Domowe sposoby na zaparcia – jak szybko i skutecznie poradzić sobie z problemami z wypróżnianiem? Zioła i leki na zaparcia
Piotr Gmachowski

Domowe sposoby na zaparcia – jak szybko i skutecznie poradzić sobie z problemami z wypróżnianiem? Zioła i leki na zaparcia

Domowe sposoby na zaparcia, nazywane potocznie zatwardzeniem, obejmują przede wszystkim zmianę stylu życia – włączenie do diety większej ilości produktów zawierających błonnik, wypijanie większej ilości płynów oraz regularną aktywność fizyczną. Na problemy z wypróżnianiem można także zastosować preparaty ziołowe mające właściwości przeczyszczające (np. liście senesu, kłącze rzewienia). Wśród leków bez recepty na zaparcia znajdują się natomiast środki: pęczniejące (np. siemię lniane), osmotyczne (np. laktuloza), zmiękczające (np. glicerol) oraz drażniące (np. olej rycynowy).

Domowe sposoby na zaparcia – czym są zaparcia?

Zaparcia to przedłużone zaleganie treści pokarmowej w końcowym odcinku przewodu pokarmowego. Zaparciem określa się także utrudnione wydalanie stolca. Przyczyn problemów z wypróżnianiem może być wiele, od sytuacji przypadkowych, np. zaparcia w podróży, poprzez niewłaściwą dietę zawierającą zbyt małą ilość błonnika pokarmowego i płynów, aż po poważne schorzenia, takie jak niedrożność jelit. Zaparcia częściej dotykają kobiety niż mężczyzn, nierzadko występuje także zatwardzenie u dziecka.

W przypadku przewlekłych, często nawracających i uciążliwych problemów z wypróżnianiem, należy udać się do lekarza. Jeżeli natomiast zaparcia zdarzają się sporadycznie, warto wypróbować domowe sposoby leczenia zaparć.

Domowe sposoby na zaparcia – dieta

Pacjenci borykający się z problemami zaparć powinni w szczególności zwrócić uwagę na swoją dietę – jadłospis powinien zawierać duże ilości błonnika (włókna pokarmowego), czyli substancji nieulegających trawieniu. Wśród produktów, które są szczególnie bogate w błonnik znajdują się:

  • pieczywo ciemne (z pełnego ziarna),
  • kasza gryczana,
  • kasza jaglana,
  • ryż brązowy,
  • płatki owsiane,
  • płatki jęczmienne,
  • owoce suszone, np.: suszone śliwki (kilka sztuk na czczo), morele, rodzynki,
  • świeże owoce, np.: jabłka, pomarańcze, banany,
  • warzywa strączkowe.

Do diety osób, u których występują zaparcia warto włączyć także otręby pszenne oraz siemię lniane. Dzienna zawartość błonnika w diecie powinna wynosić od 30 do 40 gramów. Błonnik zawarty w diecie, poprzez wypełnienie przewodu pokarmowego, daje uczucie sytości oraz reguluje jego pracę, zapobiegając w ten sposób zaparciom. Dietę w zaparciach należy zmieniać stopniowo i ostrożnie, w szczególności, kiedy w diecie pacjenta wcześniej nie występowały duże ilości błonnika. Objawem niepożądanym diety bogatej w błonnik mogą być wzdęcia związane z dużą ilością gazów, które powstają w procesie fermentacji włókien błonnika.

Domowe sposoby na zaparcia – właściwa ilość płynów

Istotną kwestią podczas leczenia dolegliwości związanych z zaparciami jest odpowiednia ilość wypijanych płynów. Mniejsza ilość napojów, zwłaszcza wody, sprawia, że stolce uzyskują twardą i trudną do wydalenia konsystencję. Zaleca się wypijanie od 2 do 3 litrów płynów dziennie. Warto korzystać z wody mineralnej, soków owocowych lub warzywnych bezpośrednio wyciskanych, najlepiej z cząstkami (szczególnie trafnym wyborem będzie sok z kiszonej kapusty lub ze śliwek), a także z herbat owocowych lub ziołowych. Wypróżnienie może ułatwić szklanka wody z sokiem z cytryny wypita rankiem, na czczo. Warto pamiętać, iż stosując w diecie środki pęczniejące, np. otręby pszenne, owsiane, siemię lniane należy spożywać duże ilości płynów (2–3 litry dziennie).

Przy zaparciach wskazane są także fermentowane produkty mleczne, które zawierają dobroczynne bifidobakterie i pałeczki kwasu mlekowego:

  • jogurty,
  • kefiry,
  • zsiadłe mleko.

Przy problemach z wypróżnianiem należy unikać spożywania słodyczy, zwłaszcza czekolady i ciast, a także produktów wysokoprzetworzonych i fast foodów

Domowe sposoby na zaparcia – aktywność fizyczna

Bardzo ważną kwestią w walce z dolegliwościami zaparć jest aktywność fizyczna. Przy siedzącym trybie życia, pasaż treści jelitowej jest spowolniony, co może prowadzić do występowania problemów z wypróżnianiem, dlatego tak ważne są regularne ćwiczenia dostosowane do indywidualnych możliwości. Warto korzystać z prostych form aktywności, takich jak:

  • spacery,
  • jazda na rowerze,
  • bieganie,
  • pływanie.

Domowe sposoby na zaparcia – zioła na zaparcia

Na problemy z wypróżnianiem można zastosować preparaty ziołowe. Występują one zazwyczaj w postaci ziół do zaparzania lub tabletek. Roślinne środki przeczyszczające swoje działanie zawdzięczają występowaniem glikozydów antrachinonowych. Zaliczamy je do grupy środków działających drażniąco na jelito grube. Związki te występują w:

  • liściach senesu,
  • kłączu rzewienia,
  • korzeniu kruszyny,
  • korzeniu szakłaku amerykańskiego,
  • alonie – zagęszczonym soku aloesu.

Glikozydy antrachinonowe w okrężnicy pod wpływem bakterii ulegają hydrolizie. Następnie, po wchłonięciu powstałych związków, następuje wywieranie bezpośredniego działania pobudzającego na sploty nerwowe błony mięśniowej jelita. W ten sposób zostaje pobudzona perystaltyka jelit. Działanie przeczyszczające zauważa się po około 8–12 godzinach od zastosowania preparatów. Glikozydy antrachinonowe nie powinny być stosowane przez kobiety w okresie ciąży, ze względu na fakt, iż związki te powodują przekrwienie narządów miednicy mniejszej.

Ważną informacją jest fakt, iż dane preparaty ziołowe stosowane w nadmiarze i przez długi okres czasu mogą prowadzić do zaparć nawykowych.

Domowe sposoby na zaparcia – leki bez recepty na problemy z wypróżnianiem

Wśród domowych sposobów na walkę z uciążliwymi zaparciami znajdują się środki dostępne bez recepty – leki na zaparcia. Wyróżniamy środki przeczyszczające pęczniejące, osmotyczne, zmiękczające oraz drażniące.

Pęczniejące leki przeczyszczające 

W grupie pęczniejących leków przeczyszczających znajdują się śluzy roślinne zaliczane do rozpuszczalnej frakcji błonnika (występujące np. w nasionach babki jajowatej, babki płesznik, nasionach lnu). Działanie substancji z tej grupy polega na zwiększeniu objętości mas kałowych na skutek chłonięcia wody. Dzięki temu mechanizmowi zostaje pobudzony pasaż jelit. Plusem stosowania śluzów roślinnych na problemy z wypróżnianiem jest fakt, że działają one delikatniej niż leki syntetyczne, ponieważ nie powodują skurczów jelit. Ponieważ pobudzają perystaltykę jelit w sposób łagodny, można je stosować w profilaktyce zaparć.

Osmotyczne leki przeczyszczające

Leki przeczyszczające osmotyczne powodują zatrzymanie wody w jelitach, co zmiękcza masy kałowe i ułatwia wypróżnianie. Do tej grupy leków zaliczamy:

  • solne środki przeczyszczające, np. siarczan magnezu – sól gorzka – mechanizm działania polega na zatrzymaniu oraz powodowaniu przenikania wody do światła jelita, dzięki czemu przyspieszony zostaje pasaż treści jelitowej, działanie solnych środków przeczyszczających zauważa się po około 2–4 godzinach po podaniu doustnym,
  • makrogole (polietylenoglikole) – mechanizm działania tych związków jest podobny do działania solnych środków przeczyszczających,
  • laktulozę – czyli półsyntetyczny disacharyd, mechanizm działania tego związku jest podobny do wyżej wymienionej soli i makrogoli, aby laktuloza wykazała właściwości osmotyczne musi nastąpić jej rozkład w jelicie grubym oraz fermentacja, wytworzony kwas mlekowy oraz octowy działają przeczyszczająco.

Zmiękczające (poślizgowe) środki przeczyszczające

Do leków przeczyszczających zmiękczających kał zaliczamy:

  • parafinę ciekłą – nie wchłania się z przewodu pokarmowego, mechanizm działania polega na pokrywaniu powierzchni mas kałowych i błony śluzowej jelita cienką warstwą, co w konsekwencji powoduje rozmiękczenie mas kałowych i ułatwienie wypróżnienia,
  • dokuzan sodowy – środek powierzchniowo czynny, który ułatwia wnikanie wody oraz tłuszczu w głąb mas kałowych, co w konsekwencji powoduje zwiększenie objętości i zmianę konsystencji kału, ułatwiając defekację,
  • glicerol – stosowany w postaci czopków, działa miejscowo drażniąco, pobudza perystaltykę jelit i ułatwia wypróżnianie.

Drażniące leki przeczyszczające

Drażniące leki przeczyszczające możemy podzielić na dwie grupy w zależności od punktu uchwytu:

  • środku działające drażniąco na jelito cienkie – do grupy tej zaliczmy olej rycynowy,
  • środki działające drażniąco na jelito grube – do tej grupy zaliczamy wymienione wcześniej środki roślinne zawierające glikozydy antrachinonowe oraz bisakodyl.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?

    Skutki uboczne leków, depresja, anoreksja, wysoki poziom stresu, ale i też następstwo zmniejszenia się percepcji węchu i smaku postępującego wraz z wiekiem. Często też pierwszy objaw poważnej choroby. Przyczyn braku apetytu może być naprawdę wiele. Jak poprawić apetyt? Co jeść, gdy brakuje smaku przez dłuższy czas? Czy istnieją skuteczne leki zwiększające łaknienie? 

  • Bolesne miesiączki – przyczyny, diagnostyka i leczenie bólu podczas okresu

    Bolesne miesiączki to problem wielu kobiet w wieku rozrodczym. Ból podczas menstruacji może mieć charakter pierwotny, pojawia się wówczas u młodych kobiet (do dwóch lat od pierwszego krwawienia) i towarzyszy im często aż do okresu przekwitania. Może być także wtórny, czyli wywołany stanami chorobowymi. Dolegliwości bólowe podczas miesiączki mogą być spowodowane występowaniem endometriozy, mięśniaków macicy czy torbieli jajników. Kiedy należy wykonać badania? Jak sobie radzić z bolesnymi miesiączkami?

  • Ból ręki – przyczyny, diagnostyka, leczenie, rehabilitacja bólu ręki

    Ból ręki może mieć różne przyczyny. Może być zarówno skutkiem urazu, np. skręcenia czy złamania, jak i chorób, takich jak zespół cieśni nadgarstka, zespół de Quervaina czy schorzenia o podłożu reumatycznym. Jak wygląda diagnostyka bólu ręki? Jak przebiega fizjoterapia przy bólu rąk?

  • Kołatanie serca – przyczyny, diagnostyka, leczenie palpitacji serca

    Kołatanie w klatce piersiowej opisywane jest przez pacjentów jako mocne lub niemiarowe bicie serca, znacząco różniące się od wcześniejszej pracy tego mięśnia. Palpitacja wywołuje niepokój i skłania do konsultacji lekarskiej. Co tak na prawdę kryje się pod pojęciem kołatania serca?

  • Wirusowe zapalenie gardła – objawy i leczenie. Domowe sposoby na zapalenie gardła o podłożu wirusowym

    Wirusowe zapalenie gardła najczęściej objawia się bólem gardła w momencie przełykania, podwyższoną temperaturą ciała, mogą pojawić się również katar, kaszel, bóle głowy. Infekcje gardła o podłożu wirusowym leczy się objawowo, stosując różnego rodzaju miejscowo działające preparaty przeciwbólowe w postaci tabletek do ssania czy aerozoli, a także leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. 

  • Wielomocz (poliuria) – co oznacza i w jakich chorobach może się pojawić? Diagnostyka i leczenie poliurii

    Równowaga płynowa jest kontrolowana przez proces przyjmowania płynów, perfuzji nerek, filtracji kłębuszkowej i resorpcji wody w cewkach zbiorczych nerek. Przyjmowane płyny zwiększają objętość krążącej krwi, a to wzmaga perfuzję nerek i filtrację w kłębuszkach oraz zwiększone wydalanie moczu. Proces ten hamowany jest przez hormon antydiuretyczny (wazopresynę, ADH), wydzielany przez podwzgórze i uwalniany przez przysadkę mózgową. ADH zwiększa resorpcję (wchłanianie) wody w kanalikach zbiorczych nerek, zmniejszając ilość wydalanego moczu. Jeśli dochodzi do zaburzeń np. w wydzielaniu wazopresyny, może pojawić się wielomocz. Czym dokładnie jest poliuria? 

  • Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji

    Uczucie pragnienia jest subiektywnym odczuciem potrzeby pobierania płynów. Może być ono zmniejszone (w stanach uszkodzenia ośrodka pragnienia w podwzgórzu) lub – częściej – zwiększone. Wzmożone pragnienie (polidypsja) najczęściej idzie w parze z nadmiernym wydzielaniem moczu (poliurią). Zwiększona utrata płynów ustrojowych może odbywać się nie tylko przez nerki, ale także przez skórę (obfite poty), przewód pokarmowy (wymioty, biegunka) lub płuca (gorączka). Pragnienie bywa fizjologiczną reakcją na zwiększoną utratę wody z organizmu, jednak nadmierne jest niemal zawsze objawem chorobowym. 

  • Wypadnięcie dysku – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia

    Każdy krążek międzykręgowy kręgosłupa jest zbudowany z dwóch części: miękkiej, galaretowatej części wewnętrznej – jądra miażdżystego i twardego pierścienia włóknistego znajdującego się na zewnętrz. Uraz lub przeciążenie mogą spowodować, że wewnętrzna część krążka wysunie się poza pierścień, nazywa się to wypadnięciem dysku. Jakie objawy powoduje przepuklina krążka międzykręgowego, czyli wypadający dysk?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij