Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc - portal DOZ.pl
Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc
Agnieszka Gierszon

Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Parathormon (PTH) to hormon polipeptydowy, którego głównym zadaniem jest regulacja stężenia wapnia zjonizowanego w surowicy krwi. Parathormon wytwarzany i wydzielany jest przez przytarczyce w odpowiedzi na zmiany poziomów wapnia, stężenia aktywnego metabolitu witaminy D3 oraz stężenia jonów fosforanowych. Jako hormon regulujący gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu odpowiada przede wszystkim za stymulację kościotworzenia i resorpcji kostnej, a pomiar jego poziomu istotny jest przede wszystkim w diagnostyce schorzeń przytarczyc.

Co to jest parathormon? Funkcje PTH w organizmie

Parathormon (PTH), czyli polipeptydowy hormon, składający się z 84 aminokwasów, produkowany przez cztery gruczoły przytarczyczne (przytarczyce), stanowi jeden z najważniejszych hormonów zaangażowanych w gospodarkę mineralną i – we współpracy z kalcytoniną – regulujący poziom wapnia i fosforanów w organizmie człowieka. Mechanizm działania parathormonu polega zarówno na pobudzaniu osteoklastów (czyli komórek niszczących kości) do uwalniania wapnia z kości do krwi, jak i na pobudzaniu zwrotnego wychwytywania jonów wapnia w nerkach poprzez aktywację 1-α-hydroksylazy, czyli enzymu odpowiedzialnego za hydroksylację kalcyfediolu do kalcytriolu, tj. aktywnej formy witaminy D3.

Zaburzenia poziomu parathormonu, tj. zarówno zbyt wysokie, jak i zbyt niskie stężenie PTH, mogą pojawiać się przede wszystkim w przebiegu chorób przytarczyc, które wraz z towarzyszącymi im objawami powodowanymi przez nieprawidłowy poziom wapnia w organizmie, stanowią główne wskazanie do oznaczenia stężenia tego hormonu oraz wykonania innych, wskazanych w tej sytuacji, badań laboratoryjnych.

PTH – przyczyny i objawy nadmiaru

Zbyt wysokie stężenie parathormonu (PTH) obserwowane jest zwykle w przypadku nadczynności przytarczyc, nowotworów (zwłaszcza gruczolaków) tego narządu lub w przebiegu ostrej i przewlekłej niewydolności nerek, która zwykle charakteryzuje się długotrwającym spadkiem stężenia wapnia zjonizowanego w surowicy.

Do objawów wskazujących na nadczynność przytarczyc należą m.in. niewydolność nerek i kamica nerkowa, bóle kostno-stawowe i postępująca osteoporoza i osteomalacja, wrzody żołądka, częstomocz, pogorszenie nastroju, złe samopoczucie, depresja i zaburzenia koncentracji. Wzrost poziomu wapnia we krwi, czyli hiperkalcemia pojawiająca się wskutek wzrostu stężenia PTH, źle wpływa na układ krążenia, prowadząc do nadciśnienia tętniczego i zaburzeń pracy serca. W rzadkich przypadkach wzrost stężenia PTH w surowicy może wynikać nie z choroby samych przytarczyc, ale np. z toczącego się w organizmie procesu nowotworowego, wskutek którego rosnący guz płuc lub gruczołu piersiowego zaczyna wydzielać parathormon albo substancję o analogicznym do niego działaniu.

Polecane dla Ciebie

PTH – przyczyny i objawy niedoboru

Do przyczyn prowadzących do obniżenia poziomu parathormonu we krwi należą urazy, zapalenia, choroby (w tym niedoczynność, nowotwory i niektóre choroby autoimmunologiczne) i brak (np. wskutek operacyjnego usunięcia) przytarczyc, a także radioterapia i hiperkalcemia (podwyższone stężenie wapnia we krwi). Objawami niedoboru PTH są między innymi niekontrolowane skurcze mięśni, drgawki, tężyczka, parestezje z uczuciem kłucia i mrowienia w dystalnych (dalszych) odcinkach kończyn, zmęczenie, bóle kostne, bezsenność i pogorszenie samopoczucia.

PTH – przygotowanie i przebieg badania

Krew do badania pobiera się z żyły w zgięciu łokciowym pacjenta.

Z uwagi na dobowe wahania wydzielania parathormonu, poziom PTH najlepiej oznaczać o stałej, porannej porze (około godziny 8:00). Wskazane, chociaż niekonieczne jest, aby pacjent stawił się na badanie na czczo, tj. przed badaniem wstrzymał się od jedzenia, picia napojów innych niż niesłodzona woda, palenia papierosów i żucia gumy przez ok. 8–12 godzin.

Należy pamiętać, że przyjmowanie niektórych leków (np. przeciwdrgawkowych, steroidowych, fosforanów, litu, izoniazydu lub ryfampicyny) może wpływać na zafałszowanie wyników badania poziomu PTH.

PTH – normy, interpretacja wyników

Normy laboratoryjne parathormonu różnią się między sobą w zależności od laboratorium, metody oznaczenia i materiału, w którym dokonano oznaczeń, jednak standardowo za prawidłowe stężenie PTH w surowicy uważa się poziom od około 10 do 60 pg/mL. Badanie poziomu PTH dobrze jest wykonać w pakiecie z oznaczeniem stężenia wapnia, fosforanów i witaminy D. Niekiedy, w przypadku konieczności uzupełnienia diagnostyki nadczynności przytarczyc o dalsze badania, lekarz może zlecić też oznaczenie poziomu fosfatazy alkalicznej, poziomu wapnia zjonizowanego i stężenia albuminy w surowicy krwi. Biorąc pod uwagę stan pacjenta i wywiad kliniczny oraz na podstawie otrzymanych wyników lekarz zlecający badanie oceni, czy stężenia oznaczonych substancji, a zwłaszcza stężenia wapnia i parathormonu, pozostają ze sobą w odpowiednim stosunku.

PTH – cena/refundacja i skierowanie

Jeżeli zdecydujemy się na wykonanie badania poziomu parathormonu za odpłatnością, badanie będzie kosztowało około 45–55 złotych, a na jego wynik będziemy oczekiwać około jednego dnia roboczego. W przypadku, gdy skierowanie na badanie poziomu parathormonu otrzymamy od odpowiedniego specjalisty, np. lekarza endokrynologa, koszt badania pokryje Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ).

  1. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej pod red. A. Dembińskiej-Kieć, J. Naskalskiego i B. Solnicy, wyd. IV, Wrocław 2018.
  2. Solnica B. Diagnostyka laboratoryjna. Warszawa 2014.
  3. Neumeister B. i in., Diagnostyka laboratoryjna – poradnik kliniczny. Wrocław 2013

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Magnez (Mg) – badamy elektrolity we krwi. Norma, hiper- i hipomagnezemia

    Drgająca powieka i mimowolne skurcze mięśni – to najbardziej charakterystyczne z objawów niedoboru magnezu, które można zauważyć. Oznaczenie poziomu tego pierwiastka jest jednym z podstawowych badań gospodarki elektrolitowej organizmu. Równie niebezpieczny może być niski poziom magnezu, jak i jego podwyższony poziom. Dlaczego hipermagnezemia i hipomagnezemia są groźne dla zdrowia, jak wygląda badanie, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi znajdują się w tym artykule.

  • TK kręgosłupa – przebieg badania z kontrastem i bez kontrastu

    Tomografia komputerowa kręgosłupa jest bardzo wiarygodnym badaniem obrazowym, dzięki któremu możliwe jest zdiagnozowanie szeregu schorzeń tego obszaru. Choroby kręgosłupa bywają bardzo problematyczne i wyjątkowo bolesne, a niejednokrotnie mają także charakter zwyrodnieniowy. Niemalże każdą z nich można wychwycić, wykonując prześwietlenie kręgosłupa, na które może skierować nas lekarz ortopeda czy reumatolog. Jak wygląda tomografia komputerowa kręgosłupa i jak się do niej przygotować? Odpowiedzi  na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Żelazo (Fe) – badanie mikroelementów we krwi. Norma, niedokrwistość, hemochromatoza

    Żelazo jest głównym składnikiem hemoglobiny i mioglobiny, czyli białek odpowiadających za transport tlenu i dwutlenku węgla za pośrednictwem krwi. Ilość żelaza w organizmie zależy od wielu czynników, do których zalicza się przede wszystkim podaż tego mikroelementu wraz z pożywieniem oraz stopień wchłaniania i utraty żelaza w przewodzie pokarmowym, moczowym czy drogach rodnych. Wyjątkową zmienność stężenia żelaza we krwi zauważa się u kobiet miesiączkujących. Jak wygląda badanie poziomu żelaza w surowicy krwi, jak się do niego przygotować, ile kosztuje i jak groźne są nadmiar i niedobór żelaza? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski. Jak podnieść poziom androgenu?

    Jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki internetowe to „jak podnieść poziom testosteronu?". Zainteresowanie tym tematem jest wysokie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Panowie poziomem testosteronu interesuję się zazwyczaj o okresie po 40. roku życia lub wówczas, kiedy chcą szybko osiągnąć swój cel wiązany z budowaniem masy mięśniowej i redukcją tkanki tłuszczowej. Panie badają stężenie testosteronu, kiedy zauważają zaburzenia miesiączkowania, uporczywy trądzik lub owłosienie w nietypowych miejscach na ciele. Jakie są inne objawy zaburzeń gospodarki testosteronowej, jakie są normy testosteronu we krwi dla mężczyzn i kobiet?

  • Eozynofile (eozynocyty) w wyniku morfologii – normy EOS, funkcje w organizmie

    Analizując wyniki morfologii krwi lub morfologii krwi z rozmazem, dokonuje się oceny składników morfotycznych, w tym poziomu i obrazu leukocytów w postaci eozynofili. Bardzo rzadko spotyka się sytuację, w której eozynofile są podwyższone, częściej ta sytuacja dotyczy limfocytów i neutrofilów. Jak zbadać poziom eozynofilów, o czym świadczy podwyższony ich poziom i jak obniżyć poziom granulocytów kwasochłonnych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Badanie poziomu selenu – normy, przygotowanie, cena badania

    Badanie poziomu selenu we krwi wykonuje się najczęściej przed planowaną suplementacją tego pierwiastka, a także w przypadku prowadzenia procesów diagnostycznych schorzeń o podłożu neurologicznym, hormonalnym, kardiologicznym lub psychicznym. Jakie są normy poziomu selenu w organizmie, ile kosztuje badanie i jak się do niego właściwie przygotować?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij