Chrząstka stawowa – jakie pełni funkcje? Uszkodzenie i regeneracja chrząstki stawowej
Mateusz Burak

Chrząstka stawowa – jakie pełni funkcje? Uszkodzenie i regeneracja chrząstki stawowej

Chrząstka stawowa (łac. cartilago articularis) to twarda, lecz elastyczna tkanka łączna szkieletowa pokrywająca powierzchnię stawową kości. Zapobiega ścieraniu się kości i zapewnia ślizg, pełni funkcję amortyzującą wstrząsy. Stopień uszkodzenia chrząstki ocenia się, wykorzystując skalę Outerbridge’a.

Co to jest chrząstka stawowa? Jakie funkcje pełni?

Chrząstka stawowa jest niezwykle silną i elastyczną tkanką włóknistą, która pełni wiele funkcji. Pokrywa końce stawowe kości, które tworzą połączenia anatomiczne (przykładem może być staw kolanowy, w którym wymieniona tkanka pokrywa powierzchnie kości: piszczelowej, udowej oraz rzepki).

Chrząstka odpowiada po części za przechowywanie mazi stawowej. Przy obciążeniu danego stawu dochodzi do jej uwolnienia i rozprowadzenia na powierzchni opisywanej tkanki włóknistej, co chroni przed nadmierną eksploatacją elementów stawowych oraz pomaga utrzymać je w należytej kondycji. Amortyzacja jest więc jej główną funkcją, co pozwala na odciążenie układu kostno-stawowego podczas aktywności.

Uszkodzenie chrząstki stawowej – przyczyny

Chrząstka stawowa posiada bardzo dużą wytrzymałość oraz elastyczność. Mimo to jest narażona na uszkodzenia, które mogą zrodzić się z powodu nawarstwiających się urazów i kontuzji w obrębie tego samego stawu (zespół przedwczesnego zużywania chrząstki stawowej).

Z czasem tego typu obrażenia doprowadzają do zainicjowania procesów zwyrodnieniowych. Zubożenie warstwy chrząstki pokrywającej końce stawowe kości powoduje utratę ślizgu, amortyzacji, doprowadzając w konsekwencji do zwiększenia tarcia kostnego. Wywołuje to ból i silne dolegliwości znacząco utrudniające lub uniemożliwiające pacjentowi funkcjonowanie w codziennym życiu. 

Uszkodzenie chrząstki stawowej towarzyszy także schorzeniom takim jak reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa czy zwyrodnienie stawu biodrowego (koksartroza). Proces ubożenia tej struktury wiąże się także z upływającym czasem i postępującą eksploatacją narządu ruchu człowieka.

Powiązane produkty

Uszkodzenie chrząstki stawowej – objawy

Wśród najczęściej opisywanych objawów uszkodzenia chrząstki stawowej znajdują się:

  • ból stawów – dolegliwości bólowe nasilają się podczas obciążenia (jednak często nie ustępują całkowicie w spoczynku),
  • uczucie przeskakiwania, klikania w stawie, blokady,
  • w zaawansowanych przypadkach może pojawiać się obrzęk prowadzący do zatarcia lub zniekształcenia obrysu połączeń stawowych,
  • sztywność lub nawet całkowita, czasowa utrata możliwości wykonywania ruchów,
  • ograniczenie zakresu ruchomości.

Intensywność oraz kompilacja wyżej wymienionych objawów jest uzależniona od wielu czynników. Wśród nich należy wymienić m.in. przyczynę uszkodzenia, stopień zaawansowania oraz lokalizację. 

Regeneracja chrząstki stawowej – styl życia i aktywność fizyczna

Proces regeneracji chrząstki stawowej to przede wszystkim eliminacja czynników sprzyjających uszkodzeniom.

Bardzo ważne jest, aby – jeśli to konieczne – zredukować masę ciała i zmniejszyć tym samym obciążenia kierowane na układ kostno-stawowy. Korzystnie zadziała też zmniejszenie ilości czerwonego mięsa w diecie oraz tłuszczów zwierzęcych. Obligatoryjna jest aktywność fizyczna, której intensywność oraz rodzaj będą mocno zindywidualizowane pod kątem potrzeb konkretnego pacjenta. Bardzo wiele mówi się o dobroczynnym wpływie pokarmów zawierających siarkę oraz bogatych w kolagen. 

Regeneracja chrząstki stawowej – suplementacja

Suplementy wspomagające odbudowę chrząstki stawowej są dziś bardzo popularnym i dość skutecznym uzupełnieniem procesu leczenia. Siarczan glukozaminy jest jednym z takich preparatów. Glukozamina to aminocukier, naturalnie występujący w ludzkim organizmie, będący składnikiem tkanki łącznej. Uważa się, że może wspomagać regenerację chrząstki stawowej po uszkodzeniach. 

Kwas hialuronowy najczęściej podawany jest w postaci iniekcji. Podobnie jak poprzedni preparat, może być stosowany w celach profilaktycznych, zwłaszcza u sportowców i osób uprawiających wyczynowo sport. Pozwala on bowiem chronić przed pojawianiem się niekorzystnych zmian degeneracyjnych a w przypadku, kiedy już powstały, spowalnia tempo ich narastania. 

Siarczan chondroityny jest ważnym elementem budującym tkankę chrzęstną. Jest stosowany wspomagająco w leczeniu objawów choroby zwyrodnieniowej stawów. Jego właściwy poziom pozwala skutecznie zmniejszać tarcie powierzchni stawowych. 

Kolagen jest białkiem fibrylarnym naturalnie występującym w tkance łącznej. Jego zawartość spada wraz z wiekiem oraz zwiększoną aktywnością fizyczną. Występuje najczęściej pod postacią kapsułek lub rozpuszczalnego w wodzie proszku. 

Regeneracja chrząstki stawowej – fizjoterapia

Sposoby na odbudowę chrząstki stawowej to także domena fizjoterapii. Wyróżnia się wiele działań stosowanych zarówno w celach profilaktycznych, jak i leczniczych. Mowa tutaj o kąpielach siarkowych, kąpielach borowinowych, okładach z borowiny, stosowaniu ekspozycji na zmienne pole magnetyczne (magnetoterapii) czy stosowaniu krioterapii. Zabiegi fizykoterapeutyczne stosowane są zarówno u sportowców, u osób mało aktywnych, u których celem jest jedynie działanie analgetyczne czy jako forma wspomagania leczenia pooperacyjnego po zabiegach chirurgicznych. 

Istotne są także ćwiczenia na odbudowę chrząstki. Bardzo ważne jest, aby były one prowadzone w odciążeniu, gdyż pozwoli to na wytworzenie większej ilości mazi stawowej bez obciążania stawów.

Przykładem może być jazda na rowerku stacjonarnym, co sprzyja kondycji stawów biodrowych, ćwiczenia w środowisku wodnym, wykorzystywanie systemów odciążających podczas rehabilitacji, stosowanie trakcji, budowanie gorsetu mięśniowego czy ćwiczenia izometryczne wskazanych przez terapeutę partii mięśniowych. Cały proces postępowania leczniczego uzależniony jest od stopnia uszkodzenia. 

  1. Alford J. W., Cole B. J., Cartilage restoration, part I: basic science, historical perspective, patient evaluation and treatment options. "Am J Sports Med." 2005, nr 3, s. 295-306.
  2. Tao K., Rey-Rico A., Frisch J., Venkatesan J. K., Schmitt G., Madry H., Lin J., Cucchiarini M., rAAV-mediated combined gene transfer and overexpression of TGF-β and SOX9 remodels human osteoarthritic articular cartilage, "J. Orthop. Res." 2016, nr 34, s. 2181–2190.
  3. McAlindon T. E., Bannuru R. R., Sullivan M. C. i in., OARSI guidelines for the non-surgical management of knee osteoarthritis. Osteoarthr, "Cartil." 2014, nr 22, s. 363–388.
  4. Craft A. M., Rockel J. S., Nartiss Y. i in., Generation of articular chondrocytes from human pluripotent stem cells, "Nat. Biotechnol. 2015;33:638–645.
  5. Lee Y., Choi J., Hwang N. S., Regulation of lubricin for functional cartilage tissue regeneration: A review, "Biomater. Res." 2018, nr 22, s. 9.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą, zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białe i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle zaczyna się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50.-60. roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, w owłosionej skórze głowy a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij