Etapy gojenia ran. Jak przyspieszyć proces?

Czas gojenia się rany jest kwestią indywidualną. Jest to uzależnione od wielu czynników, w tym od obecności chorób przewlekłych, np. cukrzycy typy 2, palenia papierosów, nadużywania alkoholu, przyjmowania niektórych leków, a nawet występowania schorzeń o podłożu autoimmunologicznym. Proces gojenia przebiega w kilku etapach. Warto pamiętać, że można go znacznie przyspieszyć – zarówno za pomocą domowych sposobów, jak i preparatów aptecznych.

1. Jakie są etapy gojenia się ran? Najważniejsze informacje
2. Jak przyspieszyć gojenie się ran?
3. Domowe sposoby na gojenie ran
4. Leki przyspieszające gojenie ran

Rana powstaje jako nagłe przerwanie ciągłości tkanek na skutek różnego rodzaju urazów. W zależności od stopnia (głębokości) uszkodzenia obrażenia mogą dotyczyć zarówno tkanki mięśniowej, jak i tłuszczowej, ścięgien, nerwów, naczyń krwionośnych, a nawet kości. Mimo że proces gojenia się ran jest wieloetapowy, to ogólnie przebiega z ziarninowaniem, czyli tworzeniem się nowej tkanki łącznej.

Jakie są etapy gojenia się ran? Najważniejsze informacje

W trakcie gojenia się ran zachodzą złożone procesy chemiczne i zjawiska fizyczne, co związane jest z wydzielaniem substancji biologicznych. Końcowym etapem gojenia jest pojawienie się blizny. Mechanizmy te są całkowicie naturalne i zachodzą samoistnie, jednakże warto je wspomóc odpowiednią pielęgnacją, w tym zabezpieczaniem rany przed nadkażeniem, a także stosowaniem odpowiednich substancji czynnych. W przeciwnym razie może dojść do rozwoju komplikacji i wydłużenia okresu gojenia.

Wyróżnia się 3 etapy gojenia się ran:

• Oczyszczenie – etap ten następuje bezpośrednio po pojawieniu się urazu. Z nowo powstałej rany wydostaje się krew, co uruchamia mechanizm krzepnięcia. W dalszej kolejności dochodzi do obkurczania się naczyń krwionośnych. Dodatkowo w pierwszym etapie gojenia się rany może pojawić się uczucie ciepłoty w pobliżu uszkodzonych tkanek. Stan zapalny, który powstaje w miejscu rany, pobudza układ odpornościowy do produkcji neutrofilów, monocytów, fibroblastów i płytkowego czynnika wzrostu (PDGF), które biorą udział w oczyszczaniu rany i usuwaniu martwych komórek.
• Przebudowa, inaczej proliferacja – czynniki wchodzące w skład układu odpornościowego przyczyniają się do migracji keratynocytów na brzegach rany, co przyspiesza tworzenie się blizny. Na tym etapie pojawia się także wzmożona produkcja kolagenu. Powierzchnia rany zostaje pokryta nową warstwą nabłonka, a naczynia włosowate rozszerzają swoją objętość. Następstwem wytworzenia się nowych naczyń jest lepsze dotlenienie i odżywienie tkanki.
• Wytworzenie blizny – rana staje się mniej czerwona i blednie. Wzmożona produkcja kwasu hialuronowego i kolagenu powoduje zacieśnianie się brzegów rany.

Etapy gojenia rany po szyciu

Podczas gojenia się rany po szyciu następują kolejno procesy oczyszczania, proliferacji i zabliźniania się. Warto jednak zaznaczyć, że czas gojenia się rany szytej uzależniony jest od miejsca założenia szwów. Zazwyczaj trwa do 7 dni. Po upływie tego czasu szwy należy usunąć. Okres ten jest uzależniony m.in. od czynników, takich jak stopień napięcia tkanek, okolicy ciała, w której znajduje się rana, a także jakość procesu gojenia.

Etapy gojenia rany pooperacyjnej

Rana powstała po operacji jest na ogół znacznie głębsza, co związane jest z procedurą interwencji chirurgicznej. W związku z tym proces jej regeneracji jest znacznie dłuższy niż w przypadku rany powstałej na skutek oparzenia czy urazu mechanicznego. Uważa się, że okres ten trwa przeciętnie około miesiąca.

Etapy gojenia rany po oparzeniu

Czas gojenia się rany po oparzeniu uzależniony jest od stopnia uszkodzenia tkanek. Sama rana oraz jej najbliższe okolice zaczynają stopniowo pokrywać się ziarniną, co inicjuje proces regeneracji. Z czasem głębsze warstwy komórek obkurczają się, a powierzchnia rany stopniowo się zmniejsza. Ziarnina staje się twarda i ulega zwłóknieniu. W ten sposób tworzy się blizna.

Jak przyspieszyć gojenie się ran?

Aby przyspieszyć gojenie się rany i zapobiec ewentualnym komplikacjom, należy zadbać o zachowanie higieny okolic rany i nie zapominać o częstej zmianie opatrunku. Pierwszym krokiem jest dezynfekcja za pomocą antyseptyków. Najpopularniejsze preparaty zawierają w składzie oktenidynę, wodę utlenioną czy też niskoprocentowy spirytus salicylowy.

W pierwszych dniach od powstania uszkodzenia tkanki zaleca się stosować opatrunki chłonne, co związane jest z wysiękiem ze świeżej rany. Jeżeli nie doszło do powstania wysięku, rekomenduje się użycie plastrów hydrożelowych, np. z dodatkiem jonów srebra lub węgla aktywnego.

Proces gojenia się rany uzależniony jest również od stylu życia, w tym odpowiedniego nawodnienia i zdrowej diety.

Domowe sposoby na gojenie ran

Istnieje kilka sposobów na gojenie się ran. Jednym ze skuteczniejszych jest użycie… liści aloesu. W skład soku z aloesu wchodzą substancje o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym. Wystarczy przekroić liść aloesu na pół i wydobyć z niego lepki płyn, a następnie posmarować nim ranę. W aptekach można znaleźć plastry nasączone ekstraktem z aloesu.

Na regenerację tkanek duży wpływ ma odpowiednia suplementacja. Kluczową rolę w odbudowie naskórka odgrywają witaminy A, E i C, które zmniejszają stres oksydacyjny na poziomie komórkowym. Mają one ponadto wpływ na odbudowę kolagenu i produkcję kwasu hialuronowego.

Należy pamiętać o częstej zmianie opatrunków i/lub plastrów, co zmniejszy ryzyko zakażenia bakteryjnego.

Leki przyspieszające gojenie ran

W przypadku trudno gojących się ran lub ran głębokich konieczne może okazać się wdrożenie antybiotykoterapii. Ma to miejsce przede wszystkim w wyniku podejrzenia infekcji bakteryjnej lub gdy istnieje duże ryzyko zakażenia.

Ropiejące rany często wymagają również zastosowania plastrów z jonami srebra. Jest to szczególnie ważne u osób, które są odporne na działanie antybiotyków. Zarówno maści oraz żele z antybiotykiem w składzie, jak i specjalistyczne plastry są wydawane z przepisu lekarza. Pozostałe preparaty wspierające regenerację trudno gojących się ran są dostępne bez recepty.