Glukozamina – jaki ma wpływ na stawy? Jak uzupełniać jej niedobory?

Glukozamina to substancja naturalnie występująca w tkankach ludzkich, buduje przede wszystkim chrząstkę stawową. Z tego względu już dekady temu wysunięto przypuszczenie, że zażywanie jej jako suplementu diety może wspomóc terapię pacjentów zmagających się z chorobami stawów. Czy słusznie? Poznajmy glukozaminę, jej właściwości i zastosowanie. 

1. Glukozamina – czym jest?
2. Glukozamina – właściwości, działanie i efekty
3. Glukozamina – kiedy stosować? Jak dawkować preparaty z glukozaminą?
4. Glukozamina – skutki uboczne i przeciwwskazania do stosowania
5. Glukozamina – najczęściej zadawane pytania

Dolegliwości i choroby ze strony układu mięśniowo-szkieletowego to poważny problem współczesnego, starzejącego się społeczeństwa. Choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoartroza) jest nierzadko przyczyną niezdolności do pracy, niepełnosprawności, obniżenia samopoczucia psychicznego. Najczęściej zalecane w jej terapii leki przeciwbólowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) działają jedynie objawowo, nie lecząc przyczyn osteoartrozy, a dodatkowo są powodem występowania dotkliwych działań niepożądanych. Zrozumiałym jest zatem poszukiwanie bezpiecznych alternatyw o wpływie nie tylko na objawy, ale też na przyczynę tego schorzenia. 

Glukozamina – czym jest?

Glukozamina (ang. glucosamine) to aminomonosacharyd; związek organiczny, będący pochodną glukozy, w której jedna z grup hydroksylowych została podstawiona grupą aminową. Jest rozpuszczalna w wodzie. Ten jeden z najliczniej występujących w organizmie człowieka cukrów prostych jest prekursorem wielu innych cząstek, np. chondroityny lub heparyny. 

Glukozamina dostępna jest na rynku w postaci trzech związków:

• siarczanu,
• chlorowodorku,
• N-acetyloglukozaminy.

Wszystkie one pozyskiwane są z chityny budującej szkielety organizmów morskich lub ściany komórkowe grzybów. Występuje też w pełni syntetyczna forma glukozaminy. 

Glukozamina – właściwości, działanie i efekty

Choroba zwyrodnieniowa stawów przestaje być domeną wyłącznie ludzi starszych. Coraz częściej dotyka osoby młode – czasem dopiero po 35. roku życia! Przyczyniają się do tego chętnie uprawiane sporty wyczynowe, a nawet rekreacyjne. Stopniowo przeciążenie stawów prowadzi do postępującego uszkodzenia chrząstki, a dalej do wtórnej lub pourazowej osteoartrozy. Wzrasta więc zapotrzebowanie na leczenie mniej inwazyjne niż proponowana osobom w starszym wieku endoprotezoplastyka. Poszukiwane jest remedium idealne: niepowodujące działań niepożądanych, modyfikujące przebieg choroby zwyrodnieniowej stawów, spowalniające stan zapalny i procesy niszczenia tkanek stawu. Odpowiedzią są związki chondroprotekcyjne z glukozaminą na czele. 

Mechanizm działania glukozaminy nie został wciąż dokładnie poznany.

1. Wykazano, że jest ona wykorzystywana przez chondrocyty do wbudowania jej w łańcuchy glikozaminoglikanów (GAG), czyli polisacharydów będących m.in. składową chrząstki.
2. Glukozamina zmniejsza aktywność niektórych enzymów katabolicznych biorących udział w degradacji tkanki chrzęstnej.
3. Ułatwia też nowo powstałym chondrocytom dotarcie do uszkodzonych obszarów chrząstki.
4. Może również pobudzać produkcję kwasu hialuronowego, ważnego składnika mazi stawowej.
5. Inne badania wskazują na zdolność glukozaminy do zmniejszania stanów zapalnych przez hamowanie aktywności cytokin prozapalnych i zmniejszenie produkcji prostaglandyn. 

Glukozamina – kiedy stosować? Jak dawkować preparaty z glukozaminą?

W aptekach dostępne są preparaty z glukozaminą w postaci leków na receptę oraz licznych suplementów diety. Odpowiednie będą dla osób zmagających się z chorobą zwyrodnieniową stawów, dla osób w podeszłym wieku oraz dla osób aktywnych fizycznie, pragnących zadbać o prawidłowe funkcjonowanie stawów, ich ruchomość i sprawność.

Wybierać można spośród suplementów w postaci tabletek, kapsułek, saszetek, żeli do smarowania, płynów do wypicia. Są to przede wszystkim preparaty wieloskładnikowe, np. z witaminą C, imbirem, kolagenem, chondroityną, kwasem hialuronowym, ekstraktem z kadzidłowca indyjskiego (Boswellia serrata). 

Zalecane dawkowanie to najczęściej 1500 mg glukozaminy na dobę w dawkach podzielonych. Przed użyciem zawsze należy zapoznać się z ulotką preparatu, a ewentualne wątpliwości skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. 

Glukozamina – skutki uboczne i przeciwwskazania do stosowania

1. Glukozamina podana doustnie jest bardzo dobrze tolerowana. Ewentualne działania niepożądane – takie jak zaparcia, biegunki, wzdęcia, bóle głowy, wysypka – mają łagodny charakter i ustępują po odstawieniu preparatu. 
2. Glukozamina pozyskiwana z owoców morza jest przeciwwskazana dla pacjentów ze stwierdzoną nadwrażliwością na skorupiaki. Jednocześnie osoby te mogą zażywać preparaty z glukozaminą pozyskiwaną z innych źródeł. 
3. W czasie ciąży i karmienia piersią, w przypadku dzieci i młodzieży oraz w przypadku cukrzycy stosowanie preparatów z glukozaminą należy skonsultować z lekarzem. 

Glukozamina – najczęściej zadawane pytania

Kto nie powinien przyjmować glukozaminy?

Nie rekomenduje się podawania glukozaminy dzieciom, kobietom w ciąży i okresie laktacji ze względu na niewystarczającą liczbę badań potwierdzających bezpieczeństwo stosowania. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby chorujące na astmę, alergię na skorupiaki oraz przyjmujące niektóre leki, zwłaszcza przeciwzakrzepowe. W przypadku chorób przewlekłych lub stałej farmakoterapii warto skonsultować suplementację z lekarzem.

Z czym nie łączyć glukozaminy?

Preparaty z glukozaminą mogą zaburzać działanie niektórych leków, zwłaszcza przeciwzakrzepowych (np. warfaryny), zwiększając ryzyko krwawień. Ostrożność powinny zachować również osoby stosujące leki przeciwnowotworowe.

Czy glukozamina działa tak samo na stawy jak kolagen?

Glukozamina i kolagen nie działają w ten sam sposób, ale mogą się wzajemnie uzupełniać. Kolagen dostarcza aminokwasów wykorzystywanych do budowy tkanki łącznej, wpływając na wytrzymałość stawów. Z kolei glukozamina uczestniczy w syntezie składników chrząstki oraz płynu stawowego, wspierając prawidłowe funkcjonowanie stawów.