Cystatyna C – badanie, interpretacja wyników, normy, wskazania
Barbara Sitek

Cystatyna C – badanie, interpretacja wyników, normy, wskazania

Cystatyna C jest znakomitym wskaźnikiem prawidłowej pracy nerek. Podwyższone stężenie cystatyny C w surowicy krwi może wskazywać na spadek filtracji nerkowej, dzięki czemu możliwe jest wykrycie niewydolności nerek, nawet na bardzo wczesnym etapie ewentualnej choroby. Badanie cystatyny C powinno być wykonane u wszystkich osób z podejrzeniem dysfunkcji nerek, ale także u tych pacjentów, u których choroba tego narządu została już potwierdzona, w celu monitorowania postępów wdrożonej terapii. Również cukrzycy powinni często oznaczać ten parametr. Ile kosztuje badanie cytatyny C, czy jest ono refundowane oraz jak należy się przygotować do pobrania krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Cystatyna C jest białkiem wytwarzanym przez wszystkie komórki ciała, które posiadają jądro komórkowe. W prawidłowych warunkach ulega ona przesączaniu kłębuszkowemu w nerkach, skąd trafia do krwi i wszystkich pozostałych płynów ciała. Wzrost stężenia cystatyny C w surowicy wskazuje na obniżenie współczynnika przesączania kłębuszkowego. Z tego powodu oznaczanie tego parametru może być wykorzystywane w rozpoznawaniu wczesnego stadium dysfunkcji nerek oraz monitorowaniu ich funkcji w przebiegu chorób prowadzących do niewydolności nerek, a w szczególności cukrzycy.

Co to jest cystatyna C?

Cystatyna C jest białkiem produkowanym przez wszystkie jądrzaste komórki ludzkiego organizmu, wydzielanym do osocza i innych płynów ciała. Występuje ona we krwi, moczu, ślinie, płynie mózgowo-rdzeniowym, płynie opłucnowym, mleku i płynie nasiennym. Jej obecność stwierdzono także w neuronach kory mózgowej, komórkach rdzenia nadnerczy, komórkach wysp trzustki i w gruczołowej części przysadki mózgowej. Jej główną rolą jest hamowanie peptydaz cysteinowych, czyli jednej z grup enzymów wytwarzanych przez wirusy i bakterie, a dzięki temu hamowanie rozwoju procesu zapalnego w organizmie. Działa ona także przeciwwirusowo, przeciwgrzybicznie i przeciwbakteryjnie. Produkcja cystatyny C jest taka sama przez cały czas życia komórki i nie jest zależna od płci, wieku oraz masy mięśniowej, a na jej wytwarzanie nie mają wpływu procesy zapalne. Stężenie cystatyny C w surowicy krwi wykazuje niewielkie wahania w ciągu doby i utrzymuje się na względnie stałym poziomie. Cystatyna C jest stosunkowo małym białkiem, które wraz z krwią trafia do nerek, gdzie jest filtrowane w kłębuszkach nerkowych, następnie ulega wchłanianiu zwrotnemu, a potem jest degradowane w komórkach cewek proksymalnych. U osób zdrowych cystatyna C ulega prawie całkowitemu wchłanianiu zwrotnemu i tylko niewielka jej ilość jest wydalana z moczem. Dzięki temu pełni ona funkcję doskonałego wskaźnika prawidłowej funkcji nerek – podwyższone stężenie cystatyny C w surowicy wskazuje na spadek filtracji nerkowej, pozwalając wykryć niewydolność nerek już na bardzo wczesnym etapie.

Wskazania do badania cystatyny C

Badanie stężenia cystatyny C zaleca się wykonywać u wszystkich pacjentów, u których podejrzewa się niewydolność nerek, ale także z rozpoznanymi chorobami nerek, w celu monitorowania skuteczności terapii. Ponadto u osób chorujących na dysfunkcje przewlekłe, mogące doprowadzić do uszkodzenia nerek, zwłaszcza u pacjentów ze zdiagnozowaną cukrzycą. Objawy, które mogą sugerować nieprawidłowości w pracy nerek to m.in.:

  • zmniejszenie objętości wydalanego moczu,
  • potrzeba oddawania moczu w godzinach nocnych,
  • obrzęki (szczególnie w obrębie kostek i podudzi),
  • mdłości,
  • wymioty,
  • utrata apetytu,
  • ciągłe zmęczenie i problemy z koncentracją,
  • wysuszenie skóry i błon śluzowych,
  • przebarwienia skórne.

Cystatyna C a kreatynina i GFR

Badanie stężenia cystatyny C może być wykorzystywane jako zamiennik oznaczania kreatyniny i GFR, czyli współczynnika filtracji kłębuszkowej, wyliczanego na podstawie kilku parametrów, w tym stężenia kreatyniny.  Oznaczenie poziomu cystatyny C wykazuje przewagę nad innymi metodami oceniającymi czynność nerek, jest badaniem dokładniejszym niż stężenie kreatyniny we krwi, czy określenie klirensu kreatyniny. Stężenie cystatyny C nie zależy bowiem od płci, wieku, ilości masy mięśniowej czy stosowanej diety. Badanie to zaleca się wykonywać zwłaszcza u pacjentów otyłych, u osób chorujących na niewydolność wątroby, niedożywionych i z niską masą mięśniową, u których oznaczenie stężenia klirensu kreatyniny nie ma większego sensu. Istnieje również coraz więcej dowodów na to, że cystatyna C pojawia się we krwi już na bardzo wczesnym etapie uszkodzenia nerek, kiedy to stężenie kreatyniny pozostaje jeszcze na prawidłowym poziomie. Dzięki temu może być ona używana jako marker wczesnych etapów niewydolności nerek, niemożliwej do wykrycia w innych badaniach.

Polecane dla Ciebie

Cystatyna C – jak się przygotować do badania?

Do badania należy zgłosić się do laboratoryjnego punktu pobrań w godzinach porannych. Oddanie krwi powinno nastąpić po zachowaniu przerwy od spożywania posiłków minimum 6 – 8 godzin, czyli będąc na czczo. Nie istnieją z kolei wskazania czy zakazy dotyczące ograniczenia wzmożonego wysiłku fizycznego i palenia papierosów przed badaniem.

Cystatyna C – normy dla dzieci, kobiet i mężczyzn

Stężenie cystatyny C jest zależne od wieku, a normy dla poszczególnych grup wiekowych zawierają się najczęściej w następujących granicach:

  • dzieci do 1 r. ż. – 0,59 – 1,97 mg/l
  • dzieci od 1 do 18 r. ż. – 0,50 – 1,27 mg/l
  • dorośli do 50 r. ż. – 0, 53 – 0,92 mg/l
  • dorośli powyżej 50 r. ż. – 0, 58 – 1,02 mg/l
Z każdym wynikiem badania należy zwrócić się do swojego lekarza prowadzącego, który dokona ich analizy i wskaże dalsze etapy diagnostyki lub leczenia.

Cystatyna C – interpretacja wyników badania

Podwyższone stężenie cystatyny C wskazuje na spadek filtracji kłębuszkowej w nerkach i może być skutkiem ostrej i przewlekłej niewydolności nerek, nefropatii cukrzycowej, ale także nowotworów, chorób reumatycznych lub przyjmowania pewnych grup leków, np. kortykosteroidów. Najnowsze badania wskazują także, że zwiększone stężenie cystatyny C może świadczyć o większym ryzyku zachorowania na choroby serca, wystąpienia udaru i prawdopodobieństwa zgonu. Obniżone stężenie cystatyny C zdarza się bardzo rzadko i nie ma większego znaczenia diagnostycznego.

Cystatyna C – cena badania /refundacja

Koszt oznaczenia stężenia cystatyny C w przypadku robienia badania prywatnie waha się w granicach od 50 do 100 złotych. Jeżeli jednak skierowanie na wykonanie badania jest wystawione przez lekarza, wówczas jest ono refundowane a jego kosz to ponosi Narodowy Fundusz Zdrowia.

  1. J. Peczyńska i in., Kliniczna przydatność oznaczania stężenia cystatyny C w surowicy u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1, Endokrynologia Pediatryczna,  nr 2 (11) 2005.
  2. B. Konopska i in., Postępy badań nad użytecznością oznaczania cystatyny C u dzieci, Diagnostyka laboratoryjna, nr 1 (49) 2013.
  3. Ł. Czyżewski i in., Cystatyna C jako marker uszkodzenia nerek u pacjentów z cukrzycą, Forum Nefrologiczne, nr 4 (4) 2011.
  4. K. Wasilewska i in., Cystatyna C jako wczesny wskaźnik utraty czynności filtracyjnej nerek u chorych na cukrzycę typu 2 ze współistniejącą albuminurią, Diabetologia Praktyczna, 3 (12) 2011.
  5. J. Mazur, Cystatyna C – badanie i norma cystatyny C w chorobach nerek, „wylecz.to.” [online] https://wylecz.to/badania-laboratoryjne/cystatyna-c-badanie-i-norma-cystatyny-c-w-chorobach-nerek/ [dostęp:] 06. 02. 2020.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymaz z gardła – ile kosztuje badanie i gdzie można je wykonać?

    Wielokrotnie każdy z nas cierpiał z powodu bólu gardła czy chrypki. Są to najczęściej występujące choroby gardła. Czasem zdarza się jednak, że infekcje gardła dopadają nas zbyt często oraz ciągle nawracają pomimo stosowania właściwego leczenia. Co można zrobić w takiej sytuacji? Wtedy można zdecydować się na wykonanie wymazu z gardła, który może pomoc naszemu lekarzowi prowadzącemu w postawieniu właściwej diagnozy i ułatwi też włączenie najlepszego dla nas leczenia.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij