Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?
Katarzyna Gmachowska

Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

Streptococcus pneumonie (pneumokoki, dwoinki zaplenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy. 

Streptococcus pneumoniae, potocznie nazywane pneumokokami, są bakteriami odpowiedzialnymi za rozwój infekcji dróg oddechowych, zapalenia zatok, ucha środkowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia płuc oraz sepsy. Niekiedy przebieg choroby jest śmiertelny, zwłaszcza u małych dzieci, osób w podeszłym wieku oraz cierpiących na zaburzenia odporności czy choroby przewlekłe. Skuteczną profilaktyką przeciwko rozwojowi zakażenia pneumokokowego o ciężkim przebiegu są szczepienia ochronne.  

Pneumokoki – czym są?  

Streptococcus pneumonie (inaczej pneumokoki) są bakteriami Gram-dodatnimi. Posiadają zdolność do wytwarzania polisacharydowej otoczki, która determinuje cechy zjadliwości bakterii oraz wywołuje objawy choroby. Wyróżnia się około 90 odmian pneumokoków, ale tylko kilkanaście z nich wywołuje ciężkie zakażenia u ludzi. Według piśmiennictwa nawet 60% dzieci w wieku przedszkolnym jest nosicielami pneumokoków, co oznacza, że w ich gardle lub nosie bytują bakterie dwoinki zapalenia płuc, jednakże nie dają objawów choroby.  

Do najczęstszych chorób wywoływanych przez Streptococcus pneumoniae zaliczamy: infekcje górnych dróg oddechowych, zapalenie gardła, oskrzeli, zatok oraz ucha środkowego. Zakażenia pneumokokowe zazwyczaj występują u dzieci poniżej 2. roku życia oraz u osób w podeszłym wieku.  

Do chorób pneumokokowych o ciężkim przebiegu zaliczamy inwazyjną chorobę pneumokokową (posocznicę, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz zapalenie płuc). Inwazyjna choroba pneumokokowa często wymaga długotrwałego leczenia antybiotykami i jest stanem zagrażającym życiu.  

Pneumokoki a meningokoki – podobieństwa i różnice pomiędzy nimi  

Zarówno pneumokoki, jak i meningokoki są bakteriami, które wywołują ciężkie choroby, stanowiące zagrożenie dla życia człowieka. 

Pneumokoki są odpowiedzialne za infekcje dróg oddechowych, zapalenie zatok, ucha środkowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc czy sepsę. Wśród zakażeń meningokokowych szczególnie groźna jest inwazyjna choroba meningokokowa. Obie bakterie przenoszą się drogą kropelką i mogą powodować bezobjawowe nosicielstwo. 

Pneumokoki – kto najbardziej jest narażony na zarażenie?  

Zakażenia Streptococcus pneumoniae występują we wszystkich grupach wiekowych, choć najczęściej dotyczą małych dzieci oraz osób po 65. roku życia. Do grup zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu zakażenia pneumokokowego zaliczamy dzieci urodzone przedwcześnie, osoby z chorobami przewlekłymi takimi jak niedobory odporności, choroby układu krążenia, cukrzyca, choroby nerek i płuc oraz schorzenia neurologiczne.  

Zakażenia pneumokokowe należą do jednej z głównych przyczyn zachorowalności i śmiertelności dzieci na świecie. Według danych medycznych w Polsce każdego roku na inwazyjną chorobę pneumokokową zapada około 1000 osób.  

Pneumokoki – jak dochodzi do zarażenia? Nosicielstwo pneumokoków 

Do zakażenia dwoinką zapalenia płuc dochodzi drogą kropelkową poprzez kontakt z wydzieliną z dróg oddechowych osoby zakażonej. Objawy zarażenia pneumokokami najczęściej występują u dzieci uczęszczających do żłobka lub przedszkola. Zakażenia pneumokokami zazwyczaj pojawiają się w sezonie zimowym. Szacuje się, że nawet 60% osób może być bezobjawowymi nosicielami Streptococcus pneumoniae. Należy jednak pamiętać, iż nosiciele mogą stanowić źródło choroby dla innych osób.  

Pneumokoki – objawy zarażenia 

Objawy zakażenia pneumokokami są charakterystyczne dla miejsca infekcji oraz czynników ryzyka choroby. Do najczęstszych objawów zakażenia układu oddechowego przez Streptococcus pneumoniae zaliczamy kaszel, katar, gorączkę, osłabienie, dreszcze, ból gardła oraz brak apetytu.  

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych najczęściej objawia się silnymi bólami głowy, gorączką, sztywnością karku, nudnościami, wymiotami oraz światłowstrętem. 

Zakażenie pneumokokokowe często poprzedza infekcja wirusowa dróg oddechowych, zazwyczaj grypa.  

Pneumokoki – jakie choroby wywołują?  

Do chorób wywoływanych przez Streptococcus pneumoniae zaliczamy: 

  • zakażenia dróg oddechowych (zapalenie gardła, oskrzeli, zatok, płuc), 
  • zapalenie ucha środkowego, 
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, 
  • zapalenie stawów, 
  • sepsę. 

Pneumokoki – diagnostyka i leczenie

Do diagnostyki zakażenia pneumkokowego stosuje się metody laboratoryjne, wykorzystujące oznaczanie antygenu Streptococcus pneumoniae w płynie mózgowo-rdzeniowym, krwi, moczu lub wyhodowanie bakterii z pobranego materiału. Nosicielstwo pneumokoków można potwierdzić wymazem z nosa i gardła.  

U osób z potwierdzonym zakażeniem pneumokokami stosuje się antybiotykoterapię, w zależności od objawów oraz stanu klinicznego. W przypadku podejrzenia inwazyjnej choroby pneumokokowej ważne jest jak najszybsze dożylne podanie antybiotyku. Poprawę po zastosowanym leczeniu obserwuje się zazwyczaj po około trzech dobach od wdrożenia antybiotykoterapii. Należy pamiętać o podawaniu leków łagodzących objawy, w tym preparatów przeciwbólowych, przeciwgorączkowych oraz przeciwzapalnych.  

Powikłania po pneumokokach  

Do powikłań zakażenia Streptococcus pneumoniae zaliczamy: 

  • niedosłuch lub głuchotę, 
  • drgawki, padaczkę, 
  • ropniak opłucnej, 
  • porażenia nerwów czaszkowych i deficyty neurologiczne, 
  • niewydolność oddechowo-krążeniową, 
  • zaburzenia widzenia, ślepotę, 
  • zaburzenia mowy, zachowania, 
  • zaburzenia chodu i koordynacji ruchowej. 

Pneumokoki – jak się przed nimi chronić? Szczepionka na pneumokoki   

Najskuteczniejszym sposobem profilaktyki przed ciężkim przebiegiem zakażenia pneumokokowego jest szczepienie. Aktualnie w Polsce dostępne są dwa typy szczepionek przeciw pneumokokom. Szczepionki skoniugowane posiadają oczyszczone polisacharydy otoczkowe 10 lub 13 serotypów pneumokoków. Zalecane są dzieciom powyżej 6. tygodnia życia. W zależności od wieku osoby szczepionej podaje się od jednej do czterech dawek. Chronią one przed pneumokokowym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, sepsą, zapaleniem płuc oraz zapaleniem ucha środkowego. Szczepionki polisacharydowe zawierają polisacharydy otoczkowe 23 serotypów i są wskazane do stosowania u osób powyżej drugiego roku życia. Zalecane są osobom w wieku podeszłym, a także z upośledzoną odpornością, brakiem śledziony oraz chorobami przewlekłymi.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

    Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

  • Adrenalina – jaka jest funkcja w organizmie? Czym skutkuje nadmierna ekspozycja na działanie hormonu?

    Adrenalina, czyli tzw. hormon przetrwania, mobilizuje organizm do szybkiego reagowania w przypadku zagrożenia. Powoduje zauważalny wzrost siły i wydajności, a także zwiększoną świadomość w sytuacjach stresowych. Nadmierna ekspozycja na adrenalinę może jednak szkodzić zdrowiu. Dowiedz się, jakie są skutki nadprodukcji tego hormonu. W jaki sposób wykorzystywany jest w medycynie? 

  • Biegunka podróżnych – objawy, leczenie, zapobieganie

    Podczas podróży uważaj na to, co jesz i pijesz, jeżeli nie chcesz nabawić się „klątwy Montezumy”. Biegunka jest najczęstszą chorobą podróżnych. Według szacunków CDC dotyka 10 milionów ludzi każdego roku. Kto jest najbardziej zagrożony infekcją chorobotwórczymi drobnoustrojami? W których miejscach na świecie istnieje największe ryzyko doświadczenia biegunki podróżnych?

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw grypie oparta na technologii mRNA. Rozpoczęły się badania kliniczne nad nowymi preparatami

    Obecnie szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko zachorowania o 40–60%. Moderna postawiła sobie za cel stworzenie preparatu o lepszej skuteczności i z początkiem lipca rozpoczęła badania kliniczne nad nowym produktem, preparatem przeciw grypie sezonowej, która wykorzystuje technologię mRNA. Według prognoz ma on być bardziej skuteczny niż dotychczasowe szczepionki.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij