Różyczka – przyczyny, objawy leczenie różyczki u dzieci i u dorosłych - portal DOZ.pl
Różyczka – przyczyny, objawy leczenie różyczki u dzieci i u dorosłych
Marcin Setlak

Różyczka – przyczyny, objawy leczenie różyczki u dzieci i u dorosłych

Różyczka jest zakaźną chorobą wirusową. Może przebiegać z drobnoplamistą lub plamisto–grudkową wysypką, powiększeniem węzłów chłonnych, szczególnie podpotylicznych, ale też z objawami ogólnoustrojowymi, m.in. podwyższoną temperaturą ciała. Zakażenie wirusem różyczki we wczesnym okresie ciąży może prowadzić do wystąpienia wad wrodzonych u dziecka lub nawet do samoistnego poronienia. Rozpoznanie stawia się zwykle na podstawie badania fizykalnego. Leczenie różyczki jest zwykle objawowe. Przeciwko różyczce istnieje możliwość skutecznego szczepienia. 

Czym jest różyczka? 

Różyczka to choroba zakaźna wywoływana przez wirusa RNA, który przenosi się w dwojaki sposób. Pierwszy z nich to droga kropelkowa bezpośrednio lub podczas bliskich kontaktów z zakażoną osobą, drugi to droga łożyskowa, od matki do płodu. Różyczka należy do grupy chorób wieku dziecięcego, sposoby unikania różyczki to szczepienia ochronne zgodnie z kalendarzem szczepień, w 13. – 14. miesiącu życia i w 10. roku życia. W szczepionce wykorzystuje się wirusy atenuowane (czyli wirusy żywe, ale pozbawione swojego chorobotwórczego działania). Po wprowadzeniu w Polsce w 1987 r. obowiązkowego szczepienia na różyczkę u dziewczynek w 13. roku życia, doszło do zmniejszenia liczby stwierdzanych przypadków różyczki wrodzonej. Dodatnie przeciwciała IgG w różyczce wraz z ujemnymi przeciwciałami IgM świadczą o odporności na daną chorobę. 

Różyczka – przyczyny 

Zapewne wiele osób zadaje sobie pytanie czy różyczka jest zaraźliwa. Tak, chora osoba staje się zakaźna około 7–10 dni przed wystąpieniem objawów, w tym wysypki, do około 7–15 dni po jej ustąpieniu. Z kolei niemowlęta zakażone w trakcie ciąży są zakaźne jeszcze przez wiele miesięcy po porodzie. Wirusem wywołującym różyczkę zarówno u dzieci, jak i u dorosłych jest wirus różyczki – Rubella virus, z rodziny Togaviridae, zawierający jedną cząstkę jednoniciowego RNA. 

Polecane dla Ciebie

Różyczka – objawy 

Wiele zachorowań przebiega w łagodny sposób. Okres wylęgania różyczki trwa około 14–21 dni, a początek choroby w różyczce poprzedza tzw. okres prodromalny, któremu towarzyszy gorączka, osłabienie i powiększenie węzłów chłonnych. Objawy te zwykle występują w różyczce u dorosłych.

Charakterystyczny dla różyczki objaw to tkliwy obrzęk węzłów chłonnych podpotylicznych, zausznych i szyjnych tylnych. Węzły chłonne mogą stać się twarde, bolesne i osiągnąć wielkość ziaren grochu. Różyczce towarzyszą także objawy skórne, dokładniej wysypka. Jest ona drobnoplamista lub plamisto–grudkowa pojawia się najpierw na twarzy i szyi, a później na całym ciele. Początkowo przybiera postać blednącego rumienia plamistego, później podobna jest do wysypki płoniczej, czyli drobnej, jak ukłucia szpilką. 

Istotne jest zaznaczenie faktu czy różyczka swędzi. Z reguły nie, natomiast u niektórych pacjentów zdarza się wystąpienie świądu skóry. To, ile trwa różyczka jest osobniczo zmienne, jednak najczęściej objawy utrzymują się około 3–5 dni. Wysypka znika, nie pozostawiając śladów na skórze. 

Rozpoznanie różyczki 

Różyczkę należy podejrzewać u pacjenta zgłaszającego się z bólem i powiększeniem węzłów chłonnych oraz charakterystyczną wysypką. Lekarz po dokładnym badaniu fizykalnym oceni czy prezentowane objawy choroby wyglądają jak różyczka. Diagnostyka różnicowa obejmuje między innymi odrę, szkarlatynę, kiłę drugorzędową, wysypki polekowe i rumień zakaźny

Różyczka nie wystąpi u niemowlaka do 6 miesiąca życia, których matki chorowały na różyczkę lub były szczepione, dlatego nie da się określić objawów, jakie towarzyszą różyczce u niemowląt. 

Różyczka u dzieci a różyczka u dorosłych

Objawy różyczki u dzieci nieco różnią się od tych, występujących u osób dorosłych. Różyczka u dziecka przechodzi zazwyczaj bez objawów ogólnych w postaci osłabienia i bólów stawów. Jeśli te objawy wystąpią – są zazwyczaj słabo wyrażone. Różyczka u chłopców ma taki sam przebieg, jak u dziewczynek. 

U dorosłych pacjentów w różyczce mogą się pojawić: gorączka, zmęczenie, bóle głowy, sztywność stawów czy lekki katar. Gorączka ustępuje zazwyczaj na drugi dzień po pojawieniu się na ciele wysypki. 

Różyczka – leczenie 

Przebieg choroby jest zwykle łagodny, więc na pytanie, jak leczyć różyczkę należy odpowiedzieć, że najczęściej nie wymaga ona leczenia – leczenie różyczki u dzieci i u dorosłych jest jedynie objawowe. W różyczce jako leczenie objawowe często stosowane są leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe, należy także pamiętać o odpowiednim nawodnieniu organizmu. 

Różyczka w ciąży 

Ogromnie istotne jest, by każda kobieta przed zajściem w ciążę, jeśli wcześniej nie przechorowała różyczki, została przeciwko niej zaszczepiona – nie powinna wówczas zachodzić w ciążę do 28 dni po szczepieniu.

W przypadku zakażenia wirusem różyczki kobiety w ciąży, do którego dochodzi zwykle podczas kontaktu z chorym dzieckiem, może dojść do transmisji wirusa do płodu. Przed 12 tygodniem ciąży ryzyko zakażenia płodu wynosi 57%, między 13. a 28. tygodniem ciąży 45%, a w III trymestrze prawie 100%. 

Obraz kliniczny wewnątrzmacicznej infekcji płodu może obejmować zarówno poronienie, bezobjawowe zakażenie, fetopatię, embriopatię różyczkową, jak i obumarcie wewnątrzmaciczne. U żywo urodzonych noworodków może wystąpić tzw. triada Gregga.  
Do triady Gregga, charakterystycznej dla zespołu różyczki wrodzonej należą: 

  • wady narządu wzroku, takie jak: zaćma, jaskra, zapalenie siatkówki i naczyniówki (tzw. retinopatia typu ,,sól i pieprz”), małoocze, zez, 
  • zaburzenia słuchu lub głuchota, 
  • wady serca i dużych naczyń krwionośnych, między innymi: przetrwały przewód tętniczy, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, ubytek przegrody międzykomorowej, zwężenie tętnicy płucnej,

Dodatkowo, mogą wystąpić: 

  • zaburzenia neurologiczne – przewlekłe zapalenie opon mózgowych, mikrocefalia, zapalenia naczyń mózgowych, zwiększone ryzyko zachorowania na schizofrenię i autyzm,
  • wady narządów płciowych, 
  • patologie kostne, prowadzące np. do deformacji kończyn czy uszkodzenia zębów mlecznych,
  • wysypka skórna, 
  • schorzenia wątroby, płuc, nerek. 

Do diagnostyki różyczki w ciąży stosowane są głównie metody serologiczne, takie jak metoda zahamowania hemaglutynacji oraz badanie odczynu zobojętniania i wiązania dopełniacza. Z kolei użycie metody PCR i hybrydyzacji in situ pozwala wykryć materiał genetyczny wirusa. 

Różyczka – powikłania 

Powikłania różyczki u dorosłych należą do rzadkości. To między innymi zapalenie stawów, zapalenie spojówek, małopłytkowość i zapalenie mózgu. Zapalenie stawów dotyczy najczęściej stawów dłoni i kolanowych, są one obrzęknięte i bolesne. Objawy te pojawiają się najczęściej w czasie trwania wysypki i ustępują maksymalnie do kilku tygodni. 

Bardzo rzadko, bo u około 1:3000 pacjentów występuje przemijająca skaza małopłytkowa. Równie rzadkie jest zapalenie mózgu, charakteryzujące się bólami głowy, występowaniem nudności i wymiotów, drgawek czy sztywności karku. 

  1. W. Kawalec, R. Grenda, H. Ziółkowska, Pediatria, PZWL, Warszawa 2016.
  2. G.H. Bręborowicz (red.), Położnictwo i ginekologia – położnictwo, PZWL, Warszawa 2016.
  3. Z. Dziubek, Choroby zakaźne i pasożytnicze, PZWL, Warszawa 2010.
  4. A. Boroń–Kaczmarska, Choroby zakaźne i pasożytnicze, PZWL, Warszawa 2017. 
  5. J. Cianciara, J. Juszczyk, Choroby zakaźne i pasożytnicze, Czelej, Lublin 2007.
  6. P. Gajewski, A. Szczeklik, Interna Szczeklika 2017, MP, Kraków 2017.
  7. J. Szczep (red.), Neonatologia, PZWL, Warszawa 2016. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ocet jabłkowy – właściwości i zastosowanie. Czy warto go pić?

    Ocet jabłkowy wydaje się być remedium na wiele dolegliwości, ale czy słusznie? Jakie właściwości ma ocet jabłkowy i jak samodzielnie przygotować go w domu? Jak go mądrze stosować? Podpowiadamy.

  • „Spalacze tłuszczu” – garcinia cambogia – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Tamaryndowiec malabarski a proces odchudzania?

    Garcinia cambogia to suplement diety, który przez wielu określany jest mianem preparatu ułatwiającego odchudzanie. Występuje zarówno w postaci tabletek, kapsułek, ekstraktów, jak i herbat ziołowych. Jej wpływ na odchudzanie opiera się przede wszystkim na obniżeniu poziomu cholesterolu, zmniejszeniu apetytu i podwyższeniu temperatury ciała. Udowodniono, że efekt termogeniczny sprzyja procesowi spalania tkanki tłuszczowej. Należy jednak pamiętać, że garcinia cambogia może jedynie wspomóc proces odchudzania, który powinien być oparty na konsekwentnej samodyscyplinie, ujemnym bilansie kalorycznym i zwiększonej ilości aktywności fizycznej. Który suplement z tamaryndowca malabarskiego wybrać, czy osoby chore na cukrzycę mogą przyjmować garcinia cambogia i czy suplementacja tym „spalaczem tłuszczu" ma jakieś skutki uboczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Repelenty – rodzaje. Jak stosować środki odstraszające owady?

    Ukąszenia owadów często skutkują miejscowym obrzękiem, świądem oraz bólem, które przeważnie – w przypadku braku uczulenia – dość szybko ustępują. Wiele zwierząt przenosi jednak poważne schorzenia, takie jak borelioza, dlatego w celu ochrony ludzkiego zdrowia powinno stosować się środki zapobiegawcze – repelenty. Jakie rodzaje środków na komary i kleszcze są najskuteczniejsze?

  • Olejek THC – co należy o nim wiedzieć?

    Marihuana medyczna w formie ekstraktu olejowego to stosunkowo nowa metoda wykorzystywana w terapii wielu schorzeń. Olejek THC używa się jako surowiec do wytwarzania leków recepturowych dostępnych na receptę. Jakie właściwości ma olejek THC?

  • Kwas borowy (borny) – właściwości, zastosowanie, szkodliwość

    Kwas borowy to związek chemiczny posiadający bardzo szerokie zastosowanie – i to zarówno w przemyśle, jak i do indywidualnego użytku. Jego właściwości sprawiają, że warto zainteresować się tym kwasem, ale również mieć wiedzę, kto nie powinien stosować kwasu bornego.

  • Statyny na cholesterol – szkodliwość, dawkowanie i skutki uboczne

    Podstawowym celem stosowania statyn jest obniżanie poziomu cholesterolu i zapobieganie wystąpienia miażdżycy wśród pacjentów bez chorób sercowo-naczyniowych, ale znajdujących się w grupach wysokiego ryzyka. Pomaga to zapobiegać zawałom, udarom i chorobom naczyniowym,  które rozwijają się wraz ze wzrostem blaszek miażdżycowych w tętnicach.

  • Preparaty na niedociśnienie – co stosować?

    Niedociśnienie to dolegliwość o charakterze przewlekłym, która może dotyczyć zarówno dzieci, jak i osób dorosłych. Pacjenci, u których stwierdza się hipotensję, są stale zmęczeni, zazwyczaj bladzi, odczuwają chłód, mają zimne ręce i stopy. Dotyka ich zwiększona senność i osłabienie oraz omdlenia. Jak sobie radzić z niskim ciśnieniem, które utrudnia funkcjonowanie?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij