Uzależnienie od palenia papierosów. Skąd się bierze?

Wszyscy zdajemy sobie sprawę z tego, że od palenia papierosów można się uzależnić. Czy jednak uzależnienie dotyczy wyłącznie osób wypalających duże ilości papierosów? Czy okazjonalne palenie również może uzależnić?

Palenie papierosów na przełomie minionych dekad było różnie odbierane przez społeczeństwo. W pewnym okresie było traktowane jako rodzaj wyszukanej rozrywki i element życia towarzyskiego. Innym razem jako szkodliwy i nieelegancki nawyk. Obecnie, przede wszystkim, podkreśla się szkodliwy dla zdrowia wpływ palenia papierosów.

Dlaczego uzależniamy się od palenia papierosów?

W dymie papierosowym zawartych jest około 4000 związków. Jednym z nich jest nikotyna, jedna z najsilniej uzależniających substancji psychoaktywnych. Nikotyna ma zdolność silnego oddziaływania na ośrodkowy układ nerwowy poprzez tzw. receptory nikotynowe znajdujące się w mózgu. W małych dawkach (do 3 mg) działa stymulująco, powodując pobudzenie organizmu i podwyższenie ciśnienia tętniczego. Dochodzi równocześnie do uwolnienia tzw. hormonu szczęścia (dopaminy), serotoniny, noradrenaliny i innych neuroprzekaźników. Z tego powodu nikotyna powoduje, iż palenie papierosów może sprawiać przyjemność. 

Jak dochodzi do uzależnienia od palenia papierosów? 

W wyniku palenia papierosów receptory nikotynowe są stale pobudzane, a osoba paląca przyzwyczaja się do efektów działania nikotyny. Co więcej, ilość receptorów nikotynowych w mózgu zwiększa się im częściej są one drażnione przez nikotynę. Z czasem, aby osiągnąć zadowalający poziom pobudzenia i koncentracji osoba paląca musi dostarczyć sobie kolejną, coraz większą dawkę nikotyny. W ten sposób powstaje uzależnienie fizyczne. 

Uzależnienie psychiczne

Istnieje również zależność psychiczna, która powstaje wskutek regularnego powtarzania „rytuału” palenia. Chociaż nikotyna nie ma działania uspokajającego, a wręcz przeciwnie jest substancją pobudzającą, palący często sięgają po papierosa w sytuacji napięcia nerwowego. Palenie wówczas kojarzy się ze sposobem na uspokojenie i chwilowe odwrócenie uwagi od sytuacji stresującej. Robienie przerwy na papierosa, palenie przy okazji rozmowy zaczyna po pewnym czasie być formą na odstresowanie się. Palący w każdej podobnej sytuacji z czasem zaczyna odczuwać chęć zrelaksowania się poprzez zapalenie papierosa. Powstaje w ten sposób uzależnienie psychiczne.

Uzależnienie zarówno fizyczne jak i psychiczne pojawia się szybko i jest bardzo mocne. Zespół uzależnienia od nikotyny został sklasyfikowany jako choroba. Choroba ta wymaga specjalistycznego leczenia oraz wsparcia ze strony najbliższych.

Jakie mogą być skutki uzależnienia od papierosów?

Stałe dostarczanie sobie związków zawartych w papierosach wpływa negatywnie na zdrowie samego palacza oraz osób przebywających w jego otoczeniu. Osoba paląca, uzależniona od nikotyny, jest dodatkowo narażona na objawy tzw. abstynencji nikotynowej. W sytuacji gdy osoba paląca nie przyjmie kolejnej dawki nikotyny, czyli nie zapali kolejnego papierosa, zaczyna odczuwać silne, nieprzyjemne objawy abstynencyjne. Dzieje się tak w sytuacjach próby porzucenia nałogu lub długiego czasu bez możliwości zapalenia papierosa, np. podróży samolotem.

Do najczęstszych objawów abstynencji nikotynowej należą m. in.:

•głód nikotynowy (silna potrzeba sięgnięcia po papierosa),
•rozdrażnienie,
•niepokój,
spadek koncentracji,
zaburzenia snu,
•zaburzenia apetytu.

Czy istnieją środki ułatwiające wyjście z uzależnienia?

Środki farmakologiczne mogą pomóc wyjść z nałogu poprzez zmniejszenie odczucia nieprzyjemnych objawów abstynencji nikotynowej. W tym celu stosuje się preparaty z nikotyną, dostępne jako plastry transdermalne. Zawartość nikotyny jest różna. Preparaty te można nabyć bez recepty, rozpoczynając od najwyższej dawki i stopniowo zmniejszając ją aż do całkowitego wyeliminowania dostarczanej nikotyny. Na rynku dostępny jest również preparat z cytyzyną, który posiada zdolność wyciszania receptorów nikotynowych. Dostępne są również leki doustne wydawane na podstawie recepty lekarskiej. Jednym z takich leków jest preparat zawierający wareniklinę, która ułatwia odzwyczajanie się od palenia tytoniu. Wiąże się z receptorami nikotynowymi w mózgu pacjenta, częściowo je pobudza do uwalniania dopaminy w mózgu, przez co przyczynia się do zmniejszenia głodu nikotynowego i nieprzyjemnych objawów zespołu abstynencyjnego. Wareniklina blokuje również receptory dla nikotyny, przez co – w przypadku zapalenia papierosa – osłabia odczucie przyjemności związanej z paleniem. Innym lekiem jest chlorowodorek bupropionu stosowany w leczeniu uzależnienia od nikotyny. Jego działanie polega na normalizowaniu pracy ośrodków mózgowych, których funkcjonowanie zostało wcześniej zakłócone przez działanie nikotyny. 

Czy warto podjąć próbę wyjścia z nałogu?

Zdecydowanie tak. Pierwszym krokiem powinno być uświadomienie sobie problemu i udanie się do lekarza. Warto również korzystać z grup wsparcia, a najbliższą rodzinę i współpracowników poinformować o podjętej próbie rezygnacji z palenia papierosów. 


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus