HIV – charakterystyka, epidemiologia, transmisja
Justyna Piekara

HIV – charakterystyka, epidemiologia, transmisja

Wirus HIV jest przyczyną jednej z najgroźniejszych i najbardziej uporczywych epidemii w dziejach ludzkości. Szacuje się, że 37 milionów osób na świecie jest nim zakażonych. Postęp, jaki dokonał się w leczeniu, sprawił, że ich jakość życia uległa poprawie. Jakie są nowoczesne metody leczenia zakażenia wirusem HIV?

Czym charakteryzuje się wirus HIV?

Ludzki wirus niedoboru odporności (ang. human immunodeficiency virus, HIV) należy do rodzaju Lentivirus w rodzinie Retroviridae. Genom HIV, zwany prowirusowym DNA, składa się z dwóch identycznych, jednoniciowych cząsteczek RNA, które są zamknięte w rdzeniu cząsteczki wirusa.

Najbardziej zaawansowanym stadium zakażenia wirusem HIV jest AIDS (ang. Acquired Immunodeficiency Syndrome). Z biegiem czasu choroba coraz bardziej osłabia układ odpornościowy i niszczy coraz więcej glikoprotein CD4 (białko odgrywa ważną rolę w procesie prezentacji antygenu), w związku z czym organizm jest bardziej podatny na różnego rodzaju infekcje i nowotwory.

Z definicji, AIDS diagnozuje się, kiedy osoba zakażona posiada mniej niż 200 limfocytów T CD4+. Dorosłe, zdrowe osoby mają ich około 800 i więcej.

Co wiemy na temat rozprzestrzeniania się patogenu?

Naukowcy po raz pierwszy rozpoznali HIV w próbce krwi pobranej od mężczyzny w Kinszasie (wtedy Léopoldville) w 1959 roku. Zasięg wirusa początkowo ograniczał się do Afryki Zachodniej. HIV wyewoluował z wirusów niedoboru odporności naczelnych, najnowsze analizy wykazały, że najprawdopodobniej w latach 20. XX wieku doszło do zjawiska spill over – małpi wirus SIV „przeskoczył” z szympansów na ludzi, którzy spożywali zakażone wirusem mięso zwierząt. W populacji ludzkiej wirus zmutował. Od połowy lat 80. XX wieku rozprzestrzeniają się jego różne typy.

Na podstawie cech genetycznych i różnic antygenowych wirusa klasyfikuje się kilka typów:

  • HIV-1 – wyewoluował z SIVcpz, wirusa niedoboru odporności szympansów środkowoafrykańskich. Występuje w typie N, O i P oraz M, który podzielił się podtypy A, B, C, D, F, G, H, J i K.
  • HIV-2 – wyewoluował z SIV SM, z wirusa niedoboru odporności z zachodnioafrykańskich mangab szarych. Występuje 8 jego typów: A, B, C, D, E, F, G, H.

Polecane dla Ciebie

HIV – przyczyny. W jaki sposób może dojść do zakażenia wirusem HIV?

HIV może rozprzestrzeniać się:

  1. Poprzez kontakty seksualne z zakażonym partnerem. Wirus dostaje się do organizmu przez wyściółkę pochwy, sromu, penisa, odbytnicy lub ust podczas aktywności seksualnej.
  2. Poprzez kontakt z zakażoną krwią, gdy dostanie się ona na uszkodzony fragment skóry lub na błonę śluzową, np. do oka, nosa, jamy ustnej, na narządy płciowe, albo zostanie wstrzyknięta podczas niesterylnego użytkowania igieł i strzykawek.
  3. Podczas ciąży, porodu lub karmienia piersią, w przypadku, kiedy matka jest osobą zakażoną HIV.

Jakie są objawy zakażenia wirusem HIV?

W początkowej fazie zakażenia w wielu przypadkach nie pojawiają się żadne charakterystyczne symptomy. Niektóre osoby mogą rozwinąć objawy grypopodobne, które zazwyczaj ustępują do miesiąca, dlatego często są mylone z objawami innych infekcji wirusowych. 

„Bezobjawowy” okres zakażenia u osób dorosłych może potrwać nawet 10 lat i dłużej, licząc od momentu dostania się wirusa HIV do organizmu. W tym czasie patogen nie próżnuje i aktywnie niszczy komórki układu odpornościowego. Wraz z jego wyniszczaniem pojawiają się coraz bardziej dotkliwe przejawy choroby, takie jak: zmęczenie, utrata masy ciała, częste infekcje, gorączka, a także utrata pamięci krótkotrwałej.

Diagnostyka wirusa HIV

Osoby narażone na zakażenie HIV powinny zostać przebadane, gdy tylko uznają, że mogły być narażone na infekcję. Podobnie jak w przypadku wielu innych schorzeń, wczesne wykrycie daje więcej możliwości leczenia. Obecnie nie ma lekarstwa na zakażenie wirusem HIV, ale odpowiednia terapia może spowolnić tempo postępowania choroby.

Zakażenie wirusem HIV wykrywa się poprzez badanie na obecność przeciwciał anty-HIV. Z powodu braku osiągnięcia wystarczająco wysokiego poziomu we wczesnym stadium nie są wykrywalne przez standardowe testy diagnostyczne krwi. Często zaleca się powtórne badania przeciwciał w późniejszym terminie. Wykonuje się także analizy krwi na obecności samego wirusa HIV.

Test na HIV można wykonać bez skierowania, bezpłatnie, anonimowo w jednym z punktów konsultacyjno-diagnostycznych (PKD). Ich adresy znajdują się na stronie internetowej https://aids.gov.pl/pkd/. W sprzedaży dostępne są także zestawy do wykonania testu w domu.

Nowoczesna terapia zakażeń wirusem HIV

Nowoczesne terapie antyretrowirusowe (ARV) pozwalają myśleć o zakażeniu HIV jako o chorobie przewlekłej. Jeżeli wirus zostanie wykryty odpowiednio wcześnie i osoba zarażona podda się leczeniu, może dożyć starości. W Polsce jest ono finansowane w ramach programu zdrowotnego przyjętego przez Ministerstwo Zdrowia „Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce na lata 2017–2021”.

Obecnie zaleca się, aby osoby, u których zdiagnozowano HIV, natychmiast rozpoczęły leczenie antyretrowirusowe (ARV). Jego celem jest przede wszystkim wydłużenie życia pacjenta oraz doprowadzenie do zmniejszenia replikowania się wirusa i rozwoju AIDS. Utrzymując niską ilość wirusa HIV w organizmie, leki pomagaj zregenerować się układowi odpornościowemu, a także zmniejszają ryzyko jego przeniesienia, dlatego ARV można bezpiecznie zażywać w czasie ciąży.

Przeczytaj także: Stworzono biomedyczną metodę zapobiegania HIV. Dopochwowy pierścień znacznie obniża ryzyko zakażenia.

Terapia może jednak powodować pewne skutki uboczne, szczególnie w pierwszych kilku dniach leczenia, np. biegunkę, nudności, wymioty, bezsenność czy wypadanie włosów. Wieloletnie przyjmowanie leków ARV może wywołać lipodystrofię, zaburzenia gospodarki węglowodanowej i tłuszczowej oraz powikłania ze strony układu krążenia.

Terapia HIV polega na przyjmowaniu trzech lub więcej leków przeciwretrowirusowych, zwykle połączonych w jedną tabletkę. Istnieje kilka typów leków ARV, które działają w różny sposób.

Należą do nich:

  • nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NRTI) – stanowią podstawę w terapii antyretrowirusowej, hamują działanie odwrotnej transkryptazy, czyli enzymu, który przepisuje materiał genetyczny z RNA wirusa na DNA, uniemożliwiając produkcję cząsteczek wirusa,
  • nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NNRTI) – mają podobny mechanizm działania, jak leki NRTI, silnie hamują replikację wirusa HIV,
  • inhibitory proteazy (PI) – w połączeniu z lekami NRTI skutecznie obniżają wiremię, przyczyniają się do mniejszej liczby zakażeń oraz zmniejszenia śmiertelności z powodu HIV/AIDS,
  • inhibitory fuzji – zapobiegają połączeniu się wirusa z komórką i wniknięciu patogenu do jej wnętrza,
  • antagoniści koreceptora CCR5 – utrudniają wnikanie HIV do wrażliwych na 
  • zakażenie komórek,
  • inhibitory integrazy – uniemożliwiają wejście materiału genetycznego HIV do jądra komórkowego.
  1. Human Immunodeficiency Virus (HIV), „Transfusion Medicine and Hemotherapy” 2016, nr 43(3), s.203–222, [online] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4924471/, [dostęp:] 27.05.2021.
  2. HIV and AIDS, „hopkinsmedicine.org” [online], https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/hiv-and-aids, [dostęp:] 27.05.2021.
  3. Leczenie – terapia antyretrowirusowa (ARV), „mz.gov.pl” [online], www.archiwum.mz.gov.pl/zdrowie-i-profilaktyka/hiv-i-aids/leczenie-terapia-antyretrowirusowa/, [dostęp:] 27.05.2021.
  4. E. Bąkowska, D. Rogowska-Szadkowska, Leczenie antyretrowirusowe (ARV). Materiały informacyjne dla osób żyjących z HIV, Krajowe Centrum ds. AIDS. Agenda Ministra Zdrowia, Warszawa 2008.
  5. Starting antiretroviral treatment for HIV, „avert.org” [online], https://www.avert.org/living-with-hiv/starting-treatment, [dostęp:] 27.05.2021.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak powstaje nowotwór?

    Nowotwory są główną przyczyną zgonów na świecie. Szacuje się, że w Polsce choruje na nie ponad milion osób, a ok. 100 tys. umiera. Niestety, statystyki te z roku na rok są coraz mniej optymistyczne. Jak powstaje nowotwór? Czy da się zapobiec jego rozwojowi?

  • Gorączka plamista Gór Skalistych – przyczyny, objawy, leczenie

    Dla przeciętnego Polaka gorączka plamista Gór Skalistych brzmi niezwykle egzotycznie. Nie da się ukryć, że choroba w Polsce jest bardzo rzadko spotykana. Zagrożenie jest jednak realne, zwłaszcza dla osób, które podróżują do Stanów Zjednoczonych.

  • Zatrucie nikotynowe – objawy, leczenie przedawkowania

    Objawy zatrucia nikotyną zależne są głównie od liczby wypalonych papierosów. Uznaje się, że aby doszło do wystąpienia zatrucia nikotynowego, konieczne jest przyjęcie w krótkim czasie ok. 4-8 mg nikotyny. Podstawą oczyszczania organizmu z nikotyny jest oczywiście rzucenie palenia papierosów. Większość nikotyny dostarczanej wraz z wypalanym papierosem wydalana jest niemal natychmiastowo przez nerki.

  • WZW C – przyczyny, objawy, czynniki ryzyka wirusowego zapalenia wątroby typu C

    Wirusowe zapalenie wątroby typu C (HCV) to choroba wywołana przez wirusa zapalenia wątroby typu C. Choroba ta jest często nazywana „cichym zabójcą”, ponieważ wczesne stadium infekcji często nie daje objawów, a osoba zakażona może przez wiele lat nie wiedzieć, że jest chora. Wirusowe zapalenie wątroby typu C może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak marskość wątroby, rak wątrobowokomórkowy i niewydolność wątroby, jeśli nie zostanie zdiagnozowane i leczone na czas. Objawy wirusowego zapalenia wątroby typu C mogą obejmować zmęczenie, utratę apetytu, nudności i wymioty, bóle brzucha, ciemny mocz, żółtaczkę, świąd skóry czy bóle stawów.

  • Perforacja jelita – przyczyny, objawy, leczenie

    Perforacja jelita to bardzo poważne schorzenie, które wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej. Nieleczone może doprowadzić do śmierci. Jak rozpoznać przedziurawione jelito i co jest jego przyczyną? Jak wygląda leczenie i czy może się objeść bez interwencji chirurga?

  • Chłoniak – objawy, leczenie, rokowania i rodzaje nowotworu układu chłonnego

    Chłoniakiem określa się nieprawidłowy rozrost tkanki limfatycznej. Jednoznaczne wyjaśnienie pochodzenia chłoniaków i przyczyn ich występowania nadal pozostaje wyzwaniem dla współczesnej medycyny. Podstawą leczenia wszystkich rodzajów chłoniaków jest chemioterapia.

  • By-passy, czyli pomostowanie aortalno-wieńcowe – na czym polega ten zabieg?

    Pojęcie by-passów, używane często w środowisku medycznym, nadal nie jest do końca jasne dla reszty społeczeństwa. Pomostowanie aortalno-wieńcowe umożliwia doprowadzenie krwi do serca, co jest szczególnie istotne w przypadku m.in. zablokowania tętnic wieńcowych przez blaszki miażdżycowe.

  • Jak odchudzić dziecko? Praktyczne porady dietetyka

    Statystyki w kwestii nadwagi i otyłości u dzieci i młodzieży pogarszają się z roku na rok. Coraz więcej dzieci w Polsce boryka się ze zbyt wysoką masą ciała. Jako rodzice chcemy jak najlepiej dla swoich pociech, dlatego zaczynamy wyszukiwać informacje dotyczące odchudzania dzieci. Jak poradzić sobie z nadwagą lub otyłością dziecka? Jakie kroki warto podjąć w tym kierunku? I ostatnie – czy dzieci powinno się odchudzać?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij