Sarkoidoza – przyczyny, objawy, leczenie zespołu Lofgrena
Patryk Jasielski

Sarkoidoza – przyczyny, objawy, leczenie zespołu Lofgrena

Sarkoidoza to przewlekła choroba śródmiąższowa płuc, mająca podłoże immunologiczne. Jej objawy mogą być różnorodne, w zależności od tego, który narząd jest zaatakowany przez chorobę. Często przez długi czas utrudnione jest postawienie ostatecznej diagnozy. W przypadku pojawienia się nocnych potów, zmian skórnych czy kaszlu warto skonsultować się z lekarzem, w celu potwierdzenia lub wykluczenia sarkoidozy. Jak leczy się sarkoidozę, dlaczego sarkoidozę można pomylić z rakiem płuc oraz jakie są czynniki etiologiczne, wywołujące chorobę? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Choroby śródmiąższowe płuc to szeroka grupa schorzeń, w których dochodzi do zajęcia przez proces chorobowy tkanki płucnej. Mogą mieć różne pochodzenia i dawać różne objawy. Sarkoidoza wyróżnia się wśród nich tym, że może atakować wiele, często odległych od siebie narządów. Oprócz objawów płucnych częstymi jej symptomami są zmiany skórne, zaburzenia widzenia czy powiększenie wątroby.

Co to jest sarkoidoza?

Jest to jedna z autoimmunologicznych (układ odpornościowy atakuje własne tkanki) chorób śródmiąższowych płuc, o niejasnym pochodzeniu i nieznanym czynniku wywołującym. Cechą charakterystyczną dla tego schorzenia jest powstawanie w różnych narządach małych zapalnych guzków, grudek limfatycznych zwanych inaczej ziarniniakami. Są to struktury zbudowane z gromadzących się, nieprawidłowo pobudzonych komórek układu immunologicznego – makrofagów i limfocytów. Chorują na nią najczęściej osoby młode, między 20. a 40. rokiem życia, bez różnic ze względu na płeć.

Sarkoidoza – przyczyny

Przyczyny sarkoidozy do tej pory nie zostały poznane. Naukowcy podejrzewają, że za rozwój choroby odpowiedzialna jest reakcja układu odpornościowego na niezidentyfikowany antygen. Jest to cząsteczka obecna w organizmie, którą wykrywają określone komórki układu immunologicznego. Antygen może również pobudzać produkcje przeciwciał skierowanych przeciwko sobie. Istotne w powstaniu sarkoidozy są także predyspozycje genetyczne oraz występowanie choroby w rodzinie. Krewni osoby chorej mają cztery razy większe ryzyko zachorowania. Potencjalną przyczyną sarkoidozy jest infekcja. Podejrzewa się także udział prątków (bakterii) wywołujących gruźlice oraz różne rodzaje wirusów w rozwoju schorzenia. Inne potencjalne przyczyny to przedłużony kontakt z pyłami organicznymi, rozpuszczalnikami, pleśnią, pestycydami czy praca przy obróbce metali oraz kamienia.

Polecane dla Ciebie

Sarkoidoza – objawy

Sarkoidoza może u każdego chorego dawać różne objawy. U większości pojawiają się objawy ogólnoustrojowe, takie jak łatwa męczliwość, nocne poty, zmniejszona tolerancja wysiłku i osłabienie. Występuję również  zmniejszenie apetytu, utrata masy ciała i podwyższona temperatura (zwykle niewielka gorączka, chociaż może sięgać nawet 40. stopni Celsjusza). Inne objawy związane są z zajęciem konkretnych narządów przez proces chorobowy.

Które narządy atakuje sarkoidoza?

Schorzenie to może dotykać większości narządów w organizmie. Najczęściej (u powyżej 90% chorych) atakuje płuca i węzły chłonne, znajdujące się we wnękach płuc. Objawia się to jako duszność, kaszel, ból w klatce piersiowej przy poruszaniu lub w spoczynku, co przypomina ból płuc. Sarkoidoza powoduje ból stawów – najczęściej kolanowych, skokowych i łokciowych. Może powodować powiększenie i ból śledziony oraz wątroby, a ponadto wywołać powiększenie węzłów chłonnych z tyłu głowy.

Do dość częstych manifestacji tej choroby należy sarkoidoza skórna. Jej charakterystyczne cechy to pojawienie się rumienia guzowatego – dużych, bolesnych czerwonych nacieków zapalnych, najczęściej na przedniej powierzchni podudzi. Inne to zmiany grudkowe, drobne guzki podskórne, owrzodzenia, odbarwienia i łysienie. Choroba atakuje także serce i prowadzić może do pojawienia się płynu w worku osierdziowym, zaburzeń rytmu i przewodzenia. Oczy to kolejny narząd, który może być objętym procesem chorobowym. Dochodzi do zapalenia przedniego odcinka błony naczyniowej, co objawia się zaczerwienieniem i bólem. Pojawiają się kłopoty z widzeniem, uczucie „piasku pod powiekami”, czyli suchość oczu. Schorzenie dotyka także ślinianek przyusznych, tj. dużych gruczołów produkujących ślinę, powodując ich obrzęknięcie i bolesność. Rzadziej sarkoidoza wywołuje zapalenie nerwów, prowadząc do ich porażenia i zaburzenia funkcji. Objawia się to bólem, osłabienie czucia i siły mięśni. U części chorych sarkoidoza zaczyna się w sposób ostry. Pojawia się gorączka, ból stawów, rumień guzowaty i obustronne powiększenie węzłów chłonnych wnęk płuc. Taki zbiór objawów nazywany jest zespołem Lofgrena.

Sarkoidoza płuc – czy to rak?

Sarkoidoza, przez swoje często mało specyficzne i niepokojące objawy, może nasuwać podejrzenie raka.

Do występowania nocnych potów przyczynia się zarówno rak, jak i sarkoidoza. Podobnie jest z innymi objawami, takimi jak utrata masy ciała, zmęczenie, kaszel czy ból w klatce piersiowej. Również w badaniach obrazowych, takich jak RTG płuc, mogą być widoczne podobne dla obu schorzeń zmiany – powiększenie węzłów chłonnych wnęk płuc i śródpiersia oraz guzek na płucu. To wszystko może niepokoić chorego, który często zaczyna szukać informacji w Internecie (np. na forum medycznym) – czy sarkoidoza to rak? Należy z pełną dosadnością przyznać, że są to dwie, znacząco różniące się od siebie choroby.

Sarkoidoza wynika z zaburzeń układu immunologicznego o nieznanym pochodzeniu i należy do chorób śródmiąższowych płuc. Rak płuc ma natomiast podłoże genetyczne (mutacja genetyczna) i niekontrolowanych podziałach komórek nowotworowych.

Należy zatem jeszcze raz podkreślić, że sarkoidoza nie jest rakiem, a chorobą ze spektrum zaburzeń odpowiedzi układu immunologicznego.

Diagnoza sarkoidozy

Chorobę diagnozuję się na podstawie objawów i wykonanych badaniach dodatkowych. Przez swoje często niespecyficzne objawy, sarkoidoza przez dłuższy czas może być nierozpoznana. Kaszel, gorączka mogą nasuwać podejrzenie infekcji bakteryjnej czy wirusowej, wywołanej np. przez koronawirus. W badaniach krwi często stwierdza się anemię i podwyższony poziom wapnia we krwi. Podstawowymi badaniami, bardzo przydatnymi w diagnostyce, są RTG i tomografia komputerowa (TK) klatki piersiowej. Pozwalają uwidocznić zmiany w miąższu płuc, guzy na płucach, powiększone węzły i grudki chłonne we wnękach płuc i w śródpiersiu. Innymi stosowanymi badaniami są biopsja węzłów chłonnych i płuc. Analiza patomorfologiczna wycinków błony śluzowej oskrzeli jest również pomocna w ustaleniu rozpoznania. Czasem wykonuje się bronchoskopie i pobiera płyn z oskrzeli. U każdego chorego wskazane jest badanie okulistyczne.

Sarkoidoza – leczenie

W leczeniu sarkoidozy podstawowymi stosowanymi lekami są glikokortykosteroidy. Przy małym nasileniu choroby można jednak odstąpić od ich stosowania. W przypadku pogorszenia funkcji płuc, zajęcia serca lub mózgu przez chorobę ich zastosowanie staje się  jednak konieczne. W sarkoidozie oczu stosuje się sterydy w postaci kropli do oczu. Przy braku odpowiedzi na powyższą terapię podaje się leki immunosupresyjne, takie jak metotreksat. Ciężki przebieg choroby może być wskazaniem do zastosowania leczenia biologicznego, w którym wykorzystuje się przeciwciała. Długotrwała, zaawansowana sarkoidoza z towarzyszącą ciężką niewydolnością oddechową jest leczona przez wykonanie przeszczepu płuc.

  1. Saidha S. i in., Etiology of sarcoidosis: does infection play a role? „Yale J Biol Med.” 85 (1) 2012.
  2. Barnard J. i in., ACCESS Research Group. Job and industry classifications associated with sarcoidosis in A Case-Control Etiologic Study of Sarcoidosis (ACCESS). „J Occup Environ Med.” 47 (3) 2005.
  3. Newman L. S. i in.,  ACCESS Research Group. A case control etiologic study of sarcoidosis: environmental and occupational risk factors. „Am J Respir Crit CareMed.” 2004; 170 (12) 2004.
  4. Interna Szczeklika, pod red. P. Gajewskiego, Kraków 2020, s. 781-785.
  5. Ungprasert P. i in., Clinical Manifestations, Diagnosis, and Treatment of Sarcoidosis. „Mayo Clin Proc Innov Qual Outcomes.”, 3 (3) 2019.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymiotowanie krwią – czego jest objawem?

    Krwawe wymioty mogą mieć wiele przyczyn – od niegroźnego podrażnienia błony śluzowej żołądka, aż po zagrażające życiu pękniecie żylaków przełyku. Śladowe krwawienie może pochodzić z jamy ustnej, nosa, gardła, krtani, przełyku czy żołądka. Pojedynczy epizod niewielkiej ilość krwi w wymiotach nie musi budzić niepokoju, natomiast jeśli sytuacja się powtarza lub ilość krwi jest znaczna, konieczna będzie pilna konsultacja specjalistyczna. Czym zatem jest spowodowane wymiotowanie krwią? Czy jest groźne?

  • Parwowiroza psa – przyczyny, objawy, leczenie psiego tyfusu

    Brak apetytu, osowiałość, wymioty i biegunka – to mogą być jedne z pierwszych objawów parwowirozy, czyli choroby zakaźnej, która dotyka psów. Psi tyfus może objawiać się poprzez krwotoczne zapalenie jelit lub zapalenie mięśnia sercowego, a zależy to do wieku czworonoga, gdyż drugi wariant choroby częściej dotyczy szczeniąt. Jak uchronić psa przed parwowirozą? Jak wygląda diagnostyka i leczenie parwowirozy?

  • Choroba Addisona-Biermera

    Choroba Addisona-Biermera inaczej zwana anemią złośliwą to najczęstsza przyczyna niedokrwistości związanej z niedoborem witaminy B12. Co ciekawe dotyczy ona częściej osób starszych, z grupą krwi A oraz niebieskim kolorem oczu. Oprócz objawów ogólnych związanych z niedokrwistością towarzyszą jej również zaburzenia neurologiczne oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego.

  • Liszaj twardzinowy – co to jest, przyczyny, objawy

    Liszaj twardzinowy to schorzenie narządów płciowych, które dotyka przede wszystkim młode kobiety wchodzące w okres dojrzewania, jak również panie, u których rozpoczyna się menopauza. Dowiedz się, z czego wynika ta choroba, na którą zapadają również mężczyźni, oraz w jaki sposób sobie z nią radzić.  

  • Dermatillomania – co to jest? Co zrobić, kiedy chęć skubania skóry jest silniejsza?

    Neurotyczne drapanie skóry czy też patologiczne skubanie skóry – to dwa określenia, które stosowane są zamiennie w przypadku dermatillomanii (PSP, ang. Pathological Skin Picking). PSP jest często porównane do uzależnienia, ponieważ pacjenci z dermatillomanią odczuwają ogromną potrzebę czy wręcz przymus skubania swojego naskórka. Jak radzić sobie w sytuacji, w której nie możemy przestać rozdrapywać skóry?

  • Płukanie żołądka – na czym polega? Kiedy jest wykonywane?

    Płukanie żołądka jest jedną z procedur dekontaminacyjnych. Polega na usunięciu spożytych substancji toksycznych, które stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia. Jak dokładnie wygląda płukanie żołądka? Czy boli?

  • Sarkopenia wieku podeszłego – czym jest? Czy można jej zapobiec?

    Szybsze męczenie się, niska wytrzymałość na wysiłek, zaburzenia równowagi – to tylko wybrane z następstw sarkopenii, jednostki chorobowej dotyczącej zwłaszcza populacji osób starszych. Niestety, sarkopenia także jest problemem wśród osób otyłych i przewlekle chorych. Jak zatem ją rozpoznać? Czym jest otyłość sarkopeniczna?

  • Pęcherzowe oddzielanie się naskórka

    Pęcherzowe oddzielanie się naskórka jest grupą chorób pęcherzowych o podłożu genetycznym lub autoimmunologicznym, która charakteryzuje się powstawaniem pęcherzy samoistnie lub po niewielkim urazie. Zwiększona wrażliwość skóry oraz tendencja do powstawania pęcherzy związana jest ze zmianami w budowie cząsteczek adhezyjnych lub białek strukturalnych, od których zależą prawidłowe połączenia pomiędzy skórą właściwą a naskórkiem.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij