Co to jest czynnik reumatoidalny (RF)? Normy, podwyższony. Kiedy należy wykonać badanie RF?
Barbara Sitek

Co to jest czynnik reumatoidalny (RF)? Normy, podwyższony. Kiedy należy wykonać badanie RF?

Czynnik reumatoidalny (RF) jest badaniem, które może wskazać, że w organizmie rozwija się reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, zespół Sjogrena, sarkoidoza czy borelioza. Co ciekawe nie musi być jednak parametrem świadczącym tylko o rozwoju tych chorób, ponieważ u nawet 20% społeczeństwa występuje on fizjologicznie. Najczęściej świadczy tym, że w organizmie rozwija się stan zapalny, związany albo z chrząstką stawową albo tkanką łączną. Jakie specyficzne objawy powinny skłonić do zbadania RF, ile kosztuje oznaczenie czynnika reumatoidalnego i czy należy posiadać skierowanie do wykonania tego badania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule

Badanie oceniające poziom czynnika reumatoidalnego we krwi zalecane jest najczęściej osobom, które borykają się z  przypadłościami, takimi  jak poranna sztywność stawów, ból stawów, obecność obrzęków i guzów podskórnych, które nie powstały na skutek urazu i są niewiadomego pochodzenia. Chociaż samo potwierdzenie obecności RF nie jest wystarczające do rozpoznania RZS (reumatoidalnego zapalenia stawów), tak z pewnością ten czynnik jest jednym z najważniejszych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce tej choroby, jak i innych schorzeń autoimmunologicznych.

Czym jest czynnik reumatoidalny (RF)?

Czynnik reumatoidalny (RF, ang. Rheumatoid Factor), jest to określenie specyficznej grupy autoprzeciwciał, skierowanych przeciwko własnym białkom organizmu – immunoglobulinom. Immunoglobuliny, czyli przeciwciała są to cząsteczki białkowe krążące w osoczu, które są produkowane przez układ odpornościowy i odpowiadają za ochronę organizmu przed wnikającymi do niego bakteriami i innymi obcymi białkami. Autoprzeciwciała, takie jak RF, są to z kolei immunoglobuliny, które zwracają się przeciwko własnym komórkom, traktując je jako obce. Sam RF nie uszkadza tkanek organizmu, jednak atakując immunoglobuliny, doprowadza do rozwoju stanu zapalnego, najczęściej w obszarze chrząstki stawowej lub tkanki łącznej. Z tej przyczyny może być wykorzystywany jako marker wielu chorób autoimmunologicznych, czyli tak zwanych chorób wynikających z autoagresji, w których przebiegu organizm produkuje przeciwciała skierowane przeciwko własnym komórkom.

Kiedy warto wykonać oznaczenie RF?

Badania poziomu czynnika reumatoidalnego jest zalecane wszystkim osobom borykającym się z bólami i poranną sztywnością stawów, obrzękami i ograniczoną ruchomością stawu lub stawów, ubytkami chrząstek i kości, ponadto z widocznymi w badaniach obrazowych – guzkami podskórnymi, dalej wysypkami, suchością skóry, gałek ocznych i bólami mięśni. Czynnik RF jest także oznaczany u pacjentów chorujących na RZS w celu monitorowania skuteczności terapii. Stan zapalny towarzyszący RZS może dodatkowo przyspieszać rozwój miażdżycy, prowadząc do wystąpienia udaru lub zawału serca, dlatego z całą pewnością nie wolno go lekceważyć.

Polecane dla Ciebie

Czynnik reumatoidalny RF – normy

Zakresy referencyjne dla czynnika reumatoidalnego różnią się między sobą w zależności od laboratorium, w którym było wykonane oznaczenie oraz od metody, która została wykorzystana podczas analizy. Niektóre laboratoria oznaczają RF jedynie jakościowo – na wyniku widoczna jest wówczas informacja, czy w badanym materiale stwierdzono obecność przeciwciał, czy też nie. W pozostałych przypadkach prawidłowy poziom RF nie powinien przekroczyć 40 IU/ml. Przy interpretacji wyniku należy jednak zawsze odnieść się do zakresów referencyjnych rekomendowanych przez laboratorium diagnostycznego, w którym zostało przeprowadzone badanie.

Na jakie choroby wskazuje podwyższony czynnik reumatoidalny (RF)?

Czynnik reumatoidalny może fizjologicznie występować we krwi około 3 do nawet 20% zdrowych osób, w szczególności tych po 60. i 70. roku życia, tym samym nie zawsze podwyższony poziom RF musi świadczyć o rozwoju choroby. Najczęściej jednak pojawia się on wówczas, gdy w organizmie toczy się proces zapalny albo w obrębie stawów albo tkanki łącznej. Ze względu na swoją niespecyficzność RF nie jest uważany za wystarczający parametr do postawienia diagnozy. Z tego powodu, aby ustalić, czy pacjent choruje na RZS lub toczeń układowy wykonuje się także dodatkowe badania potwierdzające jej słuszność. Pomimo specyfiki tego wskaźnika, RF jest wciąż jednym z najważniejszych badań biochemicznych, wykorzystywanych w diagnostyce chorób reumatycznych i chorób z autoagresji.

Podwyższony poziom czynnika reumatoidalnego może być skutkiem takich schorzeń jak:

  • reumatoidalne zapalenie stawów  (kiedyś nazywane gośćcem przewlekle postępującym),
  • toczeń rumieniowaty układowy,
  • twardzina układowa,
  • zespół Sjogrena,
  • zespół Sharpa,
  • sarkoidoza,
  • mieszana choroba tkanki łącznej,
  • zapalenie wielomięśniowe i skórno-mięśniowe (choroby autoimmunologiczne),
  • krioglobulinemia,
  • infekcje bakteryjne i wirusowe (np. gruźlica, kiła, malaria czy bakteryjne zapalenie wsierdzia),
  • niektóre rodzaje nowotworów (w szczególności białaczki i chłoniaki), 
  • choroby wątroby,
  • choroby nerek,
  • przewlekłe choroby płuc.

Dodatni wynik badania RF może także towarzyszyć boreliozie, jednak ze względu na to, że nie jest to badanie specyficzne, konieczna jest dalsza diagnostyka, potwierdzająca to zakażenie. Wynik powyżej górnej granicy normy może także wystąpić u osób, które przebyły przeszczep skóry lub nerki, po niektórych szczepieiach ochronnych lub na skutek przyjmowania leków, np. stosowanej w leczeniu nadciśnienia metyldopy.

Ujemny wynik badania RF nie świadczy o tym, że w organizmie nie toczy się RZS – ilość przeciwciał na początku choroby może być jeszcze zbyt mała (aby dało się uchwycić je za pomocą testu laboratoryjnego) albo też może być ona w fazie remisji lub w fazie uśpienia. Warto zatem pamiętać o tym, aby wyniki badania skonsultować ze specjalistą, czy lekarzem prowadzącym.

Jak wygląda badanie RF?

Do wykonania oznaczenia poziomu RF potrzebna jest próbka krwi żylnej, pobierana zazwyczaj z żyły łokciowej. Do badania najlepiej jest przystąpić na czczo, jednak nie jest to warunek konieczny.

Czynnik reumatoidalny (RF) – cena badania/refundacja

Badanie poziomu czynnika reumatoidalnego jest refundowane, jeżeli przeprowadzono je na podstawie skierowania wystawionego przez lekarza. Jeśli pacjent zdecyduje się wykonać je prywatnie, cena za badanie będzie się mieścić w przedziale od 10 do nawet 40 – 50 złotych, w zależności od metody wykorzystanej do testu.

  1. R. Caquet, 250 badań laboratoryjnych, Warszawa, 2007, s. 116 – 117.
  2. J. Cal- Kocikowska i in., Reumatoidalne zapalenie stawów- czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego, Forum Zaburzeń Metabolicznych, nr 2 (5) 2014.
  3. J. Lipińska i in., Markery immunologiczne w diagnostyce i prognozowaniu młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów i reumatoidalnego zapalenia stawów, „Alergia Astma Immunologia", nr 10 (3) 2005.
  4. M. Sokalska – Jurkiewicz, Badania dodatkowe w reumatologii, „Przegląd reumatologiczny", nr 6 (18), 2007.
  5. J. Krajl, Czynnik reumatoidalny – normy. Co to jest badanie RF?, „apteline.pl” [online] https://apteline.pl/artykuly/czynnik-reumatoidalny-normy-co-to-jest-badanie-rf [dostęp:] 31. 01. 2020 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymaz z gardła – ile kosztuje badanie i gdzie można je wykonać?

    Wielokrotnie każdy z nas cierpiał z powodu bólu gardła czy chrypki. Są to najczęściej występujące choroby gardła. Czasem zdarza się jednak, że infekcje gardła dopadają nas zbyt często oraz ciągle nawracają pomimo stosowania właściwego leczenia. Co można zrobić w takiej sytuacji? Wtedy można zdecydować się na wykonanie wymazu z gardła, który może pomoc naszemu lekarzowi prowadzącemu w postawieniu właściwej diagnozy i ułatwi też włączenie najlepszego dla nas leczenia.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij