Koenzym Q10 – właściwości, źródła, zastosowanie. Kiedy go suplementować?
Joanna Orzeł

Koenzym Q10 – właściwości, źródła, zastosowanie. Kiedy go suplementować?

Koenzym Q10 to związek naturalnie występujący w błonach komórkowych ludzi, zwierząt i roślin; przede wszystkim w wewnętrznej błonie mitochondrium. Przedmiotem naszego zainteresowania będzie głównie koenzym mitochondrialny, który jest istotnym nośnikiem elektronów w łańcuchu oddechowym i ważnym antyoksydantem. Poznajmy właściwości koenzymu Q10 i wynikające z nich działanie lecznicze. 

Proces starzenia się to nieuchronny, dotyczący każdego człowieka proces fizjologiczny, który jednak niesie ze sobą coraz to większe ryzyko wystąpienia procesów patologicznych, utrudniających sprawne funkcjonowanie. To, że żyjemy w społeczeństwach starzejących się jest już wiedzą powszechną. Dolegliwości i choroby wieku podeszłego stanowią więc coraz większy problem nie tylko medyczny, ale też o wymiarze ekonomicznym, społecznym, psychologicznym. Dlatego pilnie poszukiwane są metody, by już nie tylko dodać lat do życia, ale by przede wszystkim dodać życia do lat. 

Koenzym Q10 i jego rola w organizmie: jak działa i jakie ma właściowości? 

Koenzym Q10 (ang. coenzyme Q10), zwany też witaminą Q lub ubidekarenonem, jest tzw. substancją witaminopodobną – niezbędną do funkcjonowania komórek i w dużym stopniu syntetyzowaną endogennie przez organizm (w odróżnieniu od witamin właściwych, dostarczanych egzogennie). Określa się go mianem ubichinonu (od łac. ubitarius – wszechobecny, chinon – związek pierścieniowy posiadający 2 grupy ketonowe) ze względu na powszechność występowania w narządach różnych gatunków zwierząt. Co ciekawe, wśród nich występują homologi ubichinonu różniące się długością łańcucha bocznego: u człowieka prócz koenzymu Q10 stwierdzono również obecność koenzymu Q9. 

Koenzym Q10 w łańcuchu oddechowym wewnętrznej błony mitochondrialnej uczestniczy w wytwarzaniu energii komórkowej. Jest niebiałkowym przenośnikiem migrującym między błonowymi kompleksami enzymatycznymi, odpowiadającym za transfer elektronów pomiędzy nimi. Transportuje również protony w poprzek błony. 

Poza mitochondrium ubichinon występuje w błonach aparatu Golgiego, retikulum endoplazmatycznym, lizosomach, peroksysomach, mikrosomach. Stabilizuje wszystkie błony komórkowe, czyniąc je odpornymi na szkodliwe czynniki i na utratę różnych substancji z wnętrza komórki (wody lub jonów K+, Ca2+, Mg2+). Dba też o integralność kanałów wapniowych podczas niedokrwienia mięśnia sercowego. 

Koenzym Q10 ma właściwości antyoksydacyjne: wiążąc wolne rodniki tlenowe, zapobiega peroksydacji lipidów, uszkodzeniom białek i DNA. Co ważne, w ten sposób działa tylko forma zredukowana związku, czyli ubichinol. Jest to jedyny przeciwutleniacz rozpuszczalny w tłuszczach, syntetyzowany w organizmie, który może się stale regenerować z formy utlenionej przy pomocy różnych enzymów. Ubichinol działa antyoksydacyjne również pośrednio: regeneruje zredukowaną (czyli biologicznie aktywną) formę tokoferolu (witaminy E, kolejnego silnego przeciwutleniacza lipofilowego) z jego postaci utlenionej. 

Ubichinol występuje też w lipoproteinach krwi, gdzie chroni cholesterol LDL przed utlenieniem, tym samym zmniejszając ryzyko miażdżycy. 

Ze względu na powyższe koenzym Q10 zaliczany jest w poczet najważniejszych czynników endogennych chroniących komórki przed reaktywnymi formami tlenu

Na co pomoże koenzym Q10? 

Koenzym Q10 znajduje zastosowanie w terapiach chorób związanych z uszkodzeniami mitochondriów oraz tych, gdzie spada ilość mitochondrialnego koenzymu. Serce, mózg, wątroba czy mięśnie mają duże zapotrzebowanie energetyczne, zatem potrzebują największych ilości ubichinonu. Wraz z wiekiem zmniejsza się poziom i synteza mitochondrialnego koenzymu, a spadek tej ilości może być specyficzny dla pewnych tkanek. Stąd zastosowanie koenzymu w terapii chorób neurodegeneracyjnych (choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, stwardnienie rozsiane, pląsawica Huntingtona). 

Korzystne działanie koenzymu q10 potwierdzono również w kardiomiopatiach, niewydolności krążenia, nadciśnieniu tętniczym, chorobie niedokrwiennej serca, niemiarowości rytmu serca, miażdżycy, cukrzycy, otyłości, periodontopatiach (chorobach przyzębia, np. parodontozie). Bada się go jako środek wspomagający leczenie nowotworów, chorób zakaźnych. Wyrównanie niedoborów w podeszłym wieku może spowolnić procesy starzenia. Bywa stosowany w zatruciach oraz w celu zwiększenia wydolności fizycznej organizmu, w nużliwości mięśni, w zespole przewlekłego zmęczenia. 

Koenzym Q10 ma szerokie zastosowanie w kosmetyce: zarówno wewnętrznie jako nutrikosmetyk (suplement diety zawierający składniki wpływające pozytywnie na wygląd i kondycję skóry, włosów, paznokci), jak i zewnętrznie, stosowany na skórę. Koenzym podawany doustnie opóźnia procesy starzenia się organizmu, również te widoczne na skórze. W badaniach zaobserwowano, że przyjmowanie suplementu przez co najmniej 12 tygodni wyraźnie poprawia gładkość i jędrność skóry, następuje zmniejszenie głębokości zmarszczek, głównie wokół oczodołów, ale też w okolicach ust i fałdów nosowo-wargowych. Ubichinon podany zewnętrznie zwiększa odporność komórek naskórka na stres oksydacyjny – przede wszystkim chroni przed reaktywnymi formami tlenu (RFT) wytworzonymi pod wpływem promieniowania UV. Zwiększa biosyntezę kwasu hialuronowego, działa ochronnie na kolagen, wypłyca zmarszczki. 

Niedobór koenzymu Q10 – przyczyny 

W warunkach homeostazy synteza koenzymu Q10 w organizmie jest wystarczająca, by wszystkie komórki i tkanki funkcjonowały prawidłowo. Niedobory ubichinonu pojawiają się w wyniku procesów fizjologicznych (wraz z wiekiem synteza koenzymu zmniejsza się) lub procesów patologicznych: kardiomiopatii, nadciśnienia, zatruć, zakażeń, na skutek wystawienia na promieniowanie jonizujące, długotrwałego zażywania leków przeciwnowotworowych lub obniżających poziom cholesterolu (statyn), na skutek niedożywienia. 

Koenzym Q10 – gdzie można go znaleźć? 

W przypadku obniżenia stężenia koenzymu Q10 w organizmie postępowanie terapeutyczne polega na suplementacji doustnej preparatami ubichinonu lub związkami, które wpływają na nasilenie jego syntezy (kwas foliowy, kwas pantotenowy, witaminy B2, B6, B12). Warto też spożywać produkty będące jego źródłem: olej rzepakowy, wołowinę, wątróbkę i szynkę wieprzową, tuńczyka, śledzie, pstrąga, kurczaka, czarną porzeczkę, kalafior, groch i jogurt. Co ciekawe, bardzo wysoką zawartością koenzymu Q10 charakteryzuje się mięso z renifera. 

Preparaty z koenzymem Q10 – kiedy je stosować? Jak dawkować? 

W aptekach dostępne są liczne preparaty z koenzymem Q10 do stosowania doustnego (kapsułki, krople, tabletki) lub do stosowania zewnętrznie na skórę twarzy (sera przeciwzmarszczkowe i regenerujące). Występuje też forma tabletek do ssania do stosowania przy chorobach dziąseł, np. parodontozie. Spośród preparatów doustnych wybrać można jedno- lub wieloskładnikowe (np. z witaminą E, z wyciągiem z głogu, z lecytyną). 

Najbardziej popularne preparaty zawierają dawki od 30 do 100, a czasem 200 mg koenzymu Q10. Dawki niższe przeznaczone są raczej dla osób młodszych, poniżej 40. roku życia (zaleca się zażycie 30 mg jednorazowo rano). Osobom starszym, osobom z chorobami sercowo-naczyniowymi zalecane są dawki wyższe, a rekomendowana suplementacja to często nawet 100 mg zażywane 3 razy na dobę. Suplementacja powinna trwać minimum 4 tygodnie, ale optymalne wyniki osiąga się przy dłuższym stosowaniu – przynajmniej 12 tygodni. 

Jako że koenzym Q10 nie rozpuszcza się w wodzie, a jest doskonale rozpuszczalny w tłuszczach, to najlepiej przyswajalną jego formą jest zmieszanie go z lecytyną sojową i zamknięcie w kapsułce doustnej. Z tego samego powodu zaleca się zażywanie suplementu wraz z posiłkiem bogatym w tłuszcze. 

Przed użyciem zawsze należy zapoznać się z ulotką preparatu, a ewentualne wątpliwości skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. 

Koenzym Q10 – przeciwwskazania 

Preparaty z koenzymem Q10 uznawane są za bezpieczne i dobrze tolerowane. Rzadko występują łagodne objawy niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (nudności, biegunki). Jednak są przeciwwskazane u kobiet w ciąży i kobiet karmiących. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Szparagi – rodzaje, właściwości, zastosowanie, przepisy. Dlaczego warto je jeść?

    Szparagi to warzywa o unikalnym smaku. Z roku na rok stają się coraz bardziej popularne wśród wielbicieli zdrowej i smacznej kuchni. Sezon na szparagi trwa stosunkowo krótko, warto więc wykorzystać go w pełni, zwłaszcza że warzywa te nie tylko dobrze smakują, ale posiadają również ciekawe właściwości prozdrowotne. Czym dokładnie charakteryzują się szparagi i dlaczego warto je jeść? 

  • Karotenoidy – jaki mają wpływ na nasz organizm? Właściwości i źródła karotenoidów

    Intensywna barwa żywności z pewnością niejednokrotnie sprawiła, że mieliśmy na nią większą chęć niż na jej nieatrakcyjną, „wyblakniętą” wersję. Wiele jest substancji barwnych, które nadają apetyczny wygląd warzywom, owocom czy produktom białkowym. Są to chlorofile, polifenole czy karotenoidy, wiele z nich wykazuje prozdrowotne właściwości. Warto wiedzieć dlaczego i kiedy korzystnie jest spożywać bogate w nie produkty spożywcze. Podpowiadamy, czym są karotenoidy i jakimi właściwościami się charakteryzują? 

  • Burak czerwony – jakie ma właściwości lecznicze i wartości odżywcze? Sok z buraka a nowotwór

    Burak to niskokaloryczne warzywo, bogate w witaminy i składniki mineralne. Zawiera także antocyjany oraz flawonoidy, którym przypisuje się właściwości przeciwnowotworowe. Sok z buraka najlepiej wykonać z wykorzystaniem wyciskarki wolnoobrotowej, dzięki której napój będzie bogaty w więcej cennych wartości odżywczych, niż wówczas, kiedy skorzystamy ze zwykłej sokowirówki. Buraka włącza się często do diety osób, które walczą z nadwagą i otyłością, chcą obniżyć poziom cholesterolu we krwi lub tym, którym dokucza zgaga. Jakie jeszcze właściwości ma burak zwyczajny, czy to prawda, że z powodzeniem stosowany jest w terapii przeciwnowotworowej oraz co poprawi smak soku z tego warzywa? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Krzem a krzem organiczny – czym się różnią, który jest lepiej przyswajalny? Właściwości i suplementy na piękne włosy i paznokcie

    Krzem to pierwiastek, który wielu osobom kojarzy się z preparatami na piękne włosy i paznokcie, natomiast niewielu z działaniem przeciwmiażdżycowym, przeciwcukrzycowym i przeciwnowotworowym. W aptekach i sklepach zielarskich dostępnych jest wiele preparatów z krzemem zarówno w formie jednoskładnikowej, jak i w połączeniu z borem lub jodem. Na niedobór krzemu najbardziej narażone są kobiety i osoby starsze.

  • Siarka – właściwości lecznicze, nadmiar i niedobór w organizmie, suplementacja

    Siarka (S, łac. sulphur) jest pierwiastkiem o intensywnej, żółtej barwie. W przyrodzie występuje w postaci gazów, w stanie wolnym albo w postaci związków chemicznych. Każdemu znana jest dzięki zapałkom, gdzie jest składnikiem łatwopalnej masy pokrywającej główki drewienka. Siarka jest również jednym z makroelementów występujących w organizmie człowieka. Pomimo niewielkiej ilości, znajduję się w każdej komórce i wchodzi w skład wielu białek i niektórych węglowodanów oraz bierze udział w licznych reakcjach.

  • Cholina (witamina B4) – dlaczego jest tak istotna dla kobiet w ciąży? Występowanie, właściwości, dawkowanie

    Cholina, to bardzo istotny związek dla rozwoju płodu (głównie w kontekście układu nerwowego), a ponadto biorący udział w szeregu procesów metabolicznych cholesterolu i związków tłuszczowych. W organizmie „witamina B4" występuje głównie w fosfolipidach, takich jak lecytyna i sfingomielina. Oprócz tego cholina przyczynia się do utrzymania właściwej struktury komórek, wpływa na pracę mięśni, układ oddechowy i mózg. Wyniki badań naukowych potwierdziły również, że przyczynia się ona do poprawy pamięci długotrwałej. Czy cholina chroni przyszłą mamę przed wystąpieniem stanu przedrzucawkowego, co ma ze sobą wspólnego cholina i inozytol oraz jak dawkować „witaminę B4"?? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Skrobia modyfikowana – czy trzeba jej unikać?

    Skrobia to znana wszystkim, naturalna substancja pochodzenia roślinnego. Co jednak począć ze skrobią modyfikowaną? Czy proces modyfikacji powinien nas niepokoić? A może nie taki diabeł straszny, jak go malują nasze skojarzenia? Co to jest skrobia modyfikowana i czy należy jej unikać – tego dowiemy się z artykułu. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij