Drgawki – przyczyny, rodzaje, leczenie
Aniela Głowacz

Drgawki – przyczyny, rodzaje, leczenie

Drgawki są jednym z najczęstszych objawów chorobowych jakie spotyka się u ludzi. Z badań wynika, że od 5 do 8% ludzi w ciągu życia ma pojedynczy lub przygodny napad drgawek.

Typowy, uogólniony napad drgawek ma dwie fazy: toniczną i kloniczną, często towarzyszy mu oddanie moczu, przygryzienie języka, piana na ustach. Napad taki trwa nie dłużej niż 3 minuty.

Po napadzie, zazwyczaj przez około godzinę następuje stan ograniczonej świadomości. Czynnikami sprzyjającymi występowaniu drgawek są: wrodzona predyspozycja, związana z niskim progiem pobudliwości drgawkowej lub zmiany morfologiczne w mózgu.

O padaczce mówimy wtedy, gdy u danej osoby napady drgawek powtarzają się. Poza pewnymi wyjątkowymi sytuacjami nie rozpoznaje się padaczki i nie rozpoczyna się leczenia u osób po pierwszym napadzie padaczkowym. Ryzyko powtarzania się napadów po pierwszym w życiu napadzie wynosi 40-50%. Oznacza to, że u około połowy takich osób nie wystąpi choroba przewlekła, jaką jest padaczka.

Co to są drgawki?

Drgawki to nagłe, przemijające i nieprawidłowe zjawiska natury ruchowej. Typowy napad toniczno-kloniczny przebiega z utratą przytomności, gwałtownym, tonicznym napięciem mięśni całego ciała, a następnie uogólnionymi, bezwładnymi ruchami kończyn i głowy. Napad taki trwa zazwyczaj około 3 minut. Napad drgawek jest wyrazem przejściowych zaburzeń czynności części lub całości mózgu wskutek nieprawidłowych, nadmiernych wyładowań bioelektrycznych w komórkach nerwowych. Może pojawić się w każdej grupie komórek nerwowych. Jeśli mechanizmy hamujące są niedostatecznie sprawne, pobudzenie szybko przechodzi na inne komórki, prowadząc do gwałtownego zaburzenia pracy całego mózgu. Napad jest wtedy uogólniony i przebiega z reguły z utratą świadomości.

Zdarza się, że gwałtowne pobudzenie powstające w określonej grupie komórek zostaje ograniczone i obejmuje tylko niektóre struktury mózgowia. Mamy wówczas do czynienia z napadami „ogniskowymi”, częściowymi. Jeśli jednak siła tego wyładowania jest duża, bądź też procesy hamowania zbyt słabe, napad częściowy przekształca się wówczas w napad wtórnie uogólniony.

Powstawanie drgawek 

Napad drgawek można wywołać praktycznie u każdego człowieka: zależy to jedynie od siły stosowanego bodźca. Jeśli struktury mózgu są zdrowe i mają w pełni wydolne układy hamowania, siła tego bodźca musi być dużo większa niż w przypadkach z obniżonym progiem pobudliwości. Niski próg pobudliwości drgawkowej nie zawsze jest zjawiskiem patologicznym i nie jest stałą cechą np. niedojrzały mózg małych dzieci znacznie łatwiej reaguje nadmiernymi wyładowaniami bioelektrycznymi na rozmaite bodźce niż mózg człowieka dorosłego.

Dla powstania napadu drgawek konieczne jest równoczesne zadziałanie kilku czynników. Najważniejsze to: obecność zmian powodujących nadmierną pobudliwość kilku lub wielu grup neuronów mózgu, ogólnie podwyższone pogotowie drgawkowe oraz pojawienie się dodatkowego elementu sprzyjającego wyzwoleniu napadu. Grupy zmienionych, nadmiernie pobudliwych komórek nerwowych nazywa się ogniskiem padaczkowym. Często występuje ono w sąsiedztwie takich zmian w mózgu, jak blizna lub guz, niekiedy nawet o bardzo małych rozmiarach. Pojedynczy napad drgawek, a nawet kilka napadów, będących następstwem nagłego niedotlenienia mózgu, zatrucia albo innych nieprawidłowości, nie jest podstawą do rozpoznania padaczki. Z padaczką mamy do czynienia dopiero wtedy, gdy napady powtarzają się często i towarzyszą im zmiany w EEG.

Przyczyny drgawek

  • gorączka (u dzieci),
  • zakażenia ośrodkowego układu nerwowego (zapalenie opon mózgowo- rdzeniowych, zapalenie mózgu, ropień mózgu),
  • urazy głowy (uraz mechaniczny, porażenie słoneczne, porażenie prądem),
  • zaburzenia metaboliczne (hipoglikemia, tężyczka),
  • krwawienia do ośrodkowego układu nerwowego,
  • udar mózgu,
  • zatrucie (lekami, środkami chemicznymi),
  • nowotwory mózgu,
  • zespół odstawienia (alkoholu, narkotyków),
  • padaczka.

Dwie najczęstsze przyczyny występowania drgawek u osób dorosłych to przerwanie leczenia przeciwpadaczkowego oraz odstawienie alkoholu u osób go nadużywających. Natomiast u małych dzieci główną przyczyną drgawek jest wysoka gorączka.

Diagnostyka napadów drgawkowych

Diagnostyka pierwszego w życiu napadu drgawek obejmuje:

  • wywiad,
  • badanie neurologiczne,
  • badanie krwi,
  • EEG,
  • ewentualnie tomografię komputerową.

Badania te mają na celu ujawnić przyczynę powstania napadu, od czego uzależniony jest wybór leczenia. Istotne znaczenie ma tu wywiad zebrany od pacjenta i świadków napadu. Dzięki informacjom o zachowaniu chorego można określić charakter napadu, długość jego trwania, stopień zaburzeń świadomości i inne objawy ze strony układu nerwowego, co często pozwala nazwać rodzaj obserwowanego napadu.

Dużą rolę odgrywa również badanie neurologiczne, które może wykazać wiele objawów (niedowłady lub porażenia kończyn, nerwów czaszkowych, zaburzenia równowagi itp.) oraz badanie okulistyczne mogące wykluczyć (lub potwierdzić) obecność tzw. tarczy zastoinowej na dnie oka, która występuje przy wzmożonym ciśnieniu śródczaszkowym, np. w przypadku guza mózgu. Niekiedy (głównie u dzieci) wykonuje się również badania biochemiczne, aby wykluczyć tężyczkę, hipoglikemię i genetycznie uwarunkowane zaburzenia metaboliczne.

W rozpoznaniu padaczki istotne znaczenie ma badanie EEG, przy pomocy którego można wykazać istnienie nieprawidłowej czynności bioelektrycznej mózgu. Badanie to pozwala zróżnicować typ napadów i rodzaj padaczki, pomaga ustalić rokowanie i sposób leczenia. Jednakże, u niektórych chorych na padaczkę, zapisy EEG mogą być prawidłowe. Z drugiej strony sam fakt występowania zmian napadowych w EEG nigdy nie przesądza o rozpoznaniu padaczki. Wynik EEG zawsze musi być interpretowany łącznie z danymi z wywiadu. Czasem w celu ustalenia przyczyny występowania napadów drgawek, oprócz badania EEG, konieczne jest wykonanie tomografii komputerowej (lub rezonansu magnetycznego).

Drgawki gorączkowe 

Przyczyną drgawek występujących u noworodków może być zmęczenie okołoporodowe, przemijające zaburzenia metaboliczne lub niekiedy predyspozycje rodzinne (np. tzw. łagodne drgawki noworodków). Jeżeli jednak napady drgawek wykraczają poza okres noworodkowy i wczesnoniemowlęcy - wówczas należy brać pod uwagę możliwość zakwalifikowania tych napadów jako padaczkowe.

U małych dzieci, najczęściej u chłopców w wieku od 6 miesiąca życia do 6 roku życia mogą występować tzw. drgawki gorączkowe, które najczęściej ustępują samoistnie. Drgawki gorączkowe pojawiają się w następstwie temperatury ciała powyżej 38oC, często w przebiegu chorób wirusowych. Mają postać uogólnionego napadu toniczno-klonicznego lub tonicznego. Trwają od kilkudziesięciu sekund do kilku minut. Jeżeli drgawki gorączkowe występują wielokrotnie w ciągu tego samego dnia i powtarzają się kilkakrotnie w ciągu roku określa się je mianem drgawek gorączkowych złożonych, które w 10% przypadków zapowiadają rozwój padaczki.

Leczenie drgawek gorączkowych polega na obniżaniu gorączki przez schładzanie ciała (chłodne okłady na głowę, klatkę piersiową i kończyny), podawaniu leków przeciwgorączkowych (paracetamol, ibuprofen, metamizol) oraz stosowaniu doraźnie leków przeciwdrgawkowych. W przypadku skłonności dziecka do drgawek gorączkowych w trakcie infekcji nie wolno dopuszczać do wzrostu temperatury ciała, można ewentualnie profilaktycznie podać lek przeciwdrgawkowy w postaci czopka.

Drgawki a padaczka

Ocenia się, że na padaczkę choruje do 1% ludzi. W Polsce cierpi na nią ok. 400 tysięcy osób. Padaczka rozpoczyna się najczęściej w dzieciństwie lub wczesnej młodości, w ok. 70% przypadków napady pojawiają się przed 18 rokiem życia, a tylko w 10% — w wieku średnim i dojrzałym. Padaczka nie jest chorobą dziedziczną, natomiast cechą, która może być przekazana z pokolenia na pokolenie jest niski próg pobudliwości komórek mózgowych, czyli ich duża skłonność do reagowania wyładowaniem padaczkowym na działanie różnych dodatkowych czynników. Osoby o takiej skłonności można więc uważać za obciążone szczególną predyspozycją do padaczki.

Padaczkę może wywołać:

  • uszkodzenie mózgu w okresie życia płodowego lub w czasie nieprawidłowo przebiegającego porodu,
  • powikłania zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, urazów głowy, krwiaka lub guza mózgu,
  • choroba uwarunkowana genetycznie, np. zespół metaboliczny,
  • nadużywanie alkoholu,
  • Istnieją również formy padaczki uwarunkowanej genetycznie, np. młodzieńcza padaczka miokloniczna, zespół kruchego X.

Rodzaje napadów padaczkowych

Rozróżnia się wiele typów napadów padaczkowych o bardzo zróżnicowanych objawach. Podczas dużych (grand mal) uogólnionych napadów toniczno – klonicznych chory nagle traci przytomność, upada, następuje gwałtowne, toniczne napięcie mięśni całego ciała, podczas którego często obserwuje się odgięcie głowy do tyłu i wyprężenie kończyn. W tym czasie ustaje oddychanie. Po kilku, kilkunastu sekundach ciałem wstrząsają silne uogólnione drgawki kończyn i głowy. Chory może wtedy przygryźć język, a także bezwiednie oddać mocz. Zazwyczaj przez jakiś czas po napadzie chory jest nieprzytomny, a następnie senny i rozkojarzony.

Napady ogniskowe (ograniczone) objawiają się drgawkami tylko części ciała np. ręki, twarzy, wrażeniami wegetatywnymi lub zmysłowymi (czuciowymi, węchowymi, smakowymi, wzrokowymi), poza tym mogą wystąpić zaburzenia nastroju czy postrzegania. Niekiedy jedynym objawem napadu są krótkotrwałe zaburzenia świadomości, w czasie których na kilka sekund pacjent przerywa wykonywaną czynność, by do niej powrócić.

 Leczenie drgawek 

Leczenie napadu drgawek polega na doraźnym podaniu jednego z leków przeciwdrgawkowych. Dalsze postępowanie jest uzależnione od ustalonej przyczyny. W przypadku, gdy podłożem drgawek jest zmiana organiczna (guz, krwiak) konieczna bywa interwencja chirurgiczna.

Pewne rozpoznanie padaczki jest wskazaniem do przewlekłego leczenia farmakologicznego. Leczenie ma głównie na celu zahamowanie występowania napadów padaczkowych, ponieważ powtarzające się napady mogą stanowić przyczynę dalszego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Celem leczenia jest uzyskanie całkowitego ustąpienia napadów przy równoczesnym braku objawów niepożądanych związanych z przewlekłym przyjmowaniem leków. Wybór leczenia zależy od rodzaju napadów padaczkowych. W pierwszym etapie najczęściej stosuje się najmniejszą dawkę jednego leku, a następnie się ją zwiększa. Jeżeli napady po pewnym okresie nie ustępują zmienia się lek na inny. Czasami stosuje się dwa leki jednocześnie. Leki przyjmowane są przez pacjenta przez kilka lub kilkanaście lat, czasem przez całe życie. U ponad 70% chorych pod wpływem leków napady ustępują.

Wyniki leczenia zależą nie tylko od regularnego przyjmowania leków, ale także od unikania czynników, które prowokują występowanie napadów. Najważniejsze z nich to: nieregularny tryb życia, a w szczególności niedobór snu, spożywanie alkoholu, infekcje. Aktywność umysłowa i umiarkowana fizyczna zmniejsza ryzyko wystąpienia napadów.

Postępowanie w czasie napadu drgawek

Będąc przypadkowym świadkiem napadu drgawek, u osoby nieznanej lub u członka rodziny, należy:

  • zachować spokój - większość napadów ustępuje samoistnie w ciągu 2-3 minut.
  • należy zabezpieczyć chorego przed upadkiem, skaleczeniem, potłuczeniem głowy i tułowia oraz urazami spowodowanymi uderzeniami kończyn o twarde podłoże.
  • ułożyć chorego na boku, w tzw. pozycji bezpiecznej - taka pozycja chroni przed zakrztuszeniem się.
  • podczas trwania napadu należy pozostawić chorego w spokoju i w żadnym przypadku nie podawać mu płynów, ani leków doustnych.
  • po napadzie zostać przy chorym tak długo, aż jego stan wróci do normy.
  • zawiadomić Pogotowie Ratunkowe, jeżeli jesteśmy przygodnymi świadkami zdarzenia lub gdy napad przedłuża się powyżej 7-10 min. Jeżeli wiemy, że chory jest przewlekle leczony, a napad ustąpił, nie ma takiej potrzeby.
 Nigdy nie należy wkładać choremu żadnych przedmiotów do ust - to nie pomaga, a może być szkodliwe!

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cholestaza ciążowa – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

    Cholestaza zwykle pojawia się w III trymestrze ciąży, a jej pierwszym objawem jest świąd skóry. Czym jest cholestaza ciążowa i jaki ma wpływ na mamę oraz dziecko? W jaki sposób ją rozpoznać i leczyć? Jak powinna wyglądać dieta ciężarnej, u której doszło do zastoju żółci? 

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw grypie oparta na technologii mRNA. Rozpoczęły się badania kliniczne nad nowymi preparatami

    Obecnie szczepionki przeciw grypie zmniejszają ryzyko zachorowania o 40–60%. Moderna postawiła sobie za cel stworzenie preparatu o lepszej skuteczności i z początkiem lipca rozpoczęła badania kliniczne nad nowym produktem, preparatem przeciw grypie sezonowej, która wykorzystuje technologię mRNA. Według prognoz ma on być bardziej skuteczny niż dotychczasowe szczepionki.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij