Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników
Agnieszka Gierszon

Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników

Kalcytonina (tyreokalcytonina) to hormon, który odpowiada za regulowanie gospodarki fosforanowej i węglanowej w organizmie. Badanie poziomu CT (ang. calcitonin) wykonuje się głównie podczas diagnostyki i monitorowania rdzeniastego nowotworu gruczołu tarczowego, czyli tarczycy. Prawidłowy (normatywny) wynik stężenia tego hormonu zależy od wielu czynników, w tym także od wieku i płci pacjenta. Diagnostycy i lekarze przyjmują, że kalcytonina jest swoistym markerem nowotworowym w przypadku podejrzenia chorób komórek tarczycy, gdyż te mają zdolność do wydzielania jej w dużej ilości. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu kalcytoniny, czy na badanie krwi należy stawić się na czczo i co należy zrobić, kiedy wynik badania stężenia CT we krwi jest za wysoki? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Kalcytonina (CT) to hormon polipeptydowy wytwarzany przez komórki okołopęcherzykowe (komórki C) tarczycy w odpowiedzi na podwyższone stężenie wapnia w surowicy pacjenta. Kalcytonina zaangażowana jest przede wszystkim w gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu, a jej główną rolę stanowi hamowanie resorpcji kości (stopniowe wchłanianie składników mineralnych kości prowadzące do jej wymiany lub zaniku). Ponadto hormon ten stanowi swoisty i czuły marker nowotworowy, zwłaszcza w przebiegu nowotworów złośliwych powstających z komórek tarczycy.

Co to jest kalcytonina (CT)?

Kalcytonina (CT) jest peptydowym hormonem, zbudowanym z 32. aminokwasów, wytwarzanym i wydzielanym przez komórki C (komórki okołopęcherzykowe) gruczołu tarczowego. W mniejszych ilościach obecność kalcytoniny potwierdzono również w komórkach trzustki, przewodu pokarmowego, płuc, gonad męskich i żeńskich, nadnerczy czy przysadki mózgowej i podwzgórza. Czynnikami regulującymi wydzielanie kalcytoniny są: stężenie wapnia zjonizowanego w surowicy pacjenta (w przypadku podwyższonego stężenia wapnia tarczyca produkuje więcej CT, a przy obniżeniu stężenia wapnia poziom kalcytoniny również spada) oraz glukagon, gastryna i cholecystokinina. Obniżając stężenie wapnia w surowicy pacjenta, kalcytonina wpływa jednocześnie na wzrost poziomu fosforanów (odwrotnie niż produkowany przez przytarczyce parathormon) i wzrost wydalania wapnia przez nerki oraz na hamowanie resorpcji kości poprzez regulację aktywności i liczby osteoklastów, czyli komórek zaangażowanych w niszczenie tkanki kostnej.

Mimo dużej roli w metabolizmie wapnia kalcytonina nie jest jednak stosowana jako marker gospodarki wapniowo-fosforanowej – ta rola przypada hormonom produkowanym przez przytarczyce – przede wszystkim parathormonowi. Oprócz regulowania metabolizmu wapnia kalcytonina stanowi czuły i swoisty marker nowotworowy, stosowany w diagnostyce i monitorowaniu terapii nowotworów złośliwych powstających z komórek tarczycy (w tym w diagnostyce raka rdzeniastego gruczołu tarczowego), które mają tendencję do wydzielania dużych ilości CT.

W związku z faktem, że rak rdzeniasty tarczycy stanowi przykład nowotworu, którego występowanie może być związane z rodzinnymi predyspozycjami genetycznymi, oznaczenie kalcytoniny może stanowić także marker stosowany w badaniach przesiewowych u rodzin pacjentów, którzy zapadli na tę chorobę.

Do rzadziej wymienianych w literaturze efektów działania kalcytoniny należą m.in.: działanie przeciwzapalne, przeciwwstrząsowe i przeciwbólowe, działanie antyhistaminowe i moczopędne, obniżanie ciśnienia krwi, poprawa tolerancji glukozy i zmniejszanie wydzielania soku żołądkowego i trzustkowego.

Wskazania do badania poziomu CT

Standardowo badanie poziomu kalcytoniny zlecane jest pacjentom z podejrzeniem raka rdzeniastego tarczycy lub pacjentom będącym po operacji i w trakcie leczenia tego nowotworu (ewentualny wzrost stężenia CT w takich przypadkach skorelowany jest z nawrotem choroby), pacjentom, u których na szyi występują guzki niewiadomego pochodzenia, rodzinom osób, u których wystąpił rak rdzeniasty tarczycy oraz pacjentom z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej i pacjentom z podejrzeniem nadczynności przytarczyc. Badanie kalcytoniny może być też użyteczne w monitorowaniu leczenia pacjentów z innymi niż rak rdzeniasty tarczycy guzami neuroendokrynnymi, takimi jak np. rakowiaki, insulinomy czy drobnokomórkowy rak płuc – w przypadku tych chorób wydzielanie CT może być objawem zespołu paraneoplastycznego, który polega na wystąpieniu objawów świadczących o obecności nowotworu w organizmie, przy czym objawy te nie są związane z pierwotnym umiejscowieniem i charakterem guza nowotworowego. Wskazanie do oznaczenia poziomu CT mogą stanowić także nieswoiste objawy występujące u pacjenta, np. problemy z oddychaniem i przełykaniem, bóle i obrzęki szyi i gardła, zmiana barwy głosu lub chrypka, obrzęk węzłów chłonnych w okolicy szyi czy przewlekły kaszel niezwiązany z przeziębieniem lub inną chorobą.

Przygotowanie i przebieg badania stężenia CT

Zaleca się wykonanie badania poziomu kalcytoniny na czczo (zachowując przerwę około 8–12h od ostatniego posiłku), lecz poza tym nie wymaga się od pacjenta wcześniejszego przygotowania. Krew pobiera się ze zgięcia łokciowego do probówki z aktywatorem krzepnięcia lub do probówek z antykoagulantem EDTA.  W uzasadnionych przypadkach można u pacjenta wykonać podwójne oznaczenie poziomu CT – badanie podstawowe, z pierwszego pobrania oraz badanie powtórne, po podaniu pacjentowi czynnika stymulującego, jakim jest glukonian wapnia lub pentagastryna.

Monitorowanie stężenia CT u pacjentów z rdzeniastym rakiem tarczycy należy zawsze prowadzić z wykorzystaniem tego samego schematu diagnostycznego. W każdym przypadku dobrze jest pamiętać, że nie można porównywać ze sobą wyników badań wykonanych w różnych laboratoriach i za pomocą różnych metod diagnostycznych, a ostateczna interpretacja wyniku należy zawsze do lekarza zlecającego badanie, który pod uwagę bierze nie tylko sam poziom hormonu, ale również stan kliniczny pacjenta.

Badanie CT – normy, interpretacja wyników badania

Norma laboratoryjna poziomu kalcytoniny wynosi od około 8,3 do 22,0 pmol/L (lub w innych jednostkach od 30 do 80 pg/mL). U osób zdrowych poziom kalcytoniny w większości przypadków pozostaje stabilny przez całe życie pacjenta i zasadniczo nie zależy od płci. Wyższe stężenia CT obserwuje się jedynie u niemowląt i osób z nadwagą, a także u pacjentek w okresie ciąży i laktacji, natomiast nieco obniżone stężenie kalcytoniny występuje u kobiet po okresie menopauzy.

Wzrost stężenia kalcytoniny jest przede wszystkim świetnym markerem rdzeniastego raka tarczycy, jednak pełne potwierdzenie diagnozy można uzyskać dopiero po wykonaniu towarzyszących badań obrazowych i diagnostycznych, czyli USG i biopsji gruczołu tarczowego. Stężenie kalcytoniny może wzrastać także u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i nadczynnością przytarczyc, u chorych na białaczkę, raka piersi lub u pacjentów z drobnokomórkowym rakiem płuc czy innymi – rzadziej występującymi – schorzeniami, jak np. zespół mieloproliferacyjny, zespół Zollingera-Ellisona, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Wzrost poziomu kalcytoniny może być również związany z przedawkowaniem witaminy D3 lub przewlekłym alkoholizmem.

Niski poziom CT – przyczyny i objawy

Niedobór kalcytoniny sam w sobie nie jest objawem niepokojących procesów chorobowych, może jedynie oznaczać, że niespecyficzne objawy pojawiające się u pacjenta nie są prawdopodobnie spowodowane rakiem rdzeniastym tarczycy.

Badanie poziomu CT – cena/refundacja, skierowanie

Gdy skierowanie na badanie poziomu kalcytoniny otrzymamy od odpowiedniego specjalisty, np. lekarza endokrynologa lub onkologa, koszt badania pokryje Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Jeżeli zdecydujemy się na wykonanie badania poziomu CT za odpłatnością, badanie będzie kosztowało około 60 złotych, a na jego wynik będziemy oczekiwać około 1 dnia roboczego.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • TSH – o czym świadczy podwyższone i obniżone TSH? Wskazania do badania, normy, cena

    TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową i stymuluje tarczycę do wydzielania hormonów (trójjodotyroniny – T3 oraz tyroksyny – T4). Oznaczenie poziomu TSH we krwi jest podstawowym badaniem, dzięki któremu można sprawdzić, czy tarczyca funkcjonuje prawidłowo. Co oznacza podwyższone TSH lub obniżony poziom tyreotropiny?

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa – badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Powstała aplikacja na smartfona, która wykrywa anemię. Jak działa?

    Obecnie złotym standardem diagnozowania niedokrwistości jest morfologia krwi. Naukowcy z Brown University i Rhode Island Hospital w Stanach Zjednoczonych opracowali metodę diagnostyczną, która nie wymaga pobierania krwi od pacjenta. Co więcej, badanie może zostać przeprowadzone samodzielnie, w warunkach domowych. Algorytm jest w stanie określić, czy ktoś cierpi na anemię, na podstawie zdjęcie zrobionego smartfonem. 

  • Testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski. Jak podnieść poziom androgenu?

    Jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki internetowe to „jak podnieść poziom testosteronu?". Zainteresowanie tym tematem jest wysokie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Panowie poziomem testosteronu interesuję się zazwyczaj o okresie po 40. roku życia lub wówczas, kiedy chcą szybko osiągnąć swój cel wiązany z budowaniem masy mięśniowej i redukcją tkanki tłuszczowej. Panie badają stężenie testosteronu, kiedy zauważają zaburzenia miesiączkowania, uporczywy trądzik lub owłosienie w nietypowych miejscach na ciele. Jakie są inne objawy zaburzeń gospodarki testosteronowej, jakie są normy testosteronu we krwi dla mężczyzn i kobiet? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Artroskopia kolana – jakie są wskazania do zabiegu artroskopowego kolana? Rehabilitacja po artroskopii

    Artroskopia kolana to małoinwazyjny zabieg, zarówno diagnostyczny, jak i leczniczy. Jego zastosowanie zwiększa komfort pacjenta (w porównaniu z tradycyjną operacją), prowadzi do szybszego powrotu do sprawności, zmniejsza ryzyko powikłań pooperacyjnych oraz okres hospitalizacji. Artroskopia polega na oglądaniu wnętrza stawu kolanowego za pomocą endoskopu wprowadzanego przez niewielkie nacięcie na skórze. Dowiedz się, jakie są wskazania do operacji kolana tą metodą.

  • Wolny testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski

    Badanie poziomu wolnego testosteronu jest zlecane w przypadku potwierdzenia lub wykluczenia wielu zaburzeń hormonalnych, które mogą objawiać się różnie u kobiet i inaczej u mężczyzn. Oznaczenie poziomu FTST wykonuje się również wówczas, kiedy wynik badania całkowitego testosteronu znajduje się poza zakresem norm laboratoryjnych. Wydzielanie hormonu zależy od prawidłowej pracy jajników lub jąder, nadnerczy, przysadki i podwzgórza. Czy do zbadania poziomu wolnego testosteronu trzeba być na czczo, jakie są normy dla kobiet i mężczyzn, kiedy zachodzi konieczność dodatkowej suplementacji testosteronem i jak bezpiecznie przejść przez ten proces? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Glikemia – badanie, wskazanie, normy. Jak interpretować wyniki poziomu cukru we krwi?

    Regularne badanie poziomu cukru we krwi (glikemia) jest jednym z podstawowych oznaczeń parametrów krwi, które może pomóc wykryć choroby związane z gospodarką węglowodanową, jak np. cukrzycę i odpowiednio wcześnie wdrożyć niezbędne leczenie. Na badanie glikemii trzeba być na czczo, nie jest wskazane wykonywanie analizy bezpośrednio po jakiejkolwiek infekcji, ciężkim wysiłku fizycznym lub w trakcie zażywania niektórych leków, np. aspiryny. Kto powinien regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, jak dokładnie wygląda badanie glikemii na czczo i czy podlega ono refundacji przez NFZ? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij