Paciorkowce (streptokoki) – przyczyny, objawy, leczenie zakażenia - portal DOZ.pl
Paciorkowiec (Streptococcus) – czym się charakteryzują zakażenia paciorkowcowe? Jak można się zarazić paciorkowcem?
Piotr Gmachowski

Paciorkowiec (Streptococcus) – czym się charakteryzują zakażenia paciorkowcowe? Jak można się zarazić paciorkowcem?

Paciorkowce, nazywane także streptokokami, to bakterie Gram-dodatnie o wysokiej inwazyjności. Mogą powodować m.in.  zapalenie płuc (Streptococcus pneumoniae), zapalenie gardła, szkarlatynę, anginę (Streptococcus pyogenes) czy zapalenie dróg moczowych (Streptococcus viridans). Wyjaśniamy, jakie są najczęstsze przyczyny zakażenia paciorkowcem oraz jak leczy się infekcje wywołane przez streptokoki.

Paciorkowiec – charakterystyka ogólna i podział

Paciorkowce to bakterie należące do grupy bakterii Gram-dodatnich. Określenie to wykorzystywane jest w omawianiu tematów związanych z komórkami bakteryjnymi, mówi między innymi o zabarwieniu bakterii w specjalnym sposobie barwienia metodą Grama, a także o budowie ściany komórkowej bakterii oraz wrażliwości na leki. 

Paciorkowce dzieli się na: bakterie α-hemolizujące, powodujące częściową hemolizę, β-hemolizujące, które przyczyniają się do całkowitej hemolizy oraz grupę bakterii γ, gdzie hemoliza nie występuje. Sam proces hemolizy związany jest z rozpadem czerwonych krwinek i uwolnieniem zawartej w niej hemoglobiny do osocza krwi.

Paciorkowce alfa-hemolizujące (α-hemolizujące)

Do grupy paciorkowców alfa-hemolizujacych zalicza się:

  • Streptococcus pneumoniae, czyli dwoinkę zapalenia płuc. Patogen ten może powodować: zapalenie opon mózgowych, zapalenie ucha środkowego oraz zapalenie płuc. Warto wspomnieć, iż dzieci, a także osoby dorosłe mogą być nosicielami tej bakterii. 
  • Streptococcus viridans, czyli paciorkowiec zieleniejący, który może powodować między innymi zapalenie wsierdzia.

Paciorkowce beta-hemolizujące (β-hemolizujące)

Grupę paciorkowców beta-hemolizujących dzieli się na podgrupy, w zależności od występowania na powierzchni patogenu cząsteczki wielocukru (tzw. antygen Lancefield). Wyróżnia się 20 grup serologicznych. Dane źródłowe najczęściej zwracają uwagę na następujące grupy:

  • A – głównie Streptococcus pyogenes, GAS (paciorkowiec ropny),
  • B – głównie Streptococcus agalactiae, GBS (paciorkowiec bezmleczności),
  • C i G – na przykład Streptococcus canis – grupy obejmujące patogeny odzwierzęce.

Poruszając temat podziałów i klasyfikacji paciorkowców, warto wspomnieć, iż publikacje naukowe wyróżniają także następujące grupy tych patogenów:

  • grupa ropotwórcza,
  • grupa anginosus,
  • grupa mitis/oralis,
  • grupa salivarius,
  • grupa bovis.

Paciorkowce – jak dochodzi do zakażenia?

Mówiąc o zakażeniach paciorkowcami, należy zaznaczyć, iż bakterie te mogą znajdować się w naszym organizmie, nie wywołując objawów choroby. Mogą kolonizować powierzchnie ciała, a także znajdować się w jamie ustnej, jelitach, drogach oddechowych. Zakażenie może wynikać ze wzajemnego oddziaływania bakterii i pewnych mechanizmów obronnych organizmu człowieka. 

Paciorkowce mogą przenosić się drogą kropelkową lub poprzez kontakt bezpośredni, np. z wydzieliną górnych dróg oddechowych. W przypadku anginy rezerwuarem i źródłem zakażenia jest chory człowiek (w rzadkich przypadkach jest to bezobjawowy nosiciel bakterii). Aby uchronić się przed zakażeniem, należy przestrzegać podstawowych zasad higieny, takich jak częste mycie rąk czy mycie warzyw i owoców przed ich spożyciem.

Polecane dla Ciebie

Paciorkowiec – jakie choroby wywołują paciorkowce?

Paciorkowce są przyczyną występowania:

  • anginy paciorkowcowej, płonicy, zakażeń skóry, np. liszajca (zachorowania dotyczą paciorkowców grupy A),
  • sepsy noworodkowej oraz – w mniejszym stopniu – zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, a także zakażeń u osób w wieku podeszłym (paciorkowce grupy B),
  • Streptococcus pyogenes, czyli paciorkowiec ropotwórczy, należący do paciorkowców beta-hemolizujących (grupa A) jest przyczyną częstych zakażeń dotyczących błon śluzowych (ostre zapalenia gardła oraz migdałków), a także skóry (róża, ropnie, liszajec oraz zapalenia tkanki łącznej), rzadziej powoduje: zapalenie płuc, zapalenia ucha środkowego, zapalenie opon mózgowych, ropień płuc oraz ropień mózgu.
  • Streptococcus pneumoniae, czyli paciorkowiec alfa-hemolizujący często powoduje: pozaszpitalne zapalenia płuc, zapalenia ucha środkowego, zapalenia zatok.

Rzadziej dwoinka zapalenia płuc może być przyczyną: zapalenia spojówek, septycznego zapalenie stawów, zapalenia kości i szpiku, zapalenia otrzewnej i zapalenia wsierdzia. Patogen może również prowadzić do: inwazyjnej choroby pneumokokowej, posocznicy oraz zapalenia opon mózgowych. 

Zakażenia paciorkowcem – leczenie

Od sytuacji klinicznej pacjenta zależą chorobotwórczość paciorkowców oraz wskazania do leczenia. Farmakoterapii nie wymagają osoby, które są nosicielami tej bakterii, natomiast zdarzają się sytuacje wyjątkowe, kiedy leczenie w takich przypadkach jest wskazane. W leczeniu zakażeń paciorkowcowych stosuje się odpowiedni rodzaj antybiotykoterapii zaordynowany przez lekarza. 

Angina paciorkowcowa

W przypadku anginy paciorkowcowej należy pamiętać o odpoczynku oraz spożywaniu dużej ilości płynów. W leczeniu objawowym można wykorzystać również tabletki oraz spraye na gardło o miejscowym działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Podczas wystąpienia gorączki pacjent może zażyć leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. paracetamol lub ibuprofen. W leczeniu anginy paciorkowcowej lekarz może zlecić przyjmowanie np.:

  • penicyliny fenoksymetylowej,
  • cefadroksylu,
  • penicyliny benzatynowej domięśniowo,
  • antybiotyku makrolidowego – w przypadku wystąpienia nadwrażliwości typu I na penicyliny.
  1. K. Obszańska, I. Kern–Zdanowicz1, I. Sitkiewicz, Mechanizmy wirulencji paciorkowców β–hemolizujących, „Post. Mikrobiol” 2014, nr 53, s. 101-111.
  2. R. Facklam, What happened to the streptococci: overview of taxonomic and nomenclature changes, „Clin. Microbiol. Rev.” 2002, nr 15, s. 613–630.
  3. W. Kohler, The present state of species within the genera Streptococcus and Enterococcus, „Int. J. Med. Microbiol.” 2007, nr 297, s. 133-150.
  4. P. Sawiec, J. Mrukowicz, L. Szenborn, Ostre zapalenie gardła i migdałków (angina), „mp.pl” [online], https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.3.3., [dostęp:] 15.05.2021.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba lokomocyjna – jak pomóc dzieciom i dorosłym?

    Choroba lokomocyjna (kinetoza) to przypadłość, która dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych podczas podróżowania różnymi środkami transportu. Kiedy do niej dochodzi? Jak się objawia i co robić, aby zapobiec jej nieprzyjemnym dolegliwościom? Podpowiadamy. 

  • Guzy, stłuczenia i siniaki – co na nie stosować?

    Guzy, stłuczenia, siniaki i obrzęki – jakie środki warto mieć pod ręką, aby urazy goiły się szybciej? Podpowiadamy.

  • Ból pleców – domowe sposoby i leki z apteki

    Ból pleców może dotyczyć każdego odcinka kręgosłupa, jednak zazwyczaj występuje ból krzyża, który pojawia się w odcinku lędźwiowo-krzyżowym. Zakłada się, że w populacji do 40 roku życia ponad 70% osób cierpiało na ból krzyża, natomiast drugiego najczęściej występującego bólu pleców – w odcinku szyjnym doświadczyła minimum połowa populacji. Jak poradzić sobie z bólem pleców, jakie leki wybrać i które z domowych sposobów mogą uśmierzyć ból?

  • Co na alergię? Skuteczne leki i domowe sposoby na alergię

    Alergia może dotyczyć niemowlaka, dziecka i osoby dorosłej. Niestety problem ten doskwiera coraz większej ilości osób na całym świecie. Lekceważenie objawów alergii może doprowadzić do groźnych komplikacji, takich jak np. przewlekła obturacyjna choroba płuc. Wsparcie w leczeniu alergii mogą stanowić metody naturalne oraz wypracowanie schematu zachowań ograniczających kontakt z alergenami. Dostępne są również leki i preparaty na alergię, które można kupić w aptece także bez recepty. Stosowane właściwie, czyli konsekwentnie i zgodnie z zaleceniami, mogą pomóc zwalczyć dokuczliwe objawy alergii.

  • Testy z apteki na wykrycie zakażenia H. pylori – skuteczność, interpretacja wyników

    Zakażenie Helicobacter pylori jest często diagnozowaną infekcją przewodu pokarmowego, która jednak w niewielkim procencie przypadków daje objawy, takie jak ból nadbrzusza, nudności czy wymioty. Diagnozę stawia się najczęściej na podstawie wyniku testu ureazowego, dla którego alternatywą od pewnego czasu są domowe testy na obecność zakażenia h. pylori z krwi lub kału. Czy są one wiarygodne, jak je przeprowadzić i jak interpretować ich wynik?

  • Borówka czernica (czarna jagoda) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do stosowania

    Borówka czernica (łac. Vaccinium myrtillus) to krzewinka rosnąca w lasach (najczęściej sosnowych i świerkowych). Jest owocem bogatym w antocyjany, garbniki katechinowe, witaminy i minerały. Nazywana przez niektórych także borówką czarną, czarną jagodą lub borówką europejską. Przypisuje się jej szereg właściwości leczniczych, w tym te moczopędne, ściągające, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i przeciwcukrzycowe. Jakie jeszcze właściwości ma czarna jagoda i jak przygotować odwar przeciwbiegunkowy z borówki czernicy?

  • Eugenol – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, szkodliwość

    Jakie właściwości eugenolu sprawiają, że jest ceniony przez dentystów? Dlaczego dodawany jest do kosmetyków? Czy może wywoływać reakcje alergiczne? Czy jest szkodliwy? Gdzie kupić eugenol? Podpowiadamy!

  • Dzięgiel chiński – właściwości, zastosowanie, stosowanie Dong Quai

    Dzięgiel chiński, znany także jako Dong Quai, jest rośliną, która wykorzystywana jest od wieków przez praktyków wschodniej medycyny ludowej. Nazywany jest „kobiecym żeń-szeniem”. Jakie ma właściwości? Która część rośliny jest wykorzystywana w celach leczniczych? Czy preparaty z dzięglem chińskim są bezpieczne dla każdego? Podpowiadamy.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij