Paciorkowiec (Streptococcus) – czym się charakteryzują zakażenia paciorkowcowe? Jak można się zarazić paciorkowcem?
Piotr Gmachowski

Paciorkowiec (Streptococcus) – czym się charakteryzują zakażenia paciorkowcowe? Jak można się zarazić paciorkowcem?

Paciorkowce, nazywane także streptokokami, to bakterie Gram-dodatnie o wysokiej inwazyjności. Mogą powodować m.in.  zapalenie płuc (Streptococcus pneumoniae), zapalenie gardła, szkarlatynę, anginę (Streptococcus pyogenes) czy zapalenie dróg moczowych (Streptococcus viridans). Wyjaśniamy, jakie są najczęstsze przyczyny zakażenia paciorkowcem oraz jak leczy się infekcje wywołane przez streptokoki.

Paciorkowiec – charakterystyka ogólna i podział

Paciorkowce to bakterie należące do grupy bakterii Gram-dodatnich. Określenie to wykorzystywane jest w omawianiu tematów związanych z komórkami bakteryjnymi, mówi między innymi o zabarwieniu bakterii w specjalnym sposobie barwienia metodą Grama, a także o budowie ściany komórkowej bakterii oraz wrażliwości na leki. 

Paciorkowce dzieli się na: bakterie α-hemolizujące, powodujące częściową hemolizę, β-hemolizujące, które przyczyniają się do całkowitej hemolizy oraz grupę bakterii γ, gdzie hemoliza nie występuje. Sam proces hemolizy związany jest z rozpadem czerwonych krwinek i uwolnieniem zawartej w niej hemoglobiny do osocza krwi.

Paciorkowce alfa-hemolizujące (α-hemolizujące)

Do grupy paciorkowców alfa-hemolizujacych zalicza się:

  • Streptococcus pneumoniae, czyli dwoinkę zapalenia płuc. Patogen ten może powodować: zapalenie opon mózgowych, zapalenie ucha środkowego oraz zapalenie płuc. Warto wspomnieć, iż dzieci, a także osoby dorosłe mogą być nosicielami tej bakterii. 
  • Streptococcus viridans, czyli paciorkowiec zieleniejący, który może powodować między innymi zapalenie wsierdzia.

Paciorkowce beta-hemolizujące (β-hemolizujące)

Grupę paciorkowców beta-hemolizujących dzieli się na podgrupy, w zależności od występowania na powierzchni patogenu cząsteczki wielocukru (tzw. antygen Lancefield). Wyróżnia się 20 grup serologicznych. Dane źródłowe najczęściej zwracają uwagę na następujące grupy:

  • A – głównie Streptococcus pyogenes, GAS (paciorkowiec ropny),
  • B – głównie Streptococcus agalactiae, GBS (paciorkowiec bezmleczności),
  • C i G – na przykład Streptococcus canis – grupy obejmujące patogeny odzwierzęce.

Poruszając temat podziałów i klasyfikacji paciorkowców, warto wspomnieć, iż publikacje naukowe wyróżniają także następujące grupy tych patogenów:

  • grupa ropotwórcza,
  • grupa anginosus,
  • grupa mitis/oralis,
  • grupa salivarius,
  • grupa bovis.

Paciorkowce – jak dochodzi do zakażenia?

Mówiąc o zakażeniach paciorkowcami, należy zaznaczyć, iż bakterie te mogą znajdować się w naszym organizmie, nie wywołując objawów choroby. Mogą kolonizować powierzchnie ciała, a także znajdować się w jamie ustnej, jelitach, drogach oddechowych. Zakażenie może wynikać ze wzajemnego oddziaływania bakterii i pewnych mechanizmów obronnych organizmu człowieka. 

Paciorkowce mogą przenosić się drogą kropelkową lub poprzez kontakt bezpośredni, np. z wydzieliną górnych dróg oddechowych. W przypadku anginy rezerwuarem i źródłem zakażenia jest chory człowiek (w rzadkich przypadkach jest to bezobjawowy nosiciel bakterii). Aby uchronić się przed zakażeniem, należy przestrzegać podstawowych zasad higieny, takich jak częste mycie rąk czy mycie warzyw i owoców przed ich spożyciem.

Paciorkowiec – jakie choroby wywołują paciorkowce?

Paciorkowce są przyczyną występowania:

  • anginy paciorkowcowej, płonicy, zakażeń skóry, np. liszajca (zachorowania dotyczą paciorkowców grupy A),
  • sepsy noworodkowej oraz – w mniejszym stopniu – zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, a także zakażeń u osób w wieku podeszłym (paciorkowce grupy B),
  • Streptococcus pyogenes, czyli paciorkowiec ropotwórczy, należący do paciorkowców beta-hemolizujących (grupa A) jest przyczyną częstych zakażeń dotyczących błon śluzowych (ostre zapalenia gardła oraz migdałków), a także skóry (róża, ropnie, liszajec oraz zapalenia tkanki łącznej), rzadziej powoduje: zapalenie płuc, zapalenia ucha środkowego, zapalenie opon mózgowych, ropień płuc oraz ropień mózgu.
  • Streptococcus pneumoniae, czyli paciorkowiec alfa-hemolizujący często powoduje: pozaszpitalne zapalenia płuc, zapalenia ucha środkowego, zapalenia zatok.

Rzadziej dwoinka zapalenia płuc może być przyczyną: zapalenia spojówek, septycznego zapalenie stawów, zapalenia kości i szpiku, zapalenia otrzewnej i zapalenia wsierdzia. Patogen może również prowadzić do: inwazyjnej choroby pneumokokowej, posocznicy oraz zapalenia opon mózgowych. 

Zakażenia paciorkowcem – leczenie

Od sytuacji klinicznej pacjenta zależą chorobotwórczość paciorkowców oraz wskazania do leczenia. Farmakoterapii nie wymagają osoby, które są nosicielami tej bakterii, natomiast zdarzają się sytuacje wyjątkowe, kiedy leczenie w takich przypadkach jest wskazane. W leczeniu zakażeń paciorkowcowych stosuje się odpowiedni rodzaj antybiotykoterapii zaordynowany przez lekarza. 

Angina paciorkowcowa

W przypadku anginy paciorkowcowej należy pamiętać o odpoczynku oraz spożywaniu dużej ilości płynów. W leczeniu objawowym można wykorzystać również tabletki oraz spraye na gardło o miejscowym działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Podczas wystąpienia gorączki pacjent może zażyć leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. paracetamol lub ibuprofen. W leczeniu anginy paciorkowcowej lekarz może zlecić przyjmowanie np.:

  • penicyliny fenoksymetylowej,
  • cefadroksylu,
  • penicyliny benzatynowej domięśniowo,
  • antybiotyku makrolidowego – w przypadku wystąpienia nadwrażliwości typu I na penicyliny.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzody żołądka i dwunastnicy – przyczyny, objawy, badania, leczenie, żywienie i profilaktyka

    Silny ból żołądka głownie na czczo, ale też kilka godzin po posiłku, uczucie palącej zgagi? To mogą być wrzody żołądka i dwunastnicy. Co powoduje chorobę wrzodową i jakie inne objawy o niej świadczą? Kiedy należy udać się do gastrologa? Jak wygląda diagnostyka i leczenie wrzodów żołądka i dwunastnicy? W jaki sposób można zapobiegać powstaniu choroby wrzodowej? Podpowiadamy. 

  • Kim są tzw. non-responders? Dlaczego niektóre osoby nie reagują na szczepienia?

    Szczepienia pobudzają układ odpornościowy do wytwarzania ochrony immunologicznej, która naśladuje naturalną odpowiedź na potencjalną infekcję. Dlaczego niektóre osoby nie reagują na szczepionki w taki sposób, jaki można by się tego spodziewać? Czy można przewidzieć, u kogo szczepionka nie zadziała?

  • Hipercholesterolemia – przyczyny, objawy i leczenie. Czy jest groźna?

    Choroby układu sercowo-naczyniowego są odpowiedzialne za ponad kilka milionów zgonów każdego roku w Europie. Profilaktyka tych schorzeń jest istotna dla zdrowia całej populacji i musi obejmować działania na wszystkie czynniki ryzyka. Wśród nich wymienia się redukcję zwiększonego stężenia cholesterolu LDL, który jest częścią hipercholesterolemii. Na czym dokładnie polega to zaburzenia? Jak można je leczyć?  

  • Fizjoterapia stomatologiczna – na czym polega? Wskazania, przebieg, cena

    Fizjoterapia stomatologiczna to zespół działań prowadzonych przez specjalistów z kilku dziedzin (stomatologa, fizjoterapeutę, ortodontę) w celu diagnostyki i leczenia zaburzeń skroniowo-żuchwowych. Obejmuje on badania funkcjonalne oraz terapię dysfunkcji układu stomatognatycznego (tkanek i narządów w obrębie jamy ustnej i twarzoczaszki), którym towarzyszą takie objawy jak: ból żuchwy, bruksizm, bóle głowy i kręgosłupa szyjnego, ból w okolicy uszu, uczucie zatkania ucha. Jak przebiega fizjoterapia stomatologiczna?

  • Odmiedniczkowe zapalenie nerek – objawy, przyczyny, leczenie

    Odmiedniczkowe zapalenie nerek to infekcja, która ma najczęściej podłoże bakteryjne. Patogenem wywołującym zakażenie jest zazwyczaj pałeczka okrężnicy, czyli E. coli. Pacjenci, którzy podlegali długotrwałemu cewnikowaniu lub po przebyciu zabiegów na drogach moczowych lub chorujący na cukrzycę, stanowią grupę podwyższonego ryzyka. Jak wygląda leczenie odmiedniczkowego zapalenia nerek, jakie są objawy choroby oraz o czym świadczy nieprzyjemny zapach i mętność moczu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy grozi nam „twindemia”? Czym jest to zjawisko?

    Eksperci z dziedziny zdrowia publicznego ostrzegają przed tzw. twindemią, czyli zbiegnięciem się sezonu grypowego i wzrostem liczby przypadków COVID-19. Obawiają się, że taka sytuacja może przytłoczyć już mocno obciążone systemy opieki zdrowotnej. Co może się wydarzyć, gdy równocześnie zaistnieją dwie epidemie? W jaki sposób każdy z nas może przyczynić się do zmniejszenia zagrożenia?

  • Bakteryjne zapalenie pochwy – przyczyny, objawy, leczenie waginozy bakteryjnej

    Szacuje się, że każda kobieta przynajmniej raz w życiu zmaga się z infekcją bakteryjną lub grzybiczą pochwy (najczęstszą przyczyną zakażeń są infekcje bakteryjne, chociaż w ostatnich latach coraz większy udział stanowi także czynnik grzybiczy). Podejrzenie infekcji intymnej o etiologii bakteryjnej powinno bezwzględnie skłonić nas do wizyty u lekarza ginekologa w celu dobrania prawidłowego leczenia. 

  • Wszystko, co musisz wiedzieć o trzeciej dawce szczepionki przeciwko COVID-19

    Według danych Ministerstwa Zdrowia wykonano 36,977 mln szczepień przeciw COVID-19. W pełni zaszczepionych jest ponad 19,259 mln obywateli. Kiedy rusza kolejna seria szczepień przeciwko koronawirusowi? Jak przedstawia się aktualny harmonogram podawania trzeciej dawki? Kto będzie mógł zaszczepić się po raz kolejny w najbliższym czasie?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij