Witamina E – gdzie występuje? Funkcje w organizmie, suplementacja, niedobór i nadmiar
Sylwia Smolińska-Kunicka

Witamina E – gdzie występuje? Funkcje w organizmie, suplementacja, niedobór i nadmiar

Witamina E jest silnym antyoksydantem (przeciwutleniaczem). Zapobiega nie tylko starzeniu się komórek, ale również przeciwdziała bezpłodności u mężczyzn. Potwierdzono także jej udział w procesie krzepnięcia krwi, zapobieganiu powstawianiu miażdżycy, wspomaganiu pracy mięśni oraz korzystnym wpływie na kondycję skóry i włosów. Przez wzgląd na te właściwości często nazywana jest „witaminą młodości” oraz „witaminą płodności”. Jaka jest zalecana dzienna dawka witaminy E, w których produktach się znajduje i czym charakteryzują się niedobory tej witaminy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Witamina E to grupa dwóch związków organicznych – tokoferoli i tokotrienoli. Każda z nich posiada cztery formy: alfa, beta, gamma i delta. Związki te charakteryzują się podobnym działaniem, różnią się natomiast budową chemiczną. Najbardziej aktywny biologicznie jest alfa-tokoferol, który stanowi około 87% całkowitej puli witaminy E.

Rola witaminy E w organizmie

Witamina E spełnia w organizmie wiele istotnych funkcji. W połączeniu z witaminą A poprawia jakość widzenia. Zapobiega miażdżycy naczyń, rozkładając „zły" cholesterol (LDL), jednocześnie podnosząc poziom „dobrego" cholesterolu (HDL). Bierze udział w procesie powstawania i dojrzewania plemników (spermatogeneza), dlatego jej obniżony poziom może spowodować niepłodność u mężczyzn. Witamina E wpływa również na budowę i przepuszczalność błon komórkowych, dzięki czemu bierze udział w procesach biochemicznych, w które zaangażowana jest insulina, a tym samym przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu glukozy we krwi. Prawidłowa ilość witaminy E jest także wyjątkowo istotna dla osób z chorobami sercowo-naczyniowymi, ponieważ zapobiega tworzeniu się skrzepów krwi – zmniejsza to ryzyko wystąpienia zawału serca. Tokoferole posiadają także właściwości przeciwnowotworowe, gdyż blokują powstawanie rakotwórczych związków, jakimi są nitrozoaminy. Witamina E może przyczynić się do zmniejszenia ryzyka rozwoju takich chorób neurodegradacyjnych, jak choroba Parkinsona czy Alzheimera. Warto również dodać, że wit. E jest cennym składnikiem diety kobiet w ciąży, wpływając na prawidłowy rozwój wzroku i układu nerwowego płodu.

Witamina E i jej działanie na skórę i włosy

Witamina E charakteryzuje się bardzo korzystnym działaniem na skórę i włosy. Przede wszystkim jest antyoksydantem, czyli zwalcza wolne rodniki powstające w wyniku procesów metabolicznych. Jako składnik preparatów kosmetycznych skutecznie hamuje procesy starzenia się skóry, związane z niekorzystnym działaniem promieniowania UV. Przeciwutleniające właściwości tokoferoli są najbardziej efektywne w połączeniu z witaminą C. Działając wit. E miejscowo, możemy złagodzić objawy oparzenia słonecznego, takie jak rumień, podrażnienie i obrzęk nawet o 40 – 50%, dlatego produkty do opalania, służące do ochrony skóry, często są wzbogacone o ten składnik. Z pewnością nie bez znaczenia jest również działanie przeciwzapalne witaminy E – odpowiada za przyspieszenie gojenia się ran, chroni przed nadmiernym przesuszeniem naskórka i zmniejszeniem jego elastyczności. Tokoferole pomagają także osobom, których skóra jest przebarwiona, niwelując widoczność nieestetycznych zmian. Witamina E „na skórę" może być stosowana w formie olejku, serum, kremu, emolientu, wcierki do skóry głowy, pianki do opalania, balsamu czy masła do ciała.

Warto nadmienić, że kosmetyki, które zawierają witaminę E, będą skuteczne przeciwzmarszczkowo tylko wówczas, jeśli jej zawartość w produkcie będzie nie mniejsza niż 5%.

Dawkowanie witaminy E

Zgodnie z powszechnie obowiązującymi normami zalecane dzienne spożycie (RDA) dla poszczególnych grup wiekowych:

  • dzieci (1-3 lata)  – 6 mg
  • dzieci (4-8 lat) – 7 mg
  • dzieci (9 -13 lat) – 11 mg
  • nastolatkowie (14-18 lat) – 15 mg
  • osoby dorosłe – 15 mg
  • kobiety w ciąży – 15 mg
  • kobiety karmiące – 15 mg
Badania dowodzą, że aby zwiększyć przyswajalność witaminy E, warto ją przyjmować jednocześnie z selenem.

Niedobór witaminy E – objawy i skutki

Do głównych objawów niedoborów witaminy E zalicza się te ogólnoustrojowe, takie jak: osłabienie koncentracji i zmęczenie. Inne charakterystyczne objawy to pogorszenie wzroku, zaburzenia w funkcjonowaniu mięśni, wypadanie włosów, obniżenie odporności, anemia, a nawet bezpłodność. Najbardziej narażone na braki witaminy E są osoby chorujące na celiakię i mukowiscydozę, ponieważ to wśród tych chorych występują problemy z zaburzeniem trawienia i wchłaniania tłuszczów. Co więcej, niedoborom witaminy E towarzyszy niższy stopień wytwarzania prostacyklin, wzrost zawartości cholesterolu w ścianie tętnic oraz proces nadmiernej agregacji płytek krwi – wszystkie te zjawiska sprzyjają rozwojowi miażdżycy. Szczególną uwagę na wspomaganie diety suplementami zawierającymi witaminę E powinni zwrócić także palacze oraz kobiety przyjmujące tabletki antykoncepcyjne.  Niedobór witaminy E wpływa także na gorszą kondycję naszej skóry – spada poziom jej nawilżenia, jest ona szorstka i nadmiernie zrogowaciała.

Nadmiar witaminy E – objawy i skutki

Witamina E jest magazynowana w tkance tłuszczowej i nadnerczach, a jej nadmiar jest usuwany z organizmu w naturalny sposób, w trakcie procesu przemiany materii. O nadmiarze witaminy E mówimy wówczas, kiedy przyjęta dawka dobowa przekroczy 1000 mg. Do objawów przedawkowania wit. E zalicza się bóle głowy, ogólne osłabienie organizmu, zaburzenia jelitowe, wyraźne osłabienie pracy mięśni. Szczególną uwagę do dziennej dawki witaminy E powinny zwrócić osoby, które decydują się na jej dodatkową suplementację.

Jakie są źródła witaminy E?

W witaminę E bogate są produkty zarówno pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego. Produkty roślinne cechujące się wysoką zawartością witaminy E to przede wszystkim oliwa z oliwek, migdały, olej słonecznikowy, orzechy laskowe, kiełki oraz zarodki nasion zbóż. Duże ilości tokoferoli występują także w pomidorach, brokułach, brukselce, szpinaku, brzoskwiniach i w czarnej porzeczce. Produkty pochodzenia zwierzęcego, które charakteryzują się wysoką zawartością witaminy E to głównie łosoś, mintaj, śledź, jaja, mleko i produkty mleczne. Dbając o odpowiedni poziom tokoferoli, warto do diety włączyć także produkty bogate w błonnik, czyli kaszę, ciemne pieczywo i makarony pełnoziarniste. Nie należy jednak zapominać, że poddając produkty działaniu wysokiej temperatury, powodujemy rozkład witaminy E. Z tego powodu najlepiej sięgać po produkty nieprzetworzone, w formie świeżych warzyw i owoców.

Suplementy – którą witaminę E wybrać?

Na rynku farmaceutycznym istnieje szeroki asortyment preparatów, w których występują tokoferole i tokotrienole w formie witaminy E. Najbardziej popularnymi preparatami są kapsułki z witaminą E oraz witamina A+E także w kapsułkach. Jak stosować witaminę E, aby zapewnić organizmowi najwyższy poziom przyswajalności? Otóż w celu zwiększenia wchłaniania należy przyjmować ją w trakcie lub bezpośrednio po posiłku zawierającym tłuszcze, ponieważ witamina E doskonale się w nich rozpuszcza. Wit. E znalazła również zastosowanie w przemyśle kosmetycznym, dlatego stosuje się ją do produkcji kremów do twarzy z witaminą A lub kompleksem witaminy A i E. Kosmetyki witaminowe doskonale pielęgnują i łagodzą podrażnioną skórę. Witamina E wchodzi w skład preparatów multiwitaminowych dla kobiet w ciąży, ponieważ jak podają niektóre źródła, tokoferole zapobiegają pękaniu błon płodowych oraz występowaniu stanu przedrzucawkowego. Z kolei działanie witaminy E na włosy polega na dostarczeniu składników odżywczych do skóry głowy i wzmocnieniu jej naczyń krwionośnych, co wpływa na lepsze ukrwienie skóry głowy, dzięki czemu możemy uzyskać lwyższy stopień wchłanianie substancji odżywczych do mieszków włosowych.

  1. U. Strunz, Witaminy czy i dlaczego pomagają. Kiedy i jak bezpiecznie je stosować, „wydawnictwovital.pl” [online], https://wydawnictwovital.pl/wp-content/uploads/2018/01/Witaminy-czy-i-dlaczego-pomagaja-_sklad_edited.pdf, [dostęp:] 27.01.2021 r.
  2. B. Milanovic, Witamina E w pigułce – co kryje świat tokoferoli, „jagiellonskiecentruminnowacji.pl” [online], https://www.jagiellonskiecentruminnowacji.pl/wp-content/uploads/2019/01/witamina_e_co_kryje_swiat_tokoferoli_bozena_milanovic.pdf, [dostęp:] 27.01.2021
  3. Praca zbiorowa, Witaminy prawda i mity, „biotechnologia.wpt.uni.opole.pl” [online],  http://biotechnologia.wpt.uni.opole.pl/wp-content/uploads/WITAMINY-PRAWDA-I-MITY.pdf, [dostęp:] 27.01.2021 r.
  4. N.Rahmani i in, „Vitamin E and its clinical challenges in cosmetic and reconstructive medicine with focus on scars; a review”. Journal of Pakistan Medical Association; 63 (3) 2013, s. 380-382.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Cholinoesteraza – badanie, wskazania, normy, podwyższona

    Cholinoesterazy to enzymy, które są syntezowane głównie w wątrobie, trzustce, mięśniach i mózgu. Badanie poziomu tych białek zaleca się osobom, u których planuje się zabiegi operacyjne oraz wśród tych, którzy regularnie zażywają antydepresanty czy leki przeciwdrgawkowe. Obniżenie poziomu cholinoesterazy możne nastąpić na skutek wystąpienia szeregu chorób wątroby, ale także zatrucia pestycydami czy w trakcie ciąży. Z kolei podwyższenie poziomu tych enzymów obserwuje się u osób otyłych, z problemem alkoholowym i cukrzyków. Ile kosztuje oznaczenie cholinoesterazy, czy na badanie należy stawić się na czczo i czy konieczne jest posiadanie skierowania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG bioder – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG bioder wykonuje się w przypadku wystąpienia zmian zwyrodnieniowych tego obszaru, reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) lub chorób o podłożu nowotworowym. Ponadto na badanie kierowane są osoby, które odczuwają ból i sztywność bioder oraz ograniczenie w ruchomości tego stawu. Przeciwwskazaniem względnym do wykonania rentgenu bioder jest ciąża. Jak należy się przygotować do RTG stawu biodrowego, dlaczego picie kawy i żucie gumy jest niewskazane przed prześwietleniem i czy posiadanie skierowania jest obowiązkowe? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Krzywa cukrowa w ciąży – badanie, normy, wyniki, przebieg. Kiedy należy wykonać OGTT?

    Badanie krzywej cukrowej (OGTT) w ciąży jest testem, na który kieruje się pacjentkę między 6. a 7. miesiącem ciąży. OGTT pozwala zdiagnozować cukrzycę ciążową, która może doprowadzić do wystąpienia wielu chorób układu moczowego lub trawiennego – u matki, jak i nerwowego i sercowo-naczyniowego – u dziecka. Istnieją także takie choroby współistniejące, które wymagają od ciężarnej pacjentki częstszego przeprowadzania badania krzywej cukrowej, jak chociażby predyspozycje genetyczne, cukrzyca w poprzednich ciążach lub PCOS. Jak należy się przygotować do badania, czy można się zgłosić na OGGT bez skierowania lekarskiego i co należy zabrać ze sobą na test krzywej glikemicznej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cytologia – wskazania do badania cytologicznego. Jak interpretować wyniki cytologii szyjki macicy?

    Cytologia szyjki macicy polega na delikatnym zeskrobaniu komórek z badanego narządu przy pomocy specjalnej szczoteczki oraz zbadaniu pobranego materiału pod kątem karcynogenezy. Cytologia umożliwia wykrycie komórek przedrakowych lub rakowych z tarczy i kanału szyjki macicy, również na etapie przedinwazyjnym. Badanie jest bezbolesne, pacjentka może odczuwać jedynie lekki dyskomfort. Cytologia szyjki macicy powinna być wykonywana regularnie – minimum raz na 3 lata. 

  • RTG stopy – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja i cena prześwietlenia

    RTG stopy wykonywany jest najczęściej w przypadku urazu lub stanu zapalnego tego obszaru. Jedynym przeciwwskazaniem względnym do wykonania prześwietlenia z użyciem promieniowania jonizującego jest ciążą. Rentgen stopy jest badaniem, na które można się zgłosić jedynie ze skierowaniem lekarskim. Wskazaniami do badania są także objawy miejscowe w postaci ostrego bólu, obrzęku czy zaczerwienienia stopy. Jak się przygotować do prześwietlenia stopy, ile trwa badanie i co oznaczają pojęcia „szczelina złamania", „całkowity zrost" lub „jądro kostnienia"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG barku – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    Ból barku, zaburzenia ruchomości barku oraz sztywność w stawie barkowym – to główne wskazania do wykonania RTG tego obszaru. Prześwietlenie barku można zrobić pojedynczo lub podwójnie (porównawczo obu barkom). Rentgen jest szybkim badaniem, które jest wykorzystywane w procesie diagnostycznym zmian pourazowych, zapalnych i reumatoidalnych, w tym także osteoporozy stawu barkowego. Ile kosztuje rentgen, jakie są przeciwwskazania do wykonania prześwietlania barku i co oznacza zespół bolesnego barku czy „zamrożony bark"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG kręgosłupa lędźwiowego – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    Ból kręgosłupa lędźwiowego, określany przez pacjentów także jako ból krzyża, ból korzonków lub ból na dole pleców, jest głównym wskazaniem do wykonania RTG tego obszaru. Aby wykonać prześwietlenie lędźwi konieczne jest posiadanie skierowania lekarskiego, które można uzyskać od lekarza pierwszego kontaktu lub ortopedy czy neurologa. Jak wygląda przygotowanie do rentgenu kręgosłupa lędźwiowego, czy kobieta w ciąży może mieć wykonane RTG tego obszaru i ile kosztuje to prześwietlenie wykonane prywatnie? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij