Wodogłowie u dzieci i niemowląt - objawy, przyczyny i leczenie
Anna Posmykiewicz

Wodogłowie u dzieci i niemowląt - objawy, przyczyny i leczenie

Wodogłowie (inna nazwa to hydrocefalia lub rzadziej używana nazwa to wodomózgowie) jest zwiększeniem objętości płynu mózgowo-rdzeniowego w układzie komorowym mózgu, co zazwyczaj powoduje wzrost ciśnienia śródczaszkowego.

Jakie są przyczyny wodogłowia? 

Wodogłowie może być spowodowane zarówno różnego rodzaju wadami wrodzonymi, jak również może ono zostać nabyte w czasie życia. Do najczęstszych przyczyn wodogłowia wrodzonego zalicza się przede wszystkim wady cewy nerwowej oraz zwężenia w obrębie wodociągu mózgu, który jest jedną z ważnych struktur mózgowia. Łączy on bowiem trzecią komorę mózgu położoną w międzymózgowiu z komorą czwartą mózgu, która zlokalizowana jest pomiędzy móżdżkiem a mostem. Wodociąg jest wypełniony płynem mózgowo-rdzeniowym, a jego zwężenia lub całkowita blokada powoduje właśnie powstanie wodogłowia. Jeśli chodzi o wodogłowie nabyte w ciągu życia, to bardzo często jego przyczyną może stać się przebycie przez pacjenta zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Ponadto, kolejną przyczyną wodogłowia nabytego mogą też być guzy mózgu oraz różnego rodzaju urazy wewnątrzczaszkowe. Zdarza się też, że za powstawanie wodogłowia nabytego odpowiedzialne są krwawienia dokomorowe, jak również krwotok podpajęczynówkowy. 

U kogo może dojść do rozwoju wodogłowia?

Wodogłowie może tak naprawdę zostać rozpoznane w każdym wieku. U niemowląt i małych dzieci wodogłowie ma zazwyczaj charakter wrodzony, zaś u dzieci starszych, młodzieży i dorosłych zwykle diagnozowane jest wodogłowie nabyte, powstałe na skutek różnego rodzaju przyczyn. 

Jakie można wyróżnić typy wodogłowia?

Jednym z rodzajów wodogłowia jest wodogłowie niekomunikujące, czyli inaczej obstrukcyjne. Spowodowane jest ono "przeszkodą", która uniemożliwia prawidłowe krążenie płynu mózgowo-rdzeniowego, przyczyną takiego rodzaju wodogłowia są zwykle przewężenia w wodociągu mózgu. Innym rodzajem wodogłowia jest wodogłowie komunikujące, czyli nieobstrukyjne. Spowodowane jest ono upośledzoną reabsorpcją płynu mózgowo-rdzeniowego. Do powstania tego rodzaju wodogłowia przyczynia się zwykle zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych oraz krwotoki dokomorowe i podpajęczynówkowe. Jeszcze jednym rodzajem wodogłowia jest wodogłowie normotensyjne. W jego przebiegu dochodzi do powiększenia komór mózgu bez znaczącego wzrostu ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego. Za jego rozwój prawdopodobnie odpowiedzialna może być podwyższona lepkość płynu mózgowo- rdzeniowego oraz zmieniona elastyczność komór mózgowych. Aby zdiagnozować wodogłowie normotensyjne, należy prowadzić pomiar ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego ciągle przez 24 godziny, ponadto powinno się też wykonywać pomiary elastyczności komór mózgowych. Kolejnym rodzajem wodogłowia jest wodogłowie ex vacuo. W jego przebiegu wtórnie do zaniku tkanki mózgowej dochodzi do poszerzenia się komór mózgu oraz do zwiększenia objętości płynu mózgowo-rdzeniowego. Może ono powstać np. na skutek pourazowego uszkodzenia mózgu czy w wyniku demencji, kiedy to dochodzi do atrofii, czyli zaniku, tkanki mózgowej. 

Jakie są objawy wodogłowia u niemowląt i dzieci?

U niemowląt typowym objawy wodogłowia jest szybki przyrost obwodu główki - główka cały czas powiększa się, a jej wymiary szybko zaczynają przekraczać 97 centyl dla wieku i płci. Ponadto, charakterystycznym objawem wodogłowia u niemowląt jest też uwypuklanie się i tętnienie ciemiączka, co ma związek z tym, że gromadzący się płyn mózgowo-rdzeniowy podnosi ciśnienie śródczaszkowe i tym samym  "wypycha" ciemiączko do góry. Kolejnym objawem wodogłowia u niemowląt jest również rozchodzenie się szwów czaszkowych oraz ciągłe spojrzenie oczu w dół. Maluch także zazwyczaj jest senny lub bardzo rozdrażniony, charakterystyczne są także ciągle powtarzające się wymioty oraz ewentualnie napady padaczki. U starszych dzieci jednym z objawów wodogłowia są ciągle i uporczywe bóle głowy, ponadto dość często u dziecka pojawia się też zbieżny zez i niekontrolowane ruchy gałki ocznej. Dzieci zaczynają mieć problemy z pamięcią i logicznym myśleniem, pojawiają się zaburzenia w zachowaniu, często rozdrażnienie i brak koncentracji oraz nadmierna senność. Dzieci mogą mieć też problem z chodzeniem, zmniejsza się ich ruchliwość, pojawiają się częste wymioty. Ponadto typowe są również zmiany w wyglądzie twarzy oraz gwałtowny i bardzo piskliwy płacz. Dzieci z wodogłowiem zaczynają też wolniej rosnąć, co jest najbardziej widoczne u dzieci w przedziale wiekowym pomiędzy pierwszym a piątym rokiem życia.
 
Jakie są objawy wodogłowia u dorosłych?

U dorosłych wodogłowie również daje charakterystyczne objawy. Przede wszystkim na skutek wzrostu ciśnienia środczaszkowego obecne są częste i uporczywe bóle głowy oraz nudności i wymioty. W badaniu okulistycznym na dnie oka widoczna jest tarcza zastoinowa. Ponadto, pacjent może też odczuwać senność, może zacząć pojawiać się również nietrzymanie moczu, otępienie i ataksja, czyli zaburzenia koordynacji ruchowej  ciała  (te trzy ostatnie objawy noszą wspólna nazwę triady Hakima). 

W jaki sposób diagnozuje się wodogłowie?

W przypadku niemowląt podejrzenie wodogłowia nasuwa nadmierne powiększanie się obwodu główki dziecka, jak również zbyt napięte i pulsujące ciemiączko oraz rozchodzące się szwy czaszkowe. Celem potwierdzenia wstępnej diagnozy należy u niemowlaka wykonać w pierwszej kolejności usg przezciemiączkowe, a potem w zależności od wskazań ewentualnie tomografie komputerową głowy lub rezonans magnetyczny. U starszych dzieci i ludzi dorosłych podejrzenie wodogłowia również nasuwają objawy kliniczne. Celem potwierdzenia diagnozy należy wykonać tomografie komputerową lub rezonans magnetyczny. 

Jak leczy się wodogłowie? 

Wodogłowie jest leczone chirurgicznie, należy bowiem przeprowadzić zabieg, który umożliwi odpływ nadmiernej ilości płynu mózgowo-rdzeniowego. W nagłych przypadkach stosuje się zewnętrzny dren komorowy, przez który odprowadzany jest płyn mózgowo-rdzeniowy. W przypadkach planowych natomiast skalda się drenaż, czyli wykonuje się sztuczną przetokę, pomiędzy komorami mózgu a jamą ciała, w której płyn moczowego rdzeniowy będzie mógł ulegać reabsorpcji. Większość przetok odprowadza nadmierną ilość płynu mózgowo-rdzeniowego do otrzewnej, możliwe jest jednak również wykonanie przetoki miedzy innymi do opłucnej czy przedsionka serca. Zdarza się też, że drenaż ma swój początek w odcinku lędźwiowym kręgosłupa i odprowadza płyn z rdzenia kręgowego do otrzewnej. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bostonka – przyczyny, objawy, leczenie choroby bostońskiej

    Bostonka to choroba zakaźna wywoływana przez enterowirusy, najczęściej wirusa Coxsackie A16. Dotyka głównie dzieci do 5. roku życia, choć mogą na nią zachorować także dorośli. Nazywana jest chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), ponieważ jej najbardziej charakterystycznym objawami są wykwity skórne (bolesne, nieswędzące pęcherzyki) występujące na podeszwach stóp, dłoniach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Sprawdź, jak można się zarazić oraz jak leczy się chorobę bostońską.

  • Katar u niemowlaka – przyczyny i domowe sposoby

    Katar u niemowlaka może mieć różne przyczyny, najczęstszą z nich są niegroźne infekcje wirusowe. Duża ilość zalegającej wydzieliny powoduje trudności z oddychaniem, a to z kolei wywołuje rozdrażnienie dziecka, uniemożliwia spokojny sen, utrudnia karmienie. Wśród sposobów walki z katarem u niemowlęcia znajdują się m.in. stosowanie wody morskiej do nosa, kropli do nosa, plastrów do aromaterapii czy inhalacje. 

  • Refluks u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie choroby refluksowej przełyku u dzieci

    Refluks u noworodka czy niemowlaka często bywa przez rodziców mylony z ulewaniem. Jednak regurgitacje to zjawisko fizjologiczne i jeśli nie towarzyszą mu dodatkowe objawy, nie wymaga interwencji lekarskiej. Jeżeli natomiast cofaniu się treści żołądkowej do jamy ustnej dziecka towarzyszą wymioty, nawracające infekcje dróg oddechowych, problemy z karmieniem, snem czy przybieraniem na wadze przez malucha, należy podejrzewać refluks żołądkowo-przełykowy. Należy także pamiętać, że refluksowi może w ogóle nie towarzyszyć ulewanie, a jedynymi symptomami schorzenia są płacz czy prężenie się i odginanie głowy podczas karmienia (zespół Sandifera).

  • Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?

    Zaburzenia łaknienia u dzieci, objawiające się obniżonym apetytem lub wybiórczością pokarmową, mogą mieć rozmaite przyczyny. Mogą być stanem fizjologicznym, niewymagającym leczenia (często dotyczy to dzieci w wieku od 1 do 5 lat), lecz mogą również być objawem choroby (np. schorzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego). Problemy z apetytem nierzadko towarzyszą dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mogą mieć także podłoże emocjonalne. Zaburzenia łaknienia często wymagają wielospecjalistycznego podejścia – współpracy pediatry, lekarzy specjalistów, logopedy, psychologa.

  • Dysplazja stawu biodrowego – przyczyny i objawy. Leczenie wady wrodzonej stawu biodrowego

    Dysplazja stawu biodrowego to najczęściej występująca wada wrodzona wykrywana u noworodków, która pogłębia się wraz z rozwojem dziecka. Częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców, może być jednostronna lub dwustronna, a nieleczona może prowadzić do poważnych zmian zwyrodnieniowych oraz do przewlekłego bólu i problemów z poruszaniem się. Dysplazja biodra, jeśli jest wcześnie wykryta, rokuje całkowity powrót do zdrowia.  Jak rozpoznać dysplazję stawów biodrowych?

  • Wizyta patronażowa pediatry – czym jest i jak przebiega?

    Wizyta patronażowa pediatry ma miejsce między 1. a. 4 tygodniem życia dziecka. W trakcie wizyty lekarz bada najważniejsze parametry noworodka, które służą do oceny, czy dziecko prawidłowo adaptuje się do życia pozałonowego. Co warto wiedzieć o wizycie patronażowej pediatry? 

  • USG bioderek – na czym polega i kiedy wykonać USG stawów biodrowych u niemowląt? Jaka jest jego cena?

    Badanie stawów biodrowych u niemowląt (badanie preluksacyjne) jest nieinwazyjną, bezbolesną, łatwo dostępną i szybką metodą obrazowej oceny jamy stawu biodrowego i okolicznych tkanek miękkich za pomocą ultradźwięków. Ma ono za zadanie wykrycie ewentualnego występowania dysplazji stawów biodrowych. Najczęściej zaleca jego wykonanie w okolicach 6. tygodniu życia dziecka (nie później niż po ukończeniu 12 tygodni). Dowiedz się, jak przebiega badanie USG bioderek u niemowląt.

  • Przeciwciała anty SARS-CoV-2 są przekazywane dziecku wraz z mlekiem matki

    Od dawna wiadomo, że mleko matki zawiera przeciwciała chroniące niemowlę przed licznymi infekcjami. Wyniki najnowszych badań dowiodły, że nie tylko kobiety, które przeszły infekcję COVID-19, ale także te, które zaszczepiły się przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, przekazują przeciwciała swoim dzieciom podczas karmienia ich piersią.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij