Kaszel palacza – objawy, co na niego stosować?

Kaszel palacza powstaje w wyniku podrażnienia górnych dróg oddechowych przez substancje zawarte w dymie tytoniowym. Nikotynizm prowadzi do szeregu zmian zachodzących w drzewie oskrzelowym, które są reakcją na przewlekłą ekspozycję układu oddechowego na substancje toksyczne. Samo palenie jest również czynnikiem ryzyka rozwoju innych chorób takich jak nowotwory układu oddechowego czy przewlekła obturacyjna choroba płuc.

1. Po czym poznać kaszel palacza? Jak brzmi kaszel palacza?
2. Po jakim czasie mija kaszel palacza?
3. Czy kaszel palacza jest groźny?
4. Preparaty na kaszel palacza
5. Domowe sposoby na kaszel palacza
6. Kaszel palacza – najczęściej zadawane pytania

Przewlekły kaszel palacza to uciążliwy problem, który dotyka zarówno aktywnych, jak i biernych palaczy tytoniu. Choć powszechnie bywa uznawany za niegroźną, naturalną konsekwencję nałogu, z medycznego punktu widzenia kaszel palacza to poważny sygnał alarmowy świadczący o przewlekłym uszkodzeniu dróg oddechowych.

Po czym poznać kaszel palacza? Jak brzmi kaszel palacza?

Zazwyczaj kaszel palacza jest wynikiem nagromadzenia się wydzieliny w oskrzelach pacjenta. Nadprodukcja wydzieliny jest natomiast reakcją na przewlekłe drażniące działanie toksycznych związków zawartych w dymie papierosowym. Prowadzi to do przerostu gruczołów śluzowych i produkcji nadmiernej ilości flegmy.

Te dwa mechanizmy, których bezpośrednią przyczyną jest nikotynizm, prowadzą do powstania przewlekłego, produktywnego (inaczej: mokrego) kaszlu. Organizm w ten sposób stara się usunąć zalegającą wydzielinę, lecz jest to utrudnione przez upośledzony transport rzęskowy. W ten sposób rozwija się przewlekły, męczący, mokry kaszel zwany potocznie kaszlem palacza (początkowo może to być kaszel suchy).

Po jakim czasie mija kaszel palacza?

Kaszel palacza jest skutkiem przewlekłego procesu, w wyniku którego dochodzi do przebudowy i upośledzenia funkcji specjalistycznych nabłonków układu oddechowego. Wobec tego proces, który rozwijał się przez dłuższy czas, również wymaga czasu, by ustąpić.

Po wypaleniu ostatniego papierosa kaszel może utrzymywać się jeszcze nawet kilkanaście miesięcy. Po zaprzestaniu palenia rozpoczyna się długotrwała regeneracja nabłonka układu oddechowego. Proces uszkadzania komórek w drzewie oskrzelowym trwał miesiącami, dlatego proces zdrowienia również wymaga czasu.

Czy kaszel palacza jest groźny?

Kaszel występujący u osoby palącej zawsze powinien niepokoić. Nikotynizm sam w sobie predysponuje do wielu chorób, gdyż uszkodzenie nabłonków sprawia, że układ oddechowy palacza jest bardziej narażony na infekcje. Kaszel może być maską poważnych schorzeń, które należy wykluczyć pod kontrolą lekarza. Do chorób, na które szczególnie narażeni są palacze tytoniu, można zaliczyć:

• przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP),
• rozedmę płuc,
• zapalenia oskrzeli i płuc,
• astmę oskrzelową,
• nowotwory, między innymi: płuc, jamy ustnej, gardła, krtani, przełyku, pęcherza moczowego.

Jeśli kaszel palacza występuje i utrzymuje się dłużej niż 8 tygodni, jest to już wskazanie do wizyty u lekarza.

Czy kaszel palacza zawsze oznacza raka?

Kaszel palacza nie jest równoznaczny z rozpoznaniem raka płuc. Należy jednak pamiętać, że osoby palące stanowią 80-90% pacjentów chorujących na nowotwory układu oddechowego. Wypalenie 1-4 papierosów dziennie zwiększa ryzyko zachorowania na złośliwy nowotwór płuc 3-krotnie u mężczyzn, a 5-krotnie u kobiet. Tak więc już jeden papieros dziennie zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwory.

Stosowanie tytoniu odpowiada za niemal 30% wszystkich zgonów spowodowanych nowotworami. Ponadto należy również przypomnieć, że zwiększone ryzyko nowotworów i innych schorzeń (jak astma oskrzelowa) dotyczy również biernych palaczy. Ryzyko zachorowania na raka płuc jest o 20% większe u niepalących, ale mieszkających z czynnym palaczem.

Ponadto osobom nałogowo palącym – i to nie tylko tym, które obserwują u siebie niepokojące objawy takie jak odkrztuszanie czy kaszel ze śluzem – zaleca się regularne badania profilaktyczne. Przede wszystkim chodzi o prześwietlenie klatki piersiowej (RTG), które pozwoli zaobserwować niepokojące zmiany jeszcze przed wystąpieniem czy nasileniem się objawów.

Preparaty na kaszel palacza

1. Najskuteczniejszym lekiem jest rzucenie palenia. To jedyne leczenie przyczynowe, bez którego nie można pozbyć się kaszlu palacza.
2. Warto wówczas sięgnąć po preparaty stosowane w terapii antynikotynowej.
3. Poza tym pozostaje leczenie objawowe, czyli łagodzenie uciążliwych symptomów przewlekłego kaszlu. W tym celu stosuje się zazwyczaj leki mukolityczne (czyli rozrzedzające wydzielinę i ułatwiające odkrztuszanie). Preparaty te powinien zalecić lekarz (niektóre z nich są na receptę) po uprzednim zbadaniu pacjenta. Preparaty występują w postaci tabletek, tabletek musujących i syropów. W przypadku syropów należy mieć na uwadze, że w większości przypadków – z uwagi na zawarty w nich cukier – nie są zalecane pacjentom z cukrzycą.

Domowe sposoby na kaszel palacza

1. Do domowych sposobów na uporczywy kaszel spowodowany dymem papierosowym należy przede wszystkim dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu. Zmniejszona podaż płynów w diecie prowadzi do zagęszczenia wydzieliny w drogach oddechowych i zaostrzenia objawów.
2. Ponadto należy regularnie wietrzyć oraz nawilżać powietrze w pomieszczeniach domowych.
3. Warto również rozpocząć inhalacje roztworami soli fizjologicznej celem rozrzedzenia wydzieliny w drzewie oskrzelowym.
4. Wspomagająco można również skorzystać z dobrodziejstw ziół (m.in. prawoślazu), przygotowując napary na bazie tymianku czy porostu islandzkiego.

Kaszel palacza – najczęściej zadawane pytania

Czy e-papierosy i podgrzewacze tytoniu również powodują kaszel?

Tak, e-papierosy i podgrzewacze tytoniu również mogą podrażniać drogi oddechowe i powodować kaszel. 

Dlaczego kaszel palacza jest najgorszy rano?

Podczas palenia dochodzi do podrażnienia dróg oddechowych i zwiększonej produkcji śluzu, a dym tytoniowy uszkadza również rzęski odpowiedzialne za jego usuwanie. W nocy śluz może gromadzić się w drogach oddechowych, dlatego rano organizm próbuje go usunąć poprzez kaszel.

Czy krew w plwocinie u palacza zawsze wymaga pilnej konsultacji?

Tak, krew w plwocinie powinna być skonsultowana z lekarzem, nawet jeśli jest jej niewiele. Jeśli krwi jest więcej, pojawia się duszność, ból w klatce piersiowej lub szybkie bicie serca – potrzebna jest pilna pomoc medyczna.

Czy kaszel palacza może być suchy, czy zawsze powinien być mokry?

Kaszel palacza może być zarówno suchy, jak i mokry. W przypadku przewlekłego podrażnienia dróg oddechowych często pojawia się kaszel z odkrztuszaniem śluzu, ale jego charakter może się zmieniać w zależności od przyczyny. Jeśli kaszel, który wcześniej był np. mokry, nagle staje się suchy lub odwrotnie, warto skonsultować się z lekarzem.

Czy nagła zmiana charakteru kaszlu u wieloletniego palacza jest niepokojąca?

Tak, nagła lub utrzymująca się zmiana charakteru kaszlu, szczególnie u wieloletniego palacza, powinna zostać skonsultowana z lekarzem. Nie oznacza to od razu poważnej choroby, ale taki objaw wymaga ustalenia przyczyny, szczególnie jeśli towarzyszą mu duszność, ból w klatce piersiowej, krwioplucie, utrata masy ciała lub nawracające infekcje.