Rozszerzone źrenice w oku kobiety
Paulina Kłos-Wojtczak

Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  1. Rozszerzone źrenice – przyczyny. O czym świadczą rozszerzone źrenice?
  2. Po jakich narkotykach rozszerzają się źrenice?
  3. Dlaczego źrenice rozszerzają się po narkotykach?
  4. Jak długo po podaniu leku źrenice mogą być rozszerzone?
  5. Rozszerzone źrenice u dziecka
  6. Czy istnieje sposób na wymuszenie rozszerzenia źrenic?

Mechanizm rozszerzania źrenic jest naturalnym sposobem adaptacji do zmieniających się warunków oświetlenia, reakcją na stres lub też inny silny bodziec emocjonalny. Fizjologiczną rolą tej części oka jest kontrolowanie ilości światła, które przedostaje się do jego głębszych warstw i warunkuje powstawanie obrazu. Źrenica zwęża się, gdy pada na nią wiązka światła (jest to reakcja bezpośrednia) lub gdy zbliża się do niej oglądany przedmiot. Z kolei jej naturalne rozszerzenie można zaobserwować, kiedy wchodzimy do ciemnego pokoju. Wówczas źrenica wpuszcza więcej światła, by dostrzec więcej. Nieco inaczej jest w sytuacjach patologicznych.

Rozszerzone źrenice – przyczyny. O czym świadczą rozszerzone źrenice?

Przyczyn rozszerzonych źrenic może być wiele. Czasami jest to konsekwencja aplikacji kropli do oczu. Ma to miejsce np. podczas badań okulistycznych. Lekarz wówczas podaje pacjentowi krople atropiny, która rozszerza źrenice i czasowo poraża zdolność do akomodacji, co ułatwia badanie. To właśnie dlatego tuż po wykonaniu szczegółowych badań okulistycznych nie wolno prowadzić pojazdów mechanicznych.

Środki farmakologiczne, które indukują rozszerzenie źrenic, to:

  • leki o działaniu przeciwhistaminowym, w tym biperyden,
  • epinefryna, czyli adrenalina,
  • homatropina,
  • trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne,
  • tropikamid,
  • niektóre substancje czynne o działaniu przeciwdrgawkowym,
  • cyklopentolat.
Sprawdź ofertę kropli do oczu na DOZ.pl

W powyższych przypadkach rozszerzenie źrenic na ogół jest zjawiskiem przejściowym i zanika, gdy ilość substancji czynnej w organizmie spada. Nieco inaczej jest w przypadku chorób. Szczególnie niepokojące jest zaobserwowanie źrenic w kształcie owalnym. Nie reagują one na światło i na ogół świadczą o schorzeniu neurologicznym.

Rozszerzenie źrenic może być objawem m.in.:

  • urazu czaszki,
  • uszkodzenia nerwów czaszkowych,
  • guza mózgu,
  • ostrego napadu jaskry,
  • encefalopatii Wernickego,
  • tętniaka naczyń mózgowych,
  • zatrucia jadem kiełbasianym,
  • kiły,
  • infekcji mózgowej o podłożu wirusowym,
  • polineuropatii błoniczej.
Ponadto efekt rozszerzenia źrenic może pojawić się po spożyciu nadmiernej ilości alkoholu, a także roślin, takich jak lubczyk, wilcza jagoda, psianka czy też bieluń dziędzierzawa.

Czasami rozszerzeniu ulega tylko jedna źrenica. Nie zawsze jest to powód do niepokoju. Ważne jest jednak to, aby różnica w szerokości pomiędzy źrenicami nie była większa niż 0,6 mm. To zjawisko nazywa się anizokorią fizjologiczną. Gdy różnica ta jest większa niż 1 mm, wówczas konieczna jest wizyta u okulisty, ponieważ może to świadczyć o patologii np. mięśni zwieracza lub rozwieracza źrenicy.

Po jakich narkotykach rozszerzają się źrenice?

Mechanizm rozszerzania się źrenic obserwuje się po zażyciu niektórych substancji psychoaktywnych, w tym kokainy, amfetaminy, LSD i marihuany. Warto zaznaczyć, że po niektórych narkotykach źrenice się zwężają, a ma to miejsce w przypadku opium, heroiny i morfiny. Wówczas źrenice mają słabą zdolność do reagowania na światło.

Dlaczego źrenice rozszerzają się po narkotykach?

Za zjawisko rozszerzania się źrenic po spożyciu narkotyków odpowiada układ współczulny, który jest odpowiedzialny za pobudzenie organizmu i przygotowanie go do „walki lub ucieczki”. Substancje czynne narkotyków działają bezpośrednio na receptory układu nerwowego, co poza rozszerzeniem źrenic powoduje przyspieszenie akcji serca, a także wyrzut adrenaliny.

Powiązane produkty

Jak długo po podaniu leku źrenice mogą być rozszerzone?

Efekt rozszerzenia źrenic po podaniu leku uzależniony jest od substancji aktywnej, a także jej stężenia. Niemniej ważne są indywidualne predyspozycje i wrażliwość organizmu. W większości przypadków zjawisko poszerzenia źrenic pojawia się po 20-30 minutach od aplikacji kropli do worka spojówkowego. Najsilniejszy efekt przeważnie utrzymuje się przez ok. 3 godziny, a całkowite ustąpienie tego mechanizmu następuje po ok. 5 godzinach.

Rozszerzone źrenice u dziecka

Rozszerzone źrenice u dziecka mogą być zjawiskiem całkowicie naturalnym lub patologicznym. W tym pierwszym przypadku jest to najczęściej związane ze stresem, silnym pobudzeniem emocjonalnym, zatruciem lekami lub skutkiem ubocznym przyjmowania niektórych substancji aktywnych. W drugim jednak za nienaturalne poszerzenie źrenic odpowiedzialne mogą być m.in. hormony.

U dzieci rozszerzone źrenice mogą świadczyć o tzw. zespole serotoninowym. Wówczas w organizmie obserwuje się podwyższone stężenie serotoniny, czyli hormonu szczęścia. Innymi objawami tego schorzenia są: silne pobudzenie ruchowe i emocjonalne, omamy, mania, podwyższone ciśnienie tętnicze krwi, tachykardia, a także wzmożona potliwość.

Podobnie jak u osób dorosłych, rozszerzone źrenice u dziecka, w tym noworodka i niemowlaka, mogą zwiastować poważne choroby neurologiczne lub okulistyczne, w tym np. rozległy udar niedokrwienny, wirusową lub bakteryjną infekcję mózgu czy też uszkodzenie nerwu okoruchowego.

Czy istnieje sposób na wymuszenie rozszerzenia źrenic?

Czy można wymusić zjawisko rozszerzenia źrenic? Tak! Najłatwiej jest zaobserwować ten mechanizm przy silnych bodźcach emocjonalnych – zarówno tych pozytywnych (miłość, podniecenie, wzruszenie), jak i negatywnych (stres, strach, lęk).

Farmakologicznym sposobem jest aplikacja do worka spojówkowego roztworu atropiny lub innych substancji (również w postaci doustnej), które pobudzają układ współczulny i blokują przywspółczulny.

  1. A. Brązert i J. Kocięcki, Oczny zespół niedokrwienny, „Okulistyka po Dyplomie”, 2018, nr 1.
  2. H. Kwiecińska i A. Kamińka, Neurologia Merrita, Wrocław 2018.
  3. B. Romanowska-Dixon i wsp., Onkologia Okulistyczna, Warszawa 2021.
  4. E. Langwińska-Wośko, Y. Avidzba i A. Awad, Zespół czerwonego oka w praktyce lekarza POZ, „Lekarz POZ”, 2017, nr 3.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij