Małopłytkowość – objawy. Jak podnieść poziom płytek krwi?
Oliwia Janota

Małopłytkowość – objawy. Jak podnieść poziom płytek krwi?

Płytki krwi stanowią jeden z głównych elementów morfotycznych krwi i odgrywają ważną rolę w procesie jej krzepnięcia. Jest wiele zaburzeń funkcji pełnionych przez płytki, które mogą powodować wydłużony czas krwawienia. Jednym z nich jest małopłytkowość.

Płytki (inaczej trombocyty) to składniki krwi biorące udział w procesach krzepnięcia. Ich głównym zadaniem jest przyleganie do miejsca, w którym naczynie krwionośne uległo uszkodzeniu i wytworzenie czopu płytkowego. Trombocyty nie są komórkami, lecz okrągłymi lub owalnymi, niezdolnymi do samodzielnego poruszania się fragmentami komórek, produkowanych w szpiku kostnym. Ich prawidłowa liczba we krwi wynosi 150–400 tysięcy/µl, lecz normy mogą nieznacznie różnić się w zależności od laboratorium przeprowadzającego badanie.

Małopłytkowość – co to jest?

Terminem małopłytkowość określa się obniżenie liczby płytek we krwi poniżej 150 tysięcy/µl. Natomiast należy pamiętać, że u części pacjentów liczba trombocytów utrzymująca się w granicach 100 do 150 tysięcy/µl powyżej 6 miesięcy może być wariantem normy i cechą osobniczą.

Małopłytkowość (niski poziom płytek we krwi) – objawy

Główne objawy małopłytkowości to wybroczyny, czyli niewielkie podskórne wylewy krwawe w postaci plamek widocznych na skórze. Wylewy te występują w skupiskach i nierzadko są mylone z wysypką. Można odróżnić oba te wykwity juciśnięciem zmiany. Wybroczyny ani nie bledną, ani nie zmieniają swojej barwy, natomiast wysypka blednie pod wpływem ucisku.

Pierwsze symptomy niskiego poziomu płytek pojawiają się zazwyczaj przy liczbie trombocytów wynoszącej mniej niż 30 tysięcy/µl. Krwawienia skórno-śluzówkowe (w postaci wybroczyn) występują najczęściej w obrębie kończyn, tułowia i błony śluzowej jamy ustnej. Rzadko natomiast pojawiają się na twarzy. Ponadto zauważyć można przedłużone krwawienie z rany (na przykład po urazie lub ekstrakcji zęba u stomatologa), krwawienia z dziąseł podczas szczotkowania zębów i samoistne krwawienia z nosa. Co więcej, kobiety mogą zgłaszać nasilone i/lub przedłużone krwawienia miesiączkowe. W badaniach laboratoryjnych charakterystyczne jest obniżenie liczby płytek oznaczonych symbolem PLT w morfologii krwi obwodowej.

Powiązane produkty

Jakie są rodzaje małopłytkowości?

Wyróżnia się trzy główne przyczyny małopłytkowości, które reprezentowane są przez różne jednostki chorobowe:

  1. Zmniejszone wytwarzanie płytek krwi.

W tej grupie znajdują się głównie choroby nabyte oraz czynniki fizyczne i chemiczne prowadzące do upośledzenia wytwarzania trombocytów w szpiku kostnym i w konsekwencji małopłytkowości. Przykładami schorzeń, którym towarzyszy niski poziom płytek są między innymi: aplazja szpiku kostnego, białaczka, napadowa hemoglobinuria nocna oraz niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego. Czynnikami wywołującymi małopłytkowość natomiast są  promieniowanie jonizujące, leki cytostatyczne, a także alkoholizm i zatrucie alkoholem etylowym.

2.    Nadmierne usuwanie płytek krwi z krążenia.

Dla tej grupy przyczyn dodatkowym odchyleniem jest zwiększenie objętości płytki (parametr oznaczony symbolem MPV). Trombocyty  nieprawidłowo usuwają się z krążenia w przebiegu następujących chorób:

a.    wrodzonych – w tej grupie znajdują się choroba von Willebranda (typ 2B), małopłytkowość w przebiegu wrodzonych niedoborów odporności oraz rzadki zespół Upshawa i Shulmana,

b.   nabytych autoimmunologicznych – wśród nich wyróżnia się pierwotną i wtórną małopłytkowość immunologiczną (dawniej samoistna plamica małopłytkowa), małopłytkowość noworodków, jak również małopłytkowość występująca po przetoczeniu preparatów krwiopochodnych oraz podaniu heparyny (tzw. HIT, w której zamiast krwawień występuje zakrzepica),

c.    nabytych nieimmunologicznych – w tym mechanizmie niski poziom płytek występuje w zakrzepowej plamicy małopłytkowej, małopłytkowości w ciąży oraz po podłączeniu pacjenta do stacji dializoterapii oraz krążenia pozaustrojowego (np. podczas operacji kardiochirurgicznych).

3.    Nieprawidłowa dystrybucja płytek krwi.

Wynika z nieprawidłowego rozlokowania trombocytów w organizmie, na przykład w chorobach przebiegających z powiększeniem śledziony (hipersplenizmem), w której to płytki zostają zgromadzone i zniszczone (schorzenia wątroby, rzadka choroba Gauchera). Kolejną przyczyną może być tzw. małopłytkowość z rozcieńczenia występująca przez fizjologiczne zwiększenie objętości krwi u kobiet w ciąży. Albo po przetoczeniu znacznej objętości krwinek czerwonych i osocza (w celach ratunkowych u pacjenta po masywnym krwotoku).

Wyróżnia się również małopłytkowość rzekomą, której przyczyną nie jest zbyt mała liczba płytek krwi, lecz reakcja zachodząca podczas pobierania badań laboratoryjnych. Dwie na tysiąc zdrowych osób posiadają specyficzne przeciwciała prowadzące do tzw. aglutynacji płytek krwi (ich zlepiania) po kontakcie z kwasem wersenowym (EDTA), antykoagulantem stosowanym w laboratoriach i zapobiegającym powstaniu skrzepów w probówce. Aglutynacja prowadzi do otrzymania zafałszowanego, nieraz skrajnie niskiego wyniku. Liczba płytek może wynosić np. 0. Po wykonaniu badania kontrolnego z użyciem innego antykoagulantu, np. cytrynianu, liczba trombocytów okazuje się prawidłowa.

Jak sprawdzić poziom płytek krwi?

Podstawowym badaniem wykonywanym w celu sprawdzenia liczby płytek jest morfologia krwi obwodowej. Wynik badania laboratoryjnego przedstawia następujące parametry określające cechy trombocytów, określanych odpowiednimi skrótami:

a.   PLT – liczba płytek krwi,

b.   MPV – średnia objętość płytek krwi – określa jak duże są trombocyty,

c.  PDW – wskaźnik anizocytozy płytek krwi – informuje jaki procent trombocytów odbiega swoją objętością przeciętnej wielkości płytki,

d.   P-LCR – tzw. odsetek dużych płytek.

Bardzo ważne, aby nie interpretować poszczególnych odchyleń indywidualnie, ale w ścisłym oparciu o liczbę płytek (PLT). Gdy pozostałe parametry płytkowe są obniżone lub podwyższone przy prawidłowej liczbie trombocytów, to nie powinno być powodem do niepokoju, gdyż zazwyczaj nie ma znaczenia klinicznego (jest wariantem normy).

Małopłytkowość – leczenie. Jak podnieść poziom płytek krwi?  

Leczenie małopłytkowości zależy ściśle od jej przyczyny oraz poziomu płytek. Terapię przewlekłą wprowadza się zazwyczaj w małopłytkowości objawowej i/lub gdy liczba trombocytów wynosi 30 tysięcy lub mniej. Jednymi z najczęściej stosowanych leków/zabiegów są:

  • glikokortykosteroidy (np. w małopłytkowościach immunologicznych),
  • plazmafereza (czyli wymiana osocza, np. w zakrzepowej plamicy małopłytkowej),
  • leki immunosupresyjne (hamujące odpowiedź immunologiczną organizmu odpowiadającą za niszczenie płytek, np. w przypadku nieskuteczności leczenia pierwszego rzutu),
  • desmopresyna i kwas traneksamowy (leki hamujące krwawienie, stosowane w chorobie von Willebranda),
  • usunięcie śledziony (splenektomia, w przypadkach małopłytkowości opornej na leczenie farmakologiczne).

Ponadto zaleca się unikanie leków wpływających na zmniejszenie liczby płytek krwi (np. diuretyki tiazdyowe, estrogeny), a u kobiet w ciąży zalecany jest poród naturalny. Sposobem na bezpośrednie i szybkie zwiększenie liczby płytek krwi jest przetoczenie koncentratu krwinek płytkowych (KKP). Przeprowadza się je, gdy liczba trombocytów wynosi mniej niż 50 tysięcy/µl (jeśli pacjent ma objawy małopłytkowości) lub mniej niż 10 tysięcy/µl (u pacjentów bezobjawowych).

  1. Fizjologia człowieka – podręcznik dla studentów medycyny, red. Stanisław J. Konturek, wydanie II, Wydawnictwo Elsevier UrbanPartner, Wrocław 2013, s. 126-130.
  2. Fizjologia człowieka, red. Jan Górski, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, s. 127, 132-134.
  3. Interna Szczeklika – podręcznik chorób wewnętrznych 2020/2021, pod red. P. Gajewskiego, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020, s. 1082-1092.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij