Padaczka – przyczyny, objawy, leczenie napadów padaczkowych

Napad drgawek, potocznie zwany padaczką, to reakcja organizmu wywołana niewłaściwymi, nadmiernymi wyładowaniami neuronów mózgowych. Padaczka w terminologii medycznej to dwa lub więcej nieprowokowane napady padaczkowe w odstępstwie powyżej doby. Nie dotyczy to pojęcia drgawek gorączkowych, które występują u dzieci do 5. roku życia. Padaczka może objawiać się nie tylko poprzez drgawki, ale również utratę przytomności, omamy wzrokowe czy zaburzenia mowy.

1. Objawy padaczki. Jak wyglądają napady padaczkowe?
2. Przyczyny padaczki. Co może wywołać atak?
3. Napad padaczkowy – jak się zachować? Jak pomóc osobie z padaczką?
4. Padaczka – przyczyny. Czy padaczka jest na tle nerwowym? Czy padaczka jest dziedziczna?
5. Padaczka – rozpoznanie
6. Czy padaczka jest uleczalna?
7. Padaczka – leczenie. Co pomaga na padaczkę?
8. Padaczka a prawo jazdy. Czy osoba z padaczką może prowadzić samochód?
9. Padaczka – rokowania. Ile żyją ludzie z padaczką?

Objawy padaczki. Jak wyglądają napady padaczkowe?

Napad padaczkowy może wyglądać w sposób typowy, tj. występują drgawki (toniczno-kloniczne, miokloniczne), będące mimowolnymi skurczami mięśni szkieletowych, wraz z utratą przytomności, prężeniem ciała, sinicą i pienistą wydzieliną z ust. Padaczka może się objawiać również przez utratę przytomności lub tzw. napady nieświadomości, podczas których chory jest przytomny, lecz na czas napadu, przez wyładowania w korze mózgowej, traci świadomość i nie pamięta okoliczności zdarzenia. Pacjenci mogą być również przytomni i pozornie świadomi, ale w trakcie napadu padaczki zaczynają zachowywać się nienaturalnie, pojawiają się omamy wzrokowe, słuchowe i zaburzenia mowy.

Przyczyny padaczki. Co może wywołać atak?

Drgawki dzielą się na prowokowane i nieprowokowane. Drgawki prowokowane są wywołane określonym czynnikiem zachodzącym w czasie napadu, np. zbyt niskim stężeniem glukozy we krwi, urazem, udarem, zatruciem, zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych. Występują również w przypadku odstawienia alkoholu (padaczka alkoholowa). Drgawki prowokowane zawsze występują w bliskim związku czasowym z czynnikiem, który je wywołał. Natomiast drgawki nieprowokowane są związane z ogólnymi predyspozycjami, wrodzonymi lub nabytymi, lecz nie występują natychmiast z czynnikiem, który je powoduje. Przyczynami są indywidualne predyspozycje genetyczne, guzy mózgu, blizny po udarze (padaczka poudarowa), wrodzone zaburzenia budowy kory mózgu.

Napad padaczkowy – jak się zachować? Jak pomóc osobie z padaczką?

Widząc chorego z napadem padaczki, zapewnij drożność dróg oddechowych – nie wkładaj żadnych przedmiotów do ust chorego! Nie przytrzymuj chorego w trakcie drgawek, ale upewnij się, że nie znajduje się w pozycji i miejscu, które mogą spowodować dodatkowe obrażenia. Zabezpiecz miejsce, w którym znajduje się chory, poluzuj krawat, delikatnie rozepnij kołnierz koszuli, by nie krępował ruchów. Wezwij pomoc – zadzwoń po zespół ratownictwa medycznego. Po napadzie sprawdź, czy chory oddycha. Jeśli tak – ułóż pacjenta w pozycji bezpiecznej, a pod jego głowę możesz włożyć poduszkę lub złożoną odzież. Upewnij się, że chory ma zapewnioną drożność dróg oddechowych i oddycha. Nie budź chorego – po napadzie organizm zapada w sen. Pozostań z pacjentem do momentu przyjazdu karetki.

Padaczka – przyczyny. Czy padaczka jest na tle nerwowym? Czy padaczka jest dziedziczna?

Przyczyny padaczki nie zawsze zostają ustalone, u części pacjentów epilepsja jest dziedziczna. Padaczka na tle nerwowym może wystąpić w formie psychogennych napadów rzekomopadaczkowych, które przypominają klasyczne napady drgawek toniczno-klonicznych, jednak czynność mózgu nie jest wówczas zaburzona, nie obserwuje się dodatkowych wyładowań neuronalnych. Przyczyną są zaburzenia psychiczne pacjenta, który symuluje napad drgawek.

Padaczka – rozpoznanie

Jedynym badaniem, które z największym prawdopodobieństwem pozwala potwierdzić diagnozę epilepsji jest badanie elektroencefalograficzne, które rejestruje czynność bioelektryczną mózgu w postaci fal. Jest to bezpieczne, bezbolesne i nieinwazyjne badanie. Badania dodatkowe pozwalają uzupełnić obraz o ewentualne przyczyny napadu padaczkowego, np. badania krwi pozwalają określić, czy nie wystąpiły zaburzenia elektrolitowe lub hipoglikemia (padaczka cukrzycowa), a badania obrazowe (np. rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa) są niezbędne do wykluczenia udaru lub guza mózgu.

Czy padaczka jest uleczalna?

Niestety, epilepsja nie jest uznawana za chorobę uleczalną. Niemniej ponad ¾ pacjentów osiąga bardzo dobry efekt terapeutyczny, a u ⅔ chorych następuje całkowite ustąpienie napadów padaczkowych. Skuteczność leczenia zależy od przyczyny epilepsji, odpowiedzi na leczenie oraz współpracy pacjenta w zakresie regularnego przyjmowania leków. U niektórych pacjentów po 3-5 latach bez epizodu padaczki można rozważyć odstawienie leków.

Padaczka – leczenie. Co pomaga na padaczkę?

Leczenie opiera się głównie na konkretnych grupach leków, które mają na celu zahamowanie nadmiernych wyładowań neuronów, tj. walproiniany, benzodiazepiny, barbiturany. W przypadku nieskuteczności leczenia lub określonej przyczyny napadów (guz mózgu, naczyniak) przeprowadza się zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu zmiany, która stanowi tzw. ognisko padaczkowe. Lekooporna padaczka u dzieci jest wskazaniem do rozpoczęcia leczenia dietą ketogenną pod ścisłym nadzorem lekarza i dietetyka.

Padaczka a prawo jazdy. Czy osoba z padaczką może prowadzić samochód?

Pacjenci z epilepsją nie mogą prowadzić pojazdów, jeśli w ciągu ostatniego roku wystąpił u nich napad padaczkowy. Orzeczenie o stanie zdrowia wydaje się na podstawie badania lekarskiego. Należy podkreślić, że niektóre leki stosowane w leczeniu padaczki również stanowią przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów.

Padaczka – rokowania. Ile żyją ludzie z padaczką?

Do 80% pacjentów utrzymuje wysoką jakość życia przy dobrze dobranym leczeniu farmakologicznym. U ponad 60% udaje się osiągnąć całkowite ustąpienie napadów. Niestety, jednocześnie dane statystyczne wykazują, iż pacjenci z epilepsją bardzo często umierają przedwcześnie. Przed 56. rokiem życia śmiertelność jest aż 10-krotnie wyższa niż średnia w populacji. Najbardziej zagrożeni są chorzy, którzy jednocześnie zmagają się z zaburzeniami psychicznymi, nadużywają alkoholu lub narkotyków.