Małopłytkowość – objawy. Jak podnieść poziom płytek krwi?
Oliwia Janota

Małopłytkowość – objawy. Jak podnieść poziom płytek krwi?

Płytki krwi stanowią jeden z głównych elementów morfotycznych krwi i odgrywają ważną rolę w procesie jej krzepnięcia. Jest wiele zaburzeń funkcji pełnionych przez płytki, które mogą powodować wydłużony czas krwawienia. Jednym z nich jest małopłytkowość.

Płytki (inaczej trombocyty) to składniki krwi biorące udział w procesach krzepnięcia. Ich głównym zadaniem jest przyleganie do miejsca, w którym naczynie krwionośne uległo uszkodzeniu i wytworzenie czopu płytkowego. Trombocyty nie są komórkami, lecz okrągłymi lub owalnymi, niezdolnymi do samodzielnego poruszania się fragmentami komórek, produkowanych w szpiku kostnym. Ich prawidłowa liczba we krwi wynosi 150–400 tysięcy/µl, lecz normy mogą nieznacznie różnić się w zależności od laboratorium przeprowadzającego badanie.

Małopłytkowość – co to jest?

Terminem małopłytkowość określa się obniżenie liczby płytek we krwi poniżej 150 tysięcy/µl. Natomiast należy pamiętać, że u części pacjentów liczba trombocytów utrzymująca się w granicach 100 do 150 tysięcy/µl powyżej 6 miesięcy może być wariantem normy i cechą osobniczą.

Małopłytkowość (niski poziom płytek we krwi) – objawy

Główne objawy małopłytkowości to wybroczyny, czyli niewielkie podskórne wylewy krwawe w postaci plamek widocznych na skórze. Wylewy te występują w skupiskach i nierzadko są mylone z wysypką. Można odróżnić oba te wykwity juciśnięciem zmiany. Wybroczyny ani nie bledną, ani nie zmieniają swojej barwy, natomiast wysypka blednie pod wpływem ucisku.

Pierwsze symptomy niskiego poziomu płytek pojawiają się zazwyczaj przy liczbie trombocytów wynoszącej mniej niż 30 tysięcy/µl. Krwawienia skórno-śluzówkowe (w postaci wybroczyn) występują najczęściej w obrębie kończyn, tułowia i błony śluzowej jamy ustnej. Rzadko natomiast pojawiają się na twarzy. Ponadto zauważyć można przedłużone krwawienie z rany (na przykład po urazie lub ekstrakcji zęba u stomatologa), krwawienia z dziąseł podczas szczotkowania zębów i samoistne krwawienia z nosa. Co więcej, kobiety mogą zgłaszać nasilone i/lub przedłużone krwawienia miesiączkowe. W badaniach laboratoryjnych charakterystyczne jest obniżenie liczby płytek oznaczonych symbolem PLT w morfologii krwi obwodowej.

Powiązane produkty

Jakie są rodzaje małopłytkowości?

Wyróżnia się trzy główne przyczyny małopłytkowości, które reprezentowane są przez różne jednostki chorobowe:

  1. Zmniejszone wytwarzanie płytek krwi.

W tej grupie znajdują się głównie choroby nabyte oraz czynniki fizyczne i chemiczne prowadzące do upośledzenia wytwarzania trombocytów w szpiku kostnym i w konsekwencji małopłytkowości. Przykładami schorzeń, którym towarzyszy niski poziom płytek są między innymi: aplazja szpiku kostnego, białaczka, napadowa hemoglobinuria nocna oraz niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego. Czynnikami wywołującymi małopłytkowość natomiast są  promieniowanie jonizujące, leki cytostatyczne, a także alkoholizm i zatrucie alkoholem etylowym.

2.    Nadmierne usuwanie płytek krwi z krążenia.

Dla tej grupy przyczyn dodatkowym odchyleniem jest zwiększenie objętości płytki (parametr oznaczony symbolem MPV). Trombocyty  nieprawidłowo usuwają się z krążenia w przebiegu następujących chorób:

a.    wrodzonych – w tej grupie znajdują się choroba von Willebranda (typ 2B), małopłytkowość w przebiegu wrodzonych niedoborów odporności oraz rzadki zespół Upshawa i Shulmana,

b.   nabytych autoimmunologicznych – wśród nich wyróżnia się pierwotną i wtórną małopłytkowość immunologiczną (dawniej samoistna plamica małopłytkowa), małopłytkowość noworodków, jak również małopłytkowość występująca po przetoczeniu preparatów krwiopochodnych oraz podaniu heparyny (tzw. HIT, w której zamiast krwawień występuje zakrzepica),

c.    nabytych nieimmunologicznych – w tym mechanizmie niski poziom płytek występuje w zakrzepowej plamicy małopłytkowej, małopłytkowości w ciąży oraz po podłączeniu pacjenta do stacji dializoterapii oraz krążenia pozaustrojowego (np. podczas operacji kardiochirurgicznych).

3.    Nieprawidłowa dystrybucja płytek krwi.

Wynika z nieprawidłowego rozlokowania trombocytów w organizmie, na przykład w chorobach przebiegających z powiększeniem śledziony (hipersplenizmem), w której to płytki zostają zgromadzone i zniszczone (schorzenia wątroby, rzadka choroba Gauchera). Kolejną przyczyną może być tzw. małopłytkowość z rozcieńczenia występująca przez fizjologiczne zwiększenie objętości krwi u kobiet w ciąży. Albo po przetoczeniu znacznej objętości krwinek czerwonych i osocza (w celach ratunkowych u pacjenta po masywnym krwotoku).

Wyróżnia się również małopłytkowość rzekomą, której przyczyną nie jest zbyt mała liczba płytek krwi, lecz reakcja zachodząca podczas pobierania badań laboratoryjnych. Dwie na tysiąc zdrowych osób posiadają specyficzne przeciwciała prowadzące do tzw. aglutynacji płytek krwi (ich zlepiania) po kontakcie z kwasem wersenowym (EDTA), antykoagulantem stosowanym w laboratoriach i zapobiegającym powstaniu skrzepów w probówce. Aglutynacja prowadzi do otrzymania zafałszowanego, nieraz skrajnie niskiego wyniku. Liczba płytek może wynosić np. 0. Po wykonaniu badania kontrolnego z użyciem innego antykoagulantu, np. cytrynianu, liczba trombocytów okazuje się prawidłowa.

Jak sprawdzić poziom płytek krwi?

Podstawowym badaniem wykonywanym w celu sprawdzenia liczby płytek jest morfologia krwi obwodowej. Wynik badania laboratoryjnego przedstawia następujące parametry określające cechy trombocytów, określanych odpowiednimi skrótami:

a.   PLT – liczba płytek krwi,

b.   MPV – średnia objętość płytek krwi – określa jak duże są trombocyty,

c.  PDW – wskaźnik anizocytozy płytek krwi – informuje jaki procent trombocytów odbiega swoją objętością przeciętnej wielkości płytki,

d.   P-LCR – tzw. odsetek dużych płytek.

Bardzo ważne, aby nie interpretować poszczególnych odchyleń indywidualnie, ale w ścisłym oparciu o liczbę płytek (PLT). Gdy pozostałe parametry płytkowe są obniżone lub podwyższone przy prawidłowej liczbie trombocytów, to nie powinno być powodem do niepokoju, gdyż zazwyczaj nie ma znaczenia klinicznego (jest wariantem normy).

Małopłytkowość – leczenie. Jak podnieść poziom płytek krwi?  

Leczenie małopłytkowości zależy ściśle od jej przyczyny oraz poziomu płytek. Terapię przewlekłą wprowadza się zazwyczaj w małopłytkowości objawowej i/lub gdy liczba trombocytów wynosi 30 tysięcy lub mniej. Jednymi z najczęściej stosowanych leków/zabiegów są:

  • glikokortykosteroidy (np. w małopłytkowościach immunologicznych),
  • plazmafereza (czyli wymiana osocza, np. w zakrzepowej plamicy małopłytkowej),
  • leki immunosupresyjne (hamujące odpowiedź immunologiczną organizmu odpowiadającą za niszczenie płytek, np. w przypadku nieskuteczności leczenia pierwszego rzutu),
  • desmopresyna i kwas traneksamowy (leki hamujące krwawienie, stosowane w chorobie von Willebranda),
  • usunięcie śledziony (splenektomia, w przypadkach małopłytkowości opornej na leczenie farmakologiczne).

Ponadto zaleca się unikanie leków wpływających na zmniejszenie liczby płytek krwi (np. diuretyki tiazdyowe, estrogeny), a u kobiet w ciąży zalecany jest poród naturalny. Sposobem na bezpośrednie i szybkie zwiększenie liczby płytek krwi jest przetoczenie koncentratu krwinek płytkowych (KKP). Przeprowadza się je, gdy liczba trombocytów wynosi mniej niż 50 tysięcy/µl (jeśli pacjent ma objawy małopłytkowości) lub mniej niż 10 tysięcy/µl (u pacjentów bezobjawowych).

  1. Fizjologia człowieka – podręcznik dla studentów medycyny, red. Stanisław J. Konturek, wydanie II, Wydawnictwo Elsevier UrbanPartner, Wrocław 2013, s. 126-130.
  2. Fizjologia człowieka, red. Jan Górski, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, s. 127, 132-134.
  3. Interna Szczeklika – podręcznik chorób wewnętrznych 2020/2021, pod red. P. Gajewskiego, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2020, s. 1082-1092.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białej i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle pojawiają się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50–60 roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, jak i na owłosionej skórze głowy, a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się, że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij