Cystatyna C – badanie, interpretacja wyników, normy, wskazania - portal DOZ.pl
Cystatyna C – badanie, interpretacja wyników, normy, wskazania
Barbara Sitek

Cystatyna C – badanie, interpretacja wyników, normy, wskazania

Cystatyna C jest znakomitym wskaźnikiem prawidłowej pracy nerek. Podwyższone stężenie cystatyny C w surowicy krwi może wskazywać na spadek filtracji nerkowej, dzięki czemu możliwe jest wykrycie niewydolności nerek, nawet na bardzo wczesnym etapie ewentualnej choroby. Badanie cystatyny C powinno być wykonane u wszystkich osób z podejrzeniem dysfunkcji nerek, ale także u tych pacjentów, u których choroba tego narządu została już potwierdzona, w celu monitorowania postępów wdrożonej terapii. Również cukrzycy powinni często oznaczać ten parametr. Ile kosztuje badanie cytatyny C, czy jest ono refundowane oraz jak należy się przygotować do pobrania krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Co to jest cystatyna C?

Cystatyna C jest białkiem produkowanym przez wszystkie jądrzaste komórki ludzkiego organizmu, wydzielanym do osocza i innych płynów ciała. Występuje ona we krwi, moczu, ślinie, płynie mózgowo-rdzeniowym, płynie opłucnowym, mleku i płynie nasiennym. Jej obecność stwierdzono także w neuronach kory mózgowej, komórkach rdzenia nadnerczy, komórkach wysp trzustki i w gruczołowej części przysadki mózgowej. Jej główną rolą jest hamowanie peptydaz cysteinowych, czyli jednej z grup enzymów wytwarzanych przez wirusy i bakterie, a dzięki temu hamowanie rozwoju procesu zapalnego w organizmie. Działa ona także przeciwwirusowo, przeciwgrzybicznie i przeciwbakteryjnie. Produkcja cystatyny C jest taka sama przez cały czas życia komórki i nie jest zależna od płci, wieku oraz masy mięśniowej, a na jej wytwarzanie nie mają wpływu procesy zapalne. Stężenie cystatyny C w surowicy krwi wykazuje niewielkie wahania w ciągu doby i utrzymuje się na względnie stałym poziomie. Cystatyna C jest stosunkowo małym białkiem, które wraz z krwią trafia do nerek, gdzie jest filtrowane w kłębuszkach nerkowych, następnie ulega wchłanianiu zwrotnemu, a potem jest degradowane w komórkach cewek proksymalnych. U osób zdrowych cystatyna C ulega prawie całkowitemu wchłanianiu zwrotnemu i tylko niewielka jej ilość jest wydalana z moczem. Dzięki temu pełni ona funkcję doskonałego wskaźnika prawidłowej funkcji nerek – podwyższone stężenie cystatyny C w surowicy wskazuje na spadek filtracji nerkowej, pozwalając wykryć niewydolność nerek już na bardzo wczesnym etapie.

Wskazania do badania cystatyny C

Badanie stężenia cystatyny C zaleca się wykonywać u wszystkich pacjentów, u których podejrzewa się niewydolność nerek, ale także z rozpoznanymi chorobami nerek, w celu monitorowania skuteczności terapii. Ponadto u osób chorujących na dysfunkcje przewlekłe, mogące doprowadzić do uszkodzenia nerek, zwłaszcza u pacjentów ze zdiagnozowaną cukrzycą. Objawy, które mogą sugerować nieprawidłowości w pracy nerek to m.in.:

  • zmniejszenie objętości wydalanego moczu,
  • potrzeba oddawania moczu w godzinach nocnych,
  • obrzęki (szczególnie w obrębie kostek i podudzi),
  • mdłości,
  • wymioty,
  • utrata apetytu,
  • ciągłe zmęczenie i problemy z koncentracją,
  • wysuszenie skóry i błon śluzowych,
  • przebarwienia skórne.

Cystatyna C a kreatynina i GFR

Badanie stężenia cystatyny C może być wykorzystywane jako zamiennik oznaczania kreatyniny i GFR, czyli współczynnika filtracji kłębuszkowej, wyliczanego na podstawie kilku parametrów, w tym stężenia kreatyniny.  Oznaczenie poziomu cystatyny C wykazuje przewagę nad innymi metodami oceniającymi czynność nerek, jest badaniem dokładniejszym niż stężenie kreatyniny we krwi, czy określenie klirensu kreatyniny. Stężenie cystatyny C nie zależy bowiem od płci, wieku, ilości masy mięśniowej czy stosowanej diety. Badanie to zaleca się wykonywać zwłaszcza u pacjentów otyłych, u osób chorujących na niewydolność wątroby, niedożywionych i z niską masą mięśniową, u których oznaczenie stężenia klirensu kreatyniny nie ma większego sensu. Istnieje również coraz więcej dowodów na to, że cystatyna C pojawia się we krwi już na bardzo wczesnym etapie uszkodzenia nerek, kiedy to stężenie kreatyniny pozostaje jeszcze na prawidłowym poziomie. Dzięki temu może być ona używana jako marker wczesnych etapów niewydolności nerek, niemożliwej do wykrycia w innych badaniach.

Polecane dla Ciebie

Cystatyna C – jak się przygotować do badania?

Do badania należy zgłosić się do laboratoryjnego punktu pobrań w godzinach porannych. Oddanie krwi powinno nastąpić po zachowaniu przerwy od spożywania posiłków minimum 6 – 8 godzin, czyli będąc na czczo. Nie istnieją z kolei wskazania czy zakazy dotyczące ograniczenia wzmożonego wysiłku fizycznego i palenia papierosów przed badaniem.

Cystatyna C – normy dla dzieci, kobiet i mężczyzn

Stężenie cystatyny C jest zależne od wieku, a normy dla poszczególnych grup wiekowych zawierają się najczęściej w następujących granicach:

  • dzieci do 1 r. ż. – 0,59 – 1,97 mg/l
  • dzieci od 1 do 18 r. ż. – 0,50 – 1,27 mg/l
  • dorośli do 50 r. ż. – 0, 53 – 0,92 mg/l
  • dorośli powyżej 50 r. ż. – 0, 58 – 1,02 mg/l
Z każdym wynikiem badania należy zwrócić się do swojego lekarza prowadzącego, który dokona ich analizy i wskaże dalsze etapy diagnostyki lub leczenia.

Cystatyna C – interpretacja wyników badania

Podwyższone stężenie cystatyny C wskazuje na spadek filtracji kłębuszkowej w nerkach i może być skutkiem ostrej i przewlekłej niewydolności nerek, nefropatii cukrzycowej, ale także nowotworów, chorób reumatycznych lub przyjmowania pewnych grup leków, np. kortykosteroidów. Najnowsze badania wskazują także, że zwiększone stężenie cystatyny C może świadczyć o większym ryzyku zachorowania na choroby serca, wystąpienia udaru i prawdopodobieństwa zgonu. Obniżone stężenie cystatyny C zdarza się bardzo rzadko i nie ma większego znaczenia diagnostycznego.

Cystatyna C – cena badania /refundacja

Koszt oznaczenia stężenia cystatyny C w przypadku robienia badania prywatnie waha się w granicach od 50 do 100 złotych. Jeżeli jednak skierowanie na wykonanie badania jest wystawione przez lekarza, wówczas jest ono refundowane a jego kosz to ponosi Narodowy Fundusz Zdrowia.

  1. J. Peczyńska i in., Kliniczna przydatność oznaczania stężenia cystatyny C w surowicy u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1, Endokrynologia Pediatryczna,  nr 2 (11) 2005.
  2. B. Konopska i in., Postępy badań nad użytecznością oznaczania cystatyny C u dzieci, Diagnostyka laboratoryjna, nr 1 (49) 2013.
  3. Ł. Czyżewski i in., Cystatyna C jako marker uszkodzenia nerek u pacjentów z cukrzycą, Forum Nefrologiczne, nr 4 (4) 2011.
  4. K. Wasilewska i in., Cystatyna C jako wczesny wskaźnik utraty czynności filtracyjnej nerek u chorych na cukrzycę typu 2 ze współistniejącą albuminurią, Diabetologia Praktyczna, 3 (12) 2011.
  5. J. Mazur, Cystatyna C – badanie i norma cystatyny C w chorobach nerek, „wylecz.to.” [online] https://wylecz.to/badania-laboratoryjne/cystatyna-c-badanie-i-norma-cystatyny-c-w-chorobach-nerek/ [dostęp:] 06. 02. 2020.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Badanie kału – pasożyty, krew utajona, resztki pokarmowe. Jak pobrać kał do badania?

    Badanie kału jest jednym z podstawowych narzędzi oceny kondycji układu pokarmowego. Pozwala zdiagnozować zarówno niegroźne schorzenia, jak i rozwijające się stany nowotworowe tego obszaru. W zależności od rodzaju badania, które ma zostać wykonane, zaleca się inny sposób pobrania materiału, jego ilości i czas przechowywania próbki. Jak właściwie pobrać kał do badania, ile kosztują testy na obecność patogenów, niestrawionych resztek pokarmowych i krwi utajonej w stolcu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Co to jest czynnik reumatoidalny (RF)? Normy, podwyższony. Kiedy należy wykonać badanie RF?

    Czynnik reumatoidalny (RF) jest badaniem, które może wskazać, że w organizmie rozwija się reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, zespół Sjogrena, sarkoidoza czy borelioza. Co ciekawe nie musi być jednak parametrem świadczącym tylko o rozwoju tych chorób, ponieważ u nawet 20% społeczeństwa występuje on fizjologicznie. Najczęściej świadczy tym, że w organizmie rozwija się stan zapalny, związany albo z chrząstką stawową albo tkanką łączną. Jakie specyficzne objawy powinny skłonić do zbadania RF, ile kosztuje oznaczenie czynnika reumatoidalnego i czy należy posiadać skierowanie do wykonania tego badania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy wysokie markery nowotworowe są powodem do zmartwień?

    Markery nowotworowe to istotny wskaźnik z diagnostycznego punktu widzenia. Najczęściej wykorzystuje się je w ocenie zaawansowania choroby onkologicznej, monitorowaniu postępów leczenia i wykrywaniu ewentualnego nawrotu wielu rodzajów nowotworów. Badanie poziomu markerów nowotworowych nie jest jednak doskonałym i jedynym wskaźnikiem, na który należy zwracać uwagę. Wyniki badań należy zawsze interpretować w połączeniu z badaniami obrazowymi, wywiadem klinicznym i badaniem fizykalnym, które mogą pomóc zoptymalizować interdyscyplinarne podejście do kwestii postępowania zarówno z pacjentami onkologicznymi, jak i cierpiącymi z powodu innych niż onkologiczne chorób. Dlaczego podwyższony poziom znaczników nowotworowych to nie wyrok, ile kosztuje badanie markerów i czy jest ono refundowane?

  • Chromogranina – badanie markeru, wskazania, normy

    Chromogranina A (CgA) jest białkiem komórek neuroendokrynych i endokrynnych – prawidłowych i nowotworowych. CgA produkowane jest głównie przez komórki chromochłonne w rodzeniu nadnerczy (syntetyzują adrenalinę i noradrenalinę) lub w komórkach trzustki (beta). Naturalnie jego stężenie jest niskie, a właściwości CgA wykorzystuje się jako niespecyficzny (nieprzypisane tylko do jednego rodzaju guza) marker nowotworów neuroendokrynnych (NET). Jak interpretować wyniki badania i czy podwyższony poziom CgA to potwierdzenie rozwoju choroby nowotworowej?

  • Badanie ACTH (kortykotropina) – normy, wskazania, cena

    Kortykotropina, czyli ACTH to hormon, którego poziom rośnie, kiedy spada stężenie hormonu stresu, czyli kortyzolu. Przez wzgląd na zależność występującą między tymi dwoma hormonami, często wskazania do badania poziomu ACTH są analogiczne do wskazań stosowanych przy zlecaniu badania poziomu kortyzolu. Poziom kortykotropiny charakteryzuje się dobową zmiennością, dlatego nie bez znaczenia jest pora dnia, o której oddaje się krew do analizy. Jakie są normy ACTH, ile kosztuje badanie i czy należy je wykonać, będąc na czczo?

  • Fosforany – badanie, normy we krwi, obniżone i wysokie

    Badanie poziomu fosforanów nie jest najczęściej zlecanym lub wybieranym przez pacjentów rodzajem oznaczenia parametrów krwi. Analiza ich poziomu zlecana jest przede wszystkim podczas diagnostyki chorób kości, tarczycy i nerek. Objawy hiperfosfatemii, czyli podwyższonego poziomu fosforu we krwi, zwykle nie są zauważalne dla pacjenta. Mogą pojawić się u niego natomiast objawy hipokalcemii, czyli spadku poziomu wapnia, wynikającego z wiązania się fosforu z wapniem w surowicy krwi. Kiedy należy wykonać badanie fosforanów, ile kosztuje badanie i czy drętwienie stawów to jeden z objawów zaburzeń gospodarki fosforanowej? 

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną niepłodności i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie ludzkim. Mutacjautacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te bywają jednak sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Niedobory kwasu foliowego szczególnie istotne są przy planowaniu ciąży i w diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij