Oczy kobiety cierpiącej na anizokorię
Dominika Rynkiewicz

Anizokoria – co to jest? Przyczyny i sposoby leczenia

Źrenica jest naturalnym otworem w tęczówce oka, który reguluje strumień światła. Przez ten otwór światło wpada do oka, by trafić na podłoże światłoczułej siatkówki. W słoneczny dzień jest go za dużo dla oka, dlatego źrenica ogranicza nadmiar światła, zwężając się. Wieczorem, kiedy natężenie światła spada, źrenica ulega rozszerzeniu na skutek skurczów mięśni tęczówki. Obie źrenice są zwykle takie same, a odstępstwo od takiego stanu nazywamy anizokorią (nierównością). Czym może być spowodowane to zjawisko i kiedy powinno być powodem do niepokoju?

Badanie gałek ocznych jest powszechną praktyką nie tylko okulisty, ale także neurologa podejrzewającego krwawienie do mózgowia czy lekarza medycyny ratunkowej opiekującego się chorym z urazem głowy. Szczególne znaczenie dla medyka ma szerokość źrenic pacjenta oraz ich reaktywność na światło latarki, a zaburzenia w tym zakresie są niemal zawsze niepokojące.

Anizokoria – co to jest? Jakie objawy jej towarzyszą?

Anizokoria to nierówność źrenicy prawego oka względem lewego. Objaw ten najczęściej stwierdza się, gdy po zaświeceniu latarką kolejno w obie gałki oczne zwężenie szpary źrenicznej następuje tylko w jednym oku. Winę w tym przypadku ponosi jednostronne uszkodzenie włókien przywspółczulnych, które do gałki ocznej docierają za pośrednictwem nerwu okoruchowego (trzeci nerw czaszkowy). Rzadziej zdarza się, że anizokoria objawia się w ciemności, gdy obie źrenice powinny zwiększyć swoją średnicę, a robi to tylko jedna z nich. Wówczas mamy do czynienia z upośledzoną funkcją nerwów współczulnych. Niezależnie od przyczyny i charakteru, anizokorię oznacza się kodem H57.0 w ICD10.

Anizokoria patologiczna bardzo rzadko występuje bez innych objawów, a te, które jej towarzyszą, często ułatwiają ustalenie etiologii zaburzeń. Najczęstszymi odchyleniami współwystępującymi z anizokorią są m.in.:

  • ból głowy,
  • zaburzenia ostrości widzenia,
  • ograniczenie ruchomości gałki ocznej,
  • opadanie powieki,
  • sztywność karku,
  • zaburzenia świadomości.

Przyczyny anizokorii

Objaw, jakim jest anizokoria, może towarzyszyć zarówno zaburzeniom wrodzonym, przewlekłym, jak i nagłym stanom neurologicznym wymagającym pilnej konsultacji z lekarzem. Dodatkowo u ok. 20% populacji anizokoria jest zjawiskiem fizjologicznym, a stopień nierówności źrenic jest w tym przypadku zmienny i zależy od oświetlenia.

U pacjentów w pierwszej kolejności należy wykluczyć porażenie nerwu okoruchowego, czego najczęstszą przyczyną jest obecność tętniaka tętnicy łączącej tylnej mózgu. Poszerzone naczynie uciskając na nerw czaszkowy trzeci, upośledza jego funkcję, a najczęstszymi objawami towarzyszącymi anizokorii spowodowanej tętniakiem są ból głowy i opadanie powieki. Rzadszą przyczyną ucisku na nerw okoruchowy jest wgłobienie mózgu. Taką etiologię anizokorii należy podejrzewać u chorego po urazie głowy, ponieważ spowodowane nim krwawienie nadtwardówkowe prowadzi do zwiększenia ciśnienia w jamie czaszki i przemieszczenia się mózgowia względem kości. Również obrzęk mózgu wywołany m.in. udarem, zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, guzem mózgu czy zatruciem glikolem etylenowym może prowadzić do ucisku na nerw czaszkowy trzeci i powodować nierówność źrenic.

Zażywanie pewnych leków i używek także prowadzi do zaburzenia funkcji mięśni odpowiedzialnych za rozszerzanie i zwężanie źrenicy. Przykładowo krople na katar stosowane donosowo, skopolamina i niektóre zioła powodują powiększenie źrenicy, z kolei opiaty, prostaglandyny i związki fosforoorganiczne prowadzą do zmniejszenia źrenicy. Jeżeli substancje te mają kontakt tylko z jednym okiem, wówczas możemy mieć do czynienia z anizokorią.

Anizokoria zawiera się również w zespole objawów zwanym zespołem Hornera. Wówczas towarzyszą jej: opadanie powieki, zapadnięcie gałki ocznej oraz obniżenie potliwości twarzy po tej samej stronie. Ustalenie przyczyny w tym przypadku jest dość trudne, ponieważ uszkodzenie włókien współczulnych od poziomu szczytu płuc do mózgowia powoduje te same dolegliwości. Wobec tego zespół Hornera może być wywołany zarówno przez guz szczytu płuca (guz Pancoasta), tętniaka tętnicy szyjnej wewnętrznej, jak i udar.

Do asymetrii źrenic mogą prowadzić także stany zapalne i urazy w obrębie gałki ocznej. Przyczyną wieloletniej anizokorii u piosenkarza Davida Bowiego było właśnie prozaiczne zranienie oka paznokciem podczas bójki z przyjacielem.

Powiązane produkty

Anizokoria u dzieci

Anizokoria u dzieci najczęściej ma charakter wrodzony i jest fizjologiczna. To niegroźne odstępstwo od normy jest szczególnie często spotykane u osób z heterochromią tęczówek lub z nakrapianymi tęczówkami. Jeżeli anizokoria jest samoistna, to nigdy nie towarzyszą jej objawy dodatkowe, a wszystkie pozostałe funkcje źrenicy są prawidłowe. W takim przypadku należy odstąpić od diagnostyki obrazowej, aby nie narażać dziecka na skutki uboczne przeprowadzanych badań.

Niestety, anizokoria u niemowlaka może być spowodowana urazem, infekcją lub niedotlenieniem okołoporodowym. Również dzieci w starszym wieku są narażone na urazy głowy i oczu, a także zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, wobec tego jeżeli anizokorii towarzyszą jakiekolwiek inne objawy, należy bezwzględnie i pilnie udać się do lekarza.

Anizokoria – leczenie

Aby wiedzieć, jak leczyć anizokorię, przede wszystkim trzeba poznać jej przyczynę. Diagnostyka rozpoczyna się od zebrania wywiadu z pacjentem i wykonania podstawowego badania neurologicznego w celu oceny funkcji pozostałych nerwów czaszkowych. W niektórych przypadkach okulista przeprowadza badanie dna oka, a następnie pacjent jest kierowany na rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową. Wówczas, w zależności od etiologii anizokorii, możliwe jest wyleczenie dużej części pacjentów.

Najczęściej podejmowanym leczeniem jest zwalczanie obrzęku mózgu, który powstaje zarówno z powodu urazu, krwawienia, jak i infekcji lub guza. W tym celu stosuje się dożylną podaż sterydów, mannitolu i furosemidu zwiększającego diurezę. Infekcje dodatkowo leczy się antybiotykami lub środkami grzybobójczymi, a nowotwory  radioterapią. Gdy anizokoria spowodowana jest tętniakiem tętnicy łączącej tylnej mózgu lub tętnicy szyjnej wewnętrznej, można zastosować leczenie operacyjne. Zabiegi chirurgiczne bywają też skuteczne, gdy dojdzie do urazu gałki ocznej.

Niestety, część przyczyn anizokorii, m.in. udary i urazy, nie rokuje pełnym powrotem do zdrowia pomimo podjętych działań leczniczych.

  1. Neurologia, pod red. W. Kozubskiego i P. Liberskiego, Warszawa 2008, str. 55, 112.
  2. First aid for the USMLE Step 1, pod red. T. Le i V. Bhushan, USA 2020 str. 513, 529, 539-541.
  3. W.N. Payne, K. Blair, Anisocoria, StatPearls 2022.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij