Zwyrodnienie stawu biodrowego (koksartroza) – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia
Mateusz Burak

Zwyrodnienie stawu biodrowego (koksartroza) – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia

Zwyrodnienie stawów biodrowych to schorzenie, które wbrew powszechnej opinii nie dotyczy tylko seniorów, ale coraz częściej także ludzi młodych i aktywnych fizycznie. Przyczyn koksartrozy może być wiele, najczęściej są to czynniki środowiskowe, genetyczne oraz różnego rodzaju schorzenia (zaburzenia hormonalne, metaboliczne, choroby autoimmunologiczne), a także urazy. Jakie są objawy zwyrodnienia stawu biodrowego? Jak wyglądają leczenie oraz rehabilitacja?

Zwyrodnienie stawu biodrowego – budowa i funkcje stawu biodrowego

Staw biodrowy jest stawem kulistym panewkowym, stanowi on anatomiczne połączenie pomiędzy kością miedniczną a kością udową. W jego budowie wyróżnia się m.in. panewkę stawową oraz główkę. Ta pierwsza utworzona jest przez kość miedniczną, druga zaś przez głowę kości udowej. Torebka stawowa ma postać wąskiego i krótkiego połączenia przypominającego sakwę. 

Funkcją stawu biodrowego jest wspomaganie utrzymywania pionowej postawy ciała, utrzymywanie pełnej ruchomości kończyn dolnych oraz umożliwienie częściowego odciążenia tułowia.

Zwyrodnienie stawu biodrowego – przyczyny

Proces zwyrodnienia stawu biodrowego dotyczy początkowo chrząstki, dochodzi bowiem do degeneracji tej struktury. Następnie rozwija się zwłóknienie torebki stawowej, a wzdłuż obrzeża powierzchni stawu tworzą się osteofity.

Ze względu na specyficzną budowę, staw biodrowy jest podatny na rozwój zmian patomorfologicznych charakterystycznych dla choroby zwyrodnieniowej. Wyróżnia się koksartrozę pierwotną oraz wtórną. W ok. 50% przypadków schorzenie to jest związane z procesami starzenia się organizmu, określonym trybem życia (niski poziom aktywności fizycznej, praca siedząca bądź stojąca) czy predyspozycjami genetycznymi. 

Wtórne zwyrodnienie stawu biodrowego najczęściej jest skutkiem powtarzających się przeciążeń, wrodzonych bądź nabytych zwichnięć, innych urazów, a także otyłości, cukrzycy, hemofilii, nadczynności tarczycy czy zaburzeń metabolicznych. 

Zwyrodnienie stawu biodrowego – objawy

W przypadku choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego ujawnia się kilka objawów klinicznych, które w połączeniu z badaniami obrazowymi pozwalają na postawienie właściwej diagnozy. Objawy koksartrozy obejmują:

  • osłabienie kończyny,
  • ból biodra (ból w pachwinie) – jeden z pierwszych oznak koksartrozy; bardzo często promieniuje do odcinka lędźwiowego kręgosłupa czy stawu kolanowego, nasila się podczas obciążania chorej kończyny,
  • ograniczenie zakresu ruchomości w stawie, sztywność (narasta przykurcz zgięciowy biodra),
  • pojawianie się skurczów mięśni,
  • utykanie podczas chodzenia, uczucie bezładu nogi,
  • słyszalne trzeszczenia podczas ruchu w stawie biodrowym.

Wszystkie te objawy mogą wpływać na znaczne ograniczenie samodzielnej lokomocji, utrudniając także wykonywanie innych codziennych codziennośći. Dodatkowo w zaawansowanych stadiach koksartrozy obserwuje się zmianę długości kończyn dolnych pod postacią skrócenia czynnościowego po stronie chorej. 

Zwyrodnienie stawu biodrowego – diagnostyka

Ból w stawie biodrowym powinien skłonić nas do wizyty u specjalisty – ortopedy bądź fizjoterapeuty. W pierwszej kolejności przeprowadza się wywiad i badanie fizykalne. Ocenie podlega siła mięśniowa, zakres ruchomości, wzorzec chodu, długość kończyn dolnych. Wykorzystywane są także testy kliniczne, takie jak test Thomasa, test Patricka czy test Mennella. Pozwala to dokładnie ocenić staw i różnicować w zakresie ewentualnie występujących innych schorzeń. 

Kolejnym elementem procesu diagnostycznego przy podejrzeniu koksartrozy jest wykonanie RTG stawu biodrowego. Zazwyczaj na zdjęciu rentgenowskim zostaje uwidocznione zwężenie szpary stawowej, a na górnej krawędzi panewki stwierdza się osteofitozę. Widoczne są także zmiany w postaci osteosklerozy oraz cysty w obrębie głowy kości udowej i panewki stawu biodrowego. 

Zwyrodnienie stawu biodrowego – leczenie

Tak jak w przypadku innych zwyrodnień stawów, leczenie jest podzielone na postępowanie zachowawcze oraz – w przypadku mocno zaawansowanych zmian – zastosowanie inwazyjnych procedur chirurgicznych.

Zwyrodnienie stawu biodrowego – leczenie zachowawcze

Początkowy etap koksartrozy może trwać nawet kilka lat. W tym okresie wielokrotnie może dochodzić do zaostrzeń i remisji objawów. Czas ich trwania oraz częstotliwość, z jaką się pojawiają determinuje wybór strategii leczenia obejmującego farmakoterapię oraz rehabilitację. Dobór środków oraz stosowanych metod jest całkowicie indywidualny i dopasowany do stanu każdego pacjenta. Stosuje się wysokospecjalistyczne metody kinezyterapeutyczne, fizykoterapeutyczne oraz leki przeciwbólowe i przeciwzapalne.

Zwyrodnienie stawu biodrowego – leczenie operacyjne

Narastający ból stawu biodrowego prowadzi do konieczności skorzystania z procedur bardziej inwazyjnych. Wśród nich wyróżnia się m.in. endoprotezoplastykę stawu biodrowego. Jest to skuteczna metoda na pozbycie się dolegliwości i stopniowy powrót do trybu życia sprzed choroby. Zabieg polega na resekcji zniszczonego stawu i zastąpieniu go sztuczną konstrukcją, która ma odtworzyć biomechanikę fizjologicznego połączenia kości udowej z kością miedniczną. Operację wykonuje się także w przypadku niektórych urazów, jak np. powikłanie złamania. Po wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego konieczna jest długotrwała fizjoterapia wspomagająca proces gojenia, regeneracji oraz odzyskiwania pełnej sprawności. 

Endoprotezy stawu biodrowego dzieli się na:

  • ze względu na zakres wymiany – połowiczne i całkowite,
  • ze względu na mocowanie do kości – cementowe, bezcementowe i hybrydowe.

Nowoczesne metody leczenia zwyrodnienia stawu biodrowego obejmują zastosowanie tzw. endoprotezy krótko–trzpieniowej (ang. short-stem). Dzięki swojej konstrukcji oraz użytym materiałom (implant bezcementowy) pozwala ona bardzo szybko wrócić do pełnej sprawności i obciążać kończynę nawet w drugiej dobie po operacji. Dodatkowo minimalizuje potrzebę usuwania elementów kostnych podczas zabiegu. Jest zalecana szczególnie osobom młodym, aktywnym fizycznie.

Zwyrodnienie stawu biodrowego – rehabilitacja

Leczenie stawu biodrowego bez operacji to głównie wykorzystywanie metod kinezyterapeutycznych. Tak jak w przypadku zwyrodnienia stawów, podjęte działania mają za zadanie utrzymać sprawność stawu biodrowego, poprawić krążenie krwi, trofikę, przepływ limfy, przywrócić równowagę mięśniową, wypracować prawidłową postawę, chód, skorygować deformacje oraz nauczyć pacjenta korzystania ze sprzętu pomocniczego. W tym celu wykorzystuje się m.in. ćwiczenia w wodzie, masaż leczniczy, poizometryczną relaksację mięśni, torowanie nerwowo–mięśniowo wg koncepcji PNF, mobilizacje z wykorzystaniem technik terapii manualnej, ćwiczenia izometryczne oraz oddechowe.

Zwyrodnienie stawu biodrowego – zabiegi fizykoterapeutyczne

Leczenie naturalne zwyrodnienia stawu biodrowego obejmuje zastosowanie szerokiej gamy zabiegów fizykoterapeutycznych. Wykorzystuje się tutaj m.in. kąpiele siarkowe, które poprzez wspomaganie syntezy kwasu chondroitynosiarkowego wspierają proces odbudowy chrząstki stawowej. Stosuje się również: ekspozycję na zmienne pole magnetyczne (magnetoterapię), prądy lecznicze, krioterapię, laser punktowego, fonoforezę.

Zwyrodnienie stawu biodrowego – ćwiczenia na staw biodrowy

Przykładowy zestaw ćwiczeń, który można zastosować, aby zmniejszyć ból pojawiający się w przebiegu zwyrodnienia stawu biodrowego to:

  1. Pozycja: leżenie na plecach, ręce wzdłuż tułowia, kończyna dolna chora wyprostowana w kolanie, przeciwna kończyna zgięta. Ruch polega na wykonaniu mocnego wyprostu w kolanie, dociskając nim do podłogi i utrzymując napięcie 4–5 sekund. Ćwiczenie należy powtórzyć 10–15 razy.
  2. Pozycja: stanie w rozkroku na szerokość bioder tyłem do ściany, ręce wyciągnięte przed siebie, ustawione na poziomie barków. Ruch polega na wykonaniu półprzysiadu tak, aby kolana ugięły się do kąta około 30 stopni. Utrzymujemy pozycję skrajną 4–5 sekund, po czym wracamy do pozycji wyjściowej. Ćwiczenie powtarzamy 10–15 razy.
  3. Pozycja: siad na krześle, nogi ugięte lekko w kolanach, ręce wyprostowane w łokciach, oparte z boku o siedzisko. Ruch polega na wykonaniu wyprostu w stawach biodrowych, unosząc miednicę do linii łączącej kolana i barki, wspieramy się w tym czasie na rękach i nogach. Pozycję skrajną utrzymujemy 4–5 sekund. Ćwiczenie należy powtórzyć 10–15 razy.

Domowe sposoby na zwyrodnienie stawu biodrowego

Jedną z najlepszych aktywności ruchowych w przypadku zwyrodnienia stawu biodrowego jest jazda na rowerze. Ze względu na ruch w odciążeniu, wytworzona zostaje większa ilość mazi stawowej, co z kolei prowadzi do poprawy kondycji stawu. Należy także stosować dietę na stawy, powinna być ona bogata w białko, wapń, fosfor, kwasy omega-3, witaminę D i wzbogacona o produkty zawierające siarkę. Samodzielnie w domu można także przygotować kąpiel siarkową, w tym celu należy zakupić w aptece wodę siarczkową i zastosować się do instrukcji zawartych na opakowaniu.

  1. Demczyszak I., Wrzosek Z., Żukowska U., Milko D., Ocena efektów usprawniania chorych po endoprotezoplastyce stawu biodrowego, „Kwartalnik Ortopedyczny” 2012, nr 2, s. 169–75.
  2. Kumorek M., Rehabilitacja po endoprotezoplastyce stawu biodrowego, „Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja” 2011, nr 11, s. 52–55.
  3. Rinaldi S., Fontani V., Aravagli L., Mannu P., Psychometric evaluation of a radio electric auricular treatment for stress related disorders: a double–blinded, placebo–controlled controlled pilot study, „Health Qual Life Outcomes” 2010, nr 8, s. 31.
  4. Caruana F., Jezzini A., Sbriscia–Fioretti B. i in., Emotional and social behaviors elicited by electrical stimulation of the insula in the macaque monkey, „Curr Biol.” 2011, nr 21, s. 195–199.
  5. Cheung C., Park J., Wyman J. F., Effects of yoga on symptoms, physical function, and psychosocial outcomes in adults with osteoarthritis: A focused review, „Am. J. Phys. Med. Reh.” 2016, nr 95, s. 139–151.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzody żołądka i dwunastnicy – przyczyny, objawy, badania, leczenie, żywienie i profilaktyka

    Silny ból żołądka głownie na czczo, ale też kilka godzin po posiłku, uczucie palącej zgagi? To mogą być wrzody żołądka i dwunastnicy. Co powoduje chorobę wrzodową i jakie inne objawy o niej świadczą? Kiedy należy udać się do gastrologa? Jak wygląda diagnostyka i leczenie wrzodów żołądka i dwunastnicy? W jaki sposób można zapobiegać powstaniu choroby wrzodowej? Podpowiadamy. 

  • Kim są tzw. non-responders? Dlaczego niektóre osoby nie reagują na szczepienia?

    Szczepienia pobudzają układ odpornościowy do wytwarzania ochrony immunologicznej, która naśladuje naturalną odpowiedź na potencjalną infekcję. Dlaczego niektóre osoby nie reagują na szczepionki w taki sposób, jaki można by się tego spodziewać? Czy można przewidzieć, u kogo szczepionka nie zadziała?

  • Hipercholesterolemia – przyczyny, objawy i leczenie. Czy jest groźna?

    Choroby układu sercowo-naczyniowego są odpowiedzialne za ponad kilka milionów zgonów każdego roku w Europie. Profilaktyka tych schorzeń jest istotna dla zdrowia całej populacji i musi obejmować działania na wszystkie czynniki ryzyka. Wśród nich wymienia się redukcję zwiększonego stężenia cholesterolu LDL, który jest częścią hipercholesterolemii. Na czym dokładnie polega to zaburzenia? Jak można je leczyć?  

  • Fizjoterapia stomatologiczna – na czym polega? Wskazania, przebieg, cena

    Fizjoterapia stomatologiczna to zespół działań prowadzonych przez specjalistów z kilku dziedzin (stomatologa, fizjoterapeutę, ortodontę) w celu diagnostyki i leczenia zaburzeń skroniowo-żuchwowych. Obejmuje on badania funkcjonalne oraz terapię dysfunkcji układu stomatognatycznego (tkanek i narządów w obrębie jamy ustnej i twarzoczaszki), którym towarzyszą takie objawy jak: ból żuchwy, bruksizm, bóle głowy i kręgosłupa szyjnego, ból w okolicy uszu, uczucie zatkania ucha. Jak przebiega fizjoterapia stomatologiczna?

  • Odmiedniczkowe zapalenie nerek – objawy, przyczyny, leczenie

    Odmiedniczkowe zapalenie nerek to infekcja, która ma najczęściej podłoże bakteryjne. Patogenem wywołującym zakażenie jest zazwyczaj pałeczka okrężnicy, czyli E. coli. Pacjenci, którzy podlegali długotrwałemu cewnikowaniu lub po przebyciu zabiegów na drogach moczowych lub chorujący na cukrzycę, stanowią grupę podwyższonego ryzyka. Jak wygląda leczenie odmiedniczkowego zapalenia nerek, jakie są objawy choroby oraz o czym świadczy nieprzyjemny zapach i mętność moczu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy grozi nam „twindemia”? Czym jest to zjawisko?

    Eksperci z dziedziny zdrowia publicznego ostrzegają przed tzw. twindemią, czyli zbiegnięciem się sezonu grypowego i wzrostem liczby przypadków COVID-19. Obawiają się, że taka sytuacja może przytłoczyć już mocno obciążone systemy opieki zdrowotnej. Co może się wydarzyć, gdy równocześnie zaistnieją dwie epidemie? W jaki sposób każdy z nas może przyczynić się do zmniejszenia zagrożenia?

  • Bakteryjne zapalenie pochwy – przyczyny, objawy, leczenie waginozy bakteryjnej

    Szacuje się, że każda kobieta przynajmniej raz w życiu zmaga się z infekcją bakteryjną lub grzybiczą pochwy (najczęstszą przyczyną zakażeń są infekcje bakteryjne, chociaż w ostatnich latach coraz większy udział stanowi także czynnik grzybiczy). Podejrzenie infekcji intymnej o etiologii bakteryjnej powinno bezwzględnie skłonić nas do wizyty u lekarza ginekologa w celu dobrania prawidłowego leczenia. 

  • Wszystko, co musisz wiedzieć o trzeciej dawce szczepionki przeciwko COVID-19

    Według danych Ministerstwa Zdrowia wykonano 36,977 mln szczepień przeciw COVID-19. W pełni zaszczepionych jest ponad 19,259 mln obywateli. Kiedy rusza kolejna seria szczepień przeciwko koronawirusowi? Jak przedstawia się aktualny harmonogram podawania trzeciej dawki? Kto będzie mógł zaszczepić się po raz kolejny w najbliższym czasie?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij