Kwas hialuronowy – charakterystyka, właściwości i zastosowanie
Joanna Orzeł

Kwas hialuronowy – charakterystyka, właściwości i zastosowanie

Kwas hialuronowy to jedna z bardziej znanych makrocząsteczek na świecie. Występuje on nie tylko w ustroju człowieka, ale również w innych organizmach zwierzęcych, a takie rozpowszechnienie przekłada się na jego szerokie zastosowanie w medycynie i farmacji. Z czego wynika ta popularność? Jakie właściwości ma hialuronian? Oto garść informacji na jego temat. 

Geniusz tkwi w prostocie – oto kolejny raz potwierdza się ta maksyma. Niezwykle prosta budowa i powtarzalna struktura biopolimerowa kwasu hialuronowego kryje bogactwo fizykochemicznych właściwości i funkcji biologicznych. Ponownie przekonujemy się, że inspiracji najlepiej szukać w naturze. 

Kwas hialuronowy – czym jest? Jak się go produkuje? 

Kwas hialuronowy (ang. hyaluronic acid, w skrócie HA) należy do grupy związków o nazwie glikozaminoglikany (GAG), czyli do polisacharydów, których łańcuch składa się z powtarzalnych jednostek dwucukrowych. Cząsteczka kwasu hialuronowego złożona jest z cząsteczki kwasu D-glukuronowego i cząsteczki N-acetyloglukozaminy. Naprzemiennie łączą je wiązania β-(1-4) i β-(1-3) glikozydowe. To naturalny biopolimer o takiej samej budowie zarówno u człowieka, u innych kręgowców, a nawet bakterii (z tego względu uznaje się go za najstarszą ewolucyjnie formę glikozaminoglikanów). W organizmach żywych kwas hialuronowy występuje najczęściej w postaci soli sodowej: hialuronianu sodu. 

Po raz pierwszy wyizolowano go i opisano w 1934 roku – źródłem było ciało szkliste oka bydlęcia. Pierwszej syntezy in vitro dokonano w 1964 roku. Nazwa hialuronianu wywodzi się od greckiego słowa hyalos (szkło) i odnosi się do jego wyglądu: szklistego i przejrzystego. 

Biosynteza kwasu hialuronowego zachodzi na wewnętrznej stronie błony plazmatycznej bakterii i komórek eukariotycznych, a katalizują ją enzymy zwane syntazami hialuronianowymi. Syntezie towarzyszy nieustanna degradacja głównie przez hialuronidazy, a szybkość rozpadu zależy od miejsca występowania hialuronianu: czas półtrwania związku w skórze to ok. 12 godzin, podczas gdy tego w chrząstce nawet do trzech tygodni.

Wykazano, że u dorosłego człowieka o masie 70 kg znajduje się ok. 15 g kwasu hialuronowego w formie hialuronianu sodu. Aż 1/3 tej zawartości jest codziennie usuwana i zastępowana nowymi cząsteczkami! 

Dla celów medycznych i kosmetologicznych wykorzystuje się głównie kwas hialuronowy pochodzenia ksenogenicznego. Podstawowym sposobem otrzymywania była długo izolacja HA z tkanek zwierzęcych: z grzebieni kogucich, pępowiny, skóry rekina, gałek ocznych kręgowców. Takie procesy pozyskiwania nie są jednak pozbawione wad: uzyskane preparaty kwasu hialuronowego mogły być zanieczyszczone substancjami naturalnie obecnymi w tkankach zwierzęcych, np. białkami, kationami metali, pozostałościami kwasów nukleinowych – niesie to ryzyko wystąpienia alergii lub zmiany właściwości otrzymanego kwasu hialuronowego.  

Z tego względu coraz większą uwagę przykłada się do preparatów HA otrzymywanych z hodowli niektórych szczepów bakteryjnych. Po raz pierwszy kwas hialuronowy wyizolowano z chorobotwórczych bakterii rodzaju Streptococcus. W procesach biotechnologicznych nie stosuje się szczepów chorobotwórczych, dlatego obecnie korzysta się obecnie z niepatogennych Streptococcus equi oraz Streptococcus equi zooepidemicus; bada się również pod tym kątem np. Bacillus subtilis, zdecydowanie mniej wymagające w hodowli, co niosłoby ogromne korzyści ekonomiczne. 

Kwas hialuronowy – rodzaje 

Hialuronian dzieli się na grupy ze względu na długości łańcucha i masę cząsteczkową. Wielkość cząsteczek kwasu hialuronowego ma wpływ na jego właściwości i pełnione przez niego funkcje. Występują trzy główne jego rodzaje: 

  • małocząsteczkowy kwas hialuronowy (LMW-HA) o masie cząsteczkowej między 5 a 20 kDa (kilodaltonów), np. ma zdolność wnikania w głębsze warstwy skóry, nawilżając ją.
  • średniocząsteczkowy kwas hialuronowy (MMW-HA) o masie cząsteczkowej między 100 a 300 kDa, np. silnie nawilża najbardziej zewnętrzną warstwę naskórka,
  • wielkocząsteczkowy kwas hialuronowy (HMW-HA) o masie cząsteczkowej między 1000 a 1400 kDa; np. wykazuje zdolność do utrzymywania się na skórze, tworząc tzw. film, który chroni skórę przed odparowaniem wody.

Właściwości kwasu hialuronowego – jakie role odgrywa w organizmie? 

Hialuronian to jedyny spośród glikozaminoglikanów niezwiązany kowalencyjnie z żadnym białkiem. Niekonwalencyjnie oddziałuje natomiast z wieloma różnymi cząsteczkami, np. albuminami. HA tworzy proste, nierozgałęzione łańcuchy, które nie podlegają żadnym modyfikacjom (np. siarczanowaniu). Jest to jedna z najbardziej higroskopijnych cząsteczek występujących w naturze: wiąże wodę w ilości nawet 1000-krotnie przekraczającej jej masę (1 gram kwasu hialuronowego ma zdolność związania do 6 litrów wody!). 

Funkcje kwasu hialuronowego zależą od miejsca jego występowania w organizmie. U kręgowców znajdziemy go głównie w macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM), ale również na powierzchni i wewnątrz komórek. 

Największe ilości (nawet ponad 50%) HA znajdują się w skórze: przede wszystkim w warstwie kolczystej, nieco mniej w warstwie podstawnej naskórka (nie występuje w ogóle w warstwach ziarnistej i rogowej) oraz w skórze właściwej. Kolejne miejsca występowania kwasu hialuronowego to chrząstka, maź stawowa, mięśnie, mięsień sercowy, układ limfatyczny, ciałko szkliste oka, film łzowy, struny głosowe, nerki, tkanka łączna pępowiny ludzkiej, mózg, mocz, surowica krwi

Oto jakie aktywności biologiczne wykazuje kwas hialuronowy: 

  • Funkcją podstawową jest utrzymanie integralności substancji międzykomórkowej, nadanie jej sprężystości i elastyczności. HA wiąże w niej wodę, pełni funkcję buforu osmotycznego, bierze udział w utrzymaniu homeostazy oraz w migracji, proliferacji i w różnicowaniu komórek. 
  • Bierze udział w koagulacji: przyspiesza tworzenie fibryny i wzmacnia włóknik. 
  • Wpływa na wilgotność, sprężystość, strukturę, objętość, ściśliwość skóry i naskórka; zapewnia transport składników odżywczych i jonów w skórze. 
  • Tworzone przez HA roztwory o dużej lepkości i elastyczności stanowią doskonały „smar” dla powierzchni stawowych, redukując tarcie między poruszającymi się kośćmi.
  • Współtworzy strukturę ciałka szklistego oka oraz wchodzi w skład filmu łzowego utrzymującego prawidłowe nawilżenie powierzchni oka.
  • Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie strun głosowych
  • Ma ważny udział w każdym z etapów gojenia się ran, tworzy środowisko sprzyjające gojeniu
  • Ma działanie bakteriostatyczne
  • Hialuronian o dużej masie cząsteczkowej ma właściwości przeciwzapalne, immunosupresyjne, antyoksydacyjne; zaś ten o małej masie cząsteczkowej działa prozapalnie, pobudza kolejne etapy odpowiedzi immunologicznej

Zastosowanie kwasu hialuronowego w medycynie 

Kwas hialuronowy od lat jest przedmiotem zainteresowania naukowców, przede wszystkim z działów medycznych. Najwcześniej, bo w 1961 roku, zaczęto używać go w okulistyce. Obecnie ma zastosowanie również w reumatologii, ginekologii, stomatologii, chirurgii, otolaryngologii, urologii, w inżynierii tkankowej, w gojeniu ran świeżych oraz w przewlekłych stanach zranienia lub w oparzeniach. Wykorzystywany jest jako marker wielu chorób, m.in. schorzeń wątroby, schorzeń reumatycznych, jako marker namnażania komórek nowotworowych. W farmacji przedłuża działanie leków o krótkim okresie półtrwania. 

Kwas hialuronowy na stawy 

Kwas hialuronowy jest szeroko stosowany w profilaktyce i leczeniu chorób i obrażeń narządu ruchu. Wiele z preparatów występuje w postaci iniekcji dostawowych dedykowanych terapii choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS, osteoartrozy) – taką metodę leczenia nazywa się wiskosuplementacją. Hialuronian w formie zastrzyków stosowany jest w medycynie od 1986 roku. 

Choroba zwyrodnieniowa stawów zmniejsza ilości kwasu hialuronowego w płynie maziowym. Zastrzyki z HA uzupełniają powstałe niedobory, poprawiają amortyzację i motorykę w stawie, zmniejszają stan zapalny i ból. Wiskosuplementację warto rozważyć w przypadku niedostatecznych efektów leczenia doustnego lub w przypadku przeciwwskazań do stosowania ogólnoustrojowych leków doustnych (często wywołują one np. zaburzenia ze strony układu pokarmowego). Coraz rzadziej zaleca się też dostawowe stosowanie preparatów steroidowych (tzw. blokad), ponieważ wywołują one zmiany degeneracyjne. Wiskosuplementacja to dobra alternatywa w ramach profilaktyki oraz asekuracji pogłębienia zmian już obecnych w stawach. W przypadku stawów kolanowego lub biodrowego wiskosuplementacja może skutecznie odsunąć w czasie konieczność przeprowadzenia zabiegu endoprotezoplastyki. Zwykle po pojedynczym schemacie leczenia (stosuje się jedno lub kilka wstrzyknięć w zależności od podawanej dawki HA) obserwuje się ustąpienie objawów choroby na co najmniej 6 miesięcy. 

Istnieje też wiele suplementów diety na stawy z hialuronianem w składzie. Ich cel jest podobny: zwiększenie lepkości mazi stawowej, poprawa mechaniki stawu, zmniejszenie stanu zapalnego. 

Kwas hialuronowy w ginekologii 

Kwas hialuronowy znajduje zastosowanie w ginekologii np. w leczeniu infekcji dróg rodnych. Do leczenia pierwotnego zakażenia dołącza się nawilżające śluzówkę pochwy preparaty na bazie hialuronianu (w postaci globulek lub żeli dopochwowych), które łagodzą objawy infekcji oraz zapobiegają ich nawrotom. Drobnocząsteczkowy kwas hialuronowy pobudza do pracy układ immunologiczny i blokuje rozprzestrzenianie się infekcji

HA stosuje się też w leczeniu pomenopauzalnej atrofii pochwy. Na skutek niedoboru estradiolu dochodzi do ścieńczenia ścian pochwy oraz zmniejszenia elastyczności śluzówki, co prowadzi do wielu dolegliwości, np. do suchości pochwy, podrażnień, świądu, pieczenia sromu i pochwy, do dyspaurenii (bolesności w trakcie współżycia), pojawienia się nieprawidłowych wydzielin z dróg rodnych. Preparaty kwasu hialuronowego zmniejszają lub niwelują objawy pochwowe, przyspieszają procesy gojenia tkanek, łagodzą podrażnienia, regenerują, nawilżają, uelastyczniają oraz, co więcej, mogą mieć korzystny wpływ na problemy z nietrzymaniem moczu

Zmiany atroficzne dotykają również kobiet młodych: w połogu, podczas długotrwałego karmienia piersią, długo stosujących antykoncepcję hormonalną. Odtworzenia i/lub utrzymania prawidłowej budowy i funkcji śluzówki dróg rodnych często potrzebują kobiety długotrwale stosujące antybiotykoterapię, kobiety z odczynami alergicznymi (np. na środki do higieny intymnej lub środki piorące). We wszystkich tych przypadkach skuteczna może okazać się kuracja preparatami hialuronianu. 

Preparaty kwasu hialuronowego zalecane są również w ginekologii onkologicznej pacjentkom po radioterapii, by załagodzić objawy niepożądane tej metody leczenia: ścieńczenie ścian pochwy, liczne zrosty, suchość, niemożność odbycia stosunku płciowego. 

Kwas hialuronowy w okulistyce 

Kwasu hialuronowego używa się przy wielu zabiegach okulistycznych: implantacji rogówki, wszczepianiu soczewki, operacjach zaćmy i jaskry, zeza, urazów. Hialuronian ułatwia wykonanie technicznych procedur oraz poprawia wyniki samego zabiegu. HA jest również składnikiem kropli stosowanych w terapii tzw. „suchego oka”, w których – stosowany w stężeniu 0,1–0,3% – nawilża powierzchnię oka oraz stanowi barierę ochronną. Jest też substancją pomocniczą wielu innych kropli ocznych, w których przedłuża kontakt substancji leczniczej z powierzchnią rogówki. 

Sprawdź krople do oczu.

Zastosowanie kwasu hialuronowego w kosmetyce i dermatologii – w jakich produktach można go znaleźć? 

Dermatologia stosuje kwas hialuronowy do leczenia blizn, oparzeń i innych obrażeń skóry oraz w schorzeniach prowadzących do zaników skóry. Wypełnia się nim również ubytki powstałe jako efekt posteroidowej atrofii. Przyspiesza gojenie zmian trądzikowych, niweluje przebarwienia i nierówności naskórka. 

Największą popularność hialuronian zyskał w medycynie estetycznej (dermatologii estetycznej) i w chirurgii plastycznej jako idealny wypełniacz (implant). Dokonuje się nim korekty zmarszczek twarzy i szyi, wyrównuje blizny, koryguje kształt twarzy, np. podnosi opadające kąciki ust, modeluje policzki, wygląd podbródka, nosa, łuków brwiowych. Poprawia się nawilżenie i sprężystość skóry twarzy, szyi, dekoltu, dłoni. Kwas hialuronowy jest składnikiem preparatów powiększających usta i piersi, stosuje się go również do zabiegów mezoterapii. 

HA i jego pochodne po raz pierwszy zastosowano w dermatologii estetycznej w 1992 roku. Tego typu implanty aplikuje się przez wstrzykiwanie, a nie podczas operacji, dzięki czemu eliminuje się ryzyko infekcji i innych powikłań. Pacjent nie wymaga okresu rekonwalescencji, może od razu wrócić do codzienności. 

Jako że kwas hialuronowy ma dość krótki okres półtrwania i w skórze szybko ulega rozkładowi przez hialuronidazy, podejmowane są próby modyfikowania jego cząsteczki i właściwości. Obecnie korzysta się z usieciowanego HA, który wykazuje większą biostabilność i odporność na działanie wolnych rodników. 

Ilość kwasu hialuronowego zmniejsza się z wiekiem – proces ten rozpoczyna się już po 25. roku życia. Od 25. do 50. roku życia ilość HA w skórze spada o 50%, by po osiemdziesiątce zaniknąć zupełnie. Stąd ogromna popularność tego związku w kosmetyce: ma zastosowanie nie tylko w preparatach nawilżających i ochronnych, ale też przeciwstarzeniowych. 

Po raz pierwszy kwas hialuronowy w kosmetyce zastosowała popularna firma Estée Lauder w roku 1982. Ile procent HA powinien zawierać skuteczny produkt? Dopuszczalne stężenie w kosmetykach nie powinno przekraczać 2%. W praktyce stosuje się 1% roztwór kwasu hialuronowego. 

Kwas hialuronowy na twarz 

Kwas hialuronowy występuje w kosmetykach do stosowania przede wszystkim na skórę twarzy, skórę wokół oczu oraz szyi (oczywiście znajdziemy go też w preparatach do pielęgnacji całego ciała, np. antycellulitowych). Jest składnikiem kremów, maseczek, toników, serów. Kwas hialuronowy o niskiej masie cząsteczkowej ma zdolności do przenikania do głębszych warstw naskórka, tym samym charakteryzuje się silniejszym działaniem przeciwzmarszczkowym. Kwas hialuronowy o wysokiej masie cząsteczkowej tworzy hydrofilowy film na powierzchni skóry, zmniejszając przeznaskórkową utratę wody (TEWL) oraz tworząc barierę ochronną przed działaniem szkodliwych czynników zewnętrznych. 

Kwas hialuronowy na włosy 

Kwas hialuronowy jest składnikiem preparatów na włosy: masek, odżywek, serów, szamponów o działaniu nawilżającym, wygładzającym, zmiękczającym. Pielęgnują one włosy przesuszone, pozbawione blasku, jednocześnie ich nie obciążając. 

Kwas hialuronowy – jak stosować? 

W aptekach dostępne są suplementy diety z kwasem hialuronowym wspomagające terapię zwyrodnień stawów. Występują w postaci tabletek, kapsułek, proszku do sporządzenia roztworu, ampułek z płynem do wypicia. Do wyboru są preparaty jednoskładnikowe (z czystym hialuronianem) lub wieloskładnikowe (łączone np. z siarczanem chondroityny, siarczanem glukozaminy, z kolagenem, imbirem). 

Kolejną grupą preparatów doustnych są suplementy diety na poprawę jakości i wyglądu skóry. Wśród składników znajdziemy liczne dodatki wspierające działanie HA, np. kolagen, koenzym Q10, biotynę. 

Popularnością cieszy się również kwas hialuronowy zakupiony za niewygórowaną cenę w formie półproduktu: roztworu o procentowości od 1 do 5% w postaci mieszanki różnych typów HA (wielko- i małocząsteczkowych). Stosuje się go w codziennej pielęgnacji jako dodatek do innych produktów kosmetycznych. Kilkoma kroplami półproduktu wzbogacić można kremy, balsamy, odżywki i inne. 

Ze względu na liczne formy występowania preparatów z kwasem hialuronowym oraz na jego szerokie zastosowanie ważne jest, by przed użyciem zapoznać się z ulotką produktu, a wszelkie wątpliwości dotyczące stosowania i dawkowania skonsultować należy z lekarzem lub farmaceutą. 

Kwas hialuronowy – przeciwwskazania, skutki uboczne, czy jest bezpieczny? 

Bezpieczeństwo stosowania kwasu hialuronowego ocenia się jako wysokie, najczęściej brak jest efektów ubocznych. Preparaty HA są nietoksyczne, niemutagenne, zwykle nie wywołują reakcji alergicznych. 

Po zabiegach medycyny estetycznej czasami obserwuje się przemijające skutki uboczne: zaczerwienienie skóry, zespół suchości, lekki obrzęk, świąd, dyskomfort. Takie objawy najczęściej utrzymują się od jednego dnia do 72 godzin, po czym ustępują. Co ważne, w przypadku nieprawidłowej iniekcji kwasu hialuronowego (jako wypełniacza skóry) możliwa jest natychmiastowa korekta zabiegu za pomocą hialuronidazy

Po zabiegu iniekcji dostawowej zdarzają się przejściowe efekty uboczne: ból i obrzęk stawu, sztywność, zaczerwienienie w miejscu wkłucia. Przeciwskazania do zabiegu wiskosuplementacji to infekcje skóry w miejscu wkłucia, uczulenie na składniki leku, zaburzenia krzepliwości krwi i przyjmowanie antykoagulantów. 

  1. M. Wilk – Jędrusik, Kwas hialuronowy w dermatologii estetycznej i kosmetologii: intradermoterapia, suplementacja doustna oraz aplikacja zewnętrzna. Rozprawa doktorska, Katedra i Zakład Naturalnych Surowców Leczniczych i Kosmetycznych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2013 
  2. M. Bizoń, A. Zielińska, W. Sawicki, Rola kwasu hialuronowego w ginekologii, „Zakażenia XXI wieku”, nr 1 (3) 2018.
  3. T. Paszkowski, Kwas hialuronowy – idealna molekuła do zastosowania w ginekologii, „Forum Położnictwa i Ginekologii”, nr 34 2018. 
  4. M.B. Bride, D.J. Rhodes, Vulvovaginal atrophy, „Concise Review for Clinicians”, nr 85 2010. 
  5. P. Zamojcin, Leczenie chorej chrząstki stawowej kwasem hialuronowym, „Z praktyki ortopedy”, nr 9 2018. 
  6. D. Czajkowska, M. Milner-Krawczyk, M. Kazanecka, Kwas hialuronowy – charakterystyka, otrzymywanie i zastosowanie, „Biotechnology and Food Science”, nr 75 (2) 2011. 
  7. A. Olejnik, J. Gościańska, I. Nowak, Znaczenie kwasu hialuronowego w przemyśle kosmetycznym i medycynie estetycznej, „Chemik”, nr 66 (2) 2012. 

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Zabiegi kosmetyczne na jesień i zimę – które wybrać?

    Okres jesienno-zimowy to znakomity czas na to, aby wykonać niektóre zabiegi na twarz i ciało, ponieważ części zabiegów kosmetycznych nie powinno się wykonywać wiosną i latem – nie jest wskazana ekspozycja na silne promienie słoneczne po ich wykonaniu, co jak wiadomo wiosną i latem byłoby to nieuniknione. Poza tym część zabiegów kosmetycznych lepiej jest wykonywać jesienią i zimą – w znakomity sposób przygotują one naszą twarz i ciało do nowego letniego sezonu, w którym dzięki nim od razu będziemy mogły zabłysnąć.

  • Co to znaczy, że produkt jest hipoalergiczny?

    Kosmetyki, które nie podrażniają, nie posiadają w swoim składzie związków mogących wywoływać reakcje alergiczne to kosmetyki hipoalergiczne. Powinny być one pozbawione barwników, substancji zapachowych, konserwantów, alkoholu, alergenów pochodzenia naturalnego, np. olejów mineralnych i innych związków. Niestety do chwili obecnej nie został uregulowany prawny status tych produktów, dlatego zawsze należy się upewnić, że informacja na etykiecie jest spójna ze składem kosmetyku, którą producent deklaruje z drugiej strony opakowania.

  • Kwasy tłuszczowe omega-9 – właściwości, rola w organizmie, najlepsze źródła NNKT

    Kwasy omega-9 i ich główny przedstawiciel, czyli kwas oleinowy to substancje, które warunkowo zaliczono do rodziny kwasów omega, ponieważ organizm jest w stanie sam syntezować ten związek (niemniej w małych ilościach). Nie ulega wątpliwości, że omega-9 to zdrowe kwasy tłuszczowe, które m.in. regulują ciśnienie tętnicze krwi, działają protekcyjne na serce i oczy, dodatkowo chronią układ nerwowy, poprawiają odporność i wspierają proces leczenia i regeneracji skóry (zaleca się ich stosowanie w leczeniu chorób, takich jak AZS). Jakie inne właściwości mają kwasy omega-9, co jest ich najlepszy źródłem oraz jak należy je suplementować? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Olej z nasion bawełny – jakie ma właściwości? Czy warto go stosować?

    Nie od dziś wiadomo, że wybór odpowiedniego oleju – czy to do użytku wewnętrznego, czyli do spożycia; czy do użytku zewnętrznego, pielęgnacyjnego – to niezwykle istotna dla zdrowia kwestia. Dowiedzmy się zatem więcej o oleju z nasion bawełny: jakie ma właściwości i jak możemy go zastosować, by z tych właściwości odpowiednio skorzystać? 

  • Ceramidy – czym są? Jakie mają właściwości? Dla kogo kosmetyki z ceramidami?

    Ceramidy to naturalnie występujące w naskórku substancje budulcowe, które dzięki swej budowie i właściwościom mają szerokie zastosowanie w przemyśle kosmetycznym. W artykule odpowiemy na pytania o to, czym są ceramidy, jakie jest ich znaczenie w skórze oraz jak je stosować w codziennej pielęgnacji. 

  • Kannabidiol (CBD) – jakie ma właściwości? Jak stosować olejek konopny?

    Ze względu na status nowości wokół CBD i olejku z CBD narasta wiele pytań. Na co pomaga? Do czego służy? Jak stosować, jak zażywać? Jakie stężenie jest odpowiednie? Jak wybrać dobry produkt? Czy jest legalny? Jak długo prowadzić suplementację? Czy można CBD łączyć z lekami? Na te i wiele innych pytań odpowiadamy w poniższym tekście. 

  • Kwasy AHA a skóra – jakie właściwości mają kwasy owocowe?

    Kwasy owocowe to związki pochodzenia naturalnego powszechnie używane w kosmetyce, w kosmetologii, ale także w zaciszu domowym. Jak jednak stosować je prawidłowo? Jak dobrać właściwy kwas do swojej cery i jej problemów? Źle dobrany może bowiem kosztować nas więcej szkody niż pożytku! Kwasy AHA – poznajmy je bliżej. 

  • Nadpotliwość stóp – co warto stosować na nadmiernie pocące się stopy?

    Nadmiernie pocące się nastręczają wielu trudności. Jak można pozbyć się tego problemu? Co robić, gdy cierpimy na nadpotliwość stóp? Jakie preparaty stosować i jak ich używać? Czy nieleczona hiperhydroza stóp może być groźna? Podpowiadamy. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij