HIV – charakterystyka, epidemiologia, transmisja
Justyna Piekara

HIV – charakterystyka, epidemiologia, transmisja

Wirus HIV jest przyczyną jednej z najgroźniejszych i najbardziej uporczywych epidemii w dziejach ludzkości. Szacuje się, że 37 milionów osób na świecie jest nim zakażonych. Postęp, jaki dokonał się w leczeniu, sprawił, że ich jakość życia uległa poprawie. Jakie są nowoczesne metody leczenia zakażenia wirusem HIV?

Czym charakteryzuje się wirus HIV?

Ludzki wirus niedoboru odporności (ang. human immunodeficiency virus, HIV) należy do rodzaju Lentivirus w rodzinie Retroviridae. Genom HIV, zwany prowirusowym DNA, składa się z dwóch identycznych, jednoniciowych cząsteczek RNA, które są zamknięte w rdzeniu cząsteczki wirusa.

Najbardziej zaawansowanym stadium zakażenia wirusem HIV jest AIDS (ang. Acquired Immunodeficiency Syndrome). Z biegiem czasu choroba coraz bardziej osłabia układ odpornościowy i niszczy coraz więcej glikoprotein CD4 (białko odgrywa ważną rolę w procesie prezentacji antygenu), w związku z czym organizm jest bardziej podatny na różnego rodzaju infekcje i nowotwory.

Z definicji, AIDS diagnozuje się, kiedy osoba zakażona posiada mniej niż 200 limfocytów T CD4+. Dorosłe, zdrowe osoby mają ich około 800 i więcej.

Co wiemy na temat rozprzestrzeniania się patogenu?

Naukowcy po raz pierwszy rozpoznali HIV w próbce krwi pobranej od mężczyzny w Kinszasie (wtedy Léopoldville) w 1959 roku. Zasięg wirusa początkowo ograniczał się do Afryki Zachodniej. HIV wyewoluował z wirusów niedoboru odporności naczelnych, najnowsze analizy wykazały, że najprawdopodobniej w latach 20. XX wieku doszło do zjawiska spill over – małpi wirus SIV „przeskoczył” z szympansów na ludzi, którzy spożywali zakażone wirusem mięso zwierząt. W populacji ludzkiej wirus zmutował. Od połowy lat 80. XX wieku rozprzestrzeniają się jego różne typy.

Na podstawie cech genetycznych i różnic antygenowych wirusa klasyfikuje się kilka typów:

  • HIV-1 – wyewoluował z SIVcpz, wirusa niedoboru odporności szympansów środkowoafrykańskich. Występuje w typie N, O i P oraz M, który podzielił się podtypy A, B, C, D, F, G, H, J i K.
  • HIV-2 – wyewoluował z SIV SM, z wirusa niedoboru odporności z zachodnioafrykańskich mangab szarych. Występuje 8 jego typów: A, B, C, D, E, F, G, H.

Polecane dla Ciebie

HIV – przyczyny. W jaki sposób może dojść do zakażenia wirusem HIV?

HIV może rozprzestrzeniać się:

  1. Poprzez kontakty seksualne z zakażonym partnerem. Wirus dostaje się do organizmu przez wyściółkę pochwy, sromu, penisa, odbytnicy lub ust podczas aktywności seksualnej.
  2. Poprzez kontakt z zakażoną krwią, gdy dostanie się ona na uszkodzony fragment skóry lub na błonę śluzową, np. do oka, nosa, jamy ustnej, na narządy płciowe, albo zostanie wstrzyknięta podczas niesterylnego użytkowania igieł i strzykawek.
  3. Podczas ciąży, porodu lub karmienia piersią, w przypadku, kiedy matka jest osobą zakażoną HIV.

Jakie są objawy zakażenia wirusem HIV?

W początkowej fazie zakażenia w wielu przypadkach nie pojawiają się żadne charakterystyczne symptomy. Niektóre osoby mogą rozwinąć objawy grypopodobne, które zazwyczaj ustępują do miesiąca, dlatego często są mylone z objawami innych infekcji wirusowych. 

„Bezobjawowy” okres zakażenia u osób dorosłych może potrwać nawet 10 lat i dłużej, licząc od momentu dostania się wirusa HIV do organizmu. W tym czasie patogen nie próżnuje i aktywnie niszczy komórki układu odpornościowego. Wraz z jego wyniszczaniem pojawiają się coraz bardziej dotkliwe przejawy choroby, takie jak: zmęczenie, utrata masy ciała, częste infekcje, gorączka, a także utrata pamięci krótkotrwałej.

Diagnostyka wirusa HIV

Osoby narażone na zakażenie HIV powinny zostać przebadane, gdy tylko uznają, że mogły być narażone na infekcję. Podobnie jak w przypadku wielu innych schorzeń, wczesne wykrycie daje więcej możliwości leczenia. Obecnie nie ma lekarstwa na zakażenie wirusem HIV, ale odpowiednia terapia może spowolnić tempo postępowania choroby.

Zakażenie wirusem HIV wykrywa się poprzez badanie na obecność przeciwciał anty-HIV. Z powodu braku osiągnięcia wystarczająco wysokiego poziomu we wczesnym stadium nie są wykrywalne przez standardowe testy diagnostyczne krwi. Często zaleca się powtórne badania przeciwciał w późniejszym terminie. Wykonuje się także analizy krwi na obecności samego wirusa HIV.

Test na HIV można wykonać bez skierowania, bezpłatnie, anonimowo w jednym z punktów konsultacyjno-diagnostycznych (PKD). Ich adresy znajdują się na stronie internetowej https://aids.gov.pl/pkd/. W sprzedaży dostępne są także zestawy do wykonania testu w domu.

Nowoczesna terapia zakażeń wirusem HIV

Nowoczesne terapie antyretrowirusowe (ARV) pozwalają myśleć o zakażeniu HIV jako o chorobie przewlekłej. Jeżeli wirus zostanie wykryty odpowiednio wcześnie i osoba zarażona podda się leczeniu, może dożyć starości. W Polsce jest ono finansowane w ramach programu zdrowotnego przyjętego przez Ministerstwo Zdrowia „Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce na lata 2017–2021”.

Obecnie zaleca się, aby osoby, u których zdiagnozowano HIV, natychmiast rozpoczęły leczenie antyretrowirusowe (ARV). Jego celem jest przede wszystkim wydłużenie życia pacjenta oraz doprowadzenie do zmniejszenia replikowania się wirusa i rozwoju AIDS. Utrzymując niską ilość wirusa HIV w organizmie, leki pomagaj zregenerować się układowi odpornościowemu, a także zmniejszają ryzyko jego przeniesienia, dlatego ARV można bezpiecznie zażywać w czasie ciąży.

Przeczytaj także: Stworzono biomedyczną metodę zapobiegania HIV. Dopochwowy pierścień znacznie obniża ryzyko zakażenia.

Terapia może jednak powodować pewne skutki uboczne, szczególnie w pierwszych kilku dniach leczenia, np. biegunkę, nudności, wymioty, bezsenność czy wypadanie włosów. Wieloletnie przyjmowanie leków ARV może wywołać lipodystrofię, zaburzenia gospodarki węglowodanowej i tłuszczowej oraz powikłania ze strony układu krążenia.

Terapia HIV polega na przyjmowaniu trzech lub więcej leków przeciwretrowirusowych, zwykle połączonych w jedną tabletkę. Istnieje kilka typów leków ARV, które działają w różny sposób.

Należą do nich:

  • nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NRTI) – stanowią podstawę w terapii antyretrowirusowej, hamują działanie odwrotnej transkryptazy, czyli enzymu, który przepisuje materiał genetyczny z RNA wirusa na DNA, uniemożliwiając produkcję cząsteczek wirusa,
  • nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NNRTI) – mają podobny mechanizm działania, jak leki NRTI, silnie hamują replikację wirusa HIV,
  • inhibitory proteazy (PI) – w połączeniu z lekami NRTI skutecznie obniżają wiremię, przyczyniają się do mniejszej liczby zakażeń oraz zmniejszenia śmiertelności z powodu HIV/AIDS,
  • inhibitory fuzji – zapobiegają połączeniu się wirusa z komórką i wniknięciu patogenu do jej wnętrza,
  • antagoniści koreceptora CCR5 – utrudniają wnikanie HIV do wrażliwych na 
  • zakażenie komórek,
  • inhibitory integrazy – uniemożliwiają wejście materiału genetycznego HIV do jądra komórkowego.
  1. Human Immunodeficiency Virus (HIV), „Transfusion Medicine and Hemotherapy” 2016, nr 43(3), s.203–222, [online] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4924471/, [dostęp:] 27.05.2021.
  2. HIV and AIDS, „hopkinsmedicine.org” [online], https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/hiv-and-aids, [dostęp:] 27.05.2021.
  3. Leczenie – terapia antyretrowirusowa (ARV), „mz.gov.pl” [online], www.archiwum.mz.gov.pl/zdrowie-i-profilaktyka/hiv-i-aids/leczenie-terapia-antyretrowirusowa/, [dostęp:] 27.05.2021.
  4. E. Bąkowska, D. Rogowska-Szadkowska, Leczenie antyretrowirusowe (ARV). Materiały informacyjne dla osób żyjących z HIV, Krajowe Centrum ds. AIDS. Agenda Ministra Zdrowia, Warszawa 2008.
  5. Starting antiretroviral treatment for HIV, „avert.org” [online], https://www.avert.org/living-with-hiv/starting-treatment, [dostęp:] 27.05.2021.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymiotowanie krwią – czego jest objawem?

    Krwawe wymioty mogą mieć wiele przyczyn – od niegroźnego podrażnienia błony śluzowej żołądka, aż po zagrażające życiu pękniecie żylaków przełyku. Śladowe krwawienie może pochodzić z jamy ustnej, nosa, gardła, krtani, przełyku czy żołądka. Pojedynczy epizod niewielkiej ilość krwi w wymiotach nie musi budzić niepokoju, natomiast jeśli sytuacja się powtarza lub ilość krwi jest znaczna, konieczna będzie pilna konsultacja specjalistyczna. Czym zatem jest spowodowane wymiotowanie krwią? Czy jest groźne?

  • Parwowiroza psa – przyczyny, objawy, leczenie psiego tyfusu

    Brak apetytu, osowiałość, wymioty i biegunka – to mogą być jedne z pierwszych objawów parwowirozy, czyli choroby zakaźnej, która dotyka psów. Psi tyfus może objawiać się poprzez krwotoczne zapalenie jelit lub zapalenie mięśnia sercowego, a zależy to do wieku czworonoga, gdyż drugi wariant choroby częściej dotyczy szczeniąt. Jak uchronić psa przed parwowirozą? Jak wygląda diagnostyka i leczenie parwowirozy?

  • Choroba Addisona-Biermera

    Choroba Addisona-Biermera inaczej zwana anemią złośliwą to najczęstsza przyczyna niedokrwistości związanej z niedoborem witaminy B12. Co ciekawe dotyczy ona częściej osób starszych, z grupą krwi A oraz niebieskim kolorem oczu. Oprócz objawów ogólnych związanych z niedokrwistością towarzyszą jej również zaburzenia neurologiczne oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego.

  • Liszaj twardzinowy – co to jest, przyczyny, objawy

    Liszaj twardzinowy to schorzenie narządów płciowych, które dotyka przede wszystkim młode kobiety wchodzące w okres dojrzewania, jak również panie, u których rozpoczyna się menopauza. Dowiedz się, z czego wynika ta choroba, na którą zapadają również mężczyźni, oraz w jaki sposób sobie z nią radzić.  

  • Dermatillomania – co to jest? Co zrobić, kiedy chęć skubania skóry jest silniejsza?

    Neurotyczne drapanie skóry czy też patologiczne skubanie skóry – to dwa określenia, które stosowane są zamiennie w przypadku dermatillomanii (PSP, ang. Pathological Skin Picking). PSP jest często porównane do uzależnienia, ponieważ pacjenci z dermatillomanią odczuwają ogromną potrzebę czy wręcz przymus skubania swojego naskórka. Jak radzić sobie w sytuacji, w której nie możemy przestać rozdrapywać skóry?

  • Płukanie żołądka – na czym polega? Kiedy jest wykonywane?

    Płukanie żołądka jest jedną z procedur dekontaminacyjnych. Polega na usunięciu spożytych substancji toksycznych, które stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia. Jak dokładnie wygląda płukanie żołądka? Czy boli?

  • Sarkopenia wieku podeszłego – czym jest? Czy można jej zapobiec?

    Szybsze męczenie się, niska wytrzymałość na wysiłek, zaburzenia równowagi – to tylko wybrane z następstw sarkopenii, jednostki chorobowej dotyczącej zwłaszcza populacji osób starszych. Niestety, sarkopenia także jest problemem wśród osób otyłych i przewlekle chorych. Jak zatem ją rozpoznać? Czym jest otyłość sarkopeniczna?

  • Pęcherzowe oddzielanie się naskórka

    Pęcherzowe oddzielanie się naskórka jest grupą chorób pęcherzowych o podłożu genetycznym lub autoimmunologicznym, która charakteryzuje się powstawaniem pęcherzy samoistnie lub po niewielkim urazie. Zwiększona wrażliwość skóry oraz tendencja do powstawania pęcherzy związana jest ze zmianami w budowie cząsteczek adhezyjnych lub białek strukturalnych, od których zależą prawidłowe połączenia pomiędzy skórą właściwą a naskórkiem.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij