Tabliczka z napisem Toxoplasma gondii
Patryk Jasielski

Toksoplazmoza – przyczyny, objawy, leczenie. Jak Toxoplasma gondii wpływa na ciążę?

Toksoplazmoza to choroba zakaźna, która jest wywołana przez pierwotniaka Toxoplasma Gondii. Człowiek zaraża się toksoplazmozą głównie w wyniku zjedzenia oocyst, czyli formy pasożyta zdolnej do atakowania kolejnych żywicieli. Z kolei oocysty są wydalane wraz z kałem przez zarażone koty. W przypadku gdy w czasie ciąży lub w niedługim czasie przed ciążą kobieta zachoruje na toksoplazmozę, istnieje ryzyko przedostania się pasożyta przez łożysko do płodu i wywołania toksoplazmozy wrodzonej. Jak wówczas postępować, czy da się wyleczyć toksoplazmozę i jakie są jej objawy?

Toksoplazmoza (toxoplazmoza) jest jedną z częstszych chorób zakaźnych wywoływaną przez pasożyta. Co ciekawe, większość osób nie wie, że została zarażona, gdyż choroba często przebiega bezobjawowo. Mimo to może ona stanowić poważne zagrożenie, szczególnie dla kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością. Aby zapobiegać tym groźnym powikłaniom, kluczowa jest wczesna diagnostyka i podejmowanie zdecydowanego leczenia. W tym artykule opisano, czym jest toksoplazmoza, jak się można nią zarazić, jak się ją diagnozuję i leczy oraz czym grozi nieleczona toksoplazmoza.

Co to jest toksoplazmoza?

Toksoplazmoza to choroba zakaźna, wywołana przez pierwotniaka o nazwie (łac.) Toxoplasma Gondii. Jest to pasożyt wewnątrzkomórkowy, który ma złożony cykl życiowy. Człowiek jest dla niego żywicielem pośrednim. Oznacza to, że nie może w ludzkim organizmie dochodzić do rozmnażania płciowego tego pasożyta. Żywicielem ostatecznym, u którego pierwotniak rozmnaża się, są koty domowe i inne kotowate. Toksoplazmoza u kota przebiega z różnie nasilonymi objawami. Człowiek, gdy się zarazi, to dochodzi u niego do powstawania cyst tkankowych (m.in. w mięśniach), czyli form przetrwalnikowych, które zostają w organizmie do końca życia.

Jak można się zarazić toksoplazmozą? Czynniki ryzyka

Człowiek zaraża się toksoplazmozą głównie w wyniku zjedzenia oocyst, czyli formy pasożyta zdolnej do atakowania kolejnych żywicieli. Z kolei oocysty są wydalane wraz z kałem przez zarażone koty.

Do głównych czynników ryzyka toksoplazmozy należą:

  • spożycie mięsa z zarażonego zwierzęcia (zwykle wieprzowiny lub baraniny zawierającej cysty), które nie zostało poddane działaniu odpowiednio wysokiej temperatury (surowego, niedopieczonego, niedogotowanego),
  • zjedzeniem nieumytych owoców lub warzyw zanieczyszczonych kałem kota z oocystamii,
  • wypicie zanieczyszczonej wody,
  • przejście pasożyta z organizmu kobiety ciężarnej przez łożysko do płodu,
  • przetoczenie krwi z pasożytem,
  • kontakt ze skażoną ziemią (praca w ogrodzie, przy pielęgnacji roślin).

Nie można się zarazić przez bezpośredni kontakt z drugim człowiekiem. Okres wylęgania się (czas od wniknięcia pasożyta do rozwoju choroby) wynosi od około 2 tygodni do 2 miesięcy (średnio jednak 4 tygodnie).

Polecane dla Ciebie

Toksoplazmoza – diagnostyka

W toksoplazmozie diagnostyka opiera się na badaniu krwi na obecność swoistych przeciwciał, skierowanych przeciwko pasożytowi. W tym celu oznacza się dwie klasy przeciwciał – przeciwko Toxo IgM i Toxo IgG. Przeciwciała IgM – wczesne, powstają jako pierwsze w odpowiedzi na wniknięcie pasożyta. Ich wysokie miano świadczy o „świeżym" zarażeniu a z czasem zaczyna spadać. IgG to tzw. przeciwciała późne. Wysokie miano Toxo IgG przy jednocześnie niskim stężeniu IgM wskazuje na dawno przebyte zarażenie. Brak IgM i IgG oznacza, że nie uległo się zarażeniu.

W niektórych przypadkach wykonuję się badanie awidności przeciwciał. Ocenia ono siłę, z jaką przeciwciała reagują z cząsteczkami pasożyta. Wysoka awidność świadczy o dawno przebytej chorobie. W przypadku pobrania płynu owodniowego w czasie ciąży lub płynu mózgowo-rdzeniowego można spróbować wykryć materiał genetyczny (DNA) pasożyta. Służy temu badanie PCR, czyli łańcuchowej reakcji polimerazy.

Objawy toksoplazmozy – jak można dostrzec zakażenie toksoplazmozą w ciąży?

Toksoplazmoza w zależności od typu zarażenia może dawać szereg różnych objawów. Inne będą dolegliwości w toksoplazmozie wrodzonej, inne w toksoplazmozie nabytej u osoby z niedoborami odporności i bez takich niedoborów. W zdecydowanej większości przypadków choroba przebiega bezobjawowo lub daje jedynie niewielkie objawy. Stwierdza się wówczas powiększenie węzłów chłonnych w obrębie szyi, karku i potylicy. Są one bolesne przy dotyku i mogą osiągać rozmiar nawet do 3 centymetrów. Niekiedy występują także tzw. dolegliwości grypopodobne, takie jak męczliwość, osłabienie, bóle głowy i mięśni, stany podgorączkowe i/lub gorączka.

U osób, u których układ odpornościowy nie pracuje prawidłowo (np. w wyniku przyjmowania leków immunosupresyjnych czy u chorych na AIDS), przebieg toksoplazmozy może być znacznie poważniejszy. Może rozwinąć się zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu z towarzyszącymi objawami psychicznymi (zmiany w zachowaniu, pobudzenie lub senność, a nawet agresja) czy zapalenie w obrębie oka, tzw. toksoplazmoza oczna

Toksoplazmoza oczna

Zbiór objawów związanych z zajęciem przez pasożyta oka określa się mianem toksoplazmozy ocznej. Może do niej dochodzić zarówno w przypadku infekcji wrodzonych, jak i nabytych (zwłaszcza u osób z osłabioną odpornością). Prowadzi zwykle do zapalenia siatkówki i naczyniówki, co może upośledzać widzenie (wywoływać ubytki w polu widzenia), a w ostateczności doprowadzić do utraty wzroku. Oprócz tego czasem występuję również zez.

Toksoplazmoza wrodzona

W przypadku gdy w czasie ciąży lub w niedługim czasie przed ciążą kobieta zachoruje na toksoplazmozę, istnieje ryzyko przedostania się pasożyta przez łożysko do płodu i wywołania toksoplazmozy wrodzonej. Im wcześniejszy okres ciąży tym mniejsze ryzyko przeniesienia zarażenia na dziecko, ale za to większe ryzyko poważnych wad. W I i czasem w II trymestrze infekcja może skończyć się poronieniem lub obumarciem płodu (objawami obumarcia płodu są brak zwiększania się obwodu brzucha, brak wyczuwania ruchów dziecka, bóle brzucha, niekiedy krwawienie z dróg rodnych).

Dowiedz się więcej o tym, czym jest toksoplazmoza w ciąży

Przy zarażeniu w II trymestrze powstają wady:

  • wodogłowie,
  • zwapnienia wewnątrzczaszkowe,
  • zapalenie siatkówki/naczyniówki oka,
  • powiększenie wątroby i śledziony.

Zarażenie pod koniec ciąży zwykle skutkuje opóźnionym pojawieniem się objawów, do których zalicza się:

  • drgawki,
  • zapalenie siatkówki/naczyniówki,
  • opóźnienia rozwoju.

Toksoplazmoza – leczenie

Leczeniem chorób zakaźnych, w tym toksoplazmozy, zajmuje się lekarz specjalista chorób zakaźnych. Ze względu na fakt, że pasożyt wytwarza cysty tkankowe, które nie są podatne na leki, niemożliwe jest całkowite wyleczenie toksoplazmozy. W przypadku lekkiego przebiegu (zajęcia jedynie węzłów chłonnych) lub bezobjawowego zarażenia, zwykle stosowanie leków nie jest konieczne. Wyjątkiem jest „świeże zarażenie" kobiety w ciąży. Stosuje się wówczas lek – spiramycynę, która ma zapobiec przeniesieniu się infekcji na dziecko (przez całą ciążę). Jeżeli natomiast potwierdzi się zarażenie dziecka, wówczas ciężarna przyjmuje pirymetaminę z sulfadoksyną do końca ciąży.   


Inne wskazaniami do włączenia leczenia toksoplazmozy to:

  • noworodki i niemowlęta z potwierdzonym zarażeniem wrodzonym – podaje im się pirymetaminę z sulfadiazyną,
  • toksoplazmoza oczna z aktywnym zapaleniem,
  • toksoplazmoza z zajęciem narządów wewnętrznych zarówno u osób z niedoborami odporności, jak i bez dysfunkcji układu odporności.

W przypadku toksoplazmozy kluczowa jest wiedza, jak uniknąć zakażenia. Ma to szczególne znacznie dla kobiet w ciąży i planujących ciąże oraz u osób z niedoborami odporności.

  1. Interna Szczeklika, pod red. Gajewski P. Kraków 2020.
  2. Choroby zakaźne i pasożytnicze, pod red. Cianciara J. Lublin 2012.
  3. Kaye A. Toxoplasmosis: diagnosis, treatment, and prevention in congenitally exposed infants. J Pediatr Health Care. 2011; 25(6): 355-64.
  4. Elsheikha HM, Marra CM, Zhu XQ. Epidemiology, Pathophysiology, Diagnosis, and Management of Cerebral Toxoplasmosis. Clin Microbiol Rev. 2020; 34(1): e00115-19.
  5. Konstantinovic N, Guegan H, Stäjner T et al. Treatment of toxoplasmosis: Current options and future perspectives. Food Waterborne Parasitol. 2019; 15: e00036.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból dużego palca w stopie – przyczyny, diagnostyka i leczenie

    Ból dużego palca w stopie to przypadłość, która może wystąpić nagle lub też rozwinąć się z czasem. Wiele powszechnie występujących dolegliwości wywołuje ostry ból palucha, ale równie dobrze może być on objawem schorzenia podstawowego, wymagającego specjalistycznej opieki. W zależności od przyczyny ulgę może przynieść leczenie domowe. W niektórych przypadkach konieczna może być pomoc medyczna, zmiana stylu życia lub wydłużony okres rekonwalescencji.

  • Czy większość problemów z odbytem to hemoroidy?

    Ból i swędzenie w okolicy odbytu to objawy, z którymi pacjenci często zgłaszają się o pomoc do gabinetów lekarskich. Wspomniane dolegliwości, i dodatkowo pojawiające się krwawienie, identyfikowane są niemal zawsze z chorobą żylakową odbytu. Tymczasem potencjalnych przyczyn może być znacznie więcej, a wśród nich między innymi ropnie i szczelina odbytu.

  • Choroba Whipple'a – przyczyny, objawy, leczenie

    Choroba Whipple’a (zwana inaczej lipodystrofią jelitową) to rzadka wieloukładowa infekcja, która może wpływać na różne narządy w organizmie, w tym jelita, wątrobę, układ limfatyczny i układ nerwowy. Główną przyczyną tej choroby są bakterie z rodzaju Tropheryma. Objawy choroby Whipple’a mogą obejmować bóle brzucha, zaparcia, utratę masy ciała, zmęczenie, dreszcze i gorączkę. Choroba ta jest rzadka i występuje głównie u białych mężczyzn w średnim wieku.

  • COVID-19 a zaburzenia snu

    Pacjenci, którzy przechorowali COVID-19, odczuwają szereg rozległych powikłań. Wśród zgłaszanych lekarzom dolegliwości znajdują się zaburzenia snu. Według różnych źródeł u 10 proc. do nawet 90 proc. osób, które przebyły zakażenie wirusem SARS-CoV-2, objawy utrzymują się po wyleczeniu infekcji.  

  • Anoskopia – kiedy się ją wykonuje? Jak się do niej przygotować?

    Anoskopia to badanie polegające na wprowadzeniu do odbytu specjalnego narzędzia oświetlającego (anoskopu), które umożliwia lekarzowi obejrzenie wewnętrznej powierzchni odbytu i odbytnicy. Badanie to jest często wykonywane w celu wykrycia i rozpoznania chorób odbytu i odbytnicy, takich jak hemoroidy, wrzody, polipy, raki oraz choroby zapalne. Anoskopia jest bardziej szczegółowa niż badanie per rectum.  

  • Angina brzuszna – czym grozi przewlekłe niedokrwienie jelit?

    Angina brzuszna (niedokrwienie jelit) to zespół objawów, które pojawiają się, gdy dochodzi do spadku przepływu krwi do jamy brzusznej spowodowanego zablokowaniem jednej z tętnic ją zaopatrujących. Charakteryzuje się silnymi bólami brzucha, a także utratą wagi, wyniszczeniem i zmęczeniem. Angina brzuszna może być spowodowana przez różne czynniki, takie jak miażdżyca lub zagrażające życiu rozwarstwienie aorty. Ze względu na niespecyficzne objawy lekarz może mieć trudności z szybkim postawieniem odpowiedniej diagnozy. Czym jest angina brzuszna? Jak ją zdiagnozować?

  • Bakteryjne zapalenie stawów – przyczyny, objawy, leczenie

    Bakteryjne zapalenie stawów to, jak sama nazwa wskazuje, infekcja stawu, która jest wywoływana przez bakterie. Może powodować obrzęk, ból, gorączkę i ograniczenie ruchomości stawu. Diagnozowanie tego stanu wymaga wykonania badań laboratoryjnych, takich jak próbka płynu stawowego czy badanie mikrobiologiczne. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię i może wymagać hospitalizacji. W ciężkich przypadkach może być także konieczne chirurgiczne usunięcie zainfekowanego stawu.

  • Hiponatremia – czym jest? Jak ją leczyć?

    Hiponatremia to stan charakteryzujący się niskim poziomem sodu we krwi. Sód jest elektrolitem, który pomaga regulować równowagę płynów w komórkach i wokół nich. Objawy hiponatremii mogą obejmować bóle głowy, nudności, wymioty, zamieszanie, senność, utratę przytomności i kurcze mięśni. Może być spowodowana przez różne czynniki, takie jak choroby nerek, choroby hormonalne, leki i nadmierne spożycie płynów.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij