Tabliczka z napisem Toxoplasma gondii
Patryk Jasielski

Toksoplazmoza: co to za choroba i jakie są jej objawy? Jak toksoplazmoza wpływa na ciążę?

Toksoplazmoza to choroba zakaźna, która jest wywołana przez pierwotniaka Toxoplasma Gondii. Człowiek zaraża się toksoplazmozą głównie w wyniku zjedzenia oocyst, czyli formy pasożyta zdolnej do atakowania kolejnych żywicieli. Z kolei oocysty są wydalane wraz z kałem przez zarażone koty. W przypadku gdy w czasie ciąży lub w niedługim czasie przed ciążą kobieta zachoruje na toksoplazmozę, istnieje ryzyko przedostania się pasożyta przez łożysko do płodu i wywołania toksoplazmozy wrodzonej. Jak wówczas postępować, czy da się wyleczyć toksoplazmozę i jakie są jej objawy?

  1. Co to jest toksoplazmoza?
  2. Jak można się zarazić toksoplazmozą? Czynniki ryzyka
  3. Toksoplazmoza – diagnostyka
  4. Objawy toksoplazmozy – jak można dostrzec zakażenie toksoplazmozą w ciąży?
  5. Toksoplazmoza – leczenie

Toksoplazmoza (toxoplazmoza) jest jedną z częstszych chorób zakaźnych wywoływaną przez pasożyta. Co ciekawe, większość osób nie wie, że została zarażona, gdyż choroba często przebiega bezobjawowo. Mimo to może ona stanowić poważne zagrożenie, szczególnie dla kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością. Aby zapobiegać tym groźnym powikłaniom, kluczowa jest wczesna diagnostyka i podejmowanie zdecydowanego leczenia. W tym artykule opisano, czym jest toksoplazmoza, jak się można nią zarazić, jak się ją diagnozuję i leczy oraz czym grozi nieleczona toksoplazmoza.

Co to jest toksoplazmoza?

Toksoplazmoza to choroba zakaźna, wywołana przez pierwotniaka o nazwie (łac.) Toxoplasma Gondii. Jest to pasożyt wewnątrzkomórkowy, który ma złożony cykl życiowy. Człowiek jest dla niego żywicielem pośrednim. Oznacza to, że nie może w ludzkim organizmie dochodzić do rozmnażania płciowego tego pasożyta. Żywicielem ostatecznym, u którego pierwotniak rozmnaża się, są koty domowe i inne kotowate. Toksoplazmoza u kota przebiega z różnie nasilonymi objawami. Człowiek, gdy się zarazi, to dochodzi u niego do powstawania cyst tkankowych (m.in. w mięśniach), czyli form przetrwalnikowych, które zostają w organizmie do końca życia.

Jak można się zarazić toksoplazmozą? Czynniki ryzyka

Człowiek zaraża się toksoplazmozą głównie w wyniku zjedzenia oocyst, czyli formy pasożyta zdolnej do atakowania kolejnych żywicieli. Z kolei oocysty są wydalane wraz z kałem przez zarażone koty.

Do głównych czynników ryzyka toksoplazmozy należą:

  • spożycie mięsa z zarażonego zwierzęcia (zwykle wieprzowiny lub baraniny zawierającej cysty), które nie zostało poddane działaniu odpowiednio wysokiej temperatury (surowego, niedopieczonego, niedogotowanego),
  • zjedzeniem nieumytych owoców lub warzyw zanieczyszczonych kałem kota z oocystamii,
  • wypicie zanieczyszczonej wody,
  • przejście pasożyta z organizmu kobiety ciężarnej przez łożysko do płodu,
  • przetoczenie krwi z pasożytem,
  • kontakt ze skażoną ziemią (praca w ogrodzie, przy pielęgnacji roślin).

Nie można się zarazić przez bezpośredni kontakt z drugim człowiekiem. Okres wylęgania się (czas od wniknięcia pasożyta do rozwoju choroby) wynosi od około 2 tygodni do 2 miesięcy (średnio jednak 4 tygodnie).

Powiązane produkty

Toksoplazmoza – diagnostyka

W toksoplazmozie diagnostyka opiera się na badaniu krwi na obecność swoistych przeciwciał, skierowanych przeciwko pasożytowi. W tym celu oznacza się dwie klasy przeciwciał – przeciwko Toxo IgM i Toxo IgG. Przeciwciała IgM – wczesne, powstają jako pierwsze w odpowiedzi na wniknięcie pasożyta. Ich wysokie miano świadczy o „świeżym" zarażeniu a z czasem zaczyna spadać. IgG to tzw. przeciwciała późne. Wysokie miano Toxo IgG przy jednocześnie niskim stężeniu IgM wskazuje na dawno przebyte zarażenie. Brak IgM i IgG oznacza, że nie uległo się zarażeniu.

W niektórych przypadkach wykonuję się badanie awidności przeciwciał. Ocenia ono siłę, z jaką przeciwciała reagują z cząsteczkami pasożyta. Wysoka awidność świadczy o dawno przebytej chorobie. W przypadku pobrania płynu owodniowego w czasie ciąży lub płynu mózgowo-rdzeniowego można spróbować wykryć materiał genetyczny (DNA) pasożyta. Służy temu badanie PCR, czyli łańcuchowej reakcji polimerazy.

Objawy toksoplazmozy – jak można dostrzec zakażenie toksoplazmozą w ciąży?

Toksoplazmoza w zależności od typu zarażenia może dawać szereg różnych objawów. Inne będą dolegliwości w toksoplazmozie wrodzonej, inne w toksoplazmozie nabytej u osoby z niedoborami odporności i bez takich niedoborów. W zdecydowanej większości przypadków choroba przebiega bezobjawowo lub daje jedynie niewielkie objawy. Stwierdza się wówczas powiększenie węzłów chłonnych w obrębie szyi, karku i potylicy. Są one bolesne przy dotyku i mogą osiągać rozmiar nawet do 3 centymetrów. Niekiedy występują także tzw. dolegliwości grypopodobne, takie jak męczliwość, osłabienie, bóle głowy i mięśni, stany podgorączkowe i/lub gorączka.

U osób, u których układ odpornościowy nie pracuje prawidłowo (np. w wyniku przyjmowania leków immunosupresyjnych czy u chorych na AIDS), przebieg toksoplazmozy może być znacznie poważniejszy. Może rozwinąć się zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu z towarzyszącymi objawami psychicznymi (zmiany w zachowaniu, pobudzenie lub senność, a nawet agresja) czy zapalenie w obrębie oka, tzw. toksoplazmoza oczna

Toksoplazmoza oczna

Zbiór objawów związanych z zajęciem przez pasożyta oka określa się mianem toksoplazmozy ocznej. Może do niej dochodzić zarówno w przypadku infekcji wrodzonych, jak i nabytych (zwłaszcza u osób z osłabioną odpornością). Prowadzi zwykle do zapalenia siatkówki i naczyniówki, co może upośledzać widzenie (wywoływać ubytki w polu widzenia), a w ostateczności doprowadzić do utraty wzroku. Oprócz tego czasem występuję również zez.

Toksoplazmoza wrodzona

W przypadku gdy w czasie ciąży lub w niedługim czasie przed ciążą kobieta zachoruje na toksoplazmozę, istnieje ryzyko przedostania się pasożyta przez łożysko do płodu i wywołania toksoplazmozy wrodzonej. Im wcześniejszy okres ciąży, tym mniejsze ryzyko przeniesienia zarażenia na dziecko, ale za to większe ryzyko poważnych wad. W I i czasem w II trymestrze infekcja może skończyć się poronieniem lub obumarciem płodu (objawami obumarcia płodu są brak zwiększania się obwodu brzucha, brak wyczuwania ruchów dziecka, bóle brzucha, niekiedy krwawienie z dróg rodnych).

Przy zarażeniu w II trymestrze powstają wady:

  • wodogłowie,
  • zwapnienia wewnątrzczaszkowe,
  • zapalenie siatkówki/naczyniówki oka,
  • powiększenie wątroby i śledziony.

Zarażenie pod koniec ciąży zwykle skutkuje opóźnionym pojawieniem się objawów, do których zalicza się:

  • drgawki,
  • zapalenie siatkówki/naczyniówki,
  • opóźnienia rozwoju.

Toksoplazmoza – leczenie

Leczeniem chorób zakaźnych, w tym toksoplazmozy, zajmuje się lekarz specjalista chorób zakaźnych. Ze względu na fakt, że pasożyt wytwarza cysty tkankowe, które nie są podatne na leki, niemożliwe jest całkowite wyleczenie toksoplazmozy. W przypadku lekkiego przebiegu (zajęcia jedynie węzłów chłonnych) lub bezobjawowego zarażenia, zwykle stosowanie leków nie jest konieczne. Wyjątkiem jest „świeże zarażenie" kobiety w ciąży. Stosuje się wówczas lek – spiramycynę, która ma zapobiec przeniesieniu się infekcji na dziecko (przez całą ciążę). Jeżeli natomiast potwierdzi się zarażenie dziecka, wówczas ciężarna przyjmuje pirymetaminę z sulfadoksyną do końca ciąży.   


Inne wskazania do włączenia leczenia toksoplazmozy to:

  • noworodki i niemowlęta z potwierdzonym zarażeniem wrodzonym – podaje im się pirymetaminę z sulfadiazyną,
  • toksoplazmoza oczna z aktywnym zapaleniem,
  • toksoplazmoza z zajęciem narządów wewnętrznych zarówno u osób z niedoborami odporności, jak i bez dysfunkcji układu odporności.

W przypadku toksoplazmozy kluczowa jest wiedza, jak uniknąć zakażenia. Ma to szczególne znacznie dla kobiet w ciąży i planujących ciąże oraz u osób z niedoborami odporności.

  1. Interna Szczeklika, pod red. Gajewski P. Kraków 2020.
  2. Choroby zakaźne i pasożytnicze, pod red. Cianciara J. Lublin 2012.
  3. Kaye A. Toxoplasmosis: diagnosis, treatment, and prevention in congenitally exposed infants. J Pediatr Health Care. 2011; 25(6): 355-64.
  4. Elsheikha HM, Marra CM, Zhu XQ. Epidemiology, Pathophysiology, Diagnosis, and Management of Cerebral Toxoplasmosis. Clin Microbiol Rev. 2020; 34(1): e00115-19.
  5. Konstantinovic N, Guegan H, Stäjner T et al. Treatment of toxoplasmosis: Current options and future perspectives. Food Waterborne Parasitol. 2019; 15: e00036.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Toksoplazmozą możemy zarazić się nie tylko od kota

    Toksoplazmoza jest zapalną, wielonarządową, pasożytniczą chorobą odzwierzęcą wywoływaną przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Jej nazwa znana jest praktycznie wszystkim i również prawie wszystkim kojarzy się z tym, że można się nią zarazić poprzez kontakt z kotem. Jest to rzeczywiście prawda. Do zarażenia może bowiem dojść drogą pokarmową, poprzez brudne ręce, wodę oraz warzywa i owoce, które są zanieczyszczone oocystami (jedna z form rozwojowych Toxoplasma gondii) wydalonymi z kałem kota. Jednak czy tylko przez kontakt z kotem możemy "złapać" toksoplazmozę? Otóż nie. Toksoplazmozą możemy zarazić się nie tylko od kota.

  • Infekcje ciężarnej zagrażające nienarodzonemu dziecku

    Kobiety w czasie ciąży są narażone na kontakt z potencjalnie groźnymi drobnoustrojami występującymi w środowisku. Niektóre z nich mogą być szczególnie niebezpieczne dla płodu.

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij