Drgawki – przyczyny, rodzaje, leczenie
Aniela Głowacz

Drgawki – przyczyny, rodzaje, leczenie

Drgawki są jednym z najczęstszych objawów chorobowych jakie spotyka się u ludzi. Z badań wynika, że od 5 do 8% ludzi w ciągu życia ma pojedynczy lub przygodny napad drgawek.

Typowy, uogólniony napad drgawek ma dwie fazy: toniczną i kloniczną, często towarzyszy mu oddanie moczu, przygryzienie języka, piana na ustach. Napad taki trwa nie dłużej niż 3 minuty.

Po napadzie, zazwyczaj przez około godzinę następuje stan ograniczonej świadomości. Czynnikami sprzyjającymi występowaniu drgawek są: wrodzona predyspozycja, związana z niskim progiem pobudliwości drgawkowej lub zmiany morfologiczne w mózgu.

O padaczce mówimy wtedy, gdy u danej osoby napady drgawek powtarzają się. Poza pewnymi wyjątkowymi sytuacjami nie rozpoznaje się padaczki i nie rozpoczyna się leczenia u osób po pierwszym napadzie padaczkowym. Ryzyko powtarzania się napadów po pierwszym w życiu napadzie wynosi 40-50%. Oznacza to, że u około połowy takich osób nie wystąpi choroba przewlekła, jaką jest padaczka.

Co to są drgawki?

Drgawki to nagłe, przemijające i nieprawidłowe zjawiska natury ruchowej. Typowy napad toniczno-kloniczny przebiega z utratą przytomności, gwałtownym, tonicznym napięciem mięśni całego ciała, a następnie uogólnionymi, bezwładnymi ruchami kończyn i głowy. Napad taki trwa zazwyczaj około 3 minut. Napad drgawek jest wyrazem przejściowych zaburzeń czynności części lub całości mózgu wskutek nieprawidłowych, nadmiernych wyładowań bioelektrycznych w komórkach nerwowych. Może pojawić się w każdej grupie komórek nerwowych. Jeśli mechanizmy hamujące są niedostatecznie sprawne, pobudzenie szybko przechodzi na inne komórki, prowadząc do gwałtownego zaburzenia pracy całego mózgu. Napad jest wtedy uogólniony i przebiega z reguły z utratą świadomości.

Zdarza się, że gwałtowne pobudzenie powstające w określonej grupie komórek zostaje ograniczone i obejmuje tylko niektóre struktury mózgowia. Mamy wówczas do czynienia z napadami „ogniskowymi”, częściowymi. Jeśli jednak siła tego wyładowania jest duża, bądź też procesy hamowania zbyt słabe, napad częściowy przekształca się wówczas w napad wtórnie uogólniony.

Powstawanie drgawek 

Napad drgawek można wywołać praktycznie u każdego człowieka: zależy to jedynie od siły stosowanego bodźca. Jeśli struktury mózgu są zdrowe i mają w pełni wydolne układy hamowania, siła tego bodźca musi być dużo większa niż w przypadkach z obniżonym progiem pobudliwości. Niski próg pobudliwości drgawkowej nie zawsze jest zjawiskiem patologicznym i nie jest stałą cechą np. niedojrzały mózg małych dzieci znacznie łatwiej reaguje nadmiernymi wyładowaniami bioelektrycznymi na rozmaite bodźce niż mózg człowieka dorosłego.

Dla powstania napadu drgawek konieczne jest równoczesne zadziałanie kilku czynników. Najważniejsze to: obecność zmian powodujących nadmierną pobudliwość kilku lub wielu grup neuronów mózgu, ogólnie podwyższone pogotowie drgawkowe oraz pojawienie się dodatkowego elementu sprzyjającego wyzwoleniu napadu. Grupy zmienionych, nadmiernie pobudliwych komórek nerwowych nazywa się ogniskiem padaczkowym. Często występuje ono w sąsiedztwie takich zmian w mózgu, jak blizna lub guz, niekiedy nawet o bardzo małych rozmiarach. Pojedynczy napad drgawek, a nawet kilka napadów, będących następstwem nagłego niedotlenienia mózgu, zatrucia albo innych nieprawidłowości, nie jest podstawą do rozpoznania padaczki. Z padaczką mamy do czynienia dopiero wtedy, gdy napady powtarzają się często i towarzyszą im zmiany w EEG.

Polecane dla Ciebie

Przyczyny drgawek

  • gorączka (u dzieci),
  • zakażenia ośrodkowego układu nerwowego (zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych, zapalenie mózgu, ropień mózgu),
  • urazy głowy (uraz mechaniczny, porażenie słoneczne, porażenie prądem),
  • zaburzenia metaboliczne (hipoglikemia, tężyczka),
  • krwawienia do ośrodkowego układu nerwowego,
  • udar mózgu,
  • zatrucie (lekami, środkami chemicznymi),
  • nowotwory mózgu,
  • zespół odstawienia (alkoholu, narkotyków),
  • padaczka.

Dwie najczęstsze przyczyny występowania drgawek u osób dorosłych to przerwanie leczenia przeciwpadaczkowego oraz odstawienie alkoholu u osób go nadużywających. Natomiast u małych dzieci główną przyczyną drgawek jest wysoka gorączka.

Diagnostyka napadów drgawkowych

Diagnostyka pierwszego w życiu napadu drgawek obejmuje:

  • wywiad,
  • badanie neurologiczne,
  • badanie krwi,
  • EEG,
  • ewentualnie tomografię komputerową.

Badania te mają na celu ujawnić przyczynę powstania napadu, od czego uzależniony jest wybór leczenia. Istotne znaczenie ma tu wywiad zebrany od pacjenta i świadków napadu. Dzięki informacjom o zachowaniu chorego można określić charakter napadu, długość jego trwania, stopień zaburzeń świadomości i inne objawy ze strony układu nerwowego, co często pozwala nazwać rodzaj obserwowanego napadu.

Dużą rolę odgrywa również badanie neurologiczne, które może wykazać wiele objawów (niedowłady lub porażenia kończyn, nerwów czaszkowych, zaburzenia równowagi itp.) oraz badanie okulistyczne mogące wykluczyć (lub potwierdzić) obecność tzw. tarczy zastoinowej na dnie oka, która występuje przy wzmożonym ciśnieniu śródczaszkowym, np. w przypadku guza mózgu. Niekiedy (głównie u dzieci) wykonuje się również badania biochemiczne, aby wykluczyć tężyczkę, hipoglikemię i genetycznie uwarunkowane zaburzenia metaboliczne.

W rozpoznaniu padaczki istotne znaczenie ma badanie EEG, przy pomocy którego można wykazać istnienie nieprawidłowej czynności bioelektrycznej mózgu. Badanie to pozwala zróżnicować typ napadów i rodzaj padaczki, pomaga ustalić rokowanie i sposób leczenia. Jednakże, u niektórych chorych na padaczkę, zapisy EEG mogą być prawidłowe. Z drugiej strony sam fakt występowania zmian napadowych w EEG nigdy nie przesądza o rozpoznaniu padaczki. Wynik EEG zawsze musi być interpretowany łącznie z danymi z wywiadu. Czasem w celu ustalenia przyczyny występowania napadów drgawek, oprócz badania EEG, konieczne jest wykonanie tomografii komputerowej (lub rezonansu magnetycznego).

Drgawki gorączkowe 

Przyczyną drgawek występujących u noworodków może być zmęczenie okołoporodowe, przemijające zaburzenia metaboliczne lub niekiedy predyspozycje rodzinne (np. tzw. łagodne drgawki noworodków). Jeżeli jednak napady drgawek wykraczają poza okres noworodkowy i wczesnoniemowlęcy - wówczas należy brać pod uwagę możliwość zakwalifikowania tych napadów jako padaczkowe.

U małych dzieci, najczęściej u chłopców w wieku od 6 miesiąca życia do 6 roku życia mogą występować tzw. drgawki gorączkowe, które najczęściej ustępują samoistnie. Drgawki gorączkowe pojawiają się w następstwie temperatury ciała powyżej 38oC, często w przebiegu chorób wirusowych. Mają postać uogólnionego napadu toniczno-klonicznego lub tonicznego. Trwają od kilkudziesięciu sekund do kilku minut. Jeżeli drgawki gorączkowe występują wielokrotnie w ciągu tego samego dnia i powtarzają się kilkakrotnie w ciągu roku określa się je mianem drgawek gorączkowych złożonych, które w 10% przypadków zapowiadają rozwój padaczki.

Leczenie drgawek gorączkowych polega na obniżaniu gorączki przez schładzanie ciała (chłodne okłady na głowę, klatkę piersiową i kończyny), podawaniu leków przeciwgorączkowych (paracetamol, ibuprofen, metamizol) oraz stosowaniu doraźnie leków przeciwdrgawkowych. W przypadku skłonności dziecka do drgawek gorączkowych w trakcie infekcji nie wolno dopuszczać do wzrostu temperatury ciała, można ewentualnie profilaktycznie podać lek przeciwdrgawkowy w postaci czopka.

Drgawki a padaczka

Ocenia się, że na padaczkę choruje do 1% ludzi. W Polsce cierpi na nią ok. 400 tysięcy osób. Padaczka rozpoczyna się najczęściej w dzieciństwie lub wczesnej młodości, w ok. 70% przypadków napady pojawiają się przed 18 rokiem życia, a tylko w 10% — w wieku średnim i dojrzałym. Padaczka nie jest chorobą dziedziczną, natomiast cechą, która może być przekazana z pokolenia na pokolenie jest niski próg pobudliwości komórek mózgowych, czyli ich duża skłonność do reagowania wyładowaniem padaczkowym na działanie różnych dodatkowych czynników. Osoby o takiej skłonności można więc uważać za obciążone szczególną predyspozycją do padaczki.

Padaczkę może wywołać:

  • uszkodzenie mózgu w okresie życia płodowego lub w czasie nieprawidłowo przebiegającego porodu,
  • powikłania zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, urazów głowy, krwiaka lub guza mózgu,
  • choroba uwarunkowana genetycznie, np. zespół metaboliczny,
  • nadużywanie alkoholu,
  • Istnieją również formy padaczki uwarunkowanej genetycznie, np. młodzieńcza padaczka miokloniczna, zespół kruchego X.

Rodzaje napadów padaczkowych

Rozróżnia się wiele typów napadów padaczkowych o bardzo zróżnicowanych objawach. Podczas dużych (grand mal) uogólnionych napadów toniczno – klonicznych chory nagle traci przytomność, upada, następuje gwałtowne, toniczne napięcie mięśni całego ciała, podczas którego często obserwuje się odgięcie głowy do tyłu i wyprężenie kończyn. W tym czasie ustaje oddychanie. Po kilku, kilkunastu sekundach ciałem wstrząsają silne uogólnione drgawki kończyn i głowy. Chory może wtedy przygryźć język, a także bezwiednie oddać mocz. Zazwyczaj przez jakiś czas po napadzie chory jest nieprzytomny, a następnie senny i rozkojarzony.

Napady ogniskowe (ograniczone) objawiają się drgawkami tylko części ciała np. ręki, twarzy, wrażeniami wegetatywnymi lub zmysłowymi (czuciowymi, węchowymi, smakowymi, wzrokowymi), poza tym mogą wystąpić zaburzenia nastroju czy postrzegania. Niekiedy jedynym objawem napadu są krótkotrwałe zaburzenia świadomości, w czasie których na kilka sekund pacjent przerywa wykonywaną czynność, by do niej powrócić.

 Leczenie drgawek 

Leczenie napadu drgawek polega na doraźnym podaniu jednego z leków przeciwdrgawkowych. Dalsze postępowanie jest uzależnione od ustalonej przyczyny. W przypadku, gdy podłożem drgawek jest zmiana organiczna (guz, krwiak) konieczna bywa interwencja chirurgiczna.

Pewne rozpoznanie padaczki jest wskazaniem do przewlekłego leczenia farmakologicznego. Leczenie ma głównie na celu zahamowanie występowania napadów padaczkowych, ponieważ powtarzające się napady mogą stanowić przyczynę dalszego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Celem leczenia jest uzyskanie całkowitego ustąpienia napadów przy równoczesnym braku objawów niepożądanych związanych z przewlekłym przyjmowaniem leków. Wybór leczenia zależy od rodzaju napadów padaczkowych. W pierwszym etapie najczęściej stosuje się najmniejszą dawkę jednego leku, a następnie się ją zwiększa. Jeżeli napady po pewnym okresie nie ustępują zmienia się lek na inny. Czasami stosuje się dwa leki jednocześnie. Leki przyjmowane są przez pacjenta przez kilka lub kilkanaście lat, czasem przez całe życie. U ponad 70% chorych pod wpływem leków napady ustępują.

Wyniki leczenia zależą nie tylko od regularnego przyjmowania leków, ale także od unikania czynników, które prowokują występowanie napadów. Najważniejsze z nich to: nieregularny tryb życia, a w szczególności niedobór snu, spożywanie alkoholu, infekcje. Aktywność umysłowa i umiarkowana fizyczna zmniejsza ryzyko wystąpienia napadów.

Postępowanie w czasie napadu drgawek

Będąc przypadkowym świadkiem napadu drgawek, u osoby nieznanej lub u członka rodziny, należy:

  • zachować spokój - większość napadów ustępuje samoistnie w ciągu 2-3 minut.
  • należy zabezpieczyć chorego przed upadkiem, skaleczeniem, potłuczeniem głowy i tułowia oraz urazami spowodowanymi uderzeniami kończyn o twarde podłoże.
  • ułożyć chorego na boku, w tzw. pozycji bezpiecznej - taka pozycja chroni przed zakrztuszeniem się.
  • podczas trwania napadu należy pozostawić chorego w spokoju i w żadnym przypadku nie podawać mu płynów, ani leków doustnych.
  • po napadzie zostać przy chorym tak długo, aż jego stan wróci do normy.
  • zawiadomić Pogotowie Ratunkowe, jeżeli jesteśmy przygodnymi świadkami zdarzenia lub gdy napad przedłuża się powyżej 7-10 min. Jeżeli wiemy, że chory jest przewlekle leczony, a napad ustąpił, nie ma takiej potrzeby.
 Nigdy nie należy wkładać choremu żadnych przedmiotów do ust - to nie pomaga, a może być szkodliwe!

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Leki przeciwwirusowe na grypę. Czym jest amantadyna, rymantadyna, oseltamiwir i zanamiwir?

    Najsilniejszymi lekami przeciwwirusowymi na grypę są amantadyna, rymantadyna (leki starej generacji), oseltamiwir i zanamiwir (leki nowej generacji). Stosowane są jedynie na wskazanie lekarza, który tylko w uzasadnionych przypadkach wdroży leczenie tymi substancjami. Mają one charakter wirusostatyczny, a leczenie z ich udziałem trwa najczęściej 5. dni. Jakie są przeciwwskazania do stosowania leków przeciwwirusowych, jaki jest ich mechanizm działania oraz kiedy leki na grypę są skuteczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Etenzamid – składnik leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Właściwości, przeciwwskazania

    Etenzamid, czyli salicylan, to składnik, który często jest łączony z kwasem acetylosalicylowym i kofeiną. Komplet tych związków sprawia, że ich skuteczność przeciwbólowa lub przeciwzapalna jest bardzo wysoka. Zazwyczaj preparaty z tym składnikiem zalecane są w bólach głowy, bólach mięśniowo-szkieletowych, a także bólach o umiarkowanym nasileniu o podłożu zapalnym. Czy u dzieci można stosować etenzamid, jaka jest bezpieczna, maksymalna dawka dzienna tej substancji dla osoby dorosłej i jaki jest mechanizm działania etenzamidu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Izotretynoina – działanie, dawkowanie, skutki oboczne, zasady terapii

    W ostatnich latach bardzo popularne stało się leczenie trądziku izotretynoiną. Pomimo wielu skutków ubocznych, z jakimi wiąże się ta terapia, decydują się na nią nawet te osoby, u których trądzik nie jest wyjątkowo nasilony. Czym jest izotretynoina, dlaczego kobiety w ciąży nie mogą jej stosować oraz jak wylicza się dawkę skumulowaną?

  • Dlaczego profilaktyczne picie płynu Lugola jest niebezpieczne dla zdrowia?

    W ostatnich dniach bardzo wzrosło zainteresowanie płynem Lugola. Niektórzy próbują stosować go profilaktycznie, a nie na skutek wyraźnych wskazań zdrowotnych. Wprawdzie płyn Lugola wykazuje działanie antyseptyczne, a znajdujący się w nim jod wpływa korzystnie na pracę tarczycy, tak zażywanie go na „ własną rękę" może mieć bardzo negatywne, a wręcz tragiczne w skutkach konsekwencje. Dlaczego nie powinniśmy stosować płynu Lugola bez wyraźnych wskazań lekarskich i czym jest trądzik jodowy? 

  • Chlorheksydyna – w czym wystepuje? Leki z nią w składzie

    Chlorheksydyna to jeden ze środków najpowszechniej stosowanych do celów antyseptyki. Warto wiedzieć w jakich produktach występuje oraz jakie są przeciwwskazania do jego użycia. 

  • Jak działa mentol? W jakich produktach można go znaleźć?

    Mentol, który kojarzymy ze świeżym zapachem i odświeżającym smakiem, wykazuje wiele właściwości leczniczych. Z tego względu znajdziemy go nie tylko w kosmetykach czy popularnych produktach spożywczych, ale także i farmaceutykach. Jakie zatem dokładnie działanie wykazuje mentol? Czy może być szkodliwy? Kto powinien ograniczyć jego stosowanie?

  • Co stosować na oparzenia?

    Niewielkie i stosunkowo niegroźne oparzenia objawiają się zaczerwienioną skórą, bólem, obrzękiem lub pęcherzami. Możemy je samodzielnie wyleczyć przy zastosowaniu odpowiednich środków. Jakie zatem preparaty na oparzenia warto mieć w domowej apteczce? Podpowiadamy.

  • Jodek potasu – działanie, dawkowanie, profilaktyka. Kiedy i dlaczego należy go użyć?

    Określoną dla danej grupy wiekowej ilość jodku potasu należy przyjąć w jednorazowej dawce dobowej, która umożliwi wysycenie tarczycy i jej ochronę przed radioaktywnym jodem.  Przyjęcie odpowiedniej ilości jodku potasu chroni przed narażeniem popromiennym przez maksymalnie 24 godziny od przyjęcia dawki wysycającej. Czy profilaktyczne zażywanie jodku potasu jest wskazane i bezpieczne?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij