Kwas hialuronowy – charakterystyka, właściwości i zastosowanie
Joanna Orzeł

Kwas hialuronowy – charakterystyka, właściwości i zastosowanie

Kwas hialuronowy to jedna z najbardziej znanych makrocząsteczek na świecie. Występuje nie tylko w ustroju człowieka, ale również w innych organizmach zwierzęcych, a takie rozpowszechnienie przekłada się na jego szerokie zastosowanie w medycynie i farmacji. Z czego wynika ta popularność? Jakie właściwości ma hialuronian? Oto garść informacji na jego temat.

  1. Kwas hialuronowy – czym jest? Jak się go produkuje?
  2. Kwas hialuronowy – rodzaje
  3. Właściwości kwasu hialuronowego – jakie role odgrywa w organizmie?
  4. Zastosowanie kwasu hialuronowego w medycynie
  5. Zastosowanie kwasu hialuronowego w kosmetyce i dermatologii – w jakich produktach można go znaleźć?
  6. Kwas hialuronowy – jak stosować?
  7. Kwas hialuronowy – przeciwwskazania, skutki uboczne, czy jest bezpieczny?

Geniusz tkwi w prostocie – kolejny raz potwierdza się ta maksyma. Niezwykle prosta budowa i powtarzalna struktura biopolimerowa kwasu hialuronowego kryje bogactwo fizykochemicznych właściwości i funkcji biologicznych. Ponownie przekonujemy się, że inspiracji najlepiej szukać w naturze.

Kwas hialuronowy – czym jest? Jak się go produkuje?

Kwas hialuronowy (ang. hyaluronic acid, w skrócie HA) należy do grupy związków o nazwie glikozaminoglikany (GAG), czyli do polisacharydów, których łańcuch składa się z powtarzalnych jednostek dwucukrowych. Cząsteczka kwasu hialuronowego złożona jest z cząsteczki kwasu D-glukuronowego i cząsteczki N-acetyloglukozaminy. Naprzemiennie łączą je wiązania β-(1-4)- i β-(1-3)-glikozydowe. Kwas hialuronowy to naturalny biopolimer o takiej samej budowie zarówno u człowieka, jak i u innych kręgowców, a nawet bakterii (z tego względu uznaje się go za najstarszą ewolucyjnie formę glikozaminoglikanów). W organizmach żywych kwas hialuronowy występuje najczęściej w postaci soli sodowej – hialuronianu sodu.

Po raz pierwszy wyizolowano go i opisano w 1934 roku – źródłem było ciało szkliste oka bydlęcia. Pierwszej syntezy in vitro dokonano w 1964 roku. Nazwa hialuronianu wywodzi się od greckiego słowa hyalos (szkło) i odnosi się do jego wyglądu: szklistego i przejrzystego.

Biosynteza kwasu hialuronowego zachodzi na wewnętrznej stronie błony plazmatycznej bakterii i komórek eukariotycznych, a katalizują ją enzymy zwane syntazami hialuronianowymi. Syntezie towarzyszy nieustanna degradacja przeprowadzana głównie przez hialuronidazy, a szybkość rozpadu zależy od miejsca występowania hialuronianu – czas półtrwania związku w skórze to ok. 12 godzin, a w chrząstce nawet trzy tygodnie.

Wykazano, że u dorosłego człowieka o masie 70 kg znajduje się ok. 15 g kwasu hialuronowego w formie hialuronianu sodu. Aż 1/3 tej zawartości jest codziennie usuwana i zastępowana nowymi cząsteczkami!

Dla celów medycznych i kosmetologicznych wykorzystuje się głównie kwas hialuronowy pochodzenia ksenogenicznego. Przez długi czas podstawowym sposobem otrzymywania HA była jego izolacja z tkanek zwierzęcych: z grzebieni kogucich, pępowiny, skóry rekina, gałek ocznych kręgowców. Takie procesy pozyskiwania nie są jednak pozbawione wad – uzyskane preparaty kwasu hialuronowego mogły być zanieczyszczone substancjami naturalnie obecnymi w tkankach zwierzęcych, np. białkami, kationami metali, pozostałościami kwasów nukleinowych. Niesie to ryzyko wystąpienia alergii lub zmiany właściwości otrzymanego kwasu hialuronowego.

Z tego względu coraz większą uwagę przykłada się do preparatów HA otrzymywanych z hodowli niektórych szczepów bakteryjnych. Po raz pierwszy kwas hialuronowy wyizolowano z chorobotwórczych bakterii rodzaju Streptococcus. W procesach biotechnologicznych nie stosuje się szczepów chorobotwórczych, dlatego obecnie korzysta się z niepatogennych Streptococcus equi oraz Streptococcus equi zooepidemicus. Pod tym kątem bada się również np. bakterie Bacillus subtilis, które są zdecydowanie mniej wymagające w hodowli, co niosłoby ogromne korzyści ekonomiczne.

Kwas hialuronowy – rodzaje

Hialuronian dzieli się na grupy ze względu na długość łańcucha i masę cząsteczkową. Wielkość cząsteczek kwasu hialuronowego ma wpływ na jego właściwości i pełnione przez niego funkcje. Występują trzy główne rodzaje HA:

  • małocząsteczkowy kwas hialuronowy (LMW-HA) o masie cząsteczkowej między 5 a 20 kDa (kilodaltonów) – ma zdolność wnikania w głębsze warstwy skóry, dzięki czemu nawilża ją;
  • średniocząsteczkowy kwas hialuronowy (MMW-HA) o masie cząsteczkowej między 100 a 300 kDa – silnie nawilża najbardziej zewnętrzną warstwę naskórka;
  • wielkocząsteczkowy kwas hialuronowy (HMW-HA) o masie cząsteczkowej między 1000 a 1400 kDa – wykazuje zdolność do utrzymywania się na skórze i tworzenia tzw. filmu, który chroni skórę przed odparowaniem wody.

Powiązane produkty

Właściwości kwasu hialuronowego – jakie role odgrywa w organizmie?

Hialuronian to jedyny spośród glikozaminoglikanów niezwiązany kowalencyjnie z żadnym białkiem. Niekowalencyjnie oddziałuje natomiast z wieloma różnymi cząsteczkami, np. albuminami. HA tworzy proste, nierozgałęzione łańcuchy, które nie podlegają żadnym modyfikacjom (np. siarczanowaniu). Jest to jedna z najbardziej higroskopijnych cząsteczek występujących w naturze – wiąże wodę w ilości nawet 1000-krotnie przekraczającej jej masę (1 gram kwasu hialuronowego ma zdolność związania do 6 litrów wody!).

Funkcje kwasu hialuronowego zależą od miejsca jego występowania w organizmie. U kręgowców znajdziemy go głównie w macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM), ale również na powierzchni i wewnątrz komórek.

Największe ilości (nawet ponad 50%) HA znajdują się w skórze: przede wszystkim w warstwie kolczystej, nieco mniej w warstwie podstawnej naskórka (nie występuje w ogóle w warstwach ziarnistej i rogowej) oraz w skórze właściwej. Kolejne miejsca występowania kwasu hialuronowego to chrząstka, maź stawowa, mięśnie, mięsień sercowy, układ limfatyczny, ciałko szkliste oka, film łzowy, struny głosowe, nerki, tkanka łączna pępowiny ludzkiej, mózg, mocz, surowica krwi.

Oto jakie aktywności biologiczne wykazuje kwas hialuronowy:

  • Jego podstawową funkcją jest utrzymywanie integralności substancji międzykomórkowej, nadanie jej sprężystości i elastyczności. HA wiąże w niej wodę, pełni funkcję buforu osmotycznego, bierze udział w utrzymywaniu homeostazy oraz w migracji, proliferacji i w różnicowaniu komórek.
  • Bierze udział w koagulacji – przyspiesza tworzenie fibryny i wzmacnia włóknik.
  • Wpływa na wilgotność, sprężystość, strukturę, objętość, ściśliwość skóry i naskórka; zapewnia transport składników odżywczych i jonów w skórze.
  • Tworzone przez HA roztwory o dużej lepkości i elastyczności stanowią doskonały „smar” dla powierzchni stawowych, dzięki czemu redukują tarcie między poruszającymi się kośćmi.
  • Współtworzy strukturę ciałka szklistego oka oraz wchodzi w skład filmu łzowego utrzymującego prawidłowe nawilżenie powierzchni oka.
  • Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie strun głosowych.
  • Ma ważny udział w każdym etapie gojenia się ran, tworzy środowisko sprzyjające gojeniu.
  • Ma działanie bakteriostatyczne.
  • Hialuronian o dużej masie cząsteczkowej ma właściwości przeciwzapalne, immunosupresyjne, antyoksydacyjne; z kolei ten o małej masie cząsteczkowej działa prozapalnie, pobudza kolejne etapy odpowiedzi immunologicznej.

Zastosowanie kwasu hialuronowego w medycynie

Kwas hialuronowy od lat jest przedmiotem zainteresowania naukowców, przede wszystkim z dziedzin medycznych. Najwcześniej, bo w 1961 roku, zaczęto używać go w okulistyce. Obecnie ma zastosowanie również w reumatologii, ginekologii, stomatologii, chirurgii, otolaryngologii, urologii, w inżynierii tkankowej, w gojeniu ran świeżych oraz w przewlekłych stanach zranienia lub w oparzeniach. Wykorzystywany jest jako marker wielu chorób, m.in. schorzeń wątroby czy schorzeń reumatycznych, oraz jako marker namnażania komórek nowotworowych. W farmacji przedłuża działanie leków o krótkim okresie półtrwania.

Kwas hialuronowy na stawy

Kwas hialuronowy jest szeroko stosowany w profilaktyce i leczeniu chorób i obrażeń narządu ruchu. Wiele preparatów występuje w postaci iniekcji dostawowych przeznaczonych do terapii choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS, osteoartrozy) – taką metodę leczenia nazywa się wiskosuplementacją. Hialuronian w formie zastrzyków stosowany jest w medycynie od 1986 roku.

Choroba zwyrodnieniowa stawów zmniejsza ilość kwasu hialuronowego w płynie maziowym. Zastrzyki z HA uzupełniają powstałe niedobory, poprawiają amortyzację i motorykę w stawie, zmniejszają stan zapalny i ból. Wiskosuplementację warto rozważyć w przypadku niedostatecznych efektów leczenia doustnego lub w przypadku przeciwwskazań do stosowania ogólnoustrojowych leków doustnych (często wywołują one np. zaburzenia ze strony układu pokarmowego). Coraz rzadziej zaleca się dostawowe stosowanie preparatów steroidowych (tzw. blokad), ponieważ wywołują one zmiany degeneracyjne. Wiskosuplementacja to dobra alternatywa w ramach profilaktyki oraz asekuracji pogłębienia zmian już obecnych w stawach. W przypadku stawu kolanowego lub biodrowego wiskosuplementacja może skutecznie odsunąć w czasie konieczność przeprowadzenia zabiegu endoprotezoplastyki. Zwykle po pojedynczym schemacie leczenia (stosuje się jedno lub kilka wstrzyknięć w zależności od podawanej dawki HA) obserwuje się ustąpienie objawów choroby na co najmniej 6 miesięcy.

Istnieje też wiele suplementów diety na stawy z hialuronianem w składzie. Ich cel jest podobny – zwiększenie lepkości mazi stawowej, poprawa mechaniki stawu, zmniejszenie stanu zapalnego.

Kwas hialuronowy w ginekologii

Kwas hialuronowy znajduje zastosowanie w ginekologii – np. w leczeniu infekcji dróg rodnych. Do leczenia pierwotnego zakażenia dołącza się nawilżające śluzówkę pochwy preparaty na bazie hialuronianu (w postaci globulek lub żeli dopochwowych), które łagodzą objawy infekcji oraz zapobiegają ich nawrotom. Drobnocząsteczkowy kwas hialuronowy pobudza do pracy układ immunologiczny i blokuje rozprzestrzenianie się infekcji.

HA stosuje się też w leczeniu pomenopauzalnej atrofii pochwy. Na skutek niedoboru estradiolu dochodzi do ścieńczenia ścian pochwy oraz zmniejszenia elastyczności śluzówki, co prowadzi do wielu dolegliwości, np. do suchości pochwy, podrażnień, świądu, pieczenia sromu i pochwy, do dyspareunii (bolesności w trakcie współżycia) czy do pojawienia się nieprawidłowych wydzielin z dróg rodnych. Preparaty kwasu hialuronowego zmniejszają lub niwelują objawy pochwowe, przyspieszają procesy gojenia tkanek, łagodzą podrażnienia, regenerują, nawilżają, uelastyczniają, a ponadto mogą mieć korzystny wpływ na problemy z nietrzymaniem moczu.

Zmiany atroficzne dotykają również młode kobiety: w połogu, podczas długotrwałego karmienia piersią, stosujące antykoncepcję hormonalną przez długi czas. Odtworzenia i/lub utrzymania prawidłowej budowy i funkcji śluzówki dróg rodnych często potrzebują kobiety długotrwale stosujące antybiotykoterapię, a także kobiety z odczynami alergicznymi (np. na środki do higieny intymnej lub środki piorące). We wszystkich tych przypadkach skuteczna może okazać się kuracja preparatami hialuronianu.

Preparaty kwasu hialuronowego zalecane są również w ginekologii onkologicznej pacjentkom po radioterapii, by załagodzić objawy niepożądane tej metody leczenia: ścieńczenie ścian pochwy, liczne zrosty, suchość, niemożność odbycia stosunku płciowego.

Kwas hialuronowy w okulistyce

Kwasu hialuronowego używa się przy wielu zabiegach okulistycznych: implantacji rogówki, wszczepianiu soczewki, operacjach zaćmy, jaskry, zeza i urazów. Hialuronian ułatwia wykonanie technicznych procedur oraz poprawia wyniki samego zabiegu. HA jest również składnikiem kropli stosowanych w terapii tzw. „suchego oka” – stosowany w stężeniu 0,1–0,3% nawilża powierzchnię oka oraz stanowi barierę ochronną. Jest też substancją pomocniczą w wielu innych kroplach ocznych, w których przedłuża kontakt substancji leczniczej z powierzchnią rogówki.

Sprawdź krople do oczu.

Zastosowanie kwasu hialuronowego w kosmetyce i dermatologii – w jakich produktach można go znaleźć?

Dermatologia stosuje kwas hialuronowy do leczenia blizn, oparzeń i innych obrażeń skóry oraz w schorzeniach prowadzących do zaników skóry. Wypełnia się nim również ubytki powstałe jako efekt posteroidowej atrofii. Kwas hialuronowy przyspiesza gojenie zmian trądzikowych, niweluje przebarwienia i nierówności naskórka.

Największą popularność hialuronian zyskał w medycynie estetycznej (dermatologii estetycznej) i w chirurgii plastycznej jako idealny wypełniacz (implant). Dokonuje się nim korekty zmarszczek twarzy i szyi, wyrównuje blizny, koryguje kształt twarzy, np. podnosi opadające kąciki ust, modeluje policzki, wygląd podbródka, nosa, łuków brwiowych. Wykorzystuje się go do poprawy nawilżenia i sprężystości skóry twarzy, szyi, dekoltu, dłoni. Kwas hialuronowy jest składnikiem preparatów powiększających usta i piersi, stosuje się go również do zabiegów mezoterapii.

HA i jego pochodne po raz pierwszy zastosowano w dermatologii estetycznej w 1992 roku. Tego typu implanty aplikuje się przez wstrzykiwanie, a nie podczas operacji, dzięki czemu eliminuje się ryzyko infekcji i innych powikłań. Pacjent nie wymaga okresu rekonwalescencji, może od razu wrócić do codzienności.

Jako że kwas hialuronowy ma dość krótki okres półtrwania i w skórze szybko ulega rozkładowi przez hialuronidazy, podejmowane są próby modyfikowania jego cząsteczki i właściwości. Obecnie korzysta się z usieciowanego HA, który wykazuje większą biostabilność i odporność na działanie wolnych rodników.

Ilość kwasu hialuronowego zmniejsza się z wiekiem – proces ten rozpoczyna się już po 25. roku życia. Od 25. do 50. roku życia ilość HA w skórze spada o 50%, by po osiemdziesiątce zaniknąć zupełnie. Stąd ogromna popularność tego związku w kosmetyce: ma zastosowanie nie tylko w preparatach nawilżających i ochronnych, ale też przeciwstarzeniowych.

Po raz pierwszy kwas hialuronowy w kosmetyce zastosowała popularna firma Estée Lauder w roku 1982. Ile procent HA powinien zawierać skuteczny produkt? Dopuszczalne stężenie w kosmetykach nie powinno przekraczać 2%. W praktyce stosuje się roztwór kwasu hialuronowego w stężeniu 1%.

Kwas hialuronowy na twarz

Kwas hialuronowy występuje w kosmetykach do stosowania przede wszystkim na skórę twarzy, szyi oraz skórę wokół oczu (oczywiście znajdziemy go też w preparatach do pielęgnacji całego ciała, np. w kosmetykach antycellulitowych). Jest składnikiem kremów, maseczek, toników, serów. Kwas hialuronowy o niskiej masie cząsteczkowej ma zdolności do przenikania do głębszych warstw naskórka, tym samym charakteryzuje się silniejszym działaniem przeciwzmarszczkowym. Kwas hialuronowy o wysokiej masie cząsteczkowej tworzy hydrofilowy film na powierzchni skóry, dzięki czemu zmniejsza przeznaskórkową utratę wody (TEWL) oraz tworzy barierę ochronną przed działaniem szkodliwych czynników zewnętrznych.

Kwas hialuronowy na włosy

Kwas hialuronowy jest składnikiem preparatów na włosy: masek, odżywek, serów, szamponów o działaniu nawilżającym, wygładzającym, zmiękczającym. Pielęgnują one włosy przesuszone i pozbawione blasku, jednocześnie ich nie obciążając.

Kwas hialuronowy – jak stosować?

W aptekach dostępne są suplementy diety z kwasem hialuronowym wspomagające terapię zwyrodnień stawów. Występują w postaci tabletek, kapsułek, proszku do sporządzenia roztworu, ampułek z płynem do wypicia. Do wyboru są preparaty jednoskładnikowe (z czystym hialuronianem) lub wieloskładnikowe (łączone np. z siarczanem chondroityny, siarczanem glukozaminy, z kolagenem, imbirem).

Kolejną grupą preparatów doustnych są suplementy diety na poprawę jakości i wyglądu skóry. Wśród składników znajdziemy liczne dodatki wspierające działanie HA, np. kolagen, koenzym Q10, biotynę.

Popularnością cieszy się również kwas hialuronowy zakupiony za niewygórowaną cenę w formie półproduktu – roztworu o procentowości od 1% do 5% w postaci mieszanki różnych typów HA (wielko- i małocząsteczkowych). Stosuje się go w codziennej pielęgnacji jako dodatek do innych produktów kosmetycznych. Kilkoma kroplami półproduktu wzbogacić można kremy, balsamy, odżywki i inne kosmetyki.

Ze względu na liczne formy występowania preparatów z kwasem hialuronowym oraz na jego szerokie zastosowanie ważne jest, by przed użyciem zapoznać się z ulotką produktu, a wszelkie wątpliwości dotyczące stosowania i dawkowania skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.

Kwas hialuronowy – przeciwwskazania, skutki uboczne, czy jest bezpieczny?

Bezpieczeństwo stosowania kwasu hialuronowego ocenia się jako wysokie, najczęściej brak jest efektów ubocznych. Preparaty HA są nietoksyczne, niemutagenne, zwykle nie wywołują reakcji alergicznych.

Po zabiegach medycyny estetycznej czasami obserwuje się przemijające skutki uboczne: zaczerwienienie skóry, zespół suchości, lekki obrzęk, świąd, dyskomfort. Takie objawy najczęściej utrzymują się od jednego dnia do 72 godzin, po czym ustępują. Co ważne, w przypadku nieprawidłowej iniekcji kwasu hialuronowego (jako wypełniacza skóry) możliwa jest natychmiastowa korekta zabiegu za pomocą hialuronidazy.

Zdjęcie ust efekty przed i po wypełnieniu kwasem hialuronowym
Zdjęcie ust – efekty przed i po wypełnieniu kwasem hialuronowym

Po zabiegu iniekcji dostawowej zdarzają się przejściowe efekty uboczne: ból i obrzęk stawu, sztywność, zaczerwienienie w miejscu wkłucia. Przeciwwskazania do zabiegu wiskosuplementacji to infekcje skóry w miejscu wkłucia, uczulenie na składniki leku, zaburzenia krzepliwości krwi i przyjmowanie antykoagulantów.

  1. M. Wilk-Jędrusik, Kwas hialuronowy w dermatologii estetycznej i kosmetologii: intradermoterapia, suplementacja doustna oraz aplikacja zewnętrzna. Rozprawa doktorska, Katedra i Zakład Naturalnych Surowców Leczniczych i Kosmetycznych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2013.
  2. M. Bizoń, A. Zielińska, W. Sawicki, Rola kwasu hialuronowego w ginekologii, „Zakażenia XXI wieku”, nr 1 (3) 2018.
  3. T. Paszkowski, Kwas hialuronowy – idealna molekuła do zastosowania w ginekologii, „Forum Położnictwa i Ginekologii”, nr 34 2018.
  4. M.B. Bride, D.J. Rhodes, Vulvovaginal atrophy, „Concise Review for Clinicians”, nr 85 2010.
  5. P. Zamojcin, Leczenie chorej chrząstki stawowej kwasem hialuronowym, „Z praktyki ortopedy”, nr 9 2018.
  6. D. Czajkowska, M. Milner-Krawczyk, M. Kazanecka, Kwas hialuronowy – charakterystyka, otrzymywanie i zastosowanie, „Biotechnology and Food Science”, nr 75 (2) 2011.
  7. A. Olejnik, J. Gościańska, I. Nowak, Znaczenie kwasu hialuronowego w przemyśle kosmetycznym i medycynie estetycznej, „Chemik”, nr 66 (2) 2012.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak właściwie aplikować kwas hialuronowy?

    Kwas hialuronowy występuje naturalnie w różnych częściach organizmu, a jego największe ilości znajdują się w skórze, tkance łącznej i płynach maziowych w stawach. Dzięki zdolności do wiązania i utrzymywania dużej ilości wody kwas hialuronowy działa jak naturalny nawilżacz, pomagając skórze zachować odpowiednie nawodnienie. Niewiele osób wie jednak, co niszczy kwas hialuronowy i jak temu zapobiec, a także jak właściwie wprowadzić go do pielęgnacji, aby cieszyć się zdrową i jędrną skórą.

  • Alfahydroksykwasy – kwas glikolowy, mlekowy i migdałowy

    Alfahydroksykwasy (AHA, Alpha Hydroxy Acids), są grupą związków organicznych należącą do kwasów hydroksylowych. Występują naturalnie w przyrodzie np. w owocach, dlatego nazywane są zwane również kwasami owocowymi. Przemysł kosmetyczny wykorzystuje kwasy AHA tj. jabłkowy, winowy, pirogronowy, jednak najpowszechniejszym jest kwas glikolowy (INCI Glicolic Acid). Otrzymuje się go z trzciny cukrowej. Jest kwasem średniej mocy, o najmniejszej cząsteczce spośród wszystkich AHA, łatwo rozpuszczającej się w wodzie. Dzięki tym właściwościom jest najlepiej penetrującym kwasem warstwę rogową naskórka. Stosuje się go głównie, jako środek złuszczający.

  • Kwas kojowy i jego zastosowania w kosmetologii, kosmetyce i medycynie

    Kwas kojowy (5-hydroksy-2-(hydroksymetylo)-4H-pirano-4-on) jest związkiem chemicznym naturalnego pochodzenia. Jest produkowany przez wiele gatunków grzybów i bakterii. Można go znaleźć w sfermentowanych produktach kuchni azjatyckiej – np. w sosie sojowym, paście miso czy winie ryżowym. Znany jest głównie ze względu na swoje działanie rozjaśniające. Ta niewielka cząsteczka chemiczna wykazuje także szereg innych ciekawych właściwości, dzięki którym znalazła o wiele szersze zastosowane praktyczne.

  • Jak dbać o skórę z tatuażem? Czym smarować?

    Popularność tatuaży jako trwałej ozdoby ciała człowieka nieprzerwanie rośnie. Tak jak kiedyś trudno było spotkać osobę wytatuowaną, tak obecnie coraz rzadziej poznajemy nowe osoby, które nie mają choćby jednej, małej „dziary”. Za tą powszechnością idą też jednak pewne obowiązki, a mianowicie odpowiednia higiena – jak zatem właściwie dbać o skórę pokrytą tatuażem?

  • Cera tłusta (łojotokowa) – przyczyny, charakterystyka, pielęgnacja skóry tłustej i mieszanej

    Tłusta, nadmiernie błyszcząca, z widocznymi porami i zaskórnikami – tak wygląda skóra łojotokowa. Często nie dotyczy tylko cery, czyli skóry na twarzy, ale także pleców, klatki piersiowej i głowy. Dowiedz się, jak należy pielęgnować skórę tłustą, aby wpłynąć na jej kondycję.

  • Tatuaż z henny dla dzieci i dorosłych – czy jest bezpieczny?

    Henna jest naturalnym barwnikiem pozyskiwanym z roślin, który wykorzystuje się w przemyśle kosmetycznym. Tatuaże z henny są popularną metodą tatuowania ciała, gdyż w przeciwieństwie do naturalnych tatuaży znikają po kilku tygodniach bez pozostawienia śladu. Należy jednak pamiętać, że henna jest dość częstym alergenem powodującym reakcje uczuleniowe na skórze.

  • HIFU – zabieg krok po kroku. Czy da się zmniejszyć drugi podbródek w pół godziny?

    Medycyna estetyczna jest bardzo szybko rozwijającą się, wyjątkowo nowoczesną i coraz bardziej dostępną branżą z pogranicza fizjologii i kosmetologii. Służy m.in. do dbania o siebie, a tym samym do poprawy samopoczucia. Z powodzeniem korzystają z niej zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Umożliwia szybsze osiągnięcie wyznaczonych celów sylwetkowych, poprawę wizerunku, pozbycie się kompleksów lub po prostu – poprawia jakość życia. W artykule podpowiemy, jak pozbyć się drugiego podbródka, jak ujędrnić skórę na piersiach po karmieniu i co zrobić, aby skóra na szyi lub brzuchu przestała być wiotka. Oznacza to, że przyjrzymy się jednej z bardziej popularnych metod wykorzystywanych w medycynie estetycznej – HIFU.

  • Mikrodermabrazja domowa – czy zabiegi w gabinecie kosmetycznym nadal są konieczne?

    Mikrodermabrazja w domu? To zdanie jeszcze kilka lat temu brzmiało nierealnie. W obecnych czasach wiele osób posiada już w swoim domowym spa cały arsenał sprzętów, które mogą pomóc zadbać o skórę, w tym także urządzenie do mikrodermabrazji, kupione już nawet za kilkadziesiąt złotych. Czy mikrodermabrazja wykonywana w domu daje takie same efekty jak ta wykonana w gabinecie? Jakie ryzyko niosą za sobą domowe zabiegi z wykorzystaniem urządzenia do mikrodermabrazji? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij