kobieta nie jest zadowolona ze swojej skóry
Agnieszka Jakubiec

Wolne rodniki – jak wpływają na skórę? Co robić, by uchronić naskórek przed stresem oksydacyjnym?

Wolne rodniki są jedną z głównych przyczyn starzenia się organizmu i skóry. Gdy jest ich za dużo, a nasz organizm nie może sobie z nimi poradzić, prowadzą nie tylko do powstawania zmarszczek, ale również przebarwień i mogą być jedną z przyczyn suchej skóry. Co robić, aby tego uniknąć? Jakich efektów możemy się spodziewać, używając kosmetyków z antyoksydantami? Odpowiadamy.

Stres oksydacyjny i wolne rodniki – czym są?

Wolne rodniki to atomy lub cząsteczki posiadające jeden lub więcej niesparowanych elektronów, co czyni je wyjątkowo niestabilnymi cząsteczkami. Znane są głównie ze swojego szkodliwego wpływu na organizm. Przyśpieszają jego starzenie się oraz są przyczyną wielu chorób.

Gdy wzrasta ilość wolnych rodników, a systemy obronne organizmu opierające się na antyoksydantach nie są wystarczające, zostaje zaburzona równowaga i dochodzi do stresu oksydacyjnego.

Stres oksydacyjny wiąże się z negatywnymi skutkami dla całego organizmu. Jest przyczyną dysfunkcji komórek, a nawet ich śmierci, dlatego spowalnia mechanizmy regeneracyjne organizmu i znacząco przyspiesza starzenie się. Z tego powodu coraz popularniejsze staje się stosowanie antyoksydantów w kosmetykach i suplementacji.

Warto jednak wiedzieć, że niewielka ilość wolnych rodników, a dokładniej ich fizjologiczne stężenie, jest niezbędne dla zdrowia organizmu. To właśnie m.in. one odpowiadają ze prawidłowy przebieg reakcji zapalnych w organizmie i stanowią broń w walce z drobnoustrojami. Pełnią również istotną rolę w procesach różnicowania się komórek jako mediatory oraz regulatory procesów komórkowych.

Źródła wolnych rodników    

Ilość wolnych rodników, na które jest narażony organizm człowieka, może być częściowo kontrolowana. Najłatwiej jest ograniczyć egzogenne źródła reaktywnych form tlenu. Należą do nich przede wszystkim promieniowanie UV, nikotyna, alkohol, niewłaściwa dieta (nadmiar kalorii, wysoko przetworzone produkty), zanieczyszczenia przemysłowe i środowiskowe, promieniowanie jonizujące, stres, leczenie farmakologiczne, utlenione kosmetyki, metale ciężkie, a nawet intensywny wysiłek fizyczny (sport wyczynowy).

Jednak mimo prowadzenia zdrowego trybu życia należy regularnie dostarczać antyoksydantów w diecie i pielęgnacji ze względu wolne rodniki produkowane przez nasz własny organizm.

To właśnie oddychanie komórkowe, proces niezbędny do uzyskania energii dla każdej komórki ciała, jest głównym, endogennym źródłem wolnych rodników. W trakcie szeregu reakcji związanych z transportem elektronów w mitochondrialnym łańcuchu oddechowym około 2–5% elektronów „wypada” ze szlaku, wchodzi w reakcję z tlenem i powoduje powstanie reaktywnej formy tlenu, która zaczyna „atakować” każdą kolejną cząsteczkę spotkaną na swojej drodze. Powstałe w trakcie produkowania energii komórkowej ATP wolne rodniki atakują również mitochondria, powodując ich uszkodzenie, co sprzyja generowaniu jeszcze większej ilości wolnych rodników powodując efekt błędnego koła.

Żeby zapobiec uszkodzeniu mitochondriów i zoptymalizować wydajność całego procesu oddychania komórkowego, a tym samym spowolnić starzenie się, warto dbać o prawidłowy poziom antyoksydantów w organizmie, zwłaszcza koenzymu Q10.

Rodzaje antyoksydantów, które wspierają naszą walkę z wolnymi rodnikami

Ponieważ wolne rodniki stanowią duże zagrożenie dla zdrowia, organizm ludzki wykształcił mechanizmy obronne oparte na antyoksydantach, które chronią komórki przed uszkodzeniami.

Pierwsza linia obrony polega na niedopuszczeniu do wytworzenia wolnych rodników. Odpowiadają za nią produkowane przez organizm antyoksydanty enzymatyczne: peroksydaza i katalaza glutationowa oraz dysmutaza ponadtlenkowa.

Drugą linię obrony stanowią antyoksydanty, które – oddając elektron – przerywają reakcje wolnorodnikowe. Należą do nich antyoksydanty nieenzymatyczne produkowane przez organizm: glutation i koenzym Q10, jak i te przyjmowane z pożywieniem: witaminy A, C, E, polifenole.

Ostatnia linią obrony jest naprawa lub w ostateczności eliminacja uszkodzonej komórki.

Jak wolne rodniki działają na naskórek?

Na poziome naskórka wolne rodniki przyczyniają się do apoptozy (śmierci) komórek warstw żywych skóry, czyli keratynocytów. W efekcie dochodzi do ścieńczenia naskórka. Mniejsza grubość warstw żywych, a dokładniej warstwy ziarnistej, sprawia, że naczynia krwionośne są coraz bardziej widoczne, „prześwitują przez skórę”. Jednocześnie, w ramach mechanizmu obronnego skóry, dochodzi do zwiększenia ilości korneocytów (martwych komórek), czyli pogrubienia warstwy rogowej naskórka. Skóra staje się szorstka, poszarzała. Pogrubiona warstwa rogowa utrudnia wchłanianie kosmetyków i zmniejsza skuteczność stosowanych preparatów.

Warto również pamiętać, że to właśnie keratynocyty produkują kluczowe dla funkcjonowania bariery hydrolipidowej składniki NMF (naturalnego czynnika nawilżającego) oraz lipidy stanowiące cement międzykomórkowy. Im mniej keranocytów posiada naskórek, tym mniejsza będzie produkcja związków odpowiadających za jego nawilżenie i prawidłowe funkcjonowanie bariery hydrolipidowej.

Stres oksydacyjny jest jedną z przyczyn przesuszania się skóry, jej podrażnienia i zwiększonej wrażliwości na czynniki zewnętrzne. Dodatkowo cieńsza warstwa naskórka oraz obecność wolnych rodników stymuluje aktywność melanocytów, a więc zwiększa ryzyko przebarwień i utrudnia ich terapię.

Polecane dla Ciebie

Jak wolne rodniki działają na skórę właściwą, kolagen i elastynę?

Wolne rodniki uszkadzają również wiele struktur na poziomie skóry właściwej, przyczyniając się do powstawania zmarszczek oraz utraty jędrności. Poprzez spowolnienie aktywności fibroblastów wolne rodniki zmniejszają syntezę kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego. Do tego zwiększają aktywność metaloproteinaz, w tym tych odpowiedzialnych za rozkład kolagenu.

Nadmiar wolnych rodników może być jedną z przyczyn braku efektu terapii stymulujących produkcję kolagenu. Nowo powstały kolagen w wyniku działania wolnych rodników zostaje uszkodzony zanim w pełni dojrzeje (proces dojrzewania kolagenu trwa 3 miesiące) i zacznie pełnić swoje funkcje podporowe.

Jak chronić skórę przed wolnymi rodnikami i stresem oksydacyjnym?

Antyoksydanty (przeciwutleniacze) jako zamiatacze wolnych rodników dbają o dobrą kondycję skóry, zmniejszając uszkodzenia wywołane przez wolne rodniki, takie jak uszkodzenie DNA komórek czy zaburzenie ich zdolności do regeneracji i pełnienia funkcji biologicznych. Dlatego kluczowe dla zdrowia i piękna skóry jest stosowanie antyoksydantów w diecie i pielęgnacji.

Dowiedz się więcej o tym, jak stosować kosmetyki z antyoksydantami.
  1. A. Nowak, J. Zielonka, M. Turek i in., Wpływ przeciwutleniaczy zawartych w owocach na proces starzenia się skóry, „Postępy fitoterapii”, nr 2 2014.
  2. U. Gałka, J. Ogonowski, Koenzym Q – powstawanie, właściwości i zastosowanie w preparatach kosmetycznych, „LAB” nr 5 2015.
  3. W. Czerwonka, D. Puchalsa, R. Zarzycka-Bienias i in., Zastosowanie witaminy E w kosmetologii, „Kosmetologia Estetyczna”, nr 1 2019.
  4. J. Marwicka, A. Zięba, Antyoksydanty jako obrona przed reaktywnymi formami tlenu, „Aesthetic Cosmetology and Medicine” nr 6 2021.
  5. M. Chwil, B. Denisow, Wybrane aspekty biokosmetologii, Lublin 2021.
  6. M. Rutkowski, T. Matuszewski, J. Kędziora i in., Witaminy E, A i C jako antyoksydanty, Polski Merkuriusz Lekarski 2010.
  7. J. Marwicka, A. Gałuszka, Zastosowanie preparatów witaminowych w procesie pielęgnacji skóry, „ Aesthetic Cosmetology and Medicine”, nr 4 2021.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pielęgnacja skóry z tatuażem – jak dbać o skórę z tatuażem?

    Popularność tatuaży jako trwałej ozdoby ciała człowieka nieprzerwanie rośnie. Tak jak niegdyś, trudno było spotkać osobę wytatuowaną, tak obecnie coraz rzadziej poznajemy nowe osoby, które nie mają choćby jednej, małej „dziary". Za tą powszechnością idą też jednak pewne obowiązki, a mianowicie odpowiednia higiena – jak zatem właściwie dbać o skórę pokrytą tatuażem?

  • 5 zasad pielęgnacji suchej skóry

    Najczęstszym objawem przesuszonej skóry jest nieprzyjemne uczucie ściągania i napięcia. Z czasem może pojawić się dodatkowo świąd, który znacząco zmniejsza komfort życia codziennego. Sucha skóra pozbawiona jest efektu „glow”, czyli subtelnego blasku charakterystycznego dla naskórka o prawidłowym poziomie nawilżenia i zdrowej barierze hydrolipidowej. Oto 5 zasad pielęgnacji suchej skóry.  

  • HIFU – zabieg krok po kroku. Czy da się zmniejszyć drugi podbródek w pół godziny?

    Medycyna estetyczna jest bardzo szybko rozwijającą się, wyjątkowo nowoczesną i coraz bardziej dostępną branżą z pogranicza fizjologii i kosmetologii. Służy m.in. do dbania o siebie, a tym samym poprawy samopoczucia. Z powodzeniem korzystają z niej zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Umożliwia szybsze osiągnięcie wyznaczonych celów sylwetkowych, poprawę wizerunku, pozbycie się kompleksów lub po prostu – poprawia jakość życia. W artykule podpowiemy, jak pozbyć się drugiego podbródka, jak ujędrnić skórę na piersiach po karmieniu i co zrobić, aby skóra na szyi lub brzuchu przestała być wiotka? Oznacza to, że przyjrzymy się jednej z bardziej popularnych metod wykorzystywanych w medycynie estetycznej – HIFU.

  • Kwasy BHA a skóra – co warto wiedzieć?

    Hydroksykwasy to stosunkowo liczna grupa związków chemicznych. Wyróżniono w niej pewne podgrupy zawierające cząsteczki o podobnej budowie chemicznej i właściwościach, znane pod akronimami AHA, BHA czy PHA. W poniższym tekście przybliżamy kwasy BHA, czyli beta hydroksykwasy.

  • Co stosować na pękające pięty? Skarpetki złuszczające, kremy, peelingi, domowe sposoby

    Nadmierne rogowacenie oraz pęknięcia stóp to przypadłości, które są ściśle związane z suchością skóry, a która może wynikać z uwarunkowań genetycznych, niemniej zazwyczaj wynika z niedoborów witaminy A, picia małej ilości wody, niedoczynności układu krwionośnego czy zaburzeń metabolicznych lub hormonalnych. Jak radzić sobie z problemem pękających stóp, czy stosowanie tarek i pumeksów to na pewno dobry pomysł i czy kobiety w ciąży mogą stosować skarpetki złuszczające? 

  • Bimatoprost – co to za związek? Czy pomaga na porost włosów, rzęs i brwi?

    Bimatoprost od lat stosuje się w leczeniu jaskry. Występuje w postaci kropli do oczu przepisywanych na receptę, które po wkropleniu do worka spojówkowego obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe. Efektem niepożądanym stosowania bimatoprostu jest wzrost długich i gęstych rzęs oraz ich ściemnienie. Zostało to wykorzystane przez koncerny kosmetyczne do produkcji odżywek do rzęs i brwi. Jakie zatem są skutki uboczne stosowania bimatoprostu na porost włosów, rzęs i brwi? Czy w drogerii wybierać odżywki z czy bez bimatoprostu?

  • Jak się pozbyć wrastających włosków? Sposoby na czerwone kropki na nogach

    Wrastające włoski to problem, który dotyczy skóry nóg, pach czy okolic bikini i może pojawić po depilacji maszynką, woskiem, a także depilatorem. Która z metod radzenia sobie z problemem wrastających włosów jest najbardziej skuteczna, dlaczego nie wolno podrażniać np. zaczerwienień skórnych? Jak zapobiegać wrastaniu się włosków?

  • Jak dbać o skórę twarzy w słoneczne dni? Z których kosmetyków warto zrezygnować? Porady kosmetologa

    Skóra jest narażona na działanie promieniowania ultrafioletowego przez cały rok, niemniej najbardziej podczas miesięcy letnich. Promieniowanie UV i wysoka temperatura sprawiają, że skóra znacznie szybciej traci prawidłowe nawilżenie, co prowadzi do zaburzenia bariery hydro-lipidowej. Ponadto szybciej ulega procesom fotostarzenia, co sprzyja powstawaniu zmarszczek. Jak dbać o skórę latem czy będąc na wakacjach? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij