l
  • dorośli do 50 r. ż. – 0, 53 – 0,92 mg/l
  • dorośli powyżej 50 r. ż. – 0, 58 – 1,02 mg/l
Z każdym wynikiem badania należy zwrócić się do swojego lekarza prowadzącego, który dokona ich analizy i wskaże dalsze etapy diagnostyki lub leczenia.

Cystatyna C – interpretacja wyników badania

Podwyższone stężenie cystatyny C wskazuje na spadek filtracji kłębuszkowej w nerkach i może być skutkiem ostrej i przewlekłej niewydolności nerek, nefropatii cukrzycowej, ale także nowotworów, chorób reumatycznych lub przyjmowania pewnych grup leków, np. kortykosteroidów. Najnowsze badania wskazują także, że zwiększone stężenie cystatyny C może świadczyć o większym ryzyku zachorowania na choroby serca, wystąpienia udaru i prawdopodobieństwa zgonu. Obniżone stężenie cystatyny C zdarza się bardzo rzadko i nie ma większego znaczenia diagnostycznego.

Cystatyna C – cena badania /refundacja

Koszt oznaczenia stężenia cystatyny C w przypadku robienia badania prywatnie waha się w granicach od 50 do 100 złotych. Jeżeli jednak skierowanie na wykonanie badania jest wystawione przez lekarza, wówczas jest ono refundowane a jego kosz to ponosi Narodowy Fundusz Zdrowia.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena

    TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Grupa krwi – badanie. Jak przebiega oznaczenie grupy krwi? Co to jest grupa krwi i czynnik Rh?

    Każdy powinien znać swoją grupę krwi. To badanie pozwala oszczędzić cenny czas w sytuacjach, w których potrzebna jest bardzo szybka reakcja ze strony lekarzy oddziałów ratunkowych, którzy decydują się na przetoczenie pacjentowi utraconej w wyniku nieszczęśliwego zdarzenia krwi. Nie tylko w przypadku ewentualnych urazów znajomość tego niezmiennego przez całego życie parametru jest niezbędna. Oznaczenie grupy krwi i czynnika Rh zleca się także w wielu innych sytuacjach. Jakie to sytuacje, jak wygląda badanie grupy krwi oraz co to jest „krewkarta"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa – badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Powstała aplikacja na smartfona, która wykrywa anemię. Jak działa?

    Obecnie złotym standardem diagnozowania niedokrwistości jest morfologia krwi. Naukowcy z Brown University i Rhode Island Hospital w Stanach Zjednoczonych opracowali metodę diagnostyczną, która nie wymaga pobierania krwi od pacjenta. Co więcej, badanie może zostać przeprowadzone samodzielnie, w warunkach domowych. Algorytm jest w stanie określić, czy ktoś cierpi na anemię, na podstawie zdjęcie zrobionego smartfonem. 

  • Testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski. Jak podnieść poziom androgenu?

    Jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki internetowe to „jak podnieść poziom testosteronu?". Zainteresowanie tym tematem jest wysokie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Panowie poziomem testosteronu interesuję się zazwyczaj o okresie po 40. roku życia lub wówczas, kiedy chcą szybko osiągnąć swój cel wiązany z budowaniem masy mięśniowej i redukcją tkanki tłuszczowej. Panie badają stężenie testosteronu, kiedy zauważają zaburzenia miesiączkowania, uporczywy trądzik lub owłosienie w nietypowych miejscach na ciele. Jakie są inne objawy zaburzeń gospodarki testosteronowej, jakie są normy testosteronu we krwi dla mężczyzn i kobiet? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Artroskopia kolana – jakie są wskazania do zabiegu artroskopowego kolana? Rehabilitacja po artroskopii

    Artroskopia kolana to małoinwazyjny zabieg, zarówno diagnostyczny, jak i leczniczy. Jego zastosowanie zwiększa komfort pacjenta (w porównaniu z tradycyjną operacją), prowadzi do szybszego powrotu do sprawności, zmniejsza ryzyko powikłań pooperacyjnych oraz okres hospitalizacji. Artroskopia polega na oglądaniu wnętrza stawu kolanowego za pomocą endoskopu wprowadzanego przez niewielkie nacięcie na skórze. Dowiedz się, jakie są wskazania do operacji kolana tą metodą.

  • Wolny testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski

    Badanie poziomu wolnego testosteronu jest zlecane w przypadku potwierdzenia lub wykluczenia wielu zaburzeń hormonalnych, które mogą objawiać się różnie u kobiet i inaczej u mężczyzn. Oznaczenie poziomu FTST wykonuje się również wówczas, kiedy wynik badania całkowitego testosteronu znajduje się poza zakresem norm laboratoryjnych. Wydzielanie hormonu zależy od prawidłowej pracy jajników lub jąder, nadnerczy, przysadki i podwzgórza. Czy do zbadania poziomu wolnego testosteronu trzeba być na czczo, jakie są normy dla kobiet i mężczyzn, kiedy zachodzi konieczność dodatkowej suplementacji testosteronem i jak bezpiecznie przejść przez ten proces? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij