Cystatyna C – badanie, interpretacja wyników, normy, wskazania
Barbara Sitek

Cystatyna C – badanie, interpretacja wyników, normy, wskazania

Cystatyna C jest znakomitym wskaźnikiem prawidłowej pracy nerek. Podwyższone stężenie cystatyny C w surowicy krwi może wskazywać na spadek filtracji nerkowej, dzięki czemu możliwe jest wykrycie niewydolności nerek, nawet na bardzo wczesnym etapie ewentualnej choroby. Badanie cystatyny C powinno być wykonane u wszystkich osób z podejrzeniem dysfunkcji nerek, ale także u tych pacjentów, u których choroba tego narządu została już potwierdzona, w celu monitorowania postępów wdrożonej terapii. Również cukrzycy powinni często oznaczać ten parametr. Ile kosztuje badanie cytatyny C, czy jest ono refundowane oraz jak należy się przygotować do pobrania krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Cystatyna C jest białkiem wytwarzanym przez wszystkie komórki ciała, które posiadają jądro komórkowe. W prawidłowych warunkach ulega ona przesączaniu kłębuszkowemu w nerkach, skąd trafia do krwi i wszystkich pozostałych płynów ciała. Wzrost stężenia cystatyny C w surowicy wskazuje na obniżenie współczynnika przesączania kłębuszkowego. Z tego powodu oznaczanie tego parametru może być wykorzystywane w rozpoznawaniu wczesnego stadium dysfunkcji nerek oraz monitorowaniu ich funkcji w przebiegu chorób prowadzących do niewydolności nerek, a w szczególności cukrzycy.

Co to jest cystatyna C?

Cystatyna C jest białkiem produkowanym przez wszystkie jądrzaste komórki ludzkiego organizmu, wydzielanym do osocza i innych płynów ciała. Występuje ona we krwi, moczu, ślinie, płynie mózgowo-rdzeniowym, płynie opłucnowym, mleku i płynie nasiennym. Jej obecność stwierdzono także w neuronach kory mózgowej, komórkach rdzenia nadnerczy, komórkach wysp trzustki i w gruczołowej części przysadki mózgowej. Jej główną rolą jest hamowanie peptydaz cysteinowych, czyli jednej z grup enzymów wytwarzanych przez wirusy i bakterie, a dzięki temu hamowanie rozwoju procesu zapalnego w organizmie. Działa ona także przeciwwirusowo, przeciwgrzybicznie i przeciwbakteryjnie. Produkcja cystatyny C jest taka sama przez cały czas życia komórki i nie jest zależna od płci, wieku oraz masy mięśniowej, a na jej wytwarzanie nie mają wpływu procesy zapalne. Stężenie cystatyny C w surowicy krwi wykazuje niewielkie wahania w ciągu doby i utrzymuje się na względnie stałym poziomie. Cystatyna C jest stosunkowo małym białkiem, które wraz z krwią trafia do nerek, gdzie jest filtrowane w kłębuszkach nerkowych, następnie ulega wchłanianiu zwrotnemu, a potem jest degradowane w komórkach cewek proksymalnych. U osób zdrowych cystatyna C ulega prawie całkowitemu wchłanianiu zwrotnemu i tylko niewielka jej ilość jest wydalana z moczem. Dzięki temu pełni ona funkcję doskonałego wskaźnika prawidłowej funkcji nerek – podwyższone stężenie cystatyny C w surowicy wskazuje na spadek filtracji nerkowej, pozwalając wykryć niewydolność nerek już na bardzo wczesnym etapie.

Wskazania do badania cystatyny C

Badanie stężenia cystatyny C zaleca się wykonywać u wszystkich pacjentów, u których podejrzewa się niewydolność nerek, ale także z rozpoznanymi chorobami nerek, w celu monitorowania skuteczności terapii. Ponadto u osób chorujących na dysfunkcje przewlekłe, mogące doprowadzić do uszkodzenia nerek, zwłaszcza u pacjentów ze zdiagnozowaną cukrzycą. Objawy, które mogą sugerować nieprawidłowości w pracy nerek to m.in.:

  • zmniejszenie objętości wydalanego moczu,
  • potrzeba oddawania moczu w godzinach nocnych,
  • obrzęki (szczególnie w obrębie kostek i podudzi),
  • mdłości,
  • wymioty,
  • utrata apetytu,
  • ciągłe zmęczenie i problemy z koncentracją,
  • wysuszenie skóry i błon śluzowych,
  • przebarwienia skórne.

Cystatyna C a kreatynina i GFR

Badanie stężenia cystatyny C może być wykorzystywane jako zamiennik oznaczania kreatyniny i GFR, czyli współczynnika filtracji kłębuszkowej, wyliczanego na podstawie kilku parametrów, w tym stężenia kreatyniny.  Oznaczenie poziomu cystatyny C wykazuje przewagę nad innymi metodami oceniającymi czynność nerek, jest badaniem dokładniejszym niż stężenie kreatyniny we krwi, czy określenie klirensu kreatyniny. Stężenie cystatyny C nie zależy bowiem od płci, wieku, ilości masy mięśniowej czy stosowanej diety. Badanie to zaleca się wykonywać zwłaszcza u pacjentów otyłych, u osób chorujących na niewydolność wątroby, niedożywionych i z niską masą mięśniową, u których oznaczenie stężenia klirensu kreatyniny nie ma większego sensu. Istnieje również coraz więcej dowodów na to, że cystatyna C pojawia się we krwi już na bardzo wczesnym etapie uszkodzenia nerek, kiedy to stężenie kreatyniny pozostaje jeszcze na prawidłowym poziomie. Dzięki temu może być ona używana jako marker wczesnych etapów niewydolności nerek, niemożliwej do wykrycia w innych badaniach.

Cystatyna C – jak się przygotować do badania?

Do badania należy zgłosić się do laboratoryjnego punktu pobrań w godzinach porannych. Oddanie krwi powinno nastąpić po zachowaniu przerwy od spożywania posiłków minimum 6 – 8 godzin, czyli będąc na czczo. Nie istnieją z kolei wskazania czy zakazy dotyczące ograniczenia wzmożonego wysiłku fizycznego i palenia papierosów przed badaniem.

Cystatyna C – normy dla dzieci, kobiet i mężczyzn

Stężenie cystatyny C jest zależne od wieku, a normy dla poszczególnych grup wiekowych zawierają się najczęściej w następujących granicach:

  • dzieci do 1 r. ż. – 0,59 – 1,97 mg/l
  • dzieci od 1 do 18 r. ż. – 0,50 – 1,27 mg/l
  • dorośli do 50 r. ż. – 0, 53 – 0,92 mg/l
  • dorośli powyżej 50 r. ż. – 0, 58 – 1,02 mg/l
Z każdym wynikiem badania należy zwrócić się do swojego lekarza prowadzącego, który dokona ich analizy i wskaże dalsze etapy diagnostyki lub leczenia.

Cystatyna C – interpretacja wyników badania

Podwyższone stężenie cystatyny C wskazuje na spadek filtracji kłębuszkowej w nerkach i może być skutkiem ostrej i przewlekłej niewydolności nerek, nefropatii cukrzycowej, ale także nowotworów, chorób reumatycznych lub przyjmowania pewnych grup leków, np. kortykosteroidów. Najnowsze badania wskazują także, że zwiększone stężenie cystatyny C może świadczyć o większym ryzyku zachorowania na choroby serca, wystąpienia udaru i prawdopodobieństwa zgonu. Obniżone stężenie cystatyny C zdarza się bardzo rzadko i nie ma większego znaczenia diagnostycznego.

Cystatyna C – cena badania /refundacja

Koszt oznaczenia stężenia cystatyny C w przypadku robienia badania prywatnie waha się w granicach od 50 do 100 złotych. Jeżeli jednak skierowanie na wykonanie badania jest wystawione przez lekarza, wówczas jest ono refundowane a jego kosz to ponosi Narodowy Fundusz Zdrowia.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Niedobór żelaza – przyczyny, objawy, skutki oraz leczenie niskiego poziomu żelaza. Dieta i suplementacja żelaza

    Żelazo jest jednym z kluczowych pierwiastków dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Niedobór żelaza może wywoływać uciążliwe objawy, jak zmęczenie, senność, nadmierne wypadanie włosów, bóle głowy, może również prowadzić do anemii. Anemię z niedoboru żelaza leczy się podawaniem preparatów doustnych żelaza bądź, w przypadku problemów z wchłanianiem, stosuje się zastrzyki lub wlewy dożylne. Jakie są przyczyny niskiego poziomu żelaza we krwi? Jak powinna wyglądać dieta przy niskim poziomie żelaza?

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników. Czy istnieje jeden skuteczny sposób leczenia zaburzeń związanych z właściwym poziomem prolaktyny?

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hiperprolaktynemia w wyniku badania. Jak wysoki poziom prolaktyny wpływa na masę ciała, płodność i trądzik?

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Rezonans magnetyczny przysadki mózgowej – przebieg badania. Jakie są skutki uboczne MRI przysadki z kontrastem?

    Rezonans magnetyczny (MRI) przysadki mózgowej wykonuje się na podstawie objawów świadczących o guzie gruczołu lub struktur znajdujących się w jego pobliżu. Prześwietlenie jest dwuetapowe – przeprowadzane przed dożylnym podaniem kontrastu i po jego użyciu. Zarówno na badanie wykonywane w ramach refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i to realizowane z prywatnych środków należy mieć skierowanie lekarskie i aktualny wynik badania kreatyniny, obrazującej wydolność nerek. Ile kosztuje MRI przysadki mózgowej, jak należy się przygotować do prześwietlenia i jakie są objawy podania kontrastu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo?

    Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziomem greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij