×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Szczepionka przeciw pneumokokom – charakterystyka, cena, skutki uboczne szczepionki

Pneumokoki są bardzo groźnymi bakteriami, które najczęściej wywołują zapalenie płuc i ucha środkowego, w najcięższych przypadkach infekcję opon mózgowo-rdzeniowych, szpiku, wsierdzia, a nawet sepsę (posocznicę). Szczepionka przeciwko pneumokokom jest obowiązkowa i została umieszczona w Programie Szczepień Obowiązkowych. Oprócz niemowlaków i dzieci nową grupą społeczną, której zaleca się szczepienie przeciwko pneumokokom, są osoby po 60 roku życia. Dlaczego to zalecenia dotyczy teraz także seniorów, ile kosztuje szczepionka, czy jest refundowana przez NFZ i czy jest bezpieczna? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

Od 1 stycznia 2017 roku szczepionka przeciw pneumokokom jest obowiązkowa i znajduje się w Programie Szczepień Ochronnych. Na zakażenie szczególnie narażone są małe dzieci poniżej 2 roku życia oraz seniorzy. Pneumokoki wywołując zapalenie płuc, a nawet sepsę stały się jeszcze bardziej groźne podczas pandemii COVID-19, w której wirus SARS-CoV-2 atakuje głównie układ oddechowy. Z tego powodu Ministerstwo Zdrowia rekomenduje ją również u osób dorosłych, znajdujących się w grupie ryzyka, w tym osób po 60 roku życia i przewlekle chorych.

Szczepionka przeciw pneumokokom – charakterystyka

Obecnie na rynku Polskim są dostępne dwa preparaty:
Prevenar-13 – to szczepionka skoniugowana (13-walentna), zawierająca w swoim składzie polisacharydy otoczkowe następujących typów Streptococcus pneumoniae, czyli dwoinki zapalenia płuc: 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F, 23F skoniugowane (połączona) z białkiem nośnikowym. Postać farmaceutyczna w jakiej występuje szczepionka to  ampułkostrzykawka.
Synflorix – to także szczepionka skoniugowana (10-walentna), zawierająca w polisacharydy otoczkowe stereotypów: 1, 4, 5, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19F, 23F.
Różnica między szczepionkami Prevenar-13 a Synflorix polega przede wszystkim na tym, że chronią one przed różnymi ilościami serotypów (odmian) bakterii Streptococcus pneumoniae. Ponadto Synflorix nie jest stosowany u osób dorosłych, tylko przeznaczony jest dla dzieci od 6 tygodnia życia do 5 lat. Postać farmaceutyczna w jakiej występuje to zawiesina do wstrzykiwania, także w ampułkostrzykawce. Zgodnie z danymi pochodzącymi z raportu KOROUN u dzieci poniżej 5 roku życia wśród serotypów odpowiedzialnych za inwazyjną chorobę pneumokokową dominują: 6B,14,19A,19F. Synflorix jest bezpłatną, refundowaną szczepionka zawierającą trzyz tych odmian, natomiast Prevenar-13 zapewnia ochronę przed wszystkimi czterema. Preparaty chronią m.in przed zapaleniem płuc i ostrym zapaleniem ucha środkowego, dzięki temu  zapewniając czynne uodpornienie, czyli powstania czynnej (trwałej) odpowiedź immunologicznej. Bezpieczeństwo i skuteczność tych dwóch preparatów potwierdzono wynikami wielu badaniach klinicznych. Ostateczna decyzja dotycząca wersji szczepionki, jaka zostanie podana pacjentowi, należy do lekarza.

Czym są pneumokoki i jakie choroby wywołują?

Pneumokoki (łac. Streptococcus pneumoniae) to bakterie należące do grupy paciorkowców. Bytują głównie w śluzówkach górnych dróg oddechowych, tj. nosa i gardła. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową (kaszel, kichanie). Dwoinki zapalenia płuc są odpowiedzialne za występowanie nieinwazyjnej choroby pneumokokowej (objawia się jako zapalenie ucha środkowego), zapalenie płuc i zatok obocznych nosa lub zapalenie gardła. Jeśli jednak bakteria przedostanie się do naszego krwioobiegu, a następnie z krwią do płynu mózgowo – rdzeniowego może wywołać inwazyjną chorobę pneumokokową, która występuje w formie bardzo groźnych objawów: zapaleniem opon mózgowo – rdzeniowych oraz zapaleniem płuc z bakteriemią. Najbardziej  inwazyjną, najcięższą postacią kliniczną zakażenia pneumokokami jest posocznica (sepsa). Dwoinki zapalenia płuc mogą także być przyczyną zapalenia wsierdzia i otrzewnej. W grupie zakażeń bakteryjnych to właśnie Streptococcus pneumoniae jest odpowiedzialny za najwyższy odsetek śmiertelności.

Szczepionka przeciwko pneumokokom – kiedy i jak się zaszczepić?

Zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO) szczepionka na pneumokoki jest obowiązkowa. Aby zapewnić optymalną ochronę przeciw pneumokokom, należy wykonać pełny cykl szczepień. Niemowlęta otrzymują 3 dawki: pierwsza dawka w 4 miesiącu życia, drugą w 6 miesiącu życia, trzecią między 13 – 15 miesiącem życia. Wcześniaki i dzieci z chorobami np. układu nerwowego otrzymują 4 dawki: w 2 miesiącu życia, w 4 miesiącu życia, w 5 – 6 miesiącu życia i ostatnią między 11 a 15 miesiącem życia. Szczepionkę podaje się w zastrzyku, domięśniowo u małych dzieci w mięsień naramienny natomiast u niemowląt w przednio – boczną powierzchnię uda. Istnieją także dzieci, stanowiące grupę ryzyka, u których stwierdzono: przewlekłe choroby serca, przewlekłą białaczkę, AIDS, małopłytkowść wrodzoną, chłoniaki czy zespół nerczycowy. Ta grupa dzieci musi zostać zaszczepiona w okresie między 2 miesiącem życia a ukończeniem 5-ciu lat.

Osoby dorosłe przyjmujące na stałe leki nie powinny ich odstawiać, gdyż producenci tych leków w ulotce nie stwierdzają interakcji z innymi lekami. O wszystkich przyjmowanych lekach należy poinformować lekarza przed szczepieniem.

W związku z istniejącą pandemią, w Polsce szczepionka jest zalecana także dla seniorów po 60 roku życia oraz osób z grup ryzyka z chorobami układu krążenia i płuc, cukrzycą, niewydolnością nerek oraz pacjentów z nowotworami. Uważa się, że wymienione wyżej choroby sprzyjają zachorowaniom na zapalenie płuc. U tych osób pełny cykl szczepienia składa się z 1 dawki szczepionki 13-walentnej (Prevenar-13).

Szczepionka przeciw pneumokokom – cena i refundacja NFZ

Refundowana, czyli bezpłatna dla dzieci jest szczepionka 10-walentna, czyli Synflorix. Jeżeli decydujemy się zaszczepić dziecko lub szczepiona ma zostać osoba dorosła preparatem nierefundowanym, pełnopłatnym, 13-walentnym, wówczas cena szczepionki Prevenar-13 to koszt około 230 – 290zł za jedną dawkę. Cena ta jednak może się różnic w zależności od apteki, którą wybierzemy. Ponadto szczepionka, którą kupujemy sami, jest wydawana jedynie po okazaniu recepty lekarskiej. Istnieje także sytuacja, w której szczepionka Prevenar-13 jest refundowana i ma to miejsce wyłącznie wtedy, kiedy rodzi się wcześniak, dokładnie przed 27 tygodniem ciąży. Po zakupie w aptece szczepionki przeciwko zakażeniu pneumokokami, należy przechowywać ją w lodówce, natomiast w czasie transportu wskazane jest, aby umieścić preparat w torbie termoizolacyjnej.

Szczepionka przeciwko pneumokokom – powikłania

Do najczęściej występujących po szczepieniu objawów zarówno wśród dorosłych, jak i u dzieci zaliczamy niegroźne i zazwyczaj niewielkie reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak rumień, obrzęk i ból. W celu złagodzenia tych objawów możemy zastosować okłady, np. z Altacetu. Dodatkowo po szczepieniu na pneumokoki może wystąpić drażliwość, zmniejszenie apetytu, senność. Tak, jak po innych szczepionka również po szczepionce przeciwko pneumokokom może pojawić się gorączka i ból głowy. Możemy wtedy zastosować leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. paracetamol. Natomiast w przypadku pozostałych objawów, takich jak wysypka, wymioty czy biegunka dozwolone jest podanie preparatu przeciwbiegunkowego.

Producenci szczepionek informują  także, że szczepionki Prevenar-13 i Synflorix można podawać jednocześnie razem ze szczepionkami skojarzonymi. Profil bezpieczeństwa i odpowiedź immunologiczna podanych szczepionek nie uległ zmianie, co potwierdzają badania kliniczne.

Szczepionka przeciwko pneumokokom – przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem do zastosowania szczepionki Prevenar-13 czy Synflorix jest choroba przebiegająca z gorączką, nadwrażliwość na substancję czynną, substancje pomocnicze lub na toksoid błoniczy oraz białko nośnikowe, wchodzące w skład preparatu. Przeciwwskazaniami względnymi do podania tych preparatów dzieciom i niemowlętom są zaburzenia krzepnięcia krwi i trombocytopenia.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. S. Black i in., Impact of the use of heptavalent pneumococcal conjugate vaccine on disease epidemiology in children and adults, „Vaccine”, nr 24 (2) 2006.
  2. K. M. Tromp, i in., Recent Developments and Future Directions of Pneumococcal Vaccine Recommendations, „Clinical therapeutics”, nr 1 (37) 2015.
  3. L. A. Jackson i in., Immunogenicity and safety of a 13-valent pneumococcal conjugate vaccine in adults 70 years of age and older previously vaccinated with 23-valent pneumococcal polysaccharide vaccine, „Vaccine”, nr 2 (35) 2013.
  4. W. Hryniewicz, E. Augustynowicz: Podsumowanie - Szczepionka przeciw pneumokokom „szczepienia.pzh.gov.pl” [online], https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/ [dostęp:] 08.11.2020 r.
  5. Program Szczepień Ochronnych w 2020 roku „szczepienia.pzh.gov.pl” [online], https://szczepienia.pzh.gov.pl/kalendarz-szczepien-2020/ [dostęp:] 08.11.2020 r.

Podziel się: