Szczepionka na grypę 2026/2027 – kto i kiedy powinien się zaszczepić? Którą szczepionkę wybrać?

Grypa to bardzo zakaźna choroba wirusowa. Przyjmuje się, że jedna chora osoba zaraża cztery kolejne. W zależności od grupy osób szczepionych i sezonu grypowego szczepionki na grypę chronią przed infekcją grypową ok. 40–70% zaszczepionych osób oraz zabezpieczają w znacznym stopniu przed powikłaniami pogrypowymi. WHO szacuje, że każdego roku na grypę choruje 10% dorosłej populacji i nawet 30% dzieci. Czym się szczepić na grypę w sezonie 2026/2027?

1. Kiedy najlepiej wykonać szczepienie na grypę? Na jak długo starcza?
2. Od czego zależy skuteczność szczepionki na grypę? Czy zawsze działa?
3. Kto powinien zaszczepić się na grypę? Wskazania, grupy ryzyka
4. Jak działa szczepionka przeciw grypie?
5. Sezon grypowy 2026/2027 – którą szczepionkę na grypę wybrać?
6. Dlaczego skład szczepionek przeciwko grypie ewoluuje?
7. Jakie mogą być działania niepożądane szczepienia na grypę?
8. Niegroźne objawy po szczepieniu na grypę
9. Szczepionka na grypę 2026 – czy jest refundowana? Ile kosztuje szczepionka na grypę? Czy trzeba mieć skierowanie na bezpłatne szczepienie?
10. Szczepienie przeciwko grypie – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• czy szczepienie przeciw grypie jest zalecane dla kobiet w ciąży,
• kiedy najlepiej się zaszczepić, aby uzyskać odporność przed sezonem zachorowań,
• jakie działania niepożądane mogą wystąpić w miejscu wstrzyknięcia.

Jeśli nie ma przeciwwskazań, szczepionki inaktywowane przeciw grypie wskazane są do podawania już od 6. miesiąca życia. Szczepienia zalecane są szczególnie w grupie osób wysokiego ryzyka w celu uniknięcia powikłań pogrypowych, a także osobom mającym kontakt z osobami z grupy wysokiego ryzyka, będących w środowisku dużego narażenia na zakażenie wirusem grypy – pracownicy szkół, przedszkoli czy służby zdrowia. Spośród dostępnych w Polsce szczepionek w sezonie 2026/2027 wyróżnia się szczepionki inaktywowane posiadające powierzchniowe białka wirusa grypy (typu subunit) lub cząstkę wirusa grypy (typu split).

Kiedy najlepiej wykonać szczepienie na grypę? Na jak długo starcza?

Każdego roku przed sezonem grypowym powstaje nowa odmiana szczepionki na grypę. W związku z dużą zmiennością antygenową wirusa grypy z każdym sezonem pojawiają się jego nowe szczepy. Stosując się do rekomendacji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, ang. World Health Organization), koncerny farmaceutyczne opracowują nowe rodzaje szczepionek na grypę, składające się z rozszczepionych szczepów wirusów, co do których są przewidywania, że będą stanowiły zagrożenie w określonym sezonie grypowym.

Zazwyczaj po 10–14 dniach od momentu przyjęcia szczepionki na grypę pojawia się odporność na zachorowanie na tę chorobę, która utrzymuje się zwykle przez cały sezon grypowy, który przeważnie trwa od października do marca.

Od czego zależy skuteczność szczepionki na grypę? Czy zawsze działa?

Szacuje się, że skuteczność szczepionek na grypę wynosi 70–90%. Jednak na zachorowanie na grypę wpływają również inne czynniki, takie jak:

• wiek i stan zdrowia pacjenta,
• właściwy dobór szczepów wirusa grypy wykorzystywanych do produkcji szczepionki względem szczepów występujących w populacji w danym sezonie epidemicznym,
• typ wirusa grypy powodującego infekcje w danym sezonie grypowym,
• czas od wykonania szczepienia do kontaktu z wirusem grypy (przeważnie przeciwciała przeciw wirusowi grypy powstają po ok. 10 dniach od zaszczepienia).

Kto powinien zaszczepić się na grypę? Wskazania, grupy ryzyka

Szczepienia przeciwko grypie zalecane są każdemu powyżej 6. miesiąca życia, jeśli nie istnieją przeciwwskazania medyczne ku temu. Jednak w szczególnej grupie, której rekomenduje się wykonanie szczepienia przeciw grypie, są:

• dzieci powyżej 6. miesiąca życia oraz dorośli chorujący na choroby przewlekłe, zwłaszcza cierpiący na: astmę oskrzelową, POChP (przewlekłą obturacyjną chorobę płuc), niewydolność układu oddechowego, niewydolność układu krążenia, choroby serca (choroba wieńcowa, niewydolność serca, przebyty zawał serca), schorzenia wątroby, powracający zespół nerczycowy, cukrzycę, choroby neurologiczne;
• pacjenci z obniżoną odpornością;
• osoby po przeszczepie narządów, tkanek;
• pacjenci z nowotworem układu krwiotwórczego;
• dzieci z wrodzonymi wadami serca;
• kobiety planujące zajście w ciążę;
• kobiety ciężarne;
• dzieci cierpiące na schorzenia immunologiczno-hematologiczne, zakażone wirusem HIV;
• osoby powyżej 55. roku życia;
• zdrowe dzieci powyżej 6. miesiąca życia do osiągnięcia pełnoletności;
• osoby mające bliski kontakt z osobami starszymi lub dziećmi poniżej 6. miesiąca życia;
• osoby narażone na zwiększone ryzyko zakażenia w związku z wykonywanym zawodem: pracownicy służby zdrowia, przedszkoli, żłobków, szkół, funkcjonariusze publiczni;
• osoby zamieszkujące w okresie epidemicznym domy pomocy społecznej, domy dla osób starszych, zakłady opiekuńczo-lecznicze, ośrodki opieki paliatywnej, rehabilitacyjnej, leczniczej, leczenia uzależnień, uzdrowiska, hospicja.

Jak działa szczepionka przeciw grypie?

Podanie szczepionki na grypę powoduje odpowiedź immunologiczną z wytworzeniem przeciwciał, które zwykle pojawiają się ok. 10. dnia. Wytworzona odporność poszczepienna utrzymuje się zazwyczaj w okresie od 6 do 12 miesięcy. Zgodnie z rekomendacjami Komitetu Doradczego ds. Szczepień Ochronnych Światowej Organizacji Zdrowia WHO szczepienia stanowią najskuteczniejszą formę profilaktyki przed rozwojem grypy.

Sezon grypowy 2026/2027 – którą szczepionkę na grypę wybrać?

Wirusy grypy nieustannie się zmieniają i ewoluują. Dlatego skład szczepionek przeciwko grypie jest regularnie aktualizowany, tak aby możliwie najlepiej odpowiadał wirusom krążącym w danym sezonie. Co roku Europejska Agencja Leków (EMA), w oparciu o obserwacje i rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), wydaje zalecenia dotyczące składu sezonowych szczepionek przeciwko grypie. Rekomendacje te powstają na podstawie prowadzonego na całym świecie monitorowania rozpowszechnienia oraz charakterystyki wirusów grypy.

W poprzednich sezonach większość dostępnych szczepionek przeciwko grypie stanowiły preparaty czterowalentne, czyli zapewniające ochronę przed czterema szczepami wirusa:

• A(H1N1)pdm09,
• A(H3N2),
• B/Victoria,
• B/Yamagata.

W sezonie 2026/2027 szczepionki przeciwko grypie będą zatem zawierały trzy rekomendowane przez EMA szczepy wirusa. 

Dlaczego skład szczepionek przeciwko grypie ewoluuje?

Grypę wywołują wirusy typu A i B, które często mutują. Właśnie dlatego grypę można przechodzić wielokrotnie – po przebytym zakażeniu pozostaje trwała odporność na jeden konkretny szczep, ale niestety nie na jego przyszłe warianty genetyczne.

Przed zachorowaniami chroni szczepionka, której skład corocznie jest weryfikowany przez WHO w oparciu o dane ze Światowego Systemu Nadzoru i Reagowania na Grypę (GISRS). Na ich podstawie panel ekspertów ustala, które szczepy wirusa grypy mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia publicznego w bieżącym sezonie i rekomenduje skład szczepionki.

Jakie mogą być działania niepożądane szczepienia na grypę?

Szczepionki inaktywowane przeciw grypie charakteryzują się dużym profilem bezpieczeństwa. Nie wywołują grypy, ponieważ składają się jedynie z nieaktywnych (inaktywowanych) fragmentów wirusa, niezdolnych do namnażania.

Skutkiem ubocznym podania szczepionki inaktywowanej przeciw grypie mogą być odczyny poszczepienne, najczęściej w postaci reakcji miejscowych:

• obrzęk oraz uczucie bólu w miejscu podania szczepionki, które zazwyczaj ustępują samoistnie po ok. 2–3 dniach;
• zaczerwienienie w miejscu podania szczepionki;
• rzadziej występujące objawy grypopodobne: bóle głowy, mięśni, podwyższona temperatura ciała, osłabienie.

Ciężkie odczyny poszczepienne odnotowywane są wyjątkowo rzadko.

Po podaniu donosowej szczepionki przeciw grypie, zawierającej żywy atenuowany reasortant wirusa grypy (to wirus, który powstał po wymieszaniu materiału genetycznego dwóch wirusów) mogą wystąpić łagodne objawy niepożądane w postaci:

• pogorszenia samopoczucia, bólu głowy i mięśni, gorączki, wycieku z nosa;
• zmian skórnych, wysypki;
• osłabienia apetytu.

Niegroźne objawy po szczepieniu na grypę

W przypadku szczepionki na grypę odnotowuje się najmniejszy wskaźnik występowania niepożądanych objawów poszczepiennych. Po podaniu szczepionki mogą pojawić się łagodne, miejscowe odczyny poszczepienne (ból i zaczerwienienie w miejscu podania). Znacznie rzadziej rejestrowane są objawy ogólne, jak podwyższenie temperatury ciała, ból głowy i mięśni, które zwykle samoistnie ustępują po 2–3 dniach.

Warto podkreślić, że szczepienia na grypę są przeciwwskazane, jeśli:

• po poprzedniej szczepionce wystąpiła reakcja anafilaktyczna;
• osoba chcąca się zaszczepić przechodzi ostrą infekcję lub/i ma podwyższoną temperaturę ciała powyżej 38ºC.

Przed wykonaniem szczepienia na grypę osoba kwalifikująca do szczepienia powinna ocenić, czy istnieją przeciwwskazania do szczepienia. Niejednokrotnie w przypadku pacjentów, u których istnieje wysokie ryzyko pojawienia się powikłań pogrypowych, korzyść związana ze szczepieniem może przewyższać ryzyko działań ubocznych i pomimo „rzekomych” przeciwwskazań lekarz może zdecydować o wykonaniu szczepienia.

Szczepionka na grypę 2026 – czy jest refundowana? Ile kosztuje szczepionka na grypę? Czy trzeba mieć skierowanie na bezpłatne szczepienie?

W sezonie 2026/2027 dostępne są następujące szczepionki przeciw grypie: Influvac oraz Vaxigrip, wydawane bezpłatnie dla dzieci po ukończeniu 6. miesiąca życia do 18 lat, kobiet ciężarnych oraz osób dorosłych powyżej 65. roku życia. Dodatkowo planowane są dostawy szczepionki Efluelda podawanej dorosłym w wieku 60 lat i więcej.

W sezonie grypowym 2026.2027 szczepionki przeciw grypie są wydawane w podmiotach leczniczych i aptekach ogólnodostępnych:

Vaxigrip (inaktywowana 3-walentna szczepionka, rozszczepiony wirion (typu „split”), podawana we wstrzyknięciu):

• bezpłatnie dla osób powyżej 65. roku życia, kobiet ciężarnych, dzieci po ukończeniu 6. miesiąca życia, a przed ukończeniem 18 lat;
• z 50-procentową refundacją (pacjent płaci 22,88 zł) dla osób w wieku 18-64 lat.

Influvac (inaktywowana 3-walentna szczepionka, podjednostkowa (typu „sub-unit”), podawana we wstrzyknięciu):

• bezpłatnie dla kobiet ciężarnych, dzieci po ukończeniu 6. miesiąca życia, a przed ukończeniem 18 lat, dla osób powyżej 65. roku życia;
• z 50-procentową refundacją (pacjent płaci 26,65 zł) dla osób w wieku 18-64 lat;

W niektórych samorządach organizowane są bezpłatne programy szczepień seniorów.

Efluedla (inaktywowana, rozszczepiony wirion, podawana we wstrzyknięciu):

• dla dorosłych od 60. roku życia,
• z 50% refundacją (pacjent płaci 81,72 zł).

Szczepienie przeciwko grypie – najczęściej zadawane pytania

Czy można się zaszczepić na grypę w aptece?

Tak – jednak nie każda apteka oferuje taką usługę. Część placówek ma podpisaną umowę z NFZ na refundację podania szczepionki. W takiej sytuacji farmaceuta podczas jednej wizyty kwalifikuje pacjenta do szczepienia, wystawia receptę oraz podaje szczepionkę, a pacjent pokrywa jedynie koszt preparatu. Apteki, które spełniają wymagania, ale nie mają umowy z NFZ, również mogą wykonywać szczepienia – jest to wtedy usługa odpłatna. Najlepiej wcześniej skontaktować się z wybraną apteką – telefonicznie lub osobiście – aby upewnić się, czy realizuje szczepienia i na jakich zasadach. 

Czy w aptece można zaszczepić dziecko na grypę? 

Nie, ze szczepień w aptece mogą skorzystać tylko pacjenci powyżej 18 r.ż. 

Czego nie robić po szczepieniu przeciw grypie? 

Po szczepieniu nie należy przyjmować profilaktycznie leków przeciwgorączkowych. W kolejnych dniach warto prowadzić oszczędniejszy tryb życia – zadbać o sen, unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz zrezygnować z alkoholu. Jeśli pojawią się niepokojące objawy – zaleca się konsultację z lekarzem. 

Czy szczepionka trójwalentna jest mniej skuteczna niż czterowalentna?

Zmiana szczepionek czterowalentnych na trójwalentne nie oznacza, że preparaty te zapewniają słabszą ochronę przed grypą. Usunięcie ze składu szczepu B/Yamagata nie zmniejsza skuteczności szczepionki wobec szczepów wirusa grypy uznanych przez WHO za istotne z punktu widzenia zachorowalności. Wynika to z faktu, że wirus B/Yamagata nie był wykrywany od marca 2020 roku i nie jest obecnie uznawany za istotne zagrożenie epidemiologiczne.

Czy można jeszcze zaszczepić się szczepionką czterowalentną na grypę?

Wraz ze zmianą rekomendacji EMA na sezon 2026/2027 naturalne może być pytanie, czy warto szukać szczepionki czterowalentnej, która zawiera również szczep B/Yamagata. W praktyce obecność tego szczepu nie jest już konieczna do zapewnienia ochrony przed aktualnie krążącymi i istotnymi epidemiologicznie wirusami grypy. Dlatego w sezonie 2026/2027 rekomendowanym składem szczepionek przeciwko grypie jest skład trójwalentny.

Dlaczego zmieniły się nazwy szczepionek na grypę?

Z nazw szczepionek zniknęło określenie „czterowalentna” (tetra), ponieważ preparaty nie zawierają już czterech szczepów wirusa, ale trzy. Usunięto szczep B/Yamagata, który nie był wykrywany od marca 2020 roku. Dlatego szczepionki na sezon 2026/2027 określane są jako trójwalentne.